Шекілдеуікті мен сүйекті жеміс-жидектерді ветеринариялық-санитариялық сараптау

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
I. Негізгі бөлім
1.1 Шекілдеуікті мен сүйекті жеміс.жидектердің жалпы сипаттамалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Шекілдеуікті өсімдіктердің зиянкестері мен аурулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.3 Тағамдық өсімдік өнімдерін санитариялық сараптау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

II. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
III. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
Жеміс – жидек өсіру Қазақстанда 20 ғасырдың 30–жылдарынан бастап дами түсті. Әуелі аймақтық тәжірибе стансасы ашылып, кейін ол Қазақ егіншілік ғылыми – зерттеу институтының қарамағына берілді де, 1959 жылы Қазақ жеміс және жүзім шаруашылығы ғылыми зерттеу институты құрылды. Ол шығарған он беске жуық жеміс–жидек сорттары еліміздің әр түрлі аумақтарында аудандастырылды.
Қазақстандағы жеміс дақылының 95 пайызы раушан гүлділер тұқымдас. Жеміс – құрғақ жеміс, шырынды жұмсақ жеміс деп бөлінеді. Құрғақ жемістің көп тұқымды, қақырап ашылатыны: бұршақ, бұршақын, т.б. Бір тұқымды, қақырап ашылмайтыны: жаңғақ, жаңғақша, тұқымша, дәнек. Шырынды жемістің көп тұқымды түрі: жидек, асқабақ, алма, т.б., Бір тұқымды түрі: сүйекті жеміс.
1) С.Қырықбайұлы, Т.М.Телеуғали, «Ветеринариялық санитариялық сараптау практикумы», Алматы 2013 ж.
2) Қазақша энциклопедия 6 том 27 бет.
3) Қазақ энциклопедиясы,3 том
4) Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;
5) Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: К54 Қоғамдық тамақтандыру.— Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 232 бет.
6) Т. Мұсақұлов, ОРЫСША-ҚАЗАҚША ТҮСІНДІРМЕЛІ БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы — 1959,
7) Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: К54 Қоғамдық тамақтандыру.— Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. — 232 бет.
8) Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990
9) Жетісу. Энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет
10) Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
        
        * Кіріспе
Жеміс - жидек өсіру Қазақстанда 20 ғасырдың 30 - жылдарынан бастап дами түсті. Әуелі аймақтық тәжірибе ... ... ... ол ... егіншілік ғылыми - зерттеу институтының қарамағына берілді де, 1959 жылы Қазақ жеміс және ... ... ... ... институты құрылды. Ол шығарған он беске жуық жеміс - ... ... ... әр ... аумақтарында аудандастырылды.
Қазақстандағы жеміс дақылының 95 пайызы раушан гүлділер тұқымдас. Жеміс - ... ... ... ... ... деп ... Құрғақ жемістің көп тұқымды, қақырап ашылатыны: бұршақ, бұршақын, т.б. Бір ... ... ... жаңғақ, жаңғақша, тұқымша, дәнек. Шырынды жемістің көп тұқымды түрі: жидек, асқабақ, алма, т.б., Бір тұқымды түрі: сүйекті жеміс.
* Негізгі бөлім
* ... мен ... ... ... ... (лат. Prunus subgen. Cerasus) - ... ... жататын ағаш және бұта типтес өсімдік.Гүлі ақ, кейде қызғылт. Гүл шоғыры ... ... ... ... ... бар. Жер ... ... 150 түрі, Қазақстанда 7 түрі таралған. Шиенің жемісінде 7,3 - 17,5% қант, 0,8 - 2,4% әр ... ... ... 0,15 - 0,88% илік ... мен витаминдер болады. Жемісінен тосап, компот, шарап жасайды және кондитер тағамдарына қосады. Шие көшет, екпе шыбықтарын телітушіге ... ... ... ... ... көбейту селекция саласында жаңа сорттар шығару үшін қолданылады. Шие құнарлы саздақ топырақта жақсы өседі. Бұлардан басқа далалық және ... ... шие (Cerasus ... ... ... pumіla) ... түрлері бар. Қытай түкті шиесі Солтүстік Қазақстан, Қостанай,Ақмола, Қарағанды, Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарында өсіріледі.[1]Шие - ... ... ... ... ... жататын ағаш және бұталы өсімдік. Отаны - солтүстік Парсы жері мен Қара ... ... Шие ... 200 жуық түрі бар. Тропикалық және субтропикалық аймақтарда өседі. Ағаштың биіктігі 3-7 м аралығында. Жапырақтары жалпақтау келген ұзын, ... ... ... ... Гүлі ... қарай ақ және күлгін, хош иісті. Жемістері тегіс-домалақ пішінді, орташа салмағы 35 грамм, түсі күңгірт-қызыл, ... ... және ашық ... ... ... ... ... тәтті және қышқыл болып екіге бөлінеді. Еті тығыз, шырынды. Сүйегінің үлкендігі 15 мм-дей. Сәуір-мамыр ... ... ... айында жемісі піседі. Шиені тұқым, тамырлары, қалемшелері, көшеттерін ұластыру арқылы көбейтеді. Шие ағашы 30 жылдай өмір сүреді. Отырғызылғаннан ... 3-4 ... ... бере бастайды. 8-10 жылдары толық жеміс салу кезеңі. Бір ағаш 100 кг-нан астам жеміс береді. 20-25 жылда сему ... ... ... ... ... ұшының қурауы) кезеңі басталады.
Шие желсіз, ық және күн көзі мол ... ... ... ... ... көктемде отырғызған жөн. Күзде отырғызылған көшет, қыс суық болса, ауырып қалады. Отырғызғаннан кейін 1-ші жылдан бастап жылда қырқу-кесу жұмыстарын жүргізу ... Шие тез ... ... ... ... ... ... бір-біріне кедергі жасайды. Қырқу-кесуді ерте көктемде, өсімдік әлі ... ... ... ... өте ... әрі ... Шие қантқа, органикалық қышқылдарға, ферменттерге, илік, азотты және пектинді заттарға, С, В, РР ... ... ... ... минералдар мен кальций, темір, фосфор, магний, калий мен ... бай, ... ... ... көп. ... ... гемоглобинді көтеру, қан тоқтату, суық тигенде ыстықты басуға, іш тоқтатуға, қан аздыққа, жүйке ауруларына, бронхитта жөтел мен ... ... ... ... ... ... компот, джем, шәрбәт жасайды. Шие аспаздықта түрлі десерттер жасауға қолданылады.
Өрік (Armeniaca) -- ... ... ... ... ... ... ... дақылы. Ағаштары өте биік, 8 - 15 м аралығында. Жапырақтары жалпақ, жоғары жағы үшкірлеу, ... ... ... ... бүршіктері бір гүл береді, олар ақ немесе қызғылт түсті, ... ... ... Жемісі етті, түкті, ал сүйегі жылтыр.
Өрік - ... жылу ... ... ... ауа, ылғал өткізгіш топырақтарда жақсы өседі, ал сазды, тұзды жерлер Өрік өсіруге ... ... ... ... ... көшеттері отырғызылған бақтар 3 - 4 жылдан кейін өнім бере бастайды, 40 - 50 және одан да көп жыл өмір ... Әр ... 15 - 20 (7 ... ... 60 - 100 кг (15 - 20 ... ағаш) жеміс алынады. Жемісі шілде айында піседі, салмағы 20 - 70 г. Жемісінің құрамында 4 - 20% ... алма және ... т.б. ... ... каротин, 0,4 - 1,3% пектин заттары, ал тұқымында 29 - 58% май ... ... ... ... және ... ... (шырын, тосап) пайдаланады. Өрік ағашын егісті желден ... ... ... ... және шабдалымен телу үшін өсіріледі. Өріктің мәдени сорттарын көбейту тәсілі - ... ... ... ... тік ... ... аралығы 6 - 8 м, қатар іші 5 - 6 м. ... ... жас ... ... ... үшін ... ... сирету) жұмыстарын жүргізіп, 3 - 4 жылда бір рет ... және ... ... ... тұру ... ... Оңтүстік Қазақстан, Алматыоблыстарында бір түрі - кәдімгі өрік (A. vulgarіs) өсіріледі. Мұның бұрынғы КСРО-да 4 түрі бар: Сибирь ... ... қара өрік және ... ... ... ... ... (өрік, құрағы, шапталы) және консервісі тамаққа жұмсалады. Өріктің негізгі сорттары: , , , , , , , , және т. ... - ... ... ... ... тобына жататын өсімдік. Жабайы түрі Қазақстанның Жоңғар Алатауында кездеседі, сондықтан өріктің Отаны - Қазақстан деп ... ... ... ... Орта Азия, Кавказ аймақтарында таралған.Еуропаға абрикос Армениядан келгендіктен, өріктің отаны деп саналған. Латынша деп аталуы да осы ... Ал ... ... ... өз ыңғайына келтіріп атын берсе, соңғы атауы немістердің ... ... ... ... ... Өріктің 8-ге жуық түрі, 20 жуық сұрыпы бар. Қазіргі кезде өрік ... ... және ... ... ... АҚШ-та, Австралияда да өседі. Өрікті экспортқа ең көп көлемде ... Иран мен ... Өрік ... ... 5-12 м, кейде тіпті бұтатектес өсімдік. Сұрыпына қарай жапырағы жұмыртқа, жүрек, домалақтау пішінді, жиектері аратісті. Гүлі ақ, қызғылт ... ... хош иісі ... ... ... гүлдеп, шілде айында жеміс береді. Жемісі сарғыш-қызыл, жұмсағы тығыз, ортасында сүйегі бар. Дәмді, тәтті. Жылда жеміс ... Өрік ... 100 ... ... өмір ... 25-40 жыл ... ... Өрікті тұқымнан және вегативтік тәсілмен қалемшелеу, ұластыру арқылы көбейтеді. ... ... ... кейін 3-4 жылы жеміс бере бастайды. 5-ші жылы 3-5 кг, 7-ші жылы 15-20 кг, ал 15-20 жылы 60-100 ... ... ... ... ... Орта ... бір ... 300-400 кг жеміс беретін сұрыптары бар. Өрік - жылусүйгіш өсімдік. Өрік желсіз, ық және күн көзі мол ... ... ... ... Құрғақшылыққа төзімсіз. Қырқу-кесу жұмыстарын күзде жүргізеді. Көң және минералды тыңайтқыштармен қоректендіріп тұрған абзал.
Өрік ағашының өнімі - ... ... ... ... Өрік ... қышқылдарға, ферменттерге, өзектерге, илік,азотты және пектинді заттарға, С, В1,Р, РР ... ... ... ... ... минералды заттар мен микроэлементтерге бай. Кептірілген өріктің құрамында калий мен қант көп ... ... ... ... ... ... ... ауруларына пайдасы бар. Кептірілген өрікті несеп айдағанға ... ... ... ... мармелад жасайды, десерт ретінде қолданады.
Алхоры -- раушангүл тұқымдасына жататын ағаш немесе бұта ... ... ... Америкада, Солтүстік Африкада, Шығыс және Орта Азияда өседі. Ағашынан 40-100 кг-ға дейін өнім алынады. Жемісінен тосап, сусын, ... ... және т.б. ... ... ... ... - ... тұқымдасы, сүйекті жемістер тобына жататын ағаш және бұталы өсімдік. Отаны - Кіші ... ... және ... Иран. Қазіргі кезде мәдени алхорының 2000-ға жуық түрі бар. Жер шарының ... ... және ... ... ... Ағаштың биіктігі 3-12 м аралығында болады. Кейбір ... ... ... ... ... Жапырағының жиектері аратісті. Сұрпына қарай гүлі ақ, қызғылт түсті болады. Жемісі ірі. Жемісінде салыстырмалы үлкен сүйегі бар. Түсі алғашында ... ... ... ... ... өзгереді. Түсі сары, күңгірттеу сарғылт, жасыл, қоңыр-көк алхорылар да бар. ... ... ... ... сопақша, сопақша-домалақ және домалақ болады. Дәмі де ... ... ... ... және ... болып келеді. Еті тығыз, шырынды, сүйегінен оңай ажыратылады.
Алхорының ... су, ... ... заттар, өзектер, органикалық қышқылдар, В1, В2, РР, С,А дәрумендері, сонымен ... ... ... ... ... йод, мыс, мырыш сияқты минералды заттар бар, әсіресе, темірге бай. Және де алхорыда Е дәрумені шие, апельсин, мандарин, алмұрт ... ... ... ... ... С ... аз, бірақ бұл оның пайдалылығын кемітпейді. Өйткені құрамында Р ... көп, ол қан ... ... және қан ... ... ... ... қатар алхорының құрамында темір көп болғандықтан, ағзаны темірмен қамсыздандырушы деп ... ... ... - қан аздықтың алдын алу және ... үшін ... ... ... ... тазалауға жақсы көмектеседі. Кептірілген алхорыны ішті жүргізуге, несеп айдағанға қолданады. Алхорыдан компот, шырын, тосап, қақ жасайды.
Алхоры 10-15 жыл ... ... ... тұқымнан және вегативті тәсілмен - қаламшалау, ұластыру арқылы көбейтеді. Көктемде егеді. ... ... ... ... 2-7 жылдан бастап жеміс бере бастайды. Бір ағашы 100 кг-ға дейін жеміс беретін түрлері бар. Алхоры желсіз, ық және күн көзі мол ... ... ... ... Қырқу жұмыстарын жапырақтары шыққан кезде жүргізеді. Құрғақшылыққа шыдамсыз. Көң және минералды тыңайтқыштармен қоректендіріп тұрған абзал.
Алма (лат. malus) -- ... ... ... ... өте кең ... ... ... Табиғи алманың жер шарында 36 түрі белгілі, ... 10 -- ... ... бар. Қазақстанда, негізінен, Сиверс алмасы, Недзвецкий, қырғыз алмасы өседі. Алманың жаздық, күздік, қыстық сорттары бар. Алма ағашының өмір сүру ұзақтығы 20 -- 100 жыл, ... 3 -- 10 м ... 3 -- 12 ... ... ... әр ... шамамен 100 -- 300 ц өнім алынады. Тұқымынан және ... ... ... ... ... ... ... алуда және селекцияда қолданылады.
Алманы көбейту кейде ұластыру арқылы да жүргізіледі. Қазақстанда алманың 40-тан астам сорттары аудандастырылған, оның ... ... Іле, ... ... ... т.б.) қазақселекционерлері өсіріп шығарған. Алма жемісі тасымалдауға, сақтауға жарамды, тағамдық заттарға бай, дәмді келеді, әрі жақсы өңделеді. Алма ... 83 -- 88 % су, 7,5 -- 16 % ... 0,2 -- 0.8 % ... 9,5 -- 18,5 % ... ... 0,28 -- 1,0 % илік ... А, В1, В2, В6, С, РР ... көптеген минералды заттар бар. Шырынынан шарап, сусын дайындалады, жемісін емдік дәрі ретінде де, адам ағзасын ауыр ... ... ... қан ... және жүрек ауруларын емдеуге қолданады.
Алма ағашының сұрыптарына қарай өмір сүру ... 20-100 жыл, ... 3-10 м ... 3-12 ... ... ... ... күздік, қыстық сұрыптар болады. Жаздық сұрыптары еккеннен кейін 3-4 жылдан соң жеміс бере бастайды. Толық ... беру ... 15-20 жыл. Ал, 30-35 жыл ... соң ... сұрыптардың жеміс беруі нашарлай бастайды. Жаздық, күздік, қыстық сұрыптарды іріктеп алу ... ... ... да болсын бір түрін көбейтіп жіберу - ... ... ... ... ... кезде көптеген қиыншылықтар туғызады. Бақшада мейлінше көп ... ... ... ... орын ... дұрыс.
Алма құрамында су, қант, қышқыл, А, В1, В2, В6, С, РР дәрумендері, көптеген минералды заттар бар. ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сонымен қатар, алма шырыны адам ағзасын ауыр ... ... қан ... және жүрек ауруларын емдеуде қолданылады. Алма жемісі тасымалдауға, сақтауға жарамды. Алма ... ... ... ... джем, қақ жасалады. Сондай-ақ тамақ, кондитер және иіс су ... ... ... ... ... ... қосып пайдаланады.
Алмұрт (Pyrus) -- Алмалар тұқымдасына жататын жемісті өсімдіктердін бір ... ... 18 түрі бар. ... ... ... ағаш, кейде ұзын бұта болып өседі. Атың 5 000-нан астам сорты бар, ... ... ... 130 ... ... ... ... 15 сортын өсіріп шығарған И. Мичурин, олардың негізгілері: қыстық бере (груша бере зимняя) -- И. ... ... ... ... ... рет гүлденген жылы Бере Рояль алмұртының тозаңымен будандастырғаннан кейінгі алған жаңа ... ... өте ... 20 ... ... өмірінің ішінде бұған аяздың тигізген әсері байқалған емес. Мұның ағашы насекомдарға да, паразит саңырауқұлақтарға да бой бермейтін төзімді келеді. Жемісінің ... ... жері тез ... ... Жемісін сентябрьдің аяғында жинайды, ол жатқан жерінде (қыста) піседі де (аты осыған сәйкес қойылған), апрельге дейін сақтауға келеді. Орта Азия ... (Р. asiae mediae) -- ... ... ... ... ағаш. Жемісі тәтті, ерте піседі және ірі болады; жемісін ... ... ... мал ... Орта Азия ... ... ... құрт онша түспейді, ауруға, кеселге төзімді.
Раушангүлділер тұқымдасының бір туысы, жеміс ... ... ... 60-қа жуық түрі белгілі. Олар ауа райы қоңыржай және субтропикалық аймақтарда өседі. Қазақстанда кәдімгі алмұрт немесе орман алмұрты (Р.communіs), ... ... ... ... ... кеш ... ... (P.serotіna) деген түрлері бар. Алмұрт көп күтімді қажет етпейді, жылу сүйгіш, суыққа төзімсіз ... ... 10-12 м ... Бұтақ шоғырының аумағы жалпақ, пирамида тәрізді. Жапырағы жұмыртқа пішінді, түксіз, жылтыр. Гүлі ақ, қызғылт, сарғыш, кейде ... ... ... шоғырланған. Жемісі -- сары, жасыл не ... ... ... ... ... 20-300 гр-дай. Алмұрт отырғызылғаннан кейін 4-5 жылда жеміс бере бастайды, 40-50 жылдай өседі. Мәдени сорттарын ұластыру ... ... ... 14 ... ... оның Орман аруы, Талғар аруы, хош иісті Алмұрт, деген сорттары кең тараған. Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстарында өсіріледі. Өсімдік ... ... ... ... ... Алмұрт - бағалы ағаш, гүлінен аралар бал ... ... ... 80-84,3% су, 10-13% ... глюкоза, фруктоза, сахароза, 0,1-0,6% қышқыл, илік және 0,4% азотты заттар, В, С витаминдері, каротин болады. Одан тосап, шарап т.б. ... ... ... негізгі зиянкестері мен аурулары -- бүрге шіркейі, Алмұрт биті, Алмұрт көк көбелегі, тазқотыр т.б.
Алмұрт - раушангүлдер ... ... ... ... ... 18 ... 5000-нан астам сұрпы бар. Сұрпына қарай биіктігі 20-30 метр аралығында болады. Өмір сүру ... 50-80 жыл, ... ... 150-300 ... дейін өмір сүреді. 8-10 жылдан кейін жеміс береді. Жапырақтары жұмыртқа пішінді немесе домалақ, ұштары үшкірлеу, ұзындығы 3-7 см. ... ... ... ... ... ... шыға бастаған кезде басталады. Гүлдері ақ, хош иісті, жәндіктерді өзіне тартады. Бір алмұрт ... 10 ... 40 ... ... ... алуға болады. Жарық жерде жақсы өседі, көлеңкеге де шыдамды, бірақ көлеңкеде өссе, жемісті аз береді.
Алмұрт ағашының жемісі - өте ... әрі ... ... ... ... ... ... өзектерге, илік,азотты және пектинді заттарға, С, В1, Р, РР дәрумендеріне, каротинге, сонымен қатар йод, ... ... ... ... темір, флавоноидтарға бай. Емдік мақсатта жаңа піскен немесе кептірілген жемісін және жапырақтарын пайдаланады. Алмұрттың құрамындағы арбутин ... ... ... ... ... ... ... жөтелгенде, деміккенде және өкпе туберкулезіне ем ретінде қолданады. Кептірілген алмұрттан жасалған қайнатпаны қызба ауруы кезінде, несеп жүргізіп бүйректегі ... ... іш ... қант ... өт айдауға пайдаланады. Алмұрт жемісінен шырын, тосап, компот, джем, қақ жасалады. Тамақ, кондитер өнеркәсібінде қолданады.
* Шекілдеуікті ... ... мен ... ... ... ... ішінде алма ағашына жеміс зиянкестерінің көп түрлері зиян келтіреді. Бүлардың ішінде ед қауіптісі төменде суреттелетін жеміс зиянкестерінің жеті түрі ... ... ... Алматы жеміс аймағында және Алма-ты қаласында алма ... -- ... ... зиянкесі. Алма күйесі Шымкент пен Жамбыл облысының таулы аудандарында да көп кездеседі.Күйе жұлдызқұрты жапырақтарды жеп, ағаштарды әлсіретеді, сөйтіп ... ... ... күйе жеген ағаштар келесі жылы да өнім бермейді.Ересек күйе -- ... ғана ... ... бір ... ... ... дейінгі), ұзындығы 22 миллиметр. Алдыңғы қанаттарының үстіңгі жағы ақ, әрбір қанатында 18 -- 25-тен қара дақтары болады. Артқы қанаттары күлгін, ... ... ... бір түсті келеді.Көбелек жаздың орта кезінде алма ағашының бұтақтарына жұмыртқалайды; көбелек ... жұқа ... ... орап ... ... ... жүлдызқұрттардың қалқаны болады, сол- қалқанның астынан шықпай қыстап ... ... ... 2 -- 4 ... ... әрбір қалқан астында 25-40 жүлдызқұрт қыстайды.Ересек жұлдызқұрттың ұзындығы 15 -- 20 миллиметрге дейін ... ... ... ... түсі -- сарғыш-ақтан бастап қара сұрға дейін ... ... Алма ... деп аталатын бул зиянкес өте қауіпті. Бүл алма қүрты оңтүстік облыстарда көп кездеседі, ал ... ... бау ... ... аз ... ... ... бір ұшынан екінші ұшынадейінгі аралығы 20 -- 22 мм болатын ұсақ көбелек. Алдыңғы қанаттары ... кара ирек ... бар, ... ... ... ... ... шағын қара теңбілдері болады. Арткы қанаттары бір түсті қоңыр келеді. Жұмыртқасы жалпақ-домалақ болады, жұлдызқұрттың басы қоңыр, өзі қызыл болады. Денесінің ... 15 -- -20 мм ... ... қарынының шет жағында 8 түйір қылшығы бар қызыл қоңыр болады.Алмұрт зиянкестері. Құрт-құмырсқалар алмаға қарағанда алмұртты ... аз ... ... оңтүстік облыстарының кейбір бауларында алмұрт бүргешіркейі өте көп ... ал ... ... жапырақтарын кілегейлі-құмырсқалардың лнчинкалары зияндайды. Жапырақ биттері түскендігі анықталған кезде әдеттегі қосынды уларды бүрку жолымеп күрес жүргізіледі. Алмұрт ... алма ... ... ... ... құрты, долана көбелегі де зияндайды.Алмұрт бүргешіркейі. Бұл бүргешіркейі тек алмұртқа ғана зиянын тигізеді, алмұрт ағашының ... ... ... өнімін шұғыл кемітеді.Ірі бүргешіркейдің көлденең қара жолақты, бауыры сары ... ... ... бес ұзынша жолағы бар, қанатты шіркейлерге аздап үқсайды. Денесішң ұзындығы 2 -- 3 мм ... ... ұсақ ... ... ... ... ... күннен кейін қанаты шығабастайды.Ақ ұнтақ ауруы. Ерте көктемде алмұрт ағаштарының жапырақтары мен бұтақтарында ақ ұнтақ пайда ... ... ... жас бұтақ қурап қалады. Бұл ауру, әсіресе Қазақстанның оңтүстігінде көп ... ... ... құрт ағаш буршіктерінде кыстап шығады. Сондықтан да ұнтақ шырын, ағаш бүршіктері жарылған соң іле-шала пайда болады. Ақ ұнтақ саңырауқұлактың ... ... ... ... ... арқылы бауға жұқпалы ауру тарайды. Әсіресе, жас алмұрт ағаштары ұнтақ, шықтан қатты күйзеледі, ақ ұнтақ олардың соңғы ... ... ғана ... қана ... алдыңғы жылдарғы бұтақтарын да құртып жібереді.Аурудын, қоздырушы құрттары ылғалды қажет ... ... күн ... де ... өсіп ... бе-реді.жұғады.Қара ракқа шалдыққан ағаштардың гүл жапырақшалары кушық ... ... мен ... қарайып кетеді, ауруға шалдыққан жапырақтарда қара нүктелер бар шағын ... ... ... ... Ауруға шалдыққаи жердегі ағаш қабығы шытынап жарылады да акыры қурап ... Ауру ... ... ... ... көбейе бастайды. Паразит грибоктарымен және споралармен бірге ағаштың дертенген жерінде қыстайды..
Монилиозды шірік -- алма мен ... аса ... ... ... ... ... бұл ауруға алхоры шалдығады. Аурудың бірінші белгілері алма пісе ... ... ... ... ... оның ... оймақтай қоңырқай дақ байқалады. Ол тез үлкейіп, тұтасымен жемісті ... ... Ауа райы ... ... ... ... ... күлгін саңырауқұлақтың споралану органы түзіледі. Аурудың инкубац. мерзімі және белгілері алма сорттарына байланысты құбылмалы келеді. Бұл ауруға ... ... ... ... ... делишес, грушовка верненская сорттары аса бейім келеді, ал старкримсон азырақ шалдығады. Алмұрт бұл ... ... пісе ... ... ... ... көбінесе жемістің құстар шұқыған жеріне түседі. Ауруға шалдыққан ... ... шіри ... бар жоғы 5 - 10 ... ол ... қоңырқай тартып, немесе қарайып кетеді. Қоздырғышы кеуіп қалған жемістерде күзде және қыста сақталады. Бір жемістен екіншісіне олар бір-бірімен түйіскенде ... ... ауа ... ... ... ... ... үшін залалданған жемістерді мезгілінде жинап, көміп тастайды. Алдын алу үшін ерте көктемде бақты ... ... 3%-ды ... ... вегетация кезінде жеміс жегілеріне қарсы инсектицидтер қолдану керек.
Жеміс шірігі, монилиоз -- ... ... ... Бұл ... Monіlіa туысына жататын саңырауқұлақтар тудырады. Ауру жемістің солуымен, шіруімен сипатталады. Алма мен алмұрттың жеміс шірігін Monіlіa fructіgena саңырауқұлағы тудырады. Жеміс ... ... ... ... механикалық зақымданғанда ұлпасына өтіп дамиды. Жемісте алдымен дөңгелек, қоңырқай сұр дақтар пайда болады. Жеміс шірігі 1 -- 2 ... ... ... ... ... ... жемістер кейде ағаш басында қалып қояды. Ауа райы ылғалды кезде ауруға ... ... ауру ... ... мен ... ... ... бойына орналасқан сарғылт күлгін өңез пайда болады. Бұл -- ... ... ... ... ... негізгі айырмашылығы. Сонымен қатар сүйек жемісті және шекілдеуік дақылдардың ... ... кең ... ... жемісті дақылдардың жеміс шірігі (қоздырғышы Monіlіa cіnerea) -- өрік, шабдалы, алхоры, шие, қызыл шиелердің ... ... ... ... ... алма мен ... ... Penіcіllum саңырауқұлағы қоздыратын ойыс шірікке жиі шалдығады. Бұл кезде жемісте кішкене дөңгелек ойыс дақтар пайда болады. Жеміс дәмі ... ... ... ... ... ... ... бактериялар қоздыратын сулы шірікке шалдығады. Жеміс шіріп, қоймалжың сұйыққа айналады. Сайда орналасқан, тығыз отырғызылған, бөрікбасы қалың бақша ... ... көп ... ... ... ... мезгілімен кесіп, фунгицидтермен бүркіп, ауру бұтақтарын алып тастап, жемістерін зақымдамай жинау ...
* ... ... ... санитариялық сараптау.
Базарға түскен өсімдік өнімдерін тексеру және оларға баға беру жұмыстарын, ондағы ... ... ... ... ... Тағамдық өсімдік өнімдері сапасын анықтау негізінен сезімдік зерттеу тәсілімен, ал қажет болған жағдайда (сапасы күдікті, улы химикаттардың мөлшерін анықтау, т.б.) ... ... ... ... ... ... ... сыртқы түрі, пішіні, түсі, көлемі, консистенциясы, иісі, дәмі, тауарлық сапа тазалығы, зиянды қоспалардығ қалдығымен (күйе, арам шөп, қойма зиянкестер, т.б.) ... және ... ... ... анықталады.
Зертханалық тексеруге түскен өнімнің белгілі бір мөлшері алынады. Егер сатуға түскен өнім ... көп ... ... ... ... ыдыстан (жәшік, қап, кеспек, кәрзіңке), ал өнім аз партиялы болса, әр ыдыстан алынады. ... алу ... ... өнімдер арнаулы құралдармен жақсылап араластырылады. Тұздалған, маринадталған, ашытқан өнімдерден тексеруге өніммен бірге тұздықтарын да (маринад) алады. Жеке ... ... ... алма, т.б.) сынама алғанда тексеру нәтижесі дұрыс болуы үшін, ыдыстың (қаптың) әр жерінен бірнеше ... ... ... алу ... сай ... түскен өсімдік өнімдерінен, зертханалық тексеру үшін, төмендегі мөлшерде үлгі алынады: ашытылған, тұздалған өнімдерден ... қоса ... - г, ... ... болса картоп; көк пияз, укроп тәріздес көк өнімдерден г, кептірілген көкөністен г; жас ... г, ... ... г, жидектен г, бұршақтан, үрме бұршақтан г, майлы өсімдік дәндерінен г, ... ... г, ... ... г, жас ... ... ... астық, астық өнімдерінен г, үлкендігі орташа қарбыз, қауын, қияр, қырыққабаттың 1-2 данасы, әр ыдыстан ... ... ... өнімдерін жан-жақты пайдалану адам денсаулығына жақсы ық-пал тигізеді. Сондықтан да әр түрлі кездейсоқ зиянды аурулардың алдын алу үшін бұл ... ... ... ... ... ... ... осы шаруашылық өнімдеріне байланысты ережелерге сәйкес ... Өнім ... ... ... мен ... ... сай жүргізіледі. Сондықтан:
Осы ережелер бойынша сараптауға жататын өсімдіктер ... мен ... ... түйнек жемісті, тамырлы (картоп, сәбіз, қызыл-ша, шалған, шалғам, шалқан, ақжелкен, ... ... ... жуа, ... ... ... қаражидек- черника, таңқурай- малина, қарақат- еже-вика, бүлдірген-земляника, қарамойыл-черемуха, сүйекті жеміс-костыш-ка, ... ... ... ... ... және кептірілген саңырауқұлақтар. Мұндай тағамдық өсімдік өнімдерінің сатылу жерлері ветсанқызметкерлерінің тұрақты түрде қада-ғалауында болуы керек.
Базарларда сатылатын өсімдік ... ... ... - ... тұздалған және маринадталған түрлерінде сатылады.
Өсімдік шикізаттарынан дайындалған - ... ... ... ... (аспаздық дәм олардың барлығы мемлекеттік коопера-тивтік мекемелер мен кәсіпорындарға байланысты ... ... ... ... өнімдерін сол жергілікті санэпидемстансасы (СЭС) ... ... ... ... ... Сол рұқсатқа байланысты өнімдер арнайы орындарда - жақсы жабдықталған дүкен, ... ... сай ... ... ... ... ... түскен өнімдер шартты түрде ветсансараптаулардан өткізілуі керек.
* ... ... ... С.Қырықбайұлы, Т.М.Телеуғали, , Алматы 2013 ж.
* Қазақша энциклопедия 6 том 27 бет.
* Қазақ энциклопедиясы,3 том
* Қ 74 ... Г.Ә.; ... ... Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;
* Қазақ тілі ... ... ... ... ... К54 ... ... -- Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. -- 232 бет.
* Т. ... ... ... ... СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы -- 1959,
* Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: К54 ... ... -- ... ... ... 2007. -- 232 бет.
* Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : ... ред., 1990
* ... ... - ... ... 2004. -- 712 ... ... Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев - Алматы "Қазақ энциклопедиясы" Бас редакциясы, 1998

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компоттарды, шырындарды консервілеу7 бет
Шекілдеуіктілер7 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
"Кейіннен сараптау" патенттеу жүйесі7 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«Шин-Лайн» балмұздақ фабрикасында технологиялық қондырғыларды санитариялық өңдеу57 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь