«Автомобильдердің электр жабдықтары»

1.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.5 бет.
2. Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6 бет.
2.1 Электр техникасынан жалпы мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6.11 бет.
2.2 Оталу жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.14 бет.
2.3 Электр энергия тұтанатын орындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15.17 бет.
2.4 Автомобиль электр жабдықтарының жөндеу және техникалық қызметті...16.24 бет.
3.Экомика (технологиялық карталар, сызбалар есептер) ... ... ... ... ... ... ... ... .25.31 бет.
4.Еңбекті қорғау және техника қауіпсідігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32 бет.
5.Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33 бет.
6.Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34 бет.
2.1 Электр техникасынан жалпы мәліметтер
Электр тогы. Электрондардың өткізгішпен бағытталған қозғалысын электр тогы деп атайды.
Олардың бір бағыттағы қозғалысы тұрақты ток деп аталады. Ток тұйық өткізгіште электр қозғаушы күшінің әсерінен пайда болады. Электр тізбегі әдетте ток көзінен, тұтынатын орындардан және оларды жалғастырушы өткізгіштерден пайда болады.
Электр тоғын металдар, көмір, сілтілер мен қышқылдардың судағы ерітінділері жақсы өткізеді. Электр жабдықтарының аспаптарын жалғастыратын өткізгіштер ретінде мыс немесе алюминий сымдарын пайдаланады.
Электр тогын мүлде өткізбейтін материалдарды өткізбейтіндер немесе оқшаулағыштар (изоляторлар) деп атайды. Олар — эбонит, резеңке, пластмассалар, маталар басқалар. Мұндай оқшаулағыштар ток жіберуші өткізгіштермен электр жабдықтары үшін қабық ретінде пайдаланылады.
Автомобиль электр жабдықтарының аспаптары тұрақты токпен қоректенеді. Тұрақты ток сыртқы тізбекте оң полюстен теріс полюске қарай қозғалады деп шартты түрде есептейді.
Тұтынушылар мен ток көздеріне өзара тізбекті параллель қосылады. Токты тізбектей қосқан кезде бір ток көзіндегі оң полюс екіншісіндегі теріс полюсқа жалғанады, жалпы кернеу барлық ток көзіндегі кернеу қосындысына тең болады.
6. ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Автомобильдің құрлысы және пайдалануы авторы: П.Ж.Жүнісбеков
2. Автомобильдерді жөндеу және текникалық қызмет авторлар: П.Ж. Жүнісбеков, М.Т.Жетпейісов, Г.А. Мамедалиева, М.С. Дүйсенбаев
3. Автомеханиктерге арналған материалтану негіздері авторлары: С.Скрынник, Т.Рахманов
4. Автомобильдер мен қозгғалтқыштар теориясы автор: Б.А. Алиев
5. Бутусов А.М., Образцов О.П., Жадаев В.Ф. и др. Автомобиль ГАЗ-66: Устройство, техн. обслуживание и ремонт. — М.: Транспорт, 1988.
        
        №16 КОЛЛЕДЖ МКҚК
САПА МЕНЕДЖМЕНТІ ЖҮЙЕСІ
«БЕКІТЕМІН»
Директор____________З. Талбидин
«_____»_______________20___ж
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Ф-ӨОБ-03/20
Тақырыбы: «Автомобильдердің электр ... хат ... ... ... _______________________________________ парақ
Дипломдық жұмысты орындаушы __________ Абдуалы Пернехан.
(қолтаңбасы) ... ... ... ... ... _________ ... ... ... ... ... сөз.
Бұл дипломдық жұмыста автомобильдердің электр ... ... мен ... түрлері, құрылысы, жұмыс принциптері,
кездесетін ақаулардың түрлері және олардың келіп шығу себептері мен ... ... ... ... ... тақырып бойынша таңдалған механизмдердің сызбалары
мен барлық бөлшек- детальдардың атаулары толық ... ... ... ... қолданып жүрген, ғылым мен техниканың
жетістіктеріне сүйене отырып ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... бет.
2.3 ... ... ... Автомобиль электр жабдықтарының жөндеу және техникалық
қызметті...16-24 бет.
3.Экомика ... ... ... ... бет.
4.Еңбекті қорғау және ... ... ... ... бет.
1. КІРІСПЕ
Автомобиль - механизмдер мен жүйелер жиынынан тұратын ... ... ... ... әр ... ... ... Дегенмен көпшілік
автомобильдердің негізгі механизмдерінің құрылымы мен жұмыс ... ... ... ... ... автомобильдердің қызметі мен
механизмдерінің орналасуына байланысты олардың құрастыру ... ... ... үш ... ... ... ... кузов моторы және шасси.
Кузов - таситын жүкті орналастыруға арналған. Жеңіл ... ... ... ... мен ... жайғасады. ... ... ... ... ... (жүк ... және
жүргізуші кабинасынан тұрады.
Мотор - жанармай жанғандағы бөлінетін жылу ... ... ... Мұндай энергияны айналдыру қорытындысында
двигательдің иінді білігін айналысқа келтіреді, ол ... ... ... бір ... ... ... автомобильдің жетекші
доңғалақтарына жеткізеді.
Көпшілік автомобильдерде поршенді карбюраторлы немесе дизельді мотор
қолданылады. Әдетте мотор автомобильдің ... ... ... ... ... механизмдер мен жүйелерді біріктіреді:
трансмиссия, аспалы ... ... ... доңғалақ, рульдік басқару жөне
тежеуіш жүйелер.
Трансмиссия мотордан шығатын ... ... ... ... жеткізеді. Трансмиссияға кіретіндер: ... ... ... кардан берілісі, басты беріліс, жетекші ... ... Онда ... жөне ... ... ... солар
арқылы айналдыру моменті жетекші доңғалақтарға беріледі.
Қазіргі заманғы автомобильдердің басым көпшілігінде ... жану ... ... ... Оларды құрылымына байланысты поршеньді және роторлы
деп екіге беледі. Автомобильдерде поршеньді мотор ... ... ... ... оның ... ... жылу
энергиясын механи-калың жүмысқа айналдыру үшін қызмет атқаратын механизмдер
мен жүйелер кешенінен (топтамасынан) тұрады. ... ... ... ... газ ... ... ... және қоректендіру
жүйелерінен, майлау жүйесінен, сонымен қоса ... ... ... қозғалтқыш агрегатында іштен жанатын ... мен ... ... ... ... ... ... басты жүйесі
болып табылады. Мұнда электр ... ... ... .
Электр энергиясын өндіретін аспаптар электр ... ... ал ... ... деп ... мен аккумулятор батареясы ток көздері, ал тұтынушылар - ЭББ,
электро қозғалтқыштар, стартер, дабылдар мен ... және ... ... ... ... ... және химиялық энергияны электр
энергиясына айналдырады. Тұтынушылар ... тогы ... ... түріне (механикалық, жарық, дыбыс, жылу) айналдыруға қызмет етеді.
Автомобильдің қаңқасы ... ... ... ... «масса» қызметін
атқарады, ал жүйе өткізгішін оң полюске жалғастырады. Электр жүйесінің
кернеуі - 12 В және 24 ... ... ... ... мен ... ... ... қауіпсіздіктері осы дипломдық жұмыста мәлімделінген.
Бүгінгі күні әлемдік өндіріс жылына 50 млн. тасымал құралын шығарып
келеді. Олардың ... мен ... ... ... ... ... реттеу, басқаруды электрлендіру мен автоматтандыру
болып табылады.
Автозауыт конструкторлары рульдік басқаруды және тежеуішті күшейту,
көру аймағын жақсарту, ... және ... ... ... ... орындығын жетік қондырғылармен ыңғайластыру, басқару
автоматикасын ... және ... ... ... ... ... жеңілдетіп келеді. Дегенмен, жаңа автомобильді құрылымдық жақсарту
оны күрделендіре ... жаңа ... мен ... ... ... әр түрлі қондырғыларды пайдалануды қажет етеді. Осыған байланысты
автомобильдердің толыққанды жаңа үлгісін ... ... үшін ... ... ... ... оқу ... сапасын, олардың сенімділігін, бұзылмайтындығын және
тиімділігін арттыру техникалық прогрестің ... ... ... ... ... ауыстырмалылығын қамтамасыз етуді талап етеді.
Автокөлік агрегаттарының ... мен ... ... ... ... ғана ... ... өндіріс еңбеккерлері алдында тұрған
міндеттерді ойдағыдай шешуге болады.
Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... және оларды жөндеу ... ... да ... арта ... ... ... үшін ерекше маңыздылығын Қазақстанның
кең байтақ аумағы және халық тығыздығының сиректігі алдын ала анықтайды.
Бұл жекелеген ... үшін ... және ... ... ... ... табылады.
Қазақстанда тасымалдауды жүзеге асыруда автомобиль жолдары маңызды рөл
атқарады. Қатты жамылғысы бар автомобиль жолдары құрамындағы ... бар ... ... - 22,8 мың км, ... мәні бар ... - 60,2 мың км. ... мәні бар ... ішінде – ІІІ
санаттағы жолдар(73,0%), жергілікті мәні бар ... ... - ... ... және жүргінші жолы тар III және IV санаттағы жолдар
басым (тиісінше 26,4% және ... ... ... негізгі технологиялық құрал есебінде саналады.
Жүздеген миллион тонна жүк, миллиондаған ... т.б. ... ... ... ... қатардағы мемлекеттер өте тиімді саналатын
автомобилъдер шығарумен айналысады. Олар ... ... ... ... ... нәтижесінде шығарылуда.
Автомобильдің дүниеге келуіне басты себепші болған 1824 жылы ... С. ... «От ... ... ... атты ... ... бу
машинасының салмағы мен көлемі шамадан үлкен болғандықтан темір ... ... ғана ... ... ... Электр техникасынан жалпы мәліметтер
Электр тогы. Электрондардың өткізгішпен бағытталған қозғалысын электр
тогы деп ... бір ... ... тұрақты ток деп аталады. Ток тұйық
өткізгіште электр қозғаушы күшінің әсерінен пайда ... ... ... ток ... ... орындардан және оларды жалғастырушы
өткізгіштерден пайда болады.
Электр ... ... ... ... мен ... ... жақсы өткізеді. Электр жабдықтарының аспаптарын жалғастыратын
өткізгіштер ретінде мыс немесе ... ... ... ... ... өткізбейтін материалдарды өткізбейтіндер немесе
оқшаулағыштар (изоляторлар) деп ... Олар — ... ... ... ... ... оқшаулағыштар ток жіберуші
өткізгіштермен электр жабдықтары үшін қабық ретінде пайдаланылады.
Автомобиль электр ... ... ... ... ... ток ... тізбекте оң полюстен теріс полюске қарай қозғалады деп
шартты түрде есептейді.
Тұтынушылар мен ток көздеріне ... ... ... ... ... ... ... бір ток көзіндегі оң полюс екіншісіндегі теріс
полюсқа жалғанады, жалпы ... ... ток ... ... ... ... Электр көздерін косу әдістері: а—ток көздерінің тізбекті
қосылуы, б—ток көздерінің параллель қосылуы
Ток көздерін параллель ... б) ... ... ... ... ... Ток көздерінің жалпы кернеуі бір ток көзіндей ғана болады, ал
сыйымдылығы батареялар санына сай еселеп артады.
Электр тұтынушыларын ... ... ток ... ... ... қосқанда олар бірбіріне жалғасып қосылады.
Электр магнитті индукция. Ток жеткізуші өткізгішті ... етіп ... ... ... ... аз көміртекті болаттан жасалған озек темір
орнатсаң, онда табиғи ... ... ... бар электр магниті пайда
болады. Электр магниттері ... ... ... ... ... дабылдары, бақылап өлшеу және басқа ... ... ... ... ... күш ... қиып ... онда
өткізгіште электр тогы пайда болады немесе механикалық ... ... ... ... айналдырады. Ток индукция генератор
өткізгіштері бір орам ... бір ... ток ... ... 120° бұрыштықта орналасқан бір текті үш орам жасаса, онда ... ток ... ... ... ... мен ... арасында
өткізгіштігі жөнінен аралық ... ... ... ... деп ... Олардың меншікті кедергісі температураға (кері
пропорциялы) және бөгде қоспалардың болуына байланысты ... ... ... кейбір металдар, олардың қорытпалары мен тотықтары
жатады.
Жартылай өткізгіштерде әдетте ... ... ... ... ... ... үш валентті қоспалары бар жартылай өткізгіштерді ... р ... ... - оң) деп ... ... олар ... қабылдайды.
Жартылай өткізгіштердің жартылай өткізгіштер мен жапқыш қабат металы
арасындағы ... ... тек бір ... ғана өтетін ток жасайтын ... Екі ... ... ... ... диод деп атайды. Жапқыш
қабат негізгі жүмыс ... (р-п - ... деп ... ... ... ... р және п бөліктері аралығында пайда ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болады.
Диодтың құрылысы қарапайым. Жартылай өткізгіш пластинкасына ... ... - тіке ... ... ... ... айнымалы токты түзеткіш
ретінде қолданады.
Кернеуді тұрақтандыру үшін, яғни оны белгілі бір ... ... ... немесе тескіш диодтар қолданылады.
Транзисторларды тізбектегі токты күшейту және үзу үшін пайдаланады.
Аккумулятор батареялары
Автомобильде ... ... ... ... ... Аккумуляторлар құрылысы бойынша былай жіктелуі: ашық;
жабық.
Ашық батареялардан электролиттің құрамын (тығыздығын) тексеріп, ... үшін ... ... ... отырады.
2-сурет.Аккумулятор батареясы. 1 — теріс пластиналар, 2—оң
пластиналар, 3—батарея қыры, 4-бак, ... ... ... ... ... ... ... батареяларында мүндай қызмет көрсетілмейді, сондықтан
олар жабық болады.
Аккумулятордың қызметі электр энергиясын химиялық ... ... ... ... ... электр энергиясына (разрядтау) жүйелі
түрде айналдыруға негізделген.
Қарапайым қоргасын ... ... ... ... судағы күкірт қышқылының ерітіндісі) пластмассадан жасалған
банкадан және екі ... ... ... Электролиттегі
пластиналардың беті күкірт қышқылды қорғасынмен, басқаша айтқанда, қорғасын
сульфатымен жалатылған.
Аккумулятор батареясы (2-сурет) ішкі жағынан бөгеттермен белінген ... ... ... ... ... бір ... ... Бакты
қышқылға төзімді пластмассадан немесе ... ... Оның ... ... ... ... Әр банкаға оң (2) және ... ... ... ... ... ... қажетті тесігі бар қақпақпен (6) жабады.
Құятын тесік ... (5) ... ... ... ... қышқылға құятын болса, тасқынды реакция болады, ... ... ... ... ал ... тисе күйдіріп жіберуі мүмкін.
Электролитті қышқыл мен судың ара қатысын оның тығыздығы арқылы ... ... ... ... тұру ... ... 30°С-ңа дейінгі орталың аудандар үшін толық
зарядталған аккумуляторда электролиттің тығыздығы жыл ... 1,27 ... ... ... ... ... ... жоғары, ал
температура көтерілген кезде төмен болуға тиіс.
1-кесте
|Аудан климаты |жыл |15°С ... ... г/см3 |
| ... |
| | ... ... ... | |лит ... |
| | ... | |
| | |а | | |
| | | | |25% |50% ... ... |қыс |1,29 |1,31 |1,27 |1,23 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... |жыл |1,27 |1,29 |1,25 |1,21 ... ... жерлерде |бойы | | | | ... ... жыл |1,25 |1,27 |1,23 |1,19 ... ... | | | | ... ... жерлерде | | | | ... ... |жыл |1,23 |1,25 |1,21 |1,17 |
| ... | | | | |
3 ... ... тексеру: 1 —аккумулятордың
электролит деңгейі, 2—ток кернеуін және 3—электролиттің
тыгыздыгын тексеру
Аккумулятор батареясындагы ... ... ... ... ол ... реакция кезінде бөлінетін газдың шығуы үшін қажет.
Электролитті химиялық таза күкірт қышқылы мен ... ... ... мен суды ... ... ыдысқа құйып араластырады,
мүндайда қышқылды суға аз аздан ... ... Егер суды ... ... (3) ... ... ... мен тығыздығын батареяның әр элементі сайын
тексереді (4.-сурет).
«Масса» ажыратқышы қозғалтқыш жұмыс ... ... ... және ... ... мен ... ... тұйықталуы мүмкіндігінде,
батареяның өздігінен разрядталуын азайту мақсатында аккумуляторлы батареяны
ажырату үшін ... ... ... «Масса» ажыратқышы. Массаны қосу (а) және оны
ажырату (б). 1,8—контактілер, 2,3—кіші және үлкен ... ... ... ... ... батареяларының негізгі ақаулары мыналар: өздігінен
жоғары разрядталуы, мерзімінен бүрын разрядталуы, аккумулятор ішінде қысқа
тұйықталуы, пластиналардың сульфаттануы.
Қышқыл денеге түскен кезде ... ... ... ... ... ... -дық ... спиртінің ерітіндісімен жуу керек.
Генераторлар
Жүк автомобильдерінде электр магниттерден қоздырылатын ауыспалы токтың
үш фазалы генераторлары орнатылады. Қозғалтқышты іске ... ... ... ... ... ол ... ... тұрған кезде
генератордан шығатын айнымалы ток түзеткіштердің ... ... ... ... ... үш ... ... қозғалмайтын және айналмалы
қоздыру орамды болып екі топқа бөлінеді.
Қозғалмайтын қоздырғыш орамы бар генератор. Бұл топтағы ... ... ... және ... емес ... ... орамы бар генераторларды (5-сурет) автомобильдерге ... ... ... және ... ... ... ... тоқтың үш фазалы қозғалмайтын
қоздырғыш орамы бар генератор. 1—ауыспалы токтың
қосқыштары ... ... ... ... ... ... ... 5—қоздырғыш орамының төлкесі,
6—ауыспалы токтың түзеткіші, 7—желдеткіш, 8—диодтар,
9—генератор шкиві,10,12—қақпақтар, 11—ротор және пластиналар, 13—тұрақты
токтың қосқышы
Жұмыс істеп тұрған кезде ... ... біл ... сондайақ
генератор роторының айналу жиілігі ... ... ... ... ... ... кернеуі де тұрақты емес. Жиілік артқан сайын
кернеу ... ... және ... ... кеміген сайын кернеу
төмендейді. ... ... ток ... ... ... ... ... жағдай тудырмайды.
Иінді біліктің айналу жиілігіне және генератордың шамадан артық күштен
қорғауына қарамастан генератор ... ... ... ... ... реле ... (5) ... ақауы
Айнымалы тоқтың генераторларында төмендегідей ақаулар болуы ... тогы ... ... ... жұмыс істеп түрғанда иінді
білік айналысының амперметрде разрядтау тогының бар болуы, генератор ... ... ... қалады.
Жетекші ремень жеткілікті түрде тартылмағанда немесе ... ... ... күш ... (генератор реле-реттеуіш, батарея —
масса) контакт нашар болғанда, сондай-ақ статор ... үзік ... ... ... ... Оталу жүйесі
Батареядан оталу
Бензинді қозғалтқыштардың цилиндрлерінде сығылған жұмыс қоспасы оталу
шамынан шығатын ... ... ... разрядтандыруға қажетті жоғары
кернеу тогын оталу батарея ... ... ... алады. Төмен
кернеулі токты жоғары кернеулі токңа ... және оны ... бөлу ... ... ... ... ... сызбасы
6-суретте көрсетілген.
6-сурет. Батареядан оталу құрылгысы: 1 ... ... ... ... ... ... ... 5—екінші орама,
6—оталу катушкасы, 7—таратқыш, 8—үзгіш, 9—конденсатор, 10—оталу шамы
Төмен кернеулі ток тізбегі аккумулятор батареясынан немесе ... Оған ... ... ... ... (3), ... ... оталу катушкасының алғашқы орамы (4), үзгіш (8) пен «масса» қосылған.
Жоғары кернеу ... ... ... катушкасының екінші орамынан (5),
таратқыштан (7), жоғары кернеу өткізгіштерінен, ... шамы (10) ... ... ... ... ... ... болуы өзара индукциялану
принципіне негізделген. Оталу бекіткіші ... және ... ... ... ... тогы оталу катушкасының (6) ... ... ... ... туғыза отырып, аккумулятор батареясынан немесе
генератордан сол орамға түседі.
Төменгі кернеу тізбектер үзгішін (8) контакт ... ... ... ... ... токпен оны қоршаған магнит өрісі де
жогалады. Жойылатын магнит ... ... ... екінші орамының
айналымдарын қиып өтеді де онда электр қозғаушы күшін ... ... ... көп болуына байланысты, оның шеттеріндегі кернеу 20-24 кВ-
ға жетеді. Қозғалтқыштың үзгіш таратқышына ортадан тепкіштен басқа вакуум
реттеуіш ... Ол ... ... ... ... ... ... азайтқанда, дроссельді қалақша ... ... ... ... сирету әсерінен тартқышпен бірге солға қарай
орын ... ... ... қарсы бұрады. Бүл кезде ерте оталу
бұрышы артады. Октан корректор отынның октан санына байланысты ерте ... ... ... үшін ... ... ... шкаласының бір
бөлігі ерте оталу бұрышының 2° өзгеруіне сәйкес ... ... ерте ... ... ... ... үш
тәуелсіз ұрылгы
7-сурет. Шам (свеча): 1—шам- жұмыс істейді: ... ... ...... ... ... ... октан-корректор - ... ... шамы ... ... ... ... ... жасайды. Шам
корпустан (5), ... бар ... ... (2) және шамның
корпусына дөнекерлеп бекітілген бүйір электродынан тұрады. Шамда кесілген
бөлік ... ол ... ... ... ... ... жоғары бөлігінде кілтке арналған қырлары бар.
Шам корпусының цилиндрлі бөлігіне маркасы жазылған, ол ... ... ... ... ... ... бөлігінің ұзындығын және
оның материалын көрсетеді. Кесілген бөліктің диаметрі М немесе А ... ... М әрпі ... С18х1, 65 бұрандасына сәйкес келеді.
Цифрлар оқшаулағыштың жылу ... ... ... ... Цифрлардан кейінгі келесі әріп оқшаулағыштың материалын
көрсетеді, мысалы: У - ... Б - ... ... өріп орталың электрод
бойынша герметизациялау әдісін көрсетеді, мысалы: С - шыны герметика.
Оталдыру шамының жұмыс істеуі үшін орталық және ... ... ... — 0,7-0,9 мм. Оны ... ... ... ... отырып, ретке
келтіреді. Ішкі жағынан ластанған жағдайда оны бензинмен жуу қажет.
Оталудың контактілі-транзисторлы жүйесі
Автомобильдерде транзисторларды ... ... ... пайдаланады,
ол батареямен оталудан күрделірек болғанмен, бірқатар артықшылықтары бар.
Оталудың контактілі-транзисторлы жүйесінің (8-сурет) ... ... ... ... ... ... (В) мен оталу
катушкасының (А) аралығына транзисторлы коммутатор (Б) ... ... ... ... ... монтаждалған, корпустың
төменгі бөлігінде транзистордың электронды ... ... (8), ... (9) және ... ... ... ... жалғауға арналған төрт қысқыш бар: М - машинаның массасымен,
Р (таратқыш) - үзгіш-таратқышпен, К ... - ... ... ... қысқыш - осы катушканың тиісті қысқышымен қосылған.
Транзисторлы ... екі ... ... сызбасы оталдыру
катушкасының алғашңы орамына ток
өткізуге ашық (сүзгіш контактілері түйыңталған), коммутатор ... ... ... орамына ток өткізуге жабың (үзгіш контактілері
ажыратылған) жағдайларда жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... ток жолдары суретте стрелкамен
көрсетілген.
Үзгіш ... (10) ... (8) ... тізбегіне ңосылған.
Контактілер түйықталған кезде, олар арқылы болар-болмас ток өтеді (0,75А).
Транзистор базасы тогының күші ... ... ... үзілген
кезде іс жүзінде электр үшқынынан тозбайды. Контактілердің ... ... тек ... тозу әсер ... Оталдырудың контактілі-транзисторлы ... ... ... В—үзгіш-таратқыш, Г-аккумулятор
батареясы; 1 —оталдыру шамы, 2—екінші ... ... ... ... ... 7~резистор, 8—транзистор,
9—импульсті трансформатор, 10—үзгіш ... ... ... ... ... ... ... энергиясын тұтынатын орындар
Стартерлер
Бензинді қозғалтқыштың иінді білігінің айналу жиілігі минутына ... ... ... түрде іске қосуға болады. Айналудың мүндай
жиілігін қолмен айналдыру жүргізушіге едәуір күш ... Оны ... ... стартерлерін қолданады.
Стартер (9-сурет) - тізбекті қоздыру орамы бар 5КӘН6 ... ... ... ... төрт ... ... қозғалтқышы. Стартердің
іске қосқыш қозғалтқыштан ерекшелігі қосымша ... ... ... Олар ... жұмыс істеп тұрғанда стартерді қосу мүмкіндігін
болдырмайды.
Аккумулятор батереясын ... үшін ... аз ... (5-15 ... ... Егер осы ... ... қозғалтқыш оталмаса, онда стартерді
сөндіріп, бірнеше ... ... қосу ... Бүл ... ... ... қабілетін қалпына келтіру үшін қажет. Егер қозғалтқыш
оталмаса, ақауын тауып, жою қажет.
Стартерлерге тән ақаулар: ол ... ... ... ... ... ... ... оның тістерінің күшті шықыры естіледі.
Егер стартер жұмысқа қосылмаса, онда фараларды немесе кабинадағы
қалпақты ... ... ... қалай өзгеретінін бақылау қажет. Егер ол
өзгермесе, стартер тізбегінде ток ... ... 1 ... ... ... іске ... шестернясы,
2—косурычагы, 3—тартқыш реле якоры, 4—ішке ... ... ... ... 6—контактілі дискі, 7—қстатқыш жэне ішке тартылатын орамдар
шеттерінің қысқыштары, 8—ішке ... орам ... ... батареясы сымының қысқышы, ... ... ... 12—полюс табаны, 13—фаза орамдарының катушкасы,
14—якорь пластиналарының пакеті, 15—якоръ білігі, ... ... ... кездегі тістердің күшті шықырынан іске қосқыш шестерня
тістерінің немесе маховик тәжшің тозуы немесе жаншылуы байқалады.
Жарықтандыру мен ... ... мен ... ... ... жұмыс істеу мүмкін
емес. Түнгі және қараңгы кездерде қозғалыс ... ... ... жарықтандыру мен машинаның габаритті көлемін байқау үшін қажет.
Жарықтандыру аспаптарына фара, фонарь, ... ... ... ... ... шамдар, нөмір белгісіне жарың түсіретін шамдар жатады.
Фара (11-сурет) ... келе ... ... ... жол ... арналады. Жарықты шашыратқыш шыны, шағылыстырғыш пен ... ... ... ... ... ... ... жарықты шағылыстырады.
Шағылыстырғыштың ішкі беті ... ... ... шыны ... ... ... әсерін азайту үшін
қажет, сон дықтан оның ... ... әр ... ... ... ал ішкі
жағында - жарықты сындыратын шығыңқы ... ... ... бір ... және екі ... ... мүмкін. Бір
контактілі шамның шыны баллоны ішіне қыздыру жібі ... оның бір ... ... ... ал ... шеті ... ұшындағы
изоляцияланған контактіге шығарылған. Екі контактілі шамның екі жібі
болады, оның бір шеті ... ... екі ... ... екіншісі — цокольге дәнекерленген. Сондайақ экраны бар екі
контактілі шамды да қолданады, ол ... ... ... ... отырып,
жарық шоғының оңға және төмен ауысуын қамтамасыз етеді, мұның өзі ... ... ... ... жүргізушілер көзіне шағылысуын азайтады.
Баллонның толтырылуына қарай бос және газбен ... ... ... Жарық күші 3 Вт және одан ... ... тек ... толтырылып
шығарылады. Толтырғыштар ретінде инертті газдарды немесе олардың қоспаларын
қолданады. Фаралар үшін көбіне алыс және жақын ... ... ... үшін екі
жіпті (екі контактілі) шамдар орнатылады.
Габаритті фонарьлар машиналардың көлемін жарық түсіріп ... ... ... ... ... ... қызмет етеді.
Бұрылу белгісі автомобильдің алдағы болатын маневрін ескертуге арналған.
Оған дабыл ... ... ... ... және үзгіш (реле) жатады. Мұнда
токтың электр магнитті үзгіші кеңірек тараған.
Бүрыш белгісі қосулы тұрғанда, контактілер тұйықталады және ... ... ... ... 70-100 рет ... ... электр магнитті діріл типті. Дабыл кнопкасын баса отырып,
тізбекті тұйықтайды. Электр тогы орам ... ... ... ол ... ... ... орын ... үзгіш
контактілердің ажыратылуын туғызады.
Температура көрсеткішінің ... ... ... орнатылған
терморезистор, яғни жартылай өткізгішті ... ... ... ... оның ... өзгеруіне байланысты өзгереді. Салқындатқыш
сұйықтық температурасының өзгеруі сезгі кедергісінің күрт ... ... озі ... ... токтың өзгеруіне әкеледі
жөне нәтижелі ... ... ... ... сұйықтықтың
температурасына сәйкес келетін шкала бөлігіне бұрады.
Авариялық ... ... ... жүйесіндегі
сұйықтықтың температурасын шамадан тыс көтеруден және қозғалтқыштың ... май ... ... ... Оған ... мен
аспаптардың дабыл лампасы жатады.
Отын деңгейі сезгісінің құрылысы май ... мен ... ... ... құрылысына ұқсас.
Амперметр аккумулятор батареясының заряды мен генератор жүмысын бақылау
қызметін атқарады. Амперметрді электрге ... ... ... ... «+» ... қарай бұрылса, онда батарея зарядтанады, ал «
— » белгісіне бұрылса, ... ... ... ақаулары
Басты ақаулары: аспап дұрыс көрсетпейді, көрсеткіш стрелкасы нөлдік қалыпта
тұрмайды және оң жақ ... ... ... Ток ... ... ... ... бір бөлшектердің ақаулығынан аспап қосылмауы мүмкін.
Егер стрелка оң жақ ... ... ... ... ... ... келмесе,
онда сымның түйықталғаны немесе циферблат стрелкасының ... ... д ... ... ... ол арды жаңа аспаптың
көрсеткіштерімен салыстырады. Аспаптарды әдеттегі ... ... ... ... бар ... ... жабдықтары тізбектеріндегі ақаулар. Электр ... ... ... ... сымдардың үзілуі және қысқа
тұйықталуы, қысқыштарға баратын сымдардың бекітілуінің босауы, сымдар мен
қысқыштар ұштығының ... және ... ЭББ және ... ... ЭББ бар ... ... код ... анықтайды.
2.4 Автомобильдердің электр жабдықтарының жөндеу және техникалық
қызметті
Автомобильдің электрлік жабдықтары
Электрлік жабдыктардың жұмысы мен ... ... ... ... ... үшін кейбір қызметтер электр қуатын пайдаланып атқарылады.
Карбюраторлы моторда цилиндрдегі жанармайды ... ... іске ... ... ... және ішкі ... қүралдарды, тетіктерді
іске қосу және қосымша ... ... ... іске қосу үшін ... ... ... Барлық электр аппаратурасы мен құралдар, ... іске қосу үшін де ток көзі ... ... ... ... мен аппараттар, ток көзін қоса есептегенде
автомобильдің электр жүйесін қүрайды. ... ... ... ... жабдықтарын екі түрге бөлуге болады: электр ток көзі ... ... мен жүйе ... ток ... ... ету және ... тұтынушы.
Моторды іске қосу - моторды іске қосу барысында иінді білікті айналдырып
және поршеньді шектік нүктелерінен қозғау үшін, цилиндрдегі ... ... оған ... ... ... ... ... жұмысын атқару.
Жарықтандыру және белгі беру жолды жарықтандыру, салонды жарықтандыру,
өлшем көрсеткішін ... ... ... ... ... беру.
Бақылау-өлшеу құралдарын іске қосу және де қосымша аппараттарды іске
қосу.
Тәртіп бойынша барлық құралдарды ток көзімен ... үшін ... көзі -12 және 24 В ... ток ... және ... тұтынушы
құралдар, жүйе осыған есептелінеді. Сонымен ... бір ... ток ... желі ... ... ... тұратын тетіктері пайдаланылады.
Қазіргі . күнде ток көзінің теріс полюсі осы ... ... ... ... екі ... ток көзі ... қуатына айналдырады. Генератор барлың түты-нушыларды мотор жүмыс
істеп түрған кезде ток ... ... ... ... ... ... ток ... генераторы орналасқан. Ол статордан (қозғалмайтын орамада, онда
айналмалы ток ин-дукцияланады) және ... ... ... туғызушы
ротордан тұрады. Генератор роторы екі шарикті падшипникке отырғызылады. Ол
генератор шкиві арқылы мотор иінді ... ... ... беріліспен
жетек алып айналады.
Генератор тоқ түзеткіш (выпрямитель) блоктан тұрады, ол ... ... ... ... ... химиялық энергияны электр місргиясына айналдырады.
Аккумулятор түтынушыларды матор ... ... ... ток ... мысалға 6СТ-55 ааккумулятор батареясы қойылады. Батарея
келесі сипаттамада ... ... ... ... 12 В ... 55 А ... ... Тарату білігінің жетегін көбіне тісті
немесе шынжырлы беріліс түрінде жасайды. Тісті ... ... ... ... ... ... Ол иінді білік ... ... ... бекітіледі. Дыбыс азайту мақсатында тістерін
қисық етіп әр түрлі материалдардан жасайды. Жинау кезінде тісті ... ... ... бекітіледі. Шынжырлы беріліс тісті Беріліске
қарағанда дыбысты аз шығарады. ... ... ... ... ... тиімді болады. ВАЗ-21011 автомобилінде тарату білігі мотор
қақпағына арнайы қорапқа ... ... ... жағына жетектегі
жұлдызша қондырылып, ол екі қатарлы шынжыр арқылы иінді білік жүлдызшасынан
жетек алады.
Аккумуляторлар кутімі Аккумулятордың құрылысы
Аккумулятор - ... оң ... ... мен ... пластиналар
группасы (2) орналастырылған эбонит (1) ыдыс ... Оң және ... ... сепараторлар деп аталатын фанера қабаттар қойылған.
Пластиналардың ұштары сыртқа шығарылған және түйіспелермен (3) ... ... ... тіке ... ... қырлар (4) болады.
Қырлардың арасындағы кеңістікке көршілес пластиналардан ... ... ... ... ... богғандығы көршілес пластиналарды тікелей
қосылып кетуден сақтайды. Электролит аккумуляторларға оның ңаңпағындағы
арнаулы тесіктетігі (5) құйылады. ... ... үшін ... ыдыс ... ... ... ... басқа, ішіне 2 пайыздық
күйдіргіш литий (ІлОН) қосылған, күйдіргіш калийдің (КОН) 20 ... ... ... ... ... ... қарай бұл аккумуляторлар сілтілі деп ата-лады. Сілтілі
аккумуляторлар екі түрлі болады: ... ... ... жөне ... ... ... Бүлар бір-бірінен теріс электродтардағы
активті массаларына қарай айырылып бөлінеді.
Эдисонның аккумуляторының ... ... ... ... ... ... қойған темір үнтағы болады. Аккумулятордың екеуінде де
зарядталған оң ... ... ... ... сулы ... ... арңылы өрнектеледі:
Разряд кезінде:
2М(ОН\+Ғе-> 2 М(ОН)2+Ғе(ОН)2 Заряд кезінде:
2М(ОН)2+Ғе(ОН)2-> 2 ... ... ... ... ... ... өзгермейді және ол ... ... ... ... аккумулятордың қорға-сын аккумуляторлардан
айырмашылығы оның электролитінің өзгермейтіндігінде.
Эдисон аккумуляторы кернеуінің өзгеру графигі ... ... ... 1,45 ... 1,3 ... дейін төмендеп, үзаң
уақыт түрақты болатынын, ақырында 1,2 ... ... және ... ... ... ... кернеу 1,7 вольтке жуық болады.
Қорғасын аккумуляторларын куту
Аккумулятор батареясын таза ұстау керек. ... ... ... таза ... ... ... ... үшін
түйіспелерді тазалап, вазелин-228 мен майлап қою керек. ... ... ... ... ерітіндісі шашыраса, электр өткізгіш
түйіспелерді ең аз ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мүның салдарынан аккумуляторлар батареясы
разрядталады да пластиналар бүзылады. Бүған жол ... үшін ... ... ... ... шүберекпен жиі-жиі сүртіп түру
керек.
Аса разрядталу, яғни кернеудің 1,8 В-ке ... ... ... ... есте ... ... электролитінің үлесті
салмағын мезгіл-мезгіл өлшеп түру керек. Электролиттің үлесті ... ... ... ... (Боме бойынша 18,80), аккумулятордың ... ... ... ... -1,18 В-ке ... көрсетеді.
Электролиттің өзіндік салмағын өлшеу үшін ... ... ... қолданылады. Өлшеуге ыңғайлы болу үшін ареометр ... ... ... ... етіп ... түтікке (2) орна-тылады,
түтіктің жоғарғы жағында каучук қалта (3) болады да, төменгі жағы тесікпен
бітеді.
11-сурет. Электролиттің ... ... ... I - ... ... ... ... II ~ ареомстрдің
калпы ішінараразрядталып тұрган аккумуляторга
сәйкес; III — ареометрдің қалпы зарядталган
аккумуляторга сәйкес
Өлшеу былай жүргізіледі: қалтаны сығылып, түтіктегі ауаның біразы сыртқа
шығарылады да, ... ... ... ... түтікке біраз сұйық зат тартып алынады. Ареометрдің
сүйық затқа ... ... ... ... ... ... ... Өзіндік
салмақтың қанша екені ареометрдің шкаласына қарап айырылады.
Өлшеуді бірнеше рет ... ... және ... ... ... болып
шыққанда ғана оларды дұрыс деп алуға болады. Түтіктегі сұйық зат ... ... сол ... ... ... тиіс.
Өлшеу жүргізген кезде аккумулятордан ауамеп қосылғанда жарылғыш қоспа
беретін ... ... ... ... ... сондықтан аккумуляторға от
жақындатуға болмайды.
Күкірт қышқылының шашырандысы немесе тамшысы адамның денесін, киімді
және ... ... ... ... ... ... ... өте
үқыпты болу керек.
Электролиттің деңгейі пластиналардың шетінен ... ... ... ... ... ... қатар, аккумулятордың
сыйымды-лығы кемиді.
Аккумуляторлар батареясы көп уақыт жүмыссыз түрса ... ... ... ... жол ... үшін ... 15-20 күнде батареяның
кернеуін тексеріп түру керек жөне егер вольтметр неме-се ареометр ... ... бір ... ... 1,8 В) ... ... ... қою керек.
Аккумуляторды белгісіз көп мерзімге қоймаға қою керек болса немесе тағы
басқа сол сияқты жағдайда, толық зарядталады да электорлиті ... ... ... тазартылған сумен шайылып, тазартып қойылады. Осы күйінде
аккумуляторды көп ... ... ... 1-2 жылға) қоюғаболады. ... ... ... ... ... ... ... керек болса, ол белгілі деңгейге дейін электорлитпен
толтырылады, бірнеше сағат түрғаннан кейін, ... ... ... ... ... орындалмаса - аккумулятор зарядталмаған күйінде
қалдырылса, ерітіндінің (электролиттің) күші ... ... өр ... ... 1,8 ... ... кеткенде,
пайдаланылған болса т.т аккумулятордың пластиналары ... ... ... ... ... шығады.
Бүзылған аккумуляторды жөндеу шеберханасының электроцехында маман
монтерлер ғана түзететін болуы ... ... ... жоқ ... ... ... етілмейді.
Сілтілі аккумуляторды куту
Қорғасын аккумуляторды күтуден сілтілі аккумуляторды күту ... ... ... тек оған жат ... ... ... ... ерітіндісіне) ауадағы көмір қышқыл газы кірмейтіндей етіп, ... ... ... ... ... ... пластиналардың жоғарғы
жиегінен төмендеп кетпеуін бақылап отыру керек. Жүмысқа пайдала алмай, ... бос ... да, тап сол ... ... қосылудан да сілтілі
аккумуляторларда қорқыныш ... ... ... ... ... ... ... немесе автомобильдің генераторының сымдарын тікелей қосқанда,
басқаша ... ток ... қосу ... ... ... ... жағдайда) қай полюстің оң екенін және қай полюстің теріс екенін
анықтауға тура келеді. Мұндай жағдайда ... ... ... ... анықтауға болады.
Вольтметр болмай қалса, полюстер мынадай әдістермен анықталады.
Сымдардың ұшын бір шай ... түз ... ... суға ... ... ... ... келте қосылу болмайтындай
етіп, оларды үқыпты ... ... ... ... ... одан ... ... шыққанына қарай табылады. Сондай-ақ, полюстерді
сымдардың үштарын шикі картоптың тілген ... қосу ... да ... Оң ... ... ... дақ пайда болады.
Электр энергиясын тұтынатын орындар
Карбюраторлы моторды иінді ... ... ... ... 60-80
айн/мин. болғанда сенімді түрде іске ... ... ... ... ... ... ... едәуір күш түсіреді. Жүргізушінің жұмысын
жеңілдету үшін іске қосу ... ... ... ... Іске қосқыш
және негізгі моторларда қолданатын стартер түрлері бар.
Стартер тізбекті ... ... ... ... түріндегі электр
моторы болып табылады. Ол аккумулятор батареясының электр ... ... ... ... ... корпустан және қоздыру
орамынан, якорьден, щеткадан, тартқыш реле мен іске қосу ... ... ... қола ... ... ... ... жуан мыс лентадан
жасалған орамның бірнеше секциясы төселген. Әрбір секция ... ... ... жалғастырылған, оған серіппе екеуі массамен, ал
қалған екеуі қоздыру орамының шетімен жалғанған. Қоздыру ... ... ... реленің қысқышына жалғанған.
Тартқыш реле ішке тартылған және ұстағыш орамдары бар өзектемір мен іске
қосқыш ... ... ... ... якорьден тұрады.
Стартер кілтпен іске қосылады, ол ... ... ... ... ... ... ішке ... орам мен
аккумулятор батареясынан сым тартылады.
Моторды кілт тұтқасын сағат тілі бағытымен шегіне ... ... ... ішке ... ... ... түйықтандыра отырып, іске қосады.
Ішке тартылатын орам өз бойымен ток өткізген кезде ... ... ... якорьді өз ішіне тартады. Қозғалмалы якорьдің бір шеті іске
қосқыш шестерня рычагын жылжытады, сөйтіп оны іске ... ... ... ... келтіреді, ал екінші шеті ~ аккумулятор - стартер
тізбегін түйіспелі дискімен түйықтайды. Екі ... ... ... ... ... ток арңылы қоздыру орамында, екіншісі - якорь ора-мында
жасалады) стартердің якорі айнала бастайды, ол іске ... ... ... ... ... ... айналдырады. Моторды жүргізген сөттен
бастап, іске ... ... ... ... ... бастайды жөне еркін
жүріс муфтасы көмегімен якорь білігінен бөлінеді.
Еркін ... ... ... іске ... ... стартер якорін кеңуден
сақтандырады, өйткені ол айна-луды тек бір бағытқа ғана: стартер якорінің
білігінен ішке қосқыш шестерняға береді.
Моторды іске ... ... ... кері ... бүра-ды, ішке тартылатын
орам тізбегі ажырайды, оның өзектемірі ... ал іске ... ... ... ... ... ... істеп түрған кезде иінді біліктің кез келген айналу
жиілігінде В ... ... ... ажыратылған, сондықтан жүмыс
істеп түрған мо-тордың ... ... ... ... ... көп ... болған-дықтан, аккумлятор
батереясын разрядтамау үшін оны аз уақытқа (5-15 с) қосып ... Егер ... ... ... от ... онда ... ... жүргізуді 30-40 с-
тан кейін қайталайды. Бүл үзіліс аккумулятор батареясының ... ... ... үшін ... Егер ... ... рет ңосқаннан кейін мотор
от алмаса, ақауын тауып, жою ңажет.
Стартерлердің ақаулары. Стартерлерге тән ақаулар төмендегідей: стартер
оталмайды, ... ... ... білікті бүрмайды, стартерді қосқан кезде
оның тістерінің шықыры қатты ... ... ... ... онда фараларды немесе кабинадағы
қалпақты шамды қосып, ... ... ... ... ... Егер ... ... тізбегінде ток болмағаны. Ток тізбектің үзілуі,
қозғалмалы түйіспелі дискінің жеке ... ... ... ... ... ластануы, щеткалардың тозуы, щетка ... ... ... ... ... ... кезде естілетін шырт еткен дыбыс, стартер релесі мен
іске ... ... ... ... ... ... Мұндай дыбыстың жиілігі
мен маховик тәжіне шестерняның жиі соғылуының себебі стартер ... ... ... болуы. Бұл кезде реле якегрі ұстатқыш орамның
көмегінсіз, тек қана ішке тартылатын орам арқылы тартылады.
Егер ... іске ... ал ... ... ... баяу ... ... оның себебі аккумулятор батареясының ... ... ... күйіп кетуінен, щеткалардың тозуы
мен салбырауынан болуы мүмкін.
Стартерді қосқан кездегі тістердің ... ... іске ... ... ... маховик тәжінің тозуы немесе жаншылуы байқалады.
Жарыцтандыру мен ... ... ... мен ... ... автомобильде жөне комбайндақауіпсіз жүмыс істеу
мүмкін емес. ... және ... ... ... ... кабинаны,
аспаптар қалқанын жарықтандыру мен машинаның габаритті көлемін байқау үшін
ңажет. Жарықтандыру аспаптарына ... ... ... фара, аспаптарға,
комбайнға, нөмір белгісіне және олардың қосқышына жарың түсіретін ... ... келе ... ... ... жол ... ... Автотракторлар торт фарамен (алдында және артында екі-екіден) ... ... ... ... жарық-ты шағылыстырады.
Шағылыстырғыштың ішкі беті жал-тыратып өңделген, лакпен жөне алюминийдің
немесе хром-ның жүңа ... ... ... ... шыны ... ... әсерін азайту үшін қажет, сондықтан оның сыртқы формасы
дөңес бо-лып келеді, ал ішкі жағында - ... ... ... ... ... ... түсіретін жарық даңтары эллипске үқсас формалы етіп
орналасып және ... ... етіп ... Дұрыс орнату үшін
шыныға "Жоғары" деген белгі қойылған.
Ток сихромды ішек арқылы еткен кезде ол қызады да жарық ... ... Бұл ... ... ... оң жақтағы якорьді тартуға және
түйіспелерді түйықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ток ... мен ішекті жанай өтіп, сол
жақтағы якорь мен ... ... ... ток кезінен өтеді. ... ... ... шам қылы ... ... жарық беріп жанады.
Мұқалған ішек суына келе қысқарады да ... ... Бүл ... ... ... ... ... Бүрыш белгісі қосулы түрғанда,
түйіспелер түйықталады және ажы-райды, олай болса, шамдар минутына 70-100
рет жыпы-лықтайды. ... ... ... ... ... ... ... қосымша якорьді де өзіне тартады, ол қосалқы түйіспелер ... ... ... ... ... ... Сол жақтағы түйіспелер
ажыратылғаннан кейін, өзектемір орамындағы ток күші азаяды және оң жақтағы
түйіспелер ажырайды.
Электр магнитті ... ... ... өрістерінің әсерін болдырмайтын
экранды корпустан, үш катушка-дан, оське ... етіп ... ... ... түрақты магниттен, және нүсқарды шкаланың
нөлдік бөлігіне орнатуға арналған ңозғалмай-тын түрақты магниттен ... ... ... ... ... нәтижелі магнит өрісі пайда болады.
Осы магнит өрісімен өзара өрекеттесе отырып, нүсқар ... ... ... ... ... ... түйіспесіне немесе мотордың
майлау жүйесінің магистраліндегі май қысы-мына сөйкес келетін белгілі бір
қалыпқа қойылады.
Температура ... ... ... ... орнатылған
терморезистор, яғни жартылай өткізгішті ... ... ... ... оның ... ... байланысты өзгереді. Салқын-
датқыш сүйықтық температурасының өзгеруі датчик кедергісінің күрт өзгеруін
тугызады, мүның өзі ... ... ... өзгеруіне соқты-рады
және нәтижелі магнит өрісі нүсқарын ... ... ... келетін шкала бөлігіне бүрады.
Авариялық сигнализаторлар жүргізушілерді ... ... ... ... тыс ... және ... майлау
жүйесіндегі май қысымының төмендеуінен ... Оған ... ... ... ... шамы ... отын ... азаюынаңарай, сол жақтағы катушканың ток ... ... ... ... ... және ... ... әрісі көрсеткіштің нүсқарын нөлдік белгі жағына қарай ауыстырады.
Резистор катушкалар ... жылу ... ... ... ... ток болмаған жағдайда, якорь тұрақты магнит бойына ... ... ... нөлдік бөлігінде үстайды. Жез шина бойымен ... ... ... якорь нүсңармен бірге белгілі бір бұрышқа бүрыла отырып,
шина айналасындағы магнитті күш сызықтары бойына орналастырылады.
Нүсқардың якорьмен ... ... ... ... ... ... ... күшіне байла-нысты. Егер нүсқар "+" белгісіне қарай бүрылса, онда
батарея ... ал "-" ... ... ... ... ... желдеткішті іске қосу үшін түрақты
токтың электр моторлары қол-данылады, ол кабинаға орнатылып, оған жылы ... ... ... шыны ... ... келтіру үшін пайдаланылады.
Қоздыру орамын тізбекті қосып отыратын екі полюсті электр моторлары
кеңірек тараған. ... ... ... ... ... - ... мен ... Электр магниті электр моторының корпусына монтаж-далған
қоздыру орамы бар полюсті табан болып келеді. ... ... ... және ... ... ... моторы айнымалы резистор арқы-лы тізбекке қосылған,
соның көмегімен ... ... ... ... ... болады.
Сақтандырғыштарды автотрактор электр жабдықтарында тұтынатын орындар,
ток көздері мен ... ... ... ... қорғау үшін және шамадан
артың ток болдырмау үшін қолданады. Сақтандырғыштар аспаптар ... ... ... ... ендірмелері нөмірленген.
Әрбір ендірме өз электр тізбегін қорғайды.
Жанып кеткен сақтандырғышты, блок ... ... ала ... ... ... ... ІОА ток үшін 0,26 мм2 және 20А ток үшін
0,36 мм2 қосымша мыс ... ... ... ... ... ... үшін
сақтандырғыштың түтқышын қысқыштан шығару керек, серіппелі түйіспелерді
ажыратып, олардың ... ... 35 мм ... ... ... қажет,
оның жиегін 180°-қа майыстырып, сымды ... ... ... ... ... ... басқа термобиметалды сақтандырғыштар қолданады. Оларды
әдетте астың жинайтын ... мен ... ... бірнеше және бір рет пайдалануға болады.
Бірнеше рет пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... үшін ... Ол корпус пен
шетінде түйіспесі бар ... ... ... Сақтандырғыш 20А-ден
аспайтын ток күшіне арналған. Биметалды пластинаның түйіспесі ... ... ... бекітілген қозғалмайтын түйіспеге қысылады.
Бақылап өлшеу аспаптарының ақаулары. ... ... ... дүрыс
көрсетпейді, көрсеткіш нүсқары нөлдік қалыпта түрмайды және оң жақ шегіне
жеткенше ауытқиды. Ток ... ... ... ... ... бір бөлшектің
ақаулығынан аспап қосылмауы мүмкін. Егер ... оң жақ ... ... ... ... ... ... онда сымның тұйықталғаны немесе
циферблат ... ... ... ... дүрыстығына күдіктенген
жағдайда, оларды жаңа аспаптың көрсеткіштерімен салыстырады. Аспаптарды
әдеттегі шеберханаларда ... жол ... ... бар ... ... тізбектеріндегі ақаулар. Электр ... ... ... ... ... ... және ... қысқыштарға баратын сымдар бекітуінің босауы, сымдар мен
қысқыштар үштығының майлануы жөне тотықтануы, аспаптың ... ... ... ... ... ... Бір ... машинаның
"массасына", екіншісін - алма-кезек тізбек қысқышына тигізеді. Егер бір
қысқышқа тигізгенде шам ... ... - ... онда бұл ... үзік
болғаны.
Бір сымды жүйе сымдар санын азайтады, өткізгіштің бүкіл жүйесін
оңайлатып, арзанға ... ... ол ... ... ұқыпты болуды
талап етеді. Сымдардың изоляция тәртібін бұзған ... ... ... өрт қаупін тудырады.
Қысқа түйықталу кезінде тізбекте изоляцияланған материалдың жанған иісі
шығады және іске қосылған ток ... ... ... ... ... ... ... шегіне дейін ауытқып, разрядтануды көрсетеді.
Қысқа түйықтау кезінде амперметр мен аккумулятор батареясы жылдам ... ... ... ... ... ... ток ... орындарды
шүғыл түрде қоректендіру көзінен ажырату керек.
Сақтандырғышы бар тізбектерде ... ... ... ... ... ... жойғаннан кейін ғана сақтандырғышты
қосуға болады. ... ... ... ... ... ... ... датчигі корпустан, диафрагмадан, серіппе ... ... ... ... ... ... ... бол-маған кезде, диафрагма серіппенің өсерінен түйіспелерден бері
қарай иіледі де, шам ... ... май ... ... ... ... жаққа иіледі, түйіспелер және сигнал шамы сөніп қалады.
Мотордың шамадан тыс қызуының авариялық ... ... ... ... ... Ол жез гильзадан жасалған корпустан
тұрады, онда екі түйіспе ... ... ... "массамен"
қосылған, ал қозғалмалы түйіспе "массадан" изоляцияланған ... ... ... ... пластина сыртынан қысқыш арқылы
сигналды шаммен қосылған.
Салқындатқыш ... ... ... ... ... ажыратылады. Егер сүйықтық температурасы есептегіден жоғары
болса, биметалды пластинаның иілетіні ... ... ... ... ... ... ... қосады.
3. ЭКОМИКА (технологиялық карталар, сызбалар есептер)
СТАРТЕРДІ ҚОСҚЫШ КЕСТЕСІ
ОТАЛДЫРУ ЗАМОГЫНЫҢ КЕСТЕСІ
ШАМ (СВЕЧА): 1—ШАМ ЖАЛПЫ ... ... ... КЕСТЕСІ
АККУМУЛЯТОР БАТАРЕЯСЫНЫҢ КЕСТЕСІ
ТОҚ АРҚЫЛЫ АВТОМОБИЛЬДІ ОТАЛДЫРУ КЕСТЕСІ
ГЕНЕРАТОРДЫ ЖАРЫП КӨРСЕТІЛГЕН КЕСТЕСІ
ЖАРЫҚТАНДЫРУ ЖӘНЕ ДАБЫЛ КЕСТЕСІ
4. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ҚАУІПСІЗДІК ТЕХНИКАСЫ.
Біздің елімізде ... ... ... ... ... мен қауіпсіздік техникасына аса үлкен көңіл бөлінеді. ... ... ... ... ... ... еңбек қорғаумен қауіпсыздық техникасы заң жүзінде қатаң
белгіленеді, бұлардың автотранспортқа ... ... ... ... және ... ... негізгі шарттары еңбек
жөніндегі заңдар ... ... ... ... басшысы
автотранспорт кәсіпорынының териториясында, ал өндірістік үйлерде ... ( ... ... ) немесе әкімшілік – техникалық ... ... ... ... ... ... ... еңбек қорғау
және қауыпсіздік техникасы жөніндегі шараларды ... ... үшін ... ... – бұл ... жүйе.Автотранспорт
кәсіпорындарында істейтін қызметкерлер еңбекті қорғау жөніндегі құқықтық
құжаттарды, зиянды және қауыпты өндірістік факторды, олардың адам ... ... ... әдістерін, жұмыс орындарына қойылатын өндірістік,
санитарлық, техника қауыпсіздігі мен өрт қауыпсіздігі талаптарын, өндіріс
үрдістері қауіпсіздігін ... мен ... ... қамтамасыз етуді,
оңтайлы шешімдерді өз бетінше қабылдай білуді, зардап шеккендерге ... ... ... ... және ... ... еңбек қауіпсіздігін
қамтамасыз ету жолындағы күрестің тиімділігі көп ... ... ... оның ... ... ... де байланысты.
Өндірістік жарақат алудың себептерін жан-жақты талдау ... ... ... ... ... ... ... және
аппаттық жағдайды болдырмау немесе едәуір кемітудің пәрменді ... ... ... ... оқиға технологиялық үрдістерді орындау кезінде
туатын қатерлі жағдайдың ... ... ... ... ... ... себепші факторлардың арасынан оны тікелей тудырушы
факторлардың атап көрсетер ... ... ... ... пен ... ... әрекет - жұмысшының (оператордың, ... ... т.б.) ... ... кәсіптік қимыл нормасына
сәйкес келмейтін әрекет жасауы.
Қауіпті ... - ... ... (еңбек нысаны, машиналар,
құралдар, т.б.) қабылданған нормаға сәйкес келмейтін күйі.
Әдетте жарақат алудың кез ... ... ... жағдай мен
қауіпті әрекет көз алдымызда тұрады. Егер қауіпті әрекеттер бүтіндей адамға
тәуелді болса, онда ... ... ... ... ... ... себептерін анықтау өндірістік шеберлік, тәртіп дәрежесі
неғұрлым жоғары болса, адамның дені сау ... ... ... ... ... Әрбір жарақат алуды өндірістік іс-әрекетпен тікелей
байланысты түрде зерттеу әрі талдау керек. ... ... ... ... есепке алмайынша жарақат алуға қарсы күрес жүргізу
мүмкін ... ... ... ... ... бұзылмайтындылығын және
тиімділігін арттыру техникалық прогрестің негізгі бағытына жатады және
олардың ... ... ... ... ... етеді.
Автокөлік агрегаттарының құрылысы мен оларды пайдалану ережелерін
жақсы білгенде ғана халық шаруашылығының ... ... ... ... ... дипломдық жұмысым бойынша таңдап алған ... ... ... ». Дипломдық жұмыста ... ... ... ... мен ... бөлшек-деталдарының
атаулары толық көрсетілген. Көрсетілген мәліметтер қазіргі ... ... ... мен ... ... сүйене отырып жасалған
механизмдер мен қондырғылар болып ... ... ... іштен жанатын қозғалтқышты іске
қосуға (стартермен), жанғыш қоспаны тұтатуға, дыбыс және жарық дабылдарына,
қозғалыс жолдары мен кабинаны ... ... ... ... ... мен қосымша жабдықтарды қоректендіруге жұмсалады.
Буданды қозғалтқыш агрегатында іштен жанатын қозғалтқыш пен электр
қозғалтқыштарын ... ... ... ... автомобильдің басты жүйесі
болып табылады. ... ... ... жетекші доңғалақтарға
орнатылады.
Электр энергиясын өндіретін аспаптар электр тогының ... ал ... ... деп аталады.
Генератор мен аккумулятор батареясы ток көздері, ал тұтынушылар -
ЭББ, электроқозғалтқыштар, стартер, ... мен ... және ... ... ... жұмыста түсінгеніміз автокөліктің электр жабдықтары
автомобильдің қалыпты жұмыс ... үшін ... ... ... ... ... ... моторда цилиндрдегі жанармайды
тұтандыру, моторды іске қосу, автомобиль алдын ... және ... ... ... іске қосу және қосымша ақпараттық жүмыс
тетіктерін іске қосу үшін ... ... ... ... ... ... мен құралдар, жүйе, тетіктерді іске қосу үшін де ток ... ... ... ... толық электрлік жабдықтарымыз:
1.Аккумуляторлар құрылысы
2.Жүк автомобильдерінде электр магниттерден қоздырылатын ауыспалы токтың
үш фазалы 3.Генераторлары орнатылуы
4.Бензинді қозғалтқыштардың цилиндрлерінде сығылған жұмыс ... ... ... ... ... ... құрылғысы
6. Автомобильдерде транзисторларды қолданатын оталдыру жүйесін пайдалану
7. Оталдырудың контактілі-транзисторлы жүйесі
8. Стартер
9. Жарықтандыру мен дабылдау аспаптарынсыз ... ... ... емес ... ... ... өзімнің дипломдық жұмысымның соңғы қорытынды бөлімінде
іштен жанатын қозғалтқыштың оталдыру жүйесі және электр жабдықтары ... ... өз ... аяқтаймын.
Бұл дипломдық жұмысты орта кәсіптік оқу орындарындағы болашақ
мамандарға автокөлік агрегаттарына техникалық қызмет ... және ... ... меңгеруге арналған қолданбалы оқу материалы есебінде
ұсынуға болады.
6. ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... және ... ... ... ... ... және текникалық қызмет авторлар: П.Ж.
Жүнісбеков, М.Т.Жетпейісов, Г.А. Мамедалиева, М.С. ... ... ... ... ... авторлары:
С.Скрынник, Т.Рахманов
4. Автомобильдер мен қозгғалтқыштар теориясы автор: Б.А. Алиев
5. Бутусов А.М., Образцов О.П., Жадаев В.Ф. и др. ... ... ... ... и ... — М.: ... 1988.

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
Mercedes E 55 автокөлігі27 бет
Автоматты басқару жүйесі19 бет
Ақтөбе қаласы май зауытындағы май тазарту процесінің автоматтандырылуын жобалау25 бет
«Бек-сервис» ЖШС жылжымалы құрамына ТҚК мен жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және басқару37 бет
«ОҚ Қазавтосервис» ЖШС жылжымалы құрамының агрегаттарды жөндеу учаскесінің технологиясын жетілдіру34 бет
Жол жағдайларын бағалауға, қауіпті учаскелерді айқындау44 бет
Жолаушы тасымалын уйымдастыру16 бет
Жолаушылар тасымалданатын маршруттың сипаттамасы17 бет
Жылжымалы құрамды таңдау48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь