Жанрлар

МАЗМҰНЫ
Кіріспе.
ІТарау. Ақпараттық жанрлар
Заметка
Ақпараттық корреспонденция
Ақпараттық есеп
Ақпараттық сұхбат
Жедел.сауалнама
Сұрақ.жауап
Репортаж
Қазанама
ІІтарау. Сараптамалық жанрлар
Сараптамалық есеп
Сараптамалық корреспонденция
Сараптамалық сұхбат
Сараптамалық сұрақ
Әңгіме
Комментарий
Рецензия
Мақала
Шолу
ІҮ тарау. Көркем.публицистикалық жанрлар
Очерк
Фельетон
Памфлет
Қорытынды
Қосымша
Әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
Оқу-әдістемелік құралы негізінен қазіргі заманғы мерзімді баспасөз жанрларының пішіні мен ұғымының күрделілігін, аспектілігін, әрі оны айқындаудың тұжырымдамалық негізін, ортақ белгілерін кезеңге орайластыра отырып, іздестіруді нысана етіп алды. Журналистика жанрлары мен пішіндері мерзімді баспасөзде кеңінен орнығып, кезеңдер бойы сыннан өткен. Жанрға әдебиеттің үлкен салалары: драма, лирика, эпостан тарайтын ұсақ түрлерін де, журналистикадағы репортаж, очерк, фельетон, әдебиеттегі повесть, роман, әңгімені атап жүрміз. Журналистикада жанр деп публицистиканың түрлерін атау қалыптасып, пубилицистика - әдеби шығарманың бір саласы, ал жанр сол саланың түрі деп атауды шығардық. Жанр дегеніміз - тұрақты белгі, қасиеттерге ие шындықты бейнелеу формасы. Жанр өмірде әртүрлі дәрежеде әсер етуге байланысты келіп туады. Журналист алдына қойылған әртүрлі міндет, өмір қойып отырған саяси талап, ол көрсетуге тиіс обьектінің сипаты, шығармашылық өндіріс, теқникалық құрал-жабдық мүмкіндіктеріне байланысты жанрдың әртүрлілігі айқындалады. Жанр түрін таңдау суретшінің, журналистің саяси нысанына көзқарасы, қарым-қатынасына, өзіндік қасиеттеріне байланысты.
Жанр - бұқаралық ақпарат құралдарының бәрінде түбірімен өзгеріске түспейтін, қалыптасқан, ұғымы орнықты атаулар. Оның құрылымы-композициялық жүйесі тарихи кезеңнін өң бойында да өзгеріссіз, тек қана жаңа бір ұғым, түсінік, түрмен толығып отырады. Түр де журналистиканың қабылдауындағы шындықтың өзгеріссіз жүйесі. Ол жаңа техникалық мүмкіндіктер нәтижесінде өзінің ауқымын ұлғайтып, аясын кеңейтуде. Сұқбат, баспасөз конференциясы, дөңгелек үстел басындағы әңгіме бұлар жанр. Телекөпір бұл – түр. Хроника, соңғы жаңалықтар, есеп, ақпарат – бұлар жанр. Бейнесюжет, синхронды сұқбат, радиодағы «кадр» - бұлар түр. Мазмұны өзгеріске ұшырағанымен де жанр - өзгермейтін түр. Мәселен, журналистиканың тек қана төртінші билік екендігінде ғана емес, сонымен бірге қазіргі заманда оның ақпараттық индустриялық сипатының барлығында болып тұр. Бұл жағынан алғанда орыс тілді талай БАҚ өз алдына жеке дара индустриялық қуатқа ие болып, келесі сатыда экономикалық-саяси деңгейге көшіп отырғандығына көз жіберетін мезгіл жетті. «Караван» медиа-холдингісінен бастап, бұл тізімге талай орыс тілді медиаиндустрия топтарын атауға әбден болады. Ал, мұндай тізімге қазақ тілді бір де бір медиатопты былай қойғанда, жеке дара ақпарат құралын да алуға болады. Сөйтіп, күн тәртібінде қазақ тілді журналистиканың, оның ішінде мерзімді баспасөздің индустрияға айналуына қандай шідер бар деген сауал тұратыны шындық.
Күн сайын республикамыздың түрлі аймақтары мен әлемнің түпкір-түпкірінде болып жатқан сан алуан жаңалықтарды аудиторияға сол күні, күн құрғатпай жеткізетін де осы жанрлар. Таң қаларлық оқиға БАҚ-та, оның ішінде баспасөзде ең өтімді тауар. Ол газет қожайына басылым таралымын көбейтіп, мол табыс әкеледі. Журналист жанр материалын таңдағанда оның мазмұнының қаншалықты маңызды, өткір әрі қызғылықты екендігіне дейін таңдап-талғайды.
Қолданылған әдебиеттер:

1.Акишина А. А. Структура цельного текста. М., 1979.
2.Ампилов В. А. Современный газетный очерк. Минск, 1972.
3.Барманқұлов М.К. Баспасөз, теледидар, радиохабарлардағы оқиғалық хабарлардың жанрлары мен формалары. - Алматы, 1974
4.Бекасов Д. Г. Корреспонденция, статья — жанры публицистики. М., 1972.
5.Беневоленская Т. А. Портрет современника: Очерк в газете. М., 1983.
6.Березена В. Г. Жанр годового обозрения литературы в русской журналистике пер¬вой половины XIX в.//Русская журналистика XVIII—XIX вв. (из истории жан¬ров). Л., 1969.
7. Газетные жанры. М., 1971.
8. Гребенина А. М. Обзор печати: Проблемы теории жанра. М., 1980.
9. Журбина Е. Теория и практика художественно-публицистических жанров. М., 1969.
10. Кройчик Л. Е. Современный газетный фельетон. Воронеж, 1975.
11.Қабдолов З. Сөз өнері. - Алматы: Қазақ университеті, 1992.
12.Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі, - Алматы, 1999.
13.Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1998
(1-бөлім, 1-бап, 5-бет).
14.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев.
Қазакстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. Алматы, 1992.
15.Қазақстан ұлттық энциклопедиясы, - Алматы, 1999.
16.Кройчик Л.Е. Система журналистских жанров//Основы творческой деятельности журналиста/Под ред. С. Г. Корконосенко. СПб., 2000. С. 125-168.
17.Лазутина Г. В. Технология и методика журналистского творчества. М., 1985.
18.Лазутина Г. В. Основы творческой деятельности журналиста. М., 2000.
19.Магай И. П. Структура произведения журналиста//Проблемы теории печати. М., 1975.
20.Майданова Л. М. Структура и композиция газетного текста. Красноярск. 1973.
21.Пельт В. Д. Обзор печати. М., 1980.
22.Пелът В. Д. Информация в газете. М.. 1980.
23.Померанц Г. Фельетонизм и Касталия//Журналист, 1999, № 12.
24.Проблемы информации в печати. М., 1971.
25.Прохоров Е. П. Журналистика. Государство. Общество. М., 1996.
26.Солганик Г. Я. Стиль репортажа. М., 1970.
27.Ткачев П. Сатиры злой звенящая струна... (о памфлете). Минск, 1980.
28.Тертычный А. А. Аналитическая журналистика. М., 1998.
29.Тертычный А. А. Аналитический инструментарий журналиста//Деловая пресса Рос¬сии: настоящее и будущее. М., 1999. С. 160—185.
30.Тертычный А. А. Предъявите ваши аргументы. Журналист. 1998. № 5.
31.Тертычный А. А. Проблемное выступление. Журналист. 1998. № 9.
32.Тертычный А. А. Быть обозревателем. Журналист. 1999. № 1.
33.Тертычный А. А. У полемики есть свои законы//Журналист. 1999. № 10.
34.Тертычный А. А. Версия — инструмент журналиста//Журналист. 1999. № 35.Тертычный А. А. Письма пишут разные//Журналист. 1999. № 12.
36.Тертычный А. А. Эксперимент — дело тонкое//Журналист
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.
ІТарау. Ақпараттық жанрлар
Заметка
Ақпараттық корреспонденция
Ақпараттық есеп
Ақпараттық сұхбат
Жедел-сауалнама
Сұрақ-жауап
Репортаж
Қазанама
ІІтарау. Сараптамалық жанрлар
Сараптамалық есеп
Сараптамалық корреспонденция
Сараптамалық сұхбат
Сараптамалық сұрақ
Әңгіме
Комментарий
Рецензия
Мақала
Шолу
ІҮ тарау. Көркем-публицистикалық жанрлар
Очерк
Фельетон
Памфлет
Қорытынды
Қосымша
Әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
Оқу-әдістемелік құралы негізінен ... ... ... ... ... мен ... күрделілігін, аспектілігін, әрі оны
айқындаудың ... ... ... ... кезеңге орайластыра
отырып, іздестіруді нысана етіп алды. Журналистика жанрлары мен пішіндері
мерзімді ... ... ... ... бойы ... ... ... үлкен салалары: драма, лирика, эпостан тарайтын ұсақ түрлерін
де, журналистикадағы репортаж, очерк, фельетон, әдебиеттегі повесть, ... атап ... ... жанр деп ... түрлерін атау
қалыптасып, пубилицистика - әдеби ... бір ... ал жанр ... түрі деп ... ... Жанр дегеніміз - тұрақты белгі,
қасиеттерге ие ... ... ... Жанр ... ... дәрежеде әсер
етуге байланысты келіп туады. ... ... ... ... ... ... ... саяси талап, ол көрсетуге тиіс обьектінің ... ... ... ... мүмкіндіктеріне байланысты
жанрдың әртүрлілігі айқындалады. Жанр түрін таңдау суретшінің, журналистің
саяси нысанына ... ... ... ... - бұқаралық ақпарат құралдарының бәрінде ... ... ... ұғымы орнықты атаулар. Оның құрылымы-композициялық
жүйесі тарихи кезеңнін өң бойында да ... тек қана жаңа бір ... ... ... ... Түр де ... ... өзгеріссіз жүйесі. Ол жаңа техникалық мүмкіндіктер нәтижесінде
өзінің ауқымын ұлғайтып, аясын кеңейтуде. ... ... ... ... басындағы әңгіме бұлар жанр. Телекөпір бұл – түр. ... ... ... ...... ... Бейнесюжет, синхронды сұқбат,
радиодағы «кадр» - бұлар түр. ... ... ... де жанр -
өзгермейтін түр. Мәселен, журналистиканың тек қана ... ... ғана ... ... ... ... заманда оның ақпараттық
индустриялық сипатының барлығында болып тұр. Бұл жағынан алғанда орыс тілді
талай БАҚ өз алдына жеке дара ... ... ие ... ... сатыда
экономикалық-саяси деңгейге көшіп отырғандығына көз жіберетін мезгіл жетті.
«Караван» медиа-холдингісінен бастап, бұл ... ... орыс ... топтарын атауға әбден болады. Ал, мұндай тізімге қазақ ... де бір ... ... ... жеке дара ... ... да алуға
болады. Сөйтіп, күн тәртібінде қазақ тілді журналистиканың, оның ішінде
мерзімді баспасөздің индустрияға айналуына ... ... бар ... ... ... ... республикамыздың түрлі аймақтары мен әлемнің түпкір-түпкірінде
болып жатқан сан алуан жаңалықтарды аудиторияға сол ... күн ... де осы ... Таң ... ... ... оның ішінде
баспасөзде ең ... ... Ол ... қожайына басылым таралымын көбейтіп,
мол табыс әкеледі. ... жанр ... ... оның ... ... ... әрі қызғылықты екендігіне дейін таңдап-талғайды.
ІТарау. Ақпараттық жанрлар
Заметка
Заметкаға жанрлық тұрғыдан ... ... ол - ... ... сөз ... ... зерттеу нәтижелері баяндалатын аз мөлшермен
ерекшеленетін хабар. Мұндай материалдарда ақпарат қандай қайнар көздерінен
алынғаны берілсе де өте ... және ... мен ... ... ... ... Оның ... кезіндегі автордың эмоциясы
баяндалмайды. Заметканың негізгі белгісі – ... ... ... нақ ... қайсыбір құбылыстардың, оқиғалардың, адамның,
проблемалардың бар болуы (немесе жоқ ... ... Және де ... проблемалар бұлар аудитория үшін жаңалық сияқты алға шығуы
керек, яғни ... ... ... асатын потенциалды ақпарат
болуы тиіс. Бұл асу неғұрлым көп болса, соғұрлым ... ... ... ... ... жанрлық тұрғысынан әр алуан қатынаста айтуға
болады. Жалпы ... бірі - ... ... деп ... ... ... қолдану ерекшеліктерінің тұжырымы, яғни ... ... ... ... ... келесі оның екі негізгі құрылымын
белгілеуге болады. Заметканың ... ... ... ... ... жауап беруі керек: не?, қайда?, қашан?. Мақсаты және ақпарат
көлемі жағынан журналисттің ... ... ... бұл сұрақтардың
басқа да реті болуы мүмкін. Бірақ қандай жағдайда болмасын олар ... ... ... суреттеу үшін арналған. Егер оқиғаның маңыздылығы
өте қысқа суреттелсе, онда хроника атты жаңа мәтін пайда ... ... ... ... ... болмаса, ал бағалау, норма, бағдарлама
іс-әрекеті болса, онда осылар сынды болады. ... бұл ... факт ... ... болмасын түсінік береді. Көбінесе ол ... ... ... заметканың құрамында баспасөзде болған
нақты оқиғаны суреттеу міндетті түрде болады, сонымен қатар ... ... бұл ... басқа да хабармен байланысы. Әрине, бұндай
заметканың логикалық ... өте қиын ... ... бұл ... негізгі
«нағыз бөлімі» дәлелдеу эпизодының жалпы пікірінің нақты ... ... ... ... ... ... факт ... үшін жалпыға мәлім
ақиқаттың келесі аргументі ретінде беріледі. Бұл ... ... тек ... ... суреттемейді, сонымен қатар өз мәтінінде ... бір ... бір ... бар ... туралы еске салады. Жалпы маңызды пікір
заметканың ... не ... ... ... аудиторияны әлемде не болып
жатқан туралы, жаңалықты ... ... және ... ... ... ең ... түрі ... саналады. Яғни, заметканы дайындаған
журналист үшін ең негізгі шапшандылық пен өзектілік талап етіледі. Оқиға
туралы ... ... ... яғни ... емес ... ... Заметка осы қажеттілік үшін пайда болған. Осыдан
заметка үшін мынадай талаптар туады: дәлдік, қысқа және ... ... ... ... ... айырмашылығы кең ауқымда
бөлшектеп көрсетіледі және затты кең жарықтандырады. ... ... ... құбылыс, іс-әрекет алға шығады. Мұндай ... тек ... ... жарияланбайды, сонымен қатар оның бағалау, алдын ала жазу, болжау
элементтері болады. ... ... ... ... ... ... байланысты, оның мәніне енуді өз алдына мақсат
етпейді. Оған ең маңыздысы – ... ... ... ... затының
параметрлерін хабарлау. Ақпараттық корреспонденция мәні жағынан репортажға
ұқсас, бірақ өзінің ерекшеліктері де бар. ... ... ... ... ... ... ... ол елестету заты туралы эмоционалды
қызуы қанған суреттеу беруді өз ... ... етіп ... Репортаж
көбінесе оқиғаларды суреттеуге бейім. Ал корреспонденция көбінесе қарапайым
оқиғалар туралы, тек ... ғана емес ... ... кейбір жергілікті
жағдайларды, үрдістерді де суреттейді. Корреспонденция үшін ең маңыздысы –
істің мәнін баяндау, ал репортер үшін – ... ... қызу ... ... ... ... аудитория өзін сол оқиға орнында қатысқан
әсерін алу үшін.
Ақпараттық есеп
Ақпараттық есепті жариялаулардың дербес ... ... ... ... ... ... мінез-құлығының болуында. Есепте ол ретінде
хабардың айырбас түрінде іске асырылатын ... алға ... Олар - ... ... ... ... және т.б. Нақ ... «өнім» дағдыланады, әртүрлі жоспарлар, арыздар, ойлар, шешімдер
және БАҚ аудиториясының ... ... ... ... объектісі туады
(бірақ, әрине, оны мәслихаттардың, жиналыстардың және басқа да шаралардың
әртүрлі жақтары да ... ... Егер кез ... есеп ... ... ... ... суреттелетін болса, олардың аттары,
фамилиялары, лауазымдары міндетті түрде тексеріліп және дәл ... ... ... ... ... ... ... мақсаттары
баяндалса, онда олар дәл және мүмкіншілікше, автордың айтуында емес, ... ... ... ... ... ... ... авторын мүмкін
реніштіктен, хабар бұрмалауынан сақтандырады.
Ақпараттық сұхбат
Сұхбаттың жанрлық бөлісі сұхбат ұйымдастыруы ... ... ... ... ... ... алу ... болды. Мұндай кезде егер
жариялау авторы алған сұхбаттасудан тек мәлімдеулерін аудиторияға хабарлап,
оларға ешбір ... ... ... ... ... етіп ... онда ... материалды жасауда. Бірақ ақпараттық сұхбат толық мәнінді болып
шығады, егер оның әңгімелесушінің жауаптарында не? ... ... ... көп ... бөлінген болса. Егер сұхбатшы ... ... ... ... мұны ... ... болады? деген сұрақтарға
«төңкеріп» жауап берсе, онда нәтижесінде сараптамалық материал пайда ... ... ... жиі сонша ықшамды емес, ал анағұрлым көбірек әр
түрлі сұрақтарды ... ... ... ... ашық ... ... ... көлемі және сұрақтар мен жауаптардың санына ... ... ... ... аударған заты жайлы оқырманды хабардар
ету, бірақ затты сараптамауды ... ... етіп ... ... – бұл сұхбатпен үйлескен қабар алу ... ... ... ... ... айырмашылығы, мақсаты – бірнеше
ерекшелігіне байланысты ... бір ... ... ... ... журналист бір сұраққа жауапты адамдардың жиынынан алуға ... ... ... Егер автор тек бір адаммен ғана ... онда ... ... ... ... Сауалнаманы бекітуді
ұсынатын кейбір жариялымдар, сауалнаманың дербес жанрына қатысты бола
алады. Тап осы жанр ... ... ... дәл ... жанр ... ... баспа беттерінде аудиторияны қандай болмасын пікірлер,
талғам, жоғары бағалау туралы қысқаша қабарлау сауалнамаларын ... жиі ... ... деп ... ... ... ... зерттелуі көзделген көбірек жайылған сұрақтардан ұқсас жариялаулардан
айырылуы үшін енгізіледі және өз ... ... ... қатысты.
Сұрақ - жауап
Мұндай түрдің жариялануы оқырманың сұрағы және ол сұраққа журналистің
немесе қабардар ... ... ... қосу ... тап осы ... Бір тақырып астында екі біріккен әр түрлі мәтінді және екі ... ... ... деп есептеуге бола ма? Әрине, бұл сұраққа сан ... ... ... БАҚ ... көбі ... ... ерте кезден бастап баспасөз беттерінде бар ... ... Олар ... ... ... ... ... деген
анықтама ретінде белгілі. Бірақ мұндай жариялауларды ақпараттық жанрлардың
бірі ретінде бөлу туралы бірде сөз болған ... Олар ... ... дәрежесіне енгізілетін. Бірақ егер сондай жолмен жүйелі ... онда ... ... кез ... ... ... ... Егер «сұрақтарға жауаптардың» өзіндік ерекшелігі бар болса,
онда оларды дербес жанрға әбден қосуға ... Ал ... ... ... ... - ... пен ... тығыз бірлігі. Егер сұрақ болмаса, онда
оған ... та ... ... ... ... түрі ... баспаның ақпараттық жанрларының қатарындағы егіздер сияқты. Олар
газеттік жолақта бір-бірінсіз әдетте зиян құбылыс ... ... ... ... ... ... ... құрайды, оған сұрақ және жауаптың
адамгершіліктерін біріктіреді.
Сұрақ-жауап түріндегі мәтінге ... тек ... ... ... ... ғана ... Кейде журналистке мәлім
болған бір ақпаратты жариялау керек болған ... ... ... егер,
газет жылан шақпай, жылқы теппей ... ... ... ... ... жарияласа, онда одан (газетті) күні бұрын пішілген ойда күдіктене
алады. Өйткені журналистикада заң бар: кез келген жариялым ... ал ... ... түрге «ақпараттық сылтау» қажет. Онда мұндай жағдайда
«ұйымшылды» оқырман қаттары ... ... ... ... ... Жиі ... ... тәсілмен шешіледі: журналист сұрақты
дербес ойлап табады және редакцияға біреуден түскен деп береді, ал ... өзі оған ... ... ... осы жол ... ... келеді, бірақ
әйткенмен ол замандас журналистерімен қолданылады.
Репортаж
«Репортаж» ұғымы XIXғ. бірінші жартысында пайда болды және латын сөзінен
«reportare» «тапсыру», ... ... ... Алғашқы репортаж жанры
оқырманды сот мәжілістердің жүруі ... ... ... әртүрлі
жиналыстардың және т.б. жариялауларды ... ... ... «есептер» деп атаған. Ал «репортаждар» деп басқа жоспарлы
жариялауларды атай бастады, атап айтқанда өзінің ... түрі ... ... ... ұқсас. Әйгілі батыстың көрнекті Джон Рид, Эгон
Эрвин Киш, Эрнест Қэмингуэй, Юлиус Фучик және ... ... ... очеркшілер болды, ал репортерлер ... Және ... ... репортаж туралы бірдеңе сөйлегенде, олар біз ... ... ... ... ... ... ... репортажының олардың
«аты» жағынан дәл генетиқалық негізін салушылары және жақын «туысқандары»
болып келеді. Бұны ... ... ... ... ... теориялық ойлануларын қолдану ... еске ... ... журналисттердің ең сүйікті жанрлары болып келеді. Көптеген
репортерлер белгілі жазушылар болды, бірақ олардың ... ең ... ... ... Және тап осы үлгі ... ... дәрежеде
мүмкіншіліктерге ие. Репортаж жанрына қатысты жариялаулардан өзгешелігі, ең
алдымен «жайылғанды» нәтижесінде ... ... ... және ... және ... болуында. Кез келген репортердің мақсаты, ең
алдымен, оқиғаны ... адам ... ... ... ... ... беру, яғни «қатысу әсерін» жасау. Ал ол мүмкін болады егер
журналист ... ... ... ... ... және тез ... ұтымды болар еді. Репортер үшін қайсыбір ... тек қана ... ... айту ... ... ... қатар мәтінде не туралы жазылғанмен
бірге оқырманды күйзелтуі керек. Оны әр ... ... ... ... Жиі тап осы мақсатқа екі тәсілдермен жетеді. Біріншісі – оқиғаның
динамикасын баяндау. Егер елестету оқиға жылдам дамыса, онда ... ... ... көрсету қалады. Бірақ кейде ... ... ... ... ағады, разы статикалық келеді. Авторға бұл кезде оқиғаның
оның ішкі динамиктерін немесе автордың оқиғамен ... ... ... баяндауын «бетке шығару» көмек көрсете алады. ... ... ... ... ... жағынан басқа жанрлармен
туыстастырады (әсіресе көркем ... ... ... таза ... функцияны, нақты оқиға туралы қабарлау функциясын
алып жүреді. Ал ... ... ... елестетудің ең алдымен талдап
қорыту, типтеу ізіне түсу. Сараптамалық жанрларында ең ... ... ... ... ... ... ... қиын
болған жағдайда «әдемілеу», «тірілту» үшін көрнекті бөлшектер қолданылады.
Некролог
Көптеген газеттер мұндай ақпараттық материалдарды жария ... ... ... бірақ газеттердің және журналдардың беттерінде ... ... ... ... ... жиі ... Олар ... Некролог жанрының өзгешелігі елестету затымен қайсыбір адам
өлім туралы фактісі анықталады. Бұл ... ... ... ... ең ... олар ... ... өлімі туралы
қарапайым қабарлайды (ең алдымен - осы аудиторияға белгілі). Сонымен ... ... ... ... ... қайда және қалай ол жұмыс
істегенін, оның жетістіктері, ... ... ... ... өлім себебі туралы, өлікті шығару орыны айтылады. Әдеттегі
некролог қоштасу сөздермен, өлгенге қайғы айтылуымен ... ... ... ... ... ... сұрақ
Әңгіме
Комментарий
Рецензия
Мақала
Журналистік зерттеу
Шолу
Сараптамалық есеп
Жоғарыдан белгілі болғандай, баспадағы есеп ... ... ең ... ... ... Ең алдымен оның ... оны ... есеп деп ... Көптеген уақыттар бойы ауызекі
қабарлама, император не ... ... ... ... отырыстары,
форумдар мен жиналыстарды қалыққа жеткізуді, алғаш газет пайда болғандықтан
солардың бетіне көше бастады. Бастапқыда қазір есеп деп ... ... деп ... ... ... өте келе ... деп қазіргі заманғы
очерктер мен репортаждар атала бастады. Есеп жанры ... ... кең ... ... Бұл ... оның ... сараптамалық есеп деп аталады. Қазіргі ... оның көне ... ... айырмашылықтар мен ұқсастықтары неде? Ғылыми ... ... ... ... ... ... – ақ ақпараттық
есептің тақырыбымен ұштасып, арнайы топтастырылған адамдардың вербальді
қызметімен түсіндіріледі, атап айтқанда – ... ... ... мен ... және ... ... ... алғы
сөздері және т.б. Бұл тақырып, журналистің ... ... ... және тағы да басқа ... ... ... ... ... кездесіп жатады. Бірақ осы жағдай, журналистік
өзіндік жанр ... ... есеп ... сөз ... кедергі бола
алмайды. Дәл осылай, ақпараттық жанрлардың жариялымдары ең ... ... және т.б ... ... не ... немесе
тіпті оның қалай айтқандығы және аудитория қалай қабылдағаны, яғни заттың
сыртқы ... ... онда ... есеп ... ... ... келгенде баяндамалар, қатысулар және ... ішкі ... ... ... ... бұрышын әр алуан жанрлардағы
жариялымдарда негізгі мақсат деп ... ... ... ... мақсаты – аудиторияны жиналыс, мәслихат барысымен құлағдар ету.
Сараптамалық корреспонденция.
Ресей баспасөзінің журналистері «корреспонденция» ұғымын XVІІІ ... ... ... та еске ... ... корреспонденцияны әр баспадағы
газет, журнал беттерінен көре алатын болды ... ... ... т.б.). Тек XІX ... аяғында ғана, бұл ұғым ... ... ... таба ... ... ерекшеліктерін табу
нәтижесінде бұл жанр маңызды орын ... ... ... ... ... құбылыстар және феномендер болуы мүмкін. Бұл орайда
ол, мысалы, репортаж, есеп, ақпараттық корреспонденция ... ... та ... ... ... ... ... жанр
тудырушы факторларымен ерекшеленеді. ... ... ... ... беру, «тақырыптық» оқиғаларды «жанды» елестету сондықтан ... ... ... ... ... ... байқау әрекетін қолданады;
байқау болмаған жерде – репортаж да болмайды. Есептің ...... дәл ... ... ... есептер), жүйелілікте
болғанның барлығын дәл баяндау немесе тіпті болғанды талдау, сөз сөйлеулер
мен қабарламалардың ... ... ... ...... ... ... мәлімет бере отырып, соншалықты «жанды»
байқау емес, қаншамалықты болғандығын ... ... ... ... басқа. Ол да оқиғалар мен
құбылыстардың хабарламалары жөнінде ақпарат береді. Бұл ... ... ... ... ... да бір қатысулардың үзінділерін, сондай ... ... ... ... ... ... хабарламаның өзі
мақсатты бола ... Ол тек ... ... ... ... оның
түсіндірілуін ескертіп қоюды. Бұл түсіндіру айырмашылықтары сараптамалық
корреспонденцияны бірінші ... ... ... ... ... ... ... өз алдына ... ... ... ... ... оның дамуын болжау
және т.б. өз алдына міндет етіп қояды. Автор сараптамалық корреспонденцияда
теориялық тану әдістерін – ... ... ... ... қолданады. Жаңа екі құрамды сараптамалық корреспонденция ( құбылыс
туралы хабарлама және оның түсіндірілуі) оны басқа жанрмен – ... ... та ... ... мен ... ... ... да баршылық. Ол былайша айқындалады, егер
аудиторияға қандай да бір құбылысты қабарламаның «түп ... ... ... ... ... болады. Нақты сол адам
болып өткен жағдайды ... ... ... мен ... құлақ асады, өзіндік байқау жұмыстарын корреспонденциялайды.
Комментарийде оқиға мәлім болған аудитория мысалы, берілетін ... ... ... ... Комментарийді түсіндіруде оқиға ... ... ... белгілі немесе жалпы пікірге қатысты ... ... ... ... ... ... ... құрылады.
Сараптамалық сұхбат.
Сұхбат жанры - сұхбат әдісінің дәлдігі жайында берілген арнайы мәтіннің
автордың көмегімен алынуы ... ... ... ... ... табылады. Белгілі болғандай, өз ... ... ... ... ... әдіс ... саналады. Сол себепті, сұхбат жанры
ақпараттық жанрлар қатарына жатады, ол зерттеу ... ... ... ... ... ... ... Осы тұста
мына бір факт сұхбат төңірегінен қалып қояды, басқа эмпирикалық ... ... ... қана емес ... ... ... ... негізгі мәліметтерді алу үшін қолданылады. Сұхбат әдісімен алынған
ақпарат трансформаланады және ұсынылады, мысалы, ... ... ... ... ... ... мақала түрінде кездеседі. Яғни,
ақпарат жинаудағы бұл әдістің қолданылуы автоматты түрде ... ... тән ... ... Тек жоғарыда аталып өткендей, осы әдістің
мәтінінде анық қоданылу ... оның ... ...... ... формасын айқындайды. Сол себепті бастапқы қасиеттеріне
байланысты ... ... ... бола алады. Бірақ та, ... ... ... ... ... ... ... оның интервью
формасында жеткізілген мәтіннің мазмұнына байланысты. Егер де ... ... ... кім?, не?, ... ... деген сұрақтарға жауап
берсе, онда сараптамалық сұхбат осымен қатар оқиғаның тұжырымын негіздей
отырып не ... ... ... және т.б ... ... береді.
Сараптамалық сұхбат авторының рөлі өз сұрақтарымен оқиға бағытын ... оны ... ... ... өзі ... Бұл мақсатпен сұрақтар
бір жүйеге келтіріліп белгілі бір оқиғаның, жағдайдың, үрдістің ... ... ... ... ... талап етеді. қандай
шұғыл әрекеттер қолдануда және әлі де ... Және ... ... не ... ... Бұл сұрақтар әңгімелесушінің осы тақырып туралы
ойын, білімін және біліктілігін ортаға салуға негіздейді, соның нәтижесінде
талқыланып отырған оқиғаның ...... ... ... сын ... даму ... болжау, қажетті бағыттың пайдасына қарай керекті
аргументтер ұсынылады. Осының ... ... ... ... ... элементтерімен қанығады. Бұл оны сараптамалық
басылым ретінде ерекшелейді.
Әрине, кейбір сәттерде ... ... ... ... күтпей, оқиғаның,
үрдістің не мәселенің шешімін ұсына алуы толық мүмкін. Алайда бұл ... ... ... ... және жан – ... ... ... танытқан кезде болады, ... бұл ... ... авторының жұмысын жеңілдетеді.
Сараптамалық сауал.
Сараптамалық сауал жанрының ақпараттық сауалнама жанрымен кейбір ұқсас
тұстары бар. Бұл ... ең ... ... ... журналистің берген
сұрағына жауабы бұл жанрларға ... ... ... басылымның қайнар
көзі болып табылады. Бұл жағдайда, өткен жағдайға қарағанда, басқа ... ... ... ... ... ... ... «желпуіші» арқылы құрылады. Бірақ та ... ... ... жанрына қатысты, басылым, сараптамалық
сауалнама ... ... ... ... ... ... оның ... жанрға жататындығын айқындады. ... ... ... ... бола ... мәтінде біріккен
сұрақтардың бірнеше толық жауаптармен шешілуі. Сараптамалық сауалдар «Әдеби
газеттер» беттерінде жиі кездеседі. Қажет болған ... ... ... арқа ... ... атақты әртістердің жаңа қойылымдағы немесе
жазушылардың қазіргі заманға сай көркем әдебиет жайындағы пікірлерін ... ... ... ... мен ... ... – қуана
баспа беттеріне шығарады. Көбінде сараптамалық ... ... ... ... ... Егер журналист, болжап айтқанда, өзінің
респонденттеріне мынадай сұрақ қойса: «Сіз тамақтануды ұнатасыз ба?», ... көп ... ... «Иә» ... ... ... ... мұндай
жауаптардан сараптамалық мәтін көрінбейді. Сондықтан материалды дайындар
алдында, бір ... ... ... алшақ болу керек. Керекті
жағдайда өзінің позициясын ұстанатын жауап беруші ... ... ... ... ... ... ... сараптау және т.б.сұрақтарды
қоюғаболатын еді. Әрине, респонденттердің ... ... ... ... қор ... ... ететін, олардың ие болатын (айталық,
шақтадағы көмір шығару ... ... ... ... жайында
сұраған жақсы) тақырыптарын талқылау қажет.
Әңгіме.
Әңгіме - сұхбат, сұрақ қатарында, журналистикадағы сараптамалық ... ... ... ... атап ... ... ... әдісіне сүйінеді. Әңгіме көп ... ... ... кең ... ... ... мысалы, дөңгелек
үстелдегі әңгімелер көптеген жылдар бойы «Әдеби ... ... ... ... басқа баспадағы сыналған білгіріне
жақсы белгілі. Біз осы уақытта әңгіме жанрын баспадан кездестіре ... ... ... ... ... ... ... Алайда бұл
теңдестірілу дәлелсіз, бірақ та аталған жанрлардың өзіндік ұқсастықтары да
бар. Ең алдымен – мәтіннің екі ... Бір ... ... ... ... ...... адамға жатады. Бірақ та ... ... ... ... орын алады. Ол алдымен сұхбат және әңгіме мәтіндерінің
мазмұнына, журналист–сұхбатшы және журналист- әңгімелесуші рөліне ... ... ... Егер ... ... ... тек қана сұрақтар
қойса, ал жауапты сұхбат беруші адам ... онда ең ... ... ... ... оның ...... көбінде, позитивтік
немесе сыни болып келеді.
Журналист - ... ... ... акт ... болашақ мәтіннің
мазмұнын жасаушы адамның қатарында тең құқылы болып табылады. Сондықтан
сұраулы – ... ... ... ... ... тән, ал ... ... алмасу, тең мағыналы репликалармен, пікірлермен, ойланулармен
дәл келіп отырады. Журналист сұхбат алған кезде, ол сұрақты сұхбат ... ... ... ... қоя алады. ... ... ... және ... да бір ... ... ... затты
суреттеуін басты назарда сұхбат беруші адамның жауабын шынайы анықтау
қажет. Әңгіме жанры ... ... ... ... ... сұрақты жете
білуін қажет етеді. Өйткені, журналист сұхбат ... ... тек қана ... ажыратылады, «ақпараттың қайнар көзіне» бағытталып лайықты
тақырыпты демонстрациялау түсінігін талқылайды.
Комментарий.
Комментарий - сұхбат секілді журналист ... ... ... табылады.
Әдіс ретінде комментарий басылымның барлық формасында қолданыс ...... ... ... айтулар немесе әртүрлі ескертулердің түрі
ретінде қолданылады. ... ... ... ...... тақырыбының интерпретациясын елестету, ой қорытындысының
түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... мысалы, ол газет беттерінде, теле және радио бағдарламаларда. ... ... ... бірі ... ... ... ... жанры көрсетуіне арналған «комментарий» сөз
түсінігі біздің ғасырда да қолданылды. Осыған сәйкес ... ... ... «комментарийледі», яғни түсіндірді, талқылады, анықтады.
Осы уақытта негізгі журналистикалық формада комментарийдің өзіндік қажетті
орны бар. Оның ... ... ... ... қарым – қатынасын,
олармен қатысты тапсырмалар мен мәселелердің қысылған формадағы ... мен ... ... қатар бағаларын, даму ... ... ... ... ... осы талдау барысы арқылы ерекшеленеді.
Мақаладан, шолудан, ... ... және ... сараптамалық жанрлардан
комментарий мына қырымен ... ... ... да бір ... және бұл талдауда аудиторияға белгілі тақырыптағы қарым –
қатынас жайында айтылады. Комментарий жанр ... XІX ... ... XX ... бас ... кең ... ... сараптамалық
хабарламаның түрі болып есептелді. Қазіргі түсінікпен алғанда бұл ... ... ... жанрлардың білімімен тең қатарлы өрбіп келеді. Комментарий
де, ақпараттық жанрлар да жоғары оперативті жанр болды және бола ... ... ... және ... озып ... Қазіргі заманғы
комментарий мына мақсаттарды: аудиторияның назарын қажетті жаңа ... ... ... жоспарға шығу, оларды бағалау; комментарийленген оқиғалардың басқа
байланыстарымен, оқиғалардың себебін табу; комментарийленген ... ... ... ... келтірілген қажетті мінез - құлық тәртібін
және ... ... ... ... ... ... ... тән ұқсас сұрақтар: не?, қайда?, ... ... ... тән ... ... не (кім)?, қандай жағдайда?, неге?, кімге
пайдалы?, қандай ... не ... ... жақсы жағы қалай?,
айырмашылықтары мен қайшылықтары қандай?, даму бағытын ... ... ... мен ... қандай? Комментарийді дайындау алдында,
қандай да бір басқа материалды дайындаған ... ... ... ... таңдалуы қажет. Сондықтан автор өзінің сұрақтарына жауап қайтаруы
керек.
Рецензия
Рецензия латынның «recensio» сөзінен щыққан, аудармасы ... ... ... мағына береді. Рецензия бұл көркем-әдеби шығарма, өнер, ғылым,
журналистика және т.б ... ... ... баға іспетті жанр. Осындай баға
қандай формада берілсе де, оның түп мақсаты бір – зерттеліп жатқан ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы
алдымен ол очерк, корреспонденция, бейнелеу, репортаж және т.б жанрлары
негіз болған фактілер ... ал ... ... ... ... жайында ақпараттық хабар беру. Рецензия
белгілі болғандай бір-екі шығарманы қарастырып, оған ... ... ... одан ... күрделі жұмыстар қоймайды. Сондай-ақ журналист туындының
терең анализінің негізінде ... да бір ... ... ... ... онда бұл ... ... емес, шолу немесе мәдени-зерттеу болуы
мүмкін. Рецензия жазу автор үшін ... саты ... ... пікірімен
мәдени және ғылыми өмірдің барлық құбылыстарын игеруге ... ... және ол ... ... ... ... емес. Сол
себепті ең әйгілі деген спектакльдер, кітаптар, фильмдер сонымен қатар
«атышулы» яғни ... ... ... ... ... ... ... рецензия белгілі бір мақсатты көздеуі тиіс – ... ... ... не сай ... ... ... рецензияланатын
туынды қатысы бар өмірдегі түолі салалардың ... ... ... табуына
көмектексуі тиіс.
Рецензия өзінің мазмұны мен көлемі ... ... ... ... ... тыңдарманға бәріне тиімді және түсінікті болуы
керек. Ол үшін ... ... ... жазушы, ғалым не суретші
басқарған принциптері мен ережелерін терең зерттей отырып, туындының тілі
мен әдісін терең меңгеруі қажет. ... ... ең ... ... ... туындының көпке көрінбейтін тұсын ашу. Ал оны арнайы
қоғамдық саладан (әдебиет, театр, өнер және т.б) ... жоқ ... ... екі ... Бұл білімнің орнын өмірден алған тәжірибие мен интуиция
алмастыра алмайды. Жан-жақты арнайы ... ... ... ... жаза алу ... ... ... негізін анализ
құрастырады, сол себепті рецензия жан-жақты және обьективті болуы ... ... ... ... ... ойы мен ... ұштасатын
ортақ бір дүниеден жаңашылдықты көрсету қажет. Рецензеттер көбінде
туындының сюжеттік ... ... ... ... өз ... ... ол ... жеке басты мақсаты болмауы керек. Тек бір жағдай,
егер туынды нәтижесінда келіспеушіліктер болса ... Егер ... ... ... ... ... оны ... ұтымыз болады. Қазіргі
заманғы ... ... ... ... бір тұсын ашып
көрсетуде. ... ол ... ... ... ... ... не ... жұмысына баға беруге болады. Бірақ тек бір жағынан
ғана ашып ... ... ... ... ... ... ... рецензент тарихи, ... және ... ... ... ... ... салмақты және өзекті ете алады.
Рецензент өзінің ойын қандай жолмен ... де оның сөзі ... ... ... болады. Сол себепті рецензия автордың басты идеясының
аргументі дәлелді пікірі болып табылады.
Авторлардың көбі рецензия тудырар ... ... ... ... ... жатады. Мерзімді баспасөз беттерінде басылатын рецензиялар
өзінің арнайы типологиялық топтары ... ... ... көлемі
бойынша рецензияны екі топқа бөледі: ... ... және ... ... ... ... ... – арнайы
баспаның прероготивасы. Шығарманың үлкен көлемділігі автордың зерттеліп
жатқан ... ... ... және терең ашылуына мүмкіндік
береді. Көбінде ... ... ... ... ... зор, саяси-
қоғамдық және философиялық-біртекті тұрақты ой ... бар ... ... ... ... ... уақытта үлкен рецензияларға қарағанда
кең тараған. ... бір ... ... ... ... ... ... егер оның мазмұны көрген фильмі не оқыған кітабы ... ... ... ... ... ... ... шағын рецензия анализі толық, қысқа да нұсқа аргумент ... онда ... ... ... ... ... ... үлкен
рецензиядағы сыншының жеке ойын ... – жеке ... еске ... ... ... ... бермейді. Шағын рецензияда сыни ой қысқа да
нұсқа, дәл болуы керек. Тек осы ... ... ... ... бір ... ... Ал, ... анализденуі санына
байланысты рецензияны монорецензия және ... деп ... ... түрі ... бір ... ... ... оны салыстыру мақсатында
басқа туындылыларды да ... ... жөн. ... ... ... көлемі монорецензиядан шағын болуы тиіс. Полирецензияда екі не
одан да көп шығармалар талданады, олар көбінде бір-бірімен ... ... ... де үлкен болады. Көбінде автор монорецензияда жаңа
туындыны бұрын шыққан белгілі ... ... ал ... ... тыңи ... ... ... Тақырыбы бойынша рецензия әдеби,
театралды, кинорецензия және тағысын сол сияқты түрлерне бөлінеді. ... ... ... ... ... жаңа ... де ...
мультипликациялық және ойналмайтын фильмдер, телерецензиялар, әртүрлі
бейнеклиптер мен ... ... ... Бұл ... ... және ... фильмдер, драмалық текетірестері, өмірлік мазмұны
толық телебағдарламалар және ... ... ... өсуіне байланысты
болды.
Рецензия дайындау дәрежесінің әртүрлілігіне байланысты оның күрделілігін
айқындайды. Рецензияның ішіндегі ең көп құрылымды күрделісі деп кино ... ... ... Егер ... ... не ... туындыны
талдаса сыншы тек шығарманың өзін негіз қылып алады, ал театрда, кинода,
теледидарда, концертте автордан ... ... ... ... т.б жеке тұлғалар да рецензияланады. Осы ... ... ... ... ... тұтас не автордың жекелей де бағалауы
керек. Осындай ... ... ... ... жұмыс бар – ол авторлық не
режиссерлік ... ... ... қасиеттерінің ұштасуы
нәтижесі. Егер автор өз алдына әдеби түп ... ... не ... ... мақсат етсе оның жұмысы қиындай түспек. Барлық үш не
төрт қабаттан ... ... ... ... (түпнұсқа, сол
бойынша пьесса, пьессаның ... ... ... ... ... ... ... Синтетикалық жанрдан туындаған (театр, ... ... ... ... ... ... шеберлігін
айқындайды. Рецензия кім үшін жазылады деген сұраққа кесіп жауап айтуға
болмайды. Бір ... ... сыни ... ең ... ... ... туындысы жайлы түсінікті басқа адамның ойымен салыстырған жөн. Енді
бір жағынан алғанда ... және ... не ... ... ... ... ... Тәжірибие көрсеткендей оқырманға не көрерменге жазу – ... ... ал ... мен сыншы үшін бұл тіпті басқа дүние. Түсініксіз ... ... ... ... және терең бөлшектеп талдау ... ... және ... болады. Ал көпшілік деңгейіне арналып
жазылған туынды шебер сыншыға бетінің қаймағын ғана ... тең. ... ... ... ... ... автордың өзіне қызықты етіп жазу
рецензенттің терең білімі мен сыни-көркемдік тәжірибиесіне байланысты.
Мақала
Мақала - сараптамалық жанрларының ішіндегі ең ... ... ... ... ... және ... ... «бүтіннің бөлшегі» деген
мағына береді. Бұл журналистік тәжірбиеде қандай да болсын басылым, мысалы
газет нөміріндегі үлкен мәтін «мақала» деп ... ... неде ... Қысқаша қабарлардан тыс әртүрлі жанрларда ... ... ... ... деп ... да тегін емес. Бірақ арнайы мақала
жанры деп, талдануға алынған оқиғаның, ... не ... ... ... оның ... ... және т.б маңыздылығын анықтап,
осындай жағдайдағы үрдісті қолдау және іске ... үшін ... ... ... атаймыз. Дәлірек айтқанда, мақаланы жанр ретінде ... ... ... ... анализдеуді және оны ... ... ... ... ... әңгіме оқырманды
шығармаға зер сала отырып, өзін ... ... ... ... ... Осының арқасында мақаланың ерекше қасиеттеріне тоқталамыз.
Ол өзекті мәселелер мен құбылыстардың қоғамдық және жеке ... ... ... арқылы оқырман ойының үстемдігін басқару. Сондай-
ақ ол аудитория назарын ... ... ... ... ... ... ... статегиялық және тактикалық
көзқарасы болатындығын ашуға ... ... ... ... өзекті
мәселе жайында шынайы көзқарасты қалыптастырады, жаңа идеялар, ... ... ... ... ... тудыруға негіз болады.
«Дұрыс» мақала әрдайым тақырып маңызының арнайы ... ... ... ... ... ... мен ... олардан
туындайтын проблемаларға, шарттары мен шешімдеріне, оларға байланысты
тенденциялардан, ... ... ... ... ... ... ... мен мәселелер. Қазіргі уақытта
баспасөзде мақала жанрына қатысты бірнеше тұрақты формалар бар. ... ... ... ... қоғамдық зерттеу мақала,
сараптама-әдістік мақала, полемикалық мақала. Әрине бұлардың барлығына
дерлік талап ... ... бір ... ... өзекті мәселелер қарастырылып, ... ... ... ... баспаларға, радио-
телебағдарламаларға сілтемені жасамайды. Бұл ... ... ... бірі ... ... ... шолудың авторына бұқаралық
ақпарат құралдары бір тақырыптың ... ... ... ... ... ... баға беретіндігін бақылау маңызды. Кейде автор өзінің ... ... ... белгілі бір уақыт ішінде (апта, ай т.б.) Қазақстан
және әлемдік прессаны толғандырған мәселелерді алға қою деп ... ... ... ... өзекті мәселеге және баспасөзде оның таралуына
байланысты коментарийді түсінікті түрде бере ... ... ... ... ... ... ... шолу мен шолу жанрын бір – біріне
жақындатары анық. Кез келген шолуды дайындар алдында ... ... ... ... ... ... мақсатын, тақырыбын,
қандай мәселені қозғайтындығын дұрыс таңдау арқылы ұсынайын деп отырған
шолудың ақпарат аясын кеңейту ... ... ... ... ... ... сол мәселеге назар аударған баспаларда қандай орын ... аса ... ... ең алдымен, көлемі жағынан ірі немесе
кішігірім публикацияға назар аударып, солардың мазмұнына көңіл бөлу ... ... ... ... ... бойынша белгілі баспалардың
позициясына нақты баға беруге көмектеседі.
ІҮ тарау. Көркем-публицистикалық жанрлар
Очерк
Фельетон
Памфлет
Очерк
Очерк - жедел, ықшам жанр, ... ... ... Ол басқа жанрлар
сияқты оқиға кейіпкерін тәппіштеп суреттемейді. Адам ... ... биік ... ғана ... Ол ... ... ... Очерк көркем
публицистика жанрына жатады. Очерк – портреттік, проблемалық, аналитикалық,
жолсапар, суреттемелік болып бөлінеді. Шығармашылық портрет туралы – ... ... ... кезеңдері, іс-әрекеті көрініс береді. Мысалы,
қандай да бір ... ... ол ... ... алынып, оның кино өнері тариқындағы алатын орны
айқынды.
Фельетон
Бұл жанрдың аталуы француз тілінің ... ... ... ... деген мағынаны білдіреді. Өз кезегінде жапырақша деп, газетке
қосымшаны атаған, ол ... ... ... ... ... ... ... бөліктерінен қалың ... ... ... ... бұл ... төле (подвал) деп аталатын. Бұнда өз
тұрпаты бойынша заманауи ... еске ... ... ... ... есептер, рецензиялар, әдебиетке шолулар және т.б. деп атап
жүрген басқа да туындылар орналасатын. Осындай төлелердің ... ... ... XVIII ғ. ... ... өте келе ... түсінігі
мәтіннің тек бір түріне қатысты қолданыла бастады, ол туралы осында баян
етіледі. Орыс ... ... ... фельетонистер –
М.Е.Салытков-Щедрин, В.М. Дорошевич, А.В. Амфитеатров, М.Е. ... ... Е.П. ... С.Д. ... Э.Я. ... және ... ... Кеңестік журналистикада фельетон ерекше маңызды орын алды. Біздің
елімізде реформалардың басталуынан бері бұл жанр ... пен ... ... ... ... Және бұл кездейсоқ емес. Көп шамада
жанрдың аталмыш «құлауы» оның ерекшеліктерімен ... Олар ... ... бұрын, фельетон – бұл қандай да бір ... ... ету ... Дәл осы ... ... ... бойы ол БАҚ-тың
тиісті құрылтайшыларының (Агитпроп кейпінде) пайдаланылуында болды. БАҚ-тың
«ақша қабы», ... ... ... ... ... т.б. ... жаңа құрылтайшылары пайда болған кезде, ... ... ... ... жасалып жатқан, Ресейдің басым көпшілік
тұрғындарына жаманшылық ретінде танылатын ... ... ... күту ... еді. Сонымен қатар, билік үшін онжылдықтар бойы түрлі саяси күштер
қилы «зерттеулер», ... ... ... ... ... күрес
жүргізген ретте, фельетонның «соққы» жанры сипатында болуы мүмкін емес еді.
Елдегі белгілі дәрежеде тұрақтылықтың анықталуы, ... ... ... ... тенденциясының ұйғарылуы, әлбетте, фельетон
позициясының күшеюіне септігін тигеді.
Заманауи фельетонның ... ... ... ... ... ... заманауи фельетонистер біліктілігінің жеткіліксіз дәрежедегі
деңгейімен де ... ... ... лайықты танытып
жүргендердің ... ... ... ... ... Фельетонның
болашақ кемшіліктері, әдетте, оның дайындау кезеңінде, басталмай ... ... жазу ... ... неде? Олардың ең бастысы
– «фельетондық фактіні» іздеу. Бұл ізденіс кейде зерделеусіз де өтеді. Олай
болуының негізгі ... ... ... ... ... ... төлсипаты толыққанды қонбауы және фельетон міндеттерін сыни
мақала, ілікпе сөз және т.б. ... ... де әсер ... Егер ... ... онда оған ... «өткір» (мәселен, аталмыш ілікпе сөздің
өзінде қолдануға тұрарлық) фактіні, фельетонда баян етуге ... ... ... ... ... Бірақ фельетон үшін тек ерекше факті
лайықты, атап айтқанда – санатқа кіретін ... ... ... кескіні бар болуы міндетті. Сол ретте, олар ... ... ... ... ... ... ... кесіндер болуы да
шартты. Екібастан, фельетон жалаң фактіден емес, олардың ... ... ... көп ... дәл ... ... асады. Бұл жағдайда типтілік
жеке фактілер ... ... ... заңдылық ретінде көрінеді. Ал
фактілер, өз кезегінде, сатиралық ... ... ... ... ... сол ... ... деңгейге табыстыратын, белгілі бір өмірлік
құбылыстың сатиралық бейнесін ... ... ... ... логикалық байланыстардың әрі фельетонисттің тапқан құбылыстар
және түрлі фактілер арасындағы себеп-салдарлық қатынастарды көре алмауынан,
оларды бағалап, ... ... ... ... ... ... әбден мүмкін. Бұл жанр көп ... ... ... оны жасау
жұмысы журналисттен ерекше талантты және өз шеберлігін үнемі ... ... ... ... да ... ... ... қателіктер мен дәлсіздіктерге «сақ» болып келеді. Егер де ол ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін
арттыратыны сөзсіз.
Памфлет
Грек тілінен аударғанда («pamm fhlego») «памфлет» сөзі ... ... ... күл ... ... ... білдіреді1. Бұл
түсінік өз бойында мифтік негізге ие және олимптік ... ... ең ...... ... өз ... жауларын
жайрататын Зевсты ескеруімен байланысты. Журналистикада памфлет деп ... ... ... ... ету және ... залалды қоғамдық
жаманшылықты тасушы болып көрінетін кейіпкерді (кейіпкерлерді) ... ... ... ... ... зерттеушілер памфлеттің
жанр ретінде пайда болуын ... ... ... жазушысы Эзоптың
шығармашылығымен байланыстырады. Кейінгі кезеңдегі еуропалық памфлеттің
негізін ... ... ... француз ғалымы, ... ... ... к ... ағылшын жазушысы Бернард Мандевильдің
(«Возроптавший улей или Мошенники, ставшие честными») есімдерін атайды.
Отандық памфлетистер қатарында ... ... Д.И. ... ... ... ... ... памфлеті заманауи қоғамдық ... ... ... ... ... қабылданады. Кеңестік баспасөзде ондаған жылдар
бойы еңбек еткен тамаша памфлетистер деп А.М. ... ... ... Л.М. ... ... Барбароссы», Я.А. Галан («На службе у
сатаны», М.А. Стуруа («Болезнь легионеров») және сатиралық ... ... ... ... Памфлет, фельетон секілді, қазіргі ресейлік баспасөз
беттерінде өте сирек ... ... ... ... ... ... мүлдем жоқтың қасы, әлбетте, КСРО мен «капитализ
лагерінің» ... ... ... ... ... ... ... негіздеген (коммунистерге деген қайтпас өшпенділігімен танымал
В. Новодворская кейде сөз ететіндер сияқты) памфлеттер ... ... ... ... ... бұл жанр ... үзбеуде және, әлбетте,
журналистиканың қажетіне жарар, дәл көптеген ғасырлар бойғы қажеттілігі әлі
де жоғала қоймас. Белгілі ... ... ... ... ... ... айтарлықтай өзгешеліктер бар. Памфлеттің журналист қолында
өткір сатиралық қару болуға мүмкіндік беретін қасиеттері, фактілердің мәнін
көркем-публицистикалық тұрғыдан түрлі ... ... ... ... ... ... жанрды зерттеудің осындай әдістеріне ең алдымен
гротескті, гиперболаны, әжуаны, мысқылды жатқызады. Бұл ... ... ... жететіндей дәрежеде қолдана білу, тек журналистикағы көлемді
тәжірибелік жұмысты ғана қажет ... сол ... ... ... ... сөз ... қарекет саласын жетік білуді шарт тұтады.
Қорытынды
 Журналистика да ... ... ... ... өзінің дамуында
көптеген өзгерістерге ұшырайды. Оның өзгері ... ... ... ... журналистика ғылымында, соның ішінде
мерзімді баспасөздің қоғамдық маңызы зор, уақыт кезеңіне сай көп ... ... ... күн ... ... ... Ақпарат ғасырында
мерзімді баспасөздің жаңа жанрлық бағыттары қалыптасуда. Жекеленген жанр
үлгісі арқылы баспасөз ... ...... ... ... ... әрі тиімді жолдардың бірі. Жанр ... ... үшін ... ... ... табылады. Журналистика ғылымында ... ... ... ... бар жазба еңбектерде әрдайым қарастырылып
келді. Бұл мәселеге практикада көп ... ... ... де, ... түсініктемелік, теориялық тұрғыдан қарастыратын жинақталған
қорытындыланған зерттеулер жоқтың қасы. Уақыт өзгеріссіз адамның ойы ... оның ... ... да ... із-бедер сәулесін
түсіреді. Жаңа заманың бойында тың сапарларды аша отырып, баспасөз ... ... ... ... ... жанрлары туралы еңбектерге
сүйене отырып, бүгінгі заманауи мерзімді баспасөз жанрларының ... ... ... ... ... мәселелері қозғалды. Жанр
өмірде әртүрлі ... әсер ... ... ... ... Журналист алдына
қойылған әртүрлі міндет, өмір қойып отырған саяси талап, ол көрсетуге ... ... ... ... ... құрал-жабдық
мүмкіндіктеріне байланысты жанрдың әртүрлілігі айқындалады.
Қосымша.
Тест
$$$1
«Жанр» сөзі нені білдіреді?
А)түр
В)сала;
С)сапа;
D)сан;
Е)дәреже
$$$2
Шоқанның өзі ... ... деп ... әйгілі шығарма:
А)«Қара өлең»;
В)«Манас»
С)«Көкетай ханның сапары»;
D)«Ыстықкөл сапарының күнделігі»;
Е)«Сот ережесі»
$$$3
«Жанр» сөзі қандай ... ... ... ... ... және ... және ... бәрі
$$$5
Сатиралық жанрдың түрлерін атап көрсет:
А)памфлет;
В)фельетон;
С)пародия;
D)эпиграмма;
Е)жоғарыдағылардың бәрі
$$$6
«Фельетон-шағын көлемді, публицистикалық үнді, ... ... ... ... ... бар ... шығарма» деп баға берген зерттеуші.
А)З.Қабдолов;
В)А.Байтұрсынов;
С)Р.Нұрғали;
D)Т.Қожакеев
Е)М.Әуезов
$$$7
«Қазақтың бас ақыны» атты мақаланың авторы
А)М.Дулатов;
В)М.Әуезов;
С)С.Сейфуллин;
D)Ә.Бөкейханов;
Е)А.Байтұрсынов
$$$8
«Дүниеде күлкіден ... еш ... жоқ» деп кім ... ... ... ішінде қайсысы ертерек қолданды?
А)пародия;
В)памфлет;
С)эпиграмма;
D)фельетон;
Е)сын
$$$10
Очерктің түрлерін ата
А)өндірістік;
В)портретті;
С)проблемалық;
D)оқиғалық
Е)проблемалық
$$$11
Ақпараттық жанрды ... ... ... ... ... тікелей очерк
В)портреттік, жолсапар очеркі
С)қызықты , портреттік
D)арман-қияли, сараптамалық очерк
Е)проблемалық, аналитикалық очерк
$$$13
Қазіргі газет жанрларын көрсетіңіз
А)радиоочерк, интервью
В)фельетон, телешоу
С)интервью, очерк
D)радиоинтервью, тікелей ... ... ... ойын
$$$14
Некролог дегеніміз не?
А)сатиралық жанр
В)күлкі тудыратын ақпар
С)қайтыс болған адамның өмірі мен қызметі жайлы берілетін қаралы мақала
D)Белгілі адам өмірі жайлы мақала
Е)адамның жүйкесін ... ... ... ... қай ... ... көрнекті сатирик
А)Нұртілеу Иманғали
В)Көпен Әмірбек
С)Ләззат Танысбай
D)Ғалымбек Жұматов
Е)Күләш Ахметова
$$$17
Рубриканың қазіргі қолданыстағы баламасы
А)таралым
В)қалып
С)жолақ
D)айдар
Е)баламасы жоқ
$$$18
Газеттің алғашқы бетінде орналасатын мақала атауы
А)Көлемді мақала
В)өзікті мақала
С)бас мақала
D)ауқымды ... ... ... ... ... ... ... орта тақырып қалай аталады
А)тақырыбы
В) айдар
С)мақала аты
D)мазмұны
Е) кілтті сөз
$$$20
«Дала уәлаяты» газеті қай жылы жарыққа шықты
А)1887ж
В)1888ж
С)1788ж
D)1787ж
Е)1778ж
$$$21
«Айқап» журналының шығарушысы,әрі редакторы
А)А.Байтұрсынов
В)М.Сералин
С)М.Дулатов
D)С.Торайғыров
Е)Қ.Бекхожин
$$$22
«Айқап» ... ... ... жариялаған ғалым
А)М.Сералин
В)А.Байтұрсунов
С)Ү.Субханбердина
D)В.Белинский
Е)Қ.Бекхожин
$$$23
«Жаңа мектеп» журналы қай жылы ашылды
А)1935ж
В)1925ж
С)1930ж
D)1936ж
Е) 1940ж
$$$24
«Бірлік туы» газеті жарыққа шыққан жылды көрсет
А)1918ж
В)1917ж
С)1916ж
D)1919ж
Е)1920ж
$$$25
«Таралым» ұғымы БАҚ-ның қай ... ... ... ... ... ... ... мағынаны білдіреді?
А)бет
В) парақ
С)кітапша
D)әңгіме
Е) юмор
$$$27
Әңгіме дегеніміз не?
А)шағын көлемді эпикалық жанр үлгісі
В)өлеңмен, қара сөзбен ... ... ... ... ... ... жанр үлгісі
Е)өте қысқа жанр
$$$28
Тираж дегеніміз не?
А)басылымның бірінші беті
В)басылымның соңғы беті
С)тиражға ... ... ... не ... ... дана болып шығатындығының көрсеткіші
$$$29
Газет – журналдар күнделікті және апталық газеттер; апталық, айлық,
тоқсандық болып қандай белгісіне қарай бөлінеді:
А)Мерзімділігіне қарай.
В)Территориялық белгілеріне ... ... ... ерекшелігіне қарай.
$$$30
Қазақ баспасөзінің тарихы қай газеттен бастау алады?
А)«Дала уалаяты
В)«Түркістан уалаяты»
С)«Айқап»
D)«Серке»
Е)«Ұлан
$$$31
«Жыл құстары» кітабының негізгі ... ... ... мына ... ... авторы?
А)Қырғыздар туралы жазбалар
В)Жаз
С)Оян, қазақ
D)Маса
Е)Қыс
$$$33
М. Сералин қай басылымның авторы?
А)«Серке»
В)«ТУГ»
С)«ДУГ»
D)Айқап
Е)«Тіршілік»
$$$34
Т. Қожакеев қай кітаптың авторы?
А)Көк сеңгірлер
В)Талантқа тағзым
С)Дәуір шындығы
D)Сын өнері
Е)Парасат пен пайым
$$$35
«Жыл ... ... ... ... ... ... қолжазбаны қабылдап, жарыққа шығаруды басқаратын
жетекші, басшы творчестволық қаламгер кім?
А)Корректор
В)Бас редактор
С)Рецензент
D)Әдеби қызметкер
Е)Редактор
Е)«Серке»
$$$37
Баспасөз тақырыбына көп қалам ... ... - ... Д. Ысқақұлы
В) Қожакеев
С) С. Әшімбаев
D) С. Сматаев
Е) Ә. Нұрпейісов
$$$38.
«Көк сеңгірлер» ... ... М. ... ... Н. Құлжанова
Е) С.Есова
$$$39
Баспасөз тақырыбын қамтитын кітап қайсысы.
А) Әдеби сын мәселелері
В) Жыл құстары
С) 40-70 жылдардағы әдебиет
D)Ресми іс- ... ... ... тақырыбына көп қалам тербеген журналист - қаламгер
А) Д. Ысқақұлы
В)Т. Қожакеев
С)С. Әшімбаев
D) С. Сматаев
Е) Ә. Нұрпейісов
$$$41
Публицистика саласына маңдай тер төге ... ... ... өңірі қайраткері
А) М. Жұмабаев
В) Ж. Аймауытов
С) С. Сейфуллин
D) С. Мұқанов
Е) М. Сералин
$$$42
Дұрыс жауабын табыңыз: мына ерекшелікке негізделетін жанр түрі ... ... ... ... бас ... ... ... интерью-монолог
Е) қысқа ақпарат
$$$43
С.Торайғыров атындағы ПМУ «Вестник» журналының ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
$$$44
Тексті теруші өзінің ескертпелерін қандай түспен белгілеуі тиіс?
А) көк
В) қара
С) қызыл
D) күйгін
Е) кез-келгенімен
$$$45
Қай жанр диалогтық ... ... ... тезис;
С) дөңгелек үстел басындағы әңгіме;
D) сүрақ-жауап
Е) антитезис.
$$$46
Шолу дегеніміз ... ... ... ... ... айғаққа қарсы пікір
С) сараптау, түсініктеме беру, талдау
D) ақпаратты сөзбен қағыту
Е) мәліметті хабарлау
$$$47
Талдамалы жанрға кіретіндер?
А) әңгіме, ... ... хат ... жеке ... сұқбат
С) сыни публицистика, ғылыми-танымдық, заметка
D) тезис, антитезис, дәлелдеме, шолу
Е) репортаж, сұқбат-хабар, фельетон
$$$ 48
Дәлелдеме дегеніміз не?
А) ... ... ... ... хабарлау
С) диалогты түрде теткізілетін арнайы ерекше тер
D) шындықты дәлелдеу, логикалық үрдістің жиынтығы
Е) прозалық жанрдың шағын сюжеті
$$$49
Жанр дегеніміз не?
А) өзгерістерге үн ... ... ... ... ... ... құрылымның бірлігі
D) ақпаратты оқиғалар публицистикасы
Е) көркемдік бағытта дамуы
$$$50
Сын жанрларын зерттеген, алғаш жүйелеген кім?
A)Б.Егоров
B)Т.Қожакеев
C)Л.Гроссман
D)Т.Амандосов
E)К.Байжігітов
$$$ 51
Эпистолярлық жанрдың ерекшелігі:
А) ... ... ... ... ... қоғамдық ой-пікір қалыптастыру
Е) тым оқиғаларды жариялау
$$$ 52
Корреспонденция жанрының өзгешелігі:
А) диалог ретінде құрылады
В) тек бір ғана ... ... ... тәжірибені , өмірдегі үлгілі істерді, жасампаз жандардың еңбегін
насихаттау
D) сенсациялы оқиға
Е) сюжет пен композиция болады.
$$$ 53
Қысқа хабарлардың ерекшелігі:
А) баянды, ... ... ... ... ... ... ... музыкант
$$$ 54
Ақпаратты жанр түріне не жатады?
А) есеп, сұқбат, хабар, репортаж
В) мақала, рецензия, шолу
С) суреттеме, очерк, эссе, баллада
D) ... ... ... сын
$$$ 55
Сатиралық жанрға не жатады?
А) есеп, сұқбат, хабар, репортаж
В) мақала, рецензия, ... ... ... ... ... ... ... шарж
Е) осының бәрі.
$$$ 56
Талдамалы жанрға не жатады?
А) есеп, сұқбат, хабар, репортаж;
В) мақала, рецензия, шолу
С) суреттеме, очерк, эссе, баллада;
D) ... ... ... ... ... ... публицистикалық жанрға не жатады?
А) есеп, сұқбат, хабар, репортаж;
В) мақала, рецензия, шолу;
С) суреттеме, ... ... ... фельетон, памфлет, эпиграмма;
Е) осының бәрі.
$$$ 58
Диалогтық топқа кіретін жанр:
А) «Дөңгелек стол» басындағы әңгіме;
В) пікірталас;
С) әңгіме;
D) ... ... ... тіл, ... – қай ... компоненттері?
А) хат;
В) пікірталас;
С) ой бөлісу;
D) сұқбат;
Е) көркем әңгіме.
$$$ 60
«Очерк туралы ойлар» кітабының авторы кім?
А) С.Сейфуллин;
В) А.Сүлейменов;
С) М.Мағауин;
D) Т.Ыдырысов;
Е) С.Мұқанов.
$$$ ... - әсем ... деп кім ... ... ... ... ... С.Дөнентаев.
$$$ 62
«Қазақ баспасөзі – қазақ тарихының дерек сөзі» кітабының авторы:
А) Қ.Аллаберген;
В) Қ.Атабаев;
С) Ә.Әбдіманов;
D) Б.Момынова;
Е) ... ... ... ... ... бүкіл өмірі кезеңінде және қайтыс
болғаннан кейін неше жыл көлемінде сақталады?
А)40 жыл
В) 3 жыл
С)50 ... ... 10 ... ... ... ... ... аты
В) басылымның соңғы беті
С)тақырыпат
D)басылымның бірінші беті
Е) тұрақты рубрика
$$$ 65
Авантитул дегеніміз не?
А) шрифтің аты
В) басылымның соңғы ... ... ... ... ... ... беттің келесі парағында не орналасады?
А) ISBN, аңдатпа, деректер
В) мазмұны
С)эпиграф
D)қолданылған әдебиеттер
Е) автордың өмірбаяны
$$$ 67
Әдетте баспасөз өнімдерінің жалпы ... ... ... ... ... аты
В)тираж
С) кітапша
D)көшірме
Е) түпнұсқа
$$$ 68
Фабрикада қағаз жасау үшін қолданылатын шикізаттар
А) сабын, май, ағаш
В) ... ... ... ... ... макулатуралық қағаздар, шүберек
D) макулатуралық қағаздар
Е) ағаш, қайшы
$$$ 69
«Жыл құстары»кітабының тақырыбы
А) Саясат
В) Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... шрифтің аты
В) басылымның соңғы беті
С)тақырыпат
D)басылымның бірінші беті
Е) тұрақты рубрика
$$$ 71
Очерктің ажары -
А) ... ... ... ... ... ... сюжет
Е) композиция
$$$72
Эпистолярлық жанр түрі :
А) памфлет
В) очерк
С) хат
D) репортаж
Е) фельетон
$$$73
Тезис дегеніміз ... ... ... элементтердің бірі
В) авторлық пікірлердің сыртқы түрі
С) дәлелдемеге қарсы пікір
D) антитезис
Е) репортаж
$$$ 74
Сатиралық шағын жанр ... ... ... ... ... әңгіме, шарж
С) эпиграмма, шарж
D) памфлет, пародия
Е) мысал, ... ... ... ... не?
А) Тілшінің пресс-релиздегі ақпаратты баспаға көшіруі
В) Белгілі бір тұлғамен болған сұхбат
С) Оқиғаға байланысты тілшінің өз ... ... ... ... ... ... өтіну
$$$ 76
Кез келген баспа жұмысындағы қате түзетуші адамды қалай атайды?
А) редактор
В) журналист
С) корректор
D) ... ... ... тыс ... ... мазмұны жағынан қандай болмақ?
А) апталық
В) күнделікті
С) жексенбілік
D) таңертеңгілік
Е) ... ... пен ... семантикалық байланысын көрсететін жанрдың түрі
А) сұхбат
В) жаңалық
С) репортаж
D) очерк
Е) хат
$$$ ... ... ... оның ... ашып ... публицист
А) Ж.Аймауытов
В) М.Дулатов
С) А.Байтұрсынов
D) Ғ.Мүсірепов
Е) Қ.Бекхожин
$$$ 80
«Қоғам және ... ... ... ... Ә.Әбішев
С) С.Асанов
D) М.Жайлин
Е) Ә.Тәжібаев
$$$ 81
Әңгіме қандай жанр?
А) аналитикалық
В) ... ... ... сыни
$$$ 82
«Репортаж» латын тілінен аударғанда қандай мағына ... ... ... ... ... сұхбат
$$$ 83
Түр жағынан мақалаға жақын сұхбат
А) сұхбат-суреттеу
В) сұхбат-монолог
С) сұхбат-хабарласу
D) ұжымдық сұхбат
Е) ... ... ... ... ... ... ... жазған орыс маманы
А) А.Тертычный
В) В.Смелкова
С) Д.Ушаков
D) М.Лукина
Е) П.Терентьев
$$$ 85
Мақаладағы анализ ... ... ... ... фактілер тобы
Е) фельетон
$$$ 86
Локальді жанр, бір шығарма бойынша берілетін баға
А) тезис
В) әңгіме
С) рецензия
D) ... ... ... ... ... рецензия
В) әңгіме
С) мақала
D) тезис
Е) памфлет
$$$ ... ... ... ... ... бір жанры
А) памфлет
В) фельетон
С) анекдот
D) карикатура
Е) тезис
$$$ ... ... ... ... ... жаңалық
Е) мысал
$$$ 90
Рецензенттің басты міндеті
А) құбылысқа бір жақты баға беру
В) құбылысқа жан-жақты , ... баға ... ... ... ... хабарлау
Е) құбылысты сипаттау
$$$ 91
Сұхбат жүргізгенде төмендегі сұрақтардың қайсысынан аулақ болған жөн?
А) гипотетикалық
В) ... ... ... ... ... оқиғаны беретін репортаж түрі
А)оқиғалық
В)қойылымды
С)мәселелік
D)тақырыптық
Е)сыни
$$$93Қазақтың алғашқы газеті
А) «Түркістан уәлаятының газеті»
В )«Дала уәлаятының газеті»
С) «Серке»
D) «Қазақ»
Е) ... ... ... ... ... эволюциясының төрт себебін ашып көрсеткен журналистика зерттеушісі
А)Т.Амандосов
В)М.Барманқұлов
С)З.Қабдолов
D)А.Байтұрсынов
Е)М.Дулатов
$$$96
Қазақ әскери публицистикасына үлес қосқан жазушы, «Офицер күнделігі»
еңбегінің авторы
А)М.Ғабдуллин
В)Ғ.Сыланов
С)Ә.Сәрсенбаев
D)Ә.Кекілбаев
Е)Ш.Мұртаза
$$$97
«Жас ... ... ... бас ... ... ... жататыны
А)корреспонденция, мақала,шолу
В)рецензия,репортаж, сұхбат
С)репортаж, сұхбат, заметка
D)суреттеме, очерк, фельетон
Е)тезис, антитезис
$$$99
Сыншылар қай жанрдың дамуын ... ... ... ... мен тарихи
оқиғалардың салдары деп қарастырады?
А)фельетон
В)рецензия
С)репортаж
D)мақала
Е)очерк
$$$100
Публицистика жанрының ең көне түрі
А)репортаж
Вжолсапар очерктері
С)мақала
D)сұхбат
Е)эссе
Қолданылған әдебиеттер:
1.Акишина А. А. Структура цельного текста. М., 1979.
2.Ампилов В. А. ... ... ... ... ... М.К. ... ... радиохабарлардағы оқиғалық
хабарлардың жанрлары мен формалары. - Алматы, 1974
4.Бекасов Д. Г. ... ...... ... М., ... Т. А. ... современника: Очерк в газете. М., 1983.
6.Березена В. Г. Жанр годового обозрения литературы в русской журналистике
первой половины XIX ... ... ... вв. (из ... Л., ... ... жанры. М., 1971.
8. Гребенина А. М. Обзор печати: ... ... ... М., ... Журбина Е. Теория и практика художественно-публицистических жанров. М.,
1969.
10. ... Л. Е. ... ... ... ... 1975.
11.Қабдолов З. Сөз өнері. - Алматы: Қазақ университеті, 1992.
12.Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі, - Алматы, 1999.
13.Қазақстан ... ... ... 1998
(1-бөлім, 1-бап, 5-бет).
14.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев.
Қазакстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы.
Алматы, 1992.
15.Қазақстан ұлттық энциклопедиясы, - ... ... Л.Е. ... ... ... творческой
деятельности журналиста/Под ред. С. Г. Корконосенко. СПб., 2000. С. ... Г. В. ... и ... ... творчества. М.,
1985.
18.Лазутина Г. В. Основы творческой деятельности журналиста. М., 2000.
19.Магай И. П. ... ... ... ... ... ... Л. М. ... и композиция газетного текста. Красноярск.
1973.
21.Пельт В. Д. Обзор печати. М., 1980.
22.Пелът В. Д. ... в ... М.. ... Г. ... и ... 1999, № ... информации в печати. М., 1971.
25.Прохоров Е. П. Журналистика. Государство. Общество. М., 1996.
26.Солганик Г. Я. Стиль репортажа. М., ... П. ... злой ... ...... ... ... А. А. Аналитическая журналистика. М., 1998.
29.Тертычный А. А. Аналитический ... ... ... ... и будущее. М., 1999. С. 160—185.
30.Тертычный А. А. Предъявите ваши аргументы. Журналист. 1998. № 5.
31.Тертычный А. А. Проблемное ... ... 1998. № ... А. А. Быть ... Журналист. 1999. № 1.
33.Тертычный А. А. У полемики есть свои законы//Журналист. 1999. № 10.
34.Тертычный А. А. ...... ... 1999. ... А. А. Письма пишут разные//Журналист. 1999. № 12.
36.Тертычный А. А. Эксперимент — дело тонкое//Журналист

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1) Әдебиеттің көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі 2)Өлең сөздің теориясы 3)Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері 4) Әдеби үдеріс (процесс), әдеби әдіс, бағыттар мен көркемдік тәжірибелер16 бет
Ақпараттық жанрлар70 бет
Бейнелеу өнерінің түрлері мен жанрлары37 бет
М. Әбдіхалықовтың замана өзекті мәселелерін шағын жанрларында бейнелеуі221 бет
Радиожурналистиканың жанрлары мен пішіндері7 бет
Хабар жанрларының тақырыптық шеңбері49 бет
Қазақ халқының аспаптық музыкасындағы дәстүрлі жанрлар4 бет
Қазақстан телеарналарында сөз жанрларының прагмастилистикасы77 бет
Әдеби дәстүр мен жаңашылдық. Халықаралық әдеби байланыс. Көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі. Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері13 бет
Әдеби жанрлар11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь