ҚР-ның сыртқы саудасын статистикалық зерттеу

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ СЫРТҚЫ САУДА СТАТИСТИКАСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ 4
1.1 ҚР.ның сыртқы саудасына тарихи анықтама 4
1.2Сыртқы сауда жөніндегі есеп берудің формалары және қозғалысы 6

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ СЫРТҚЫ САУДАНЫҢ ДАМУЫН СТАТИСТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ 10

2.1Сыртқы сауданы динамикалық талдау 10
2.2Сыртқы сауданың статистикалық көрсеткіштері 14

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ СЫРТҚЫ САУДАСЫН ЖӘНЕ СЫРТҚЫ САЯСАТЫН ДАМЫТУДЫҢ ЖОЛДАРЫ 18

3.1 ҚР.ның сыртқы экономикалық саясатының бағыттары 18

ҚОРЫТЫНДЫ 22

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 23
Бұл статистика мамандығы бойынша жазылған Қазақстан Республикасының сыртқы саудасын статистикада талдау атты жобалық жұмысында Қазақстан Республикасының сыртқы саудасына талдау жасалады. Сыртқы экономикалық қызмет елдердің экономикалық дамуында үлкен орын алады. Сыртқы экономикалық қатынасының негізгі бөлімі ретінде сыртқы өз есебіне көп жағдайда экономикалық дамуының деңгейін көрсетеді. Бұл жұмыс 3 бөлімнен және де қорытынды бөлімнен нәтижелерден қолданылған әдебиет тізімінен және қосымша беттерден тұрады. 1-бөлімінде сыртқы сауданың маңыздылығы, оның алдында тұрған мәселелері және көрсеткіштер күйісі қарастырылған. Автор және де сыртқы сауда теориясын қарастырды. 2-бөлімінде сыртқы сауда статистикасын ұйымдастыру келтіріледі статистикалық есеп беру формалары қарастырылады.3-бөлім сыртқы сауданың динамикалық структуралық және де сыртқы сауданың Қазақстан Республикасының экономикасына әсерінің анализіне арналған.
Қазіргі таңда қызметтер сферасының ролі оның ЖІӨ-дегі үлесі бойынша едәуір артып келеді. Бұл еңбек бөлігінің өсуіне және халықтың тұрмыс жағдайын жоғарылатуға мүмкіндік береді. Қызметтердің халықаралық саудасымен 40-тан аса халықаралық ұйымдар айналысады, оған мүшелік өте қолайлы жағдайларды туындатады. Қазақстан солардың негізгілеріне кірсе жөн болар еді, ол қызметтер саудасын ұйымдастырудың халықаралық тәжірибесін қолдауға мүмкіндік береді және сәйкес тауарларды өткізу кезінде қолайлы жағдайлар жасайды:
біріншіден, қызметтері сату кезінде, негізінен, делдал қажет емес, олады өткізу тікелей немес ақпарат негізінде жүзеге асырылады;
екіншіден, әлемдік нарықтағы қызметтер саудасының көлемі тауар, капитал, жұмысшы күші саудасының көмелеміне тәуелді болады;
үшіншіден,қызметтер сферасы мемлекеттің аман-саулығы, тәуелсіздігі, егемендігі мен қауіпсіздігі жүйесіне жатады және сондықтан ол едәуір дәрежеде мемлекет қолында болады;
төртіншіден, қызметтер сферасы адамның жеке сұрақтарын, қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған, елдің ішкі экономикасының дамуын талап етеді.
Келешекте қызметтердің халықаралық саудасында, негізінен, еңбек ету саласына қызмет көрсетумен байланысқан қызметтер басым жағдайға ие болады.
Қорыта айтқанда бұл жұмыс жобалық жұмыстарды орындаудың талаптарына сай орындалған және жақсы бағаға лайық.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Р.Е.Елемесов. «Халықаралық экономикалық қатынастар». Алматы, «Қазақ университеті». 2002.
2. Майдан-Әли Байгісиев. «Халықаралық экономикалық қатынастар». Оқу құралы. Алматы, «Санат». 1998.
3. Маманов, Молдақұлова. «Халықаралық қатынастар».
4. Доғалова Г.Н. «Халықаралық экономика». Оқу құралы. Алматы. «Экономика». 2000.
5. Н.Қ.Мамыров, М.Ә.Тілеужанова. «Макроэкономика». Оқулық. Алматы, «Экономика». 2003.
6. «Экономикалық теория негіздері». Оқулық. Алматы, «Санат». 1998.
7. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер». Оқулық. Алматы, «Экономика».2005
8. Райымқұлов С. «Экономикалық теория негіздері». Шымкент 2005ж.
9. Құлпыбаев С. «Қаржы» - Алматы, 2003. 426-440 бет.
10. Жүнісов Б. А. «Нарықтық экономика негіздері» -Ақтобе, 1993.
11. Қазақстан – цифрларда. 2005 жыл. Статистикалық жинақ. Алматы, 2005ж.
12. ҚР-ның 2010жылғы қысқаша статистика жинағы
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ |3 |
|1 ... ... ... ... ... |4 |
| ... | ... ... ... саудасына тарихи анықтама |4 ... ... ... ... есеп берудің формалары және |6 |
| ... | |
|2 ... ... ... САУДАНЫҢ ДАМУЫН | |
| ... ... |10 ... |Сыртқы сауданы динамикалық талдау |10 ... ... ... ... ... |14 |
| | | |
| | | |
|3 ... ... ... ... ЖӘНЕ СЫРТҚЫ | |
| ... ... ... |18 ... ... ... экономикалық саясатының бағыттары |18 |
| | | |
| ... | |
| | |22 |
| ... ... ... |23 ... статистика мамандығы бойынша ... ... ... ... ... ... атты ... жұмысында
Қазақстан Республикасының сыртқы саудасына талдау жасалады. Сыртқы
экономикалық қызмет елдердің ... ... ... орын ... Сыртқы
экономикалық қатынасының негізгі бөлімі ретінде сыртқы өз есебіне ... ... ... деңгейін көрсетеді. Бұл жұмыс 3 бөлімнен
және де қорытынды бөлімнен нәтижелерден қолданылған әдебиет тізімінен ... ... ... ... ... ... ... оның
алдында тұрған мәселелері және көрсеткіштер ... ... ... де сыртқы сауда теориясын қарастырды. 2-бөлімінде сыртқы ... ... ... ... есеп беру формалары
қарастырылады.3-бөлім сыртқы сауданың ... ... және ... ... ... ... ... әсерінің анализіне
арналған.
Қазіргі таңда қызметтер сферасының ролі оның ЖІӨ-дегі үлесі
бойынша едәуір артып ... Бұл ... ... өсуіне және халықтың
тұрмыс жағдайын жоғарылатуға мүмкіндік береді. ... ... ... аса ... ... ... оған ... өте
қолайлы жағдайларды туындатады. Қазақстан солардың негізгілеріне кірсе ... еді, ол ... ... ... ... ... ... береді және сәйкес тауарларды өткізу ... ... ... ... сату ... ... делдал қажет емес,
олады өткізу тікелей немес ақпарат негізінде жүзеге асырылады;
екіншіден, әлемдік нарықтағы қызметтер ... ... ... ... күші ... көмелеміне тәуелді болады;
үшіншіден,қызметтер сферасы мемлекеттің аман-саулығы, тәуелсіздігі,
егемендігі мен қауіпсіздігі жүйесіне ... және ... ол ... ... ... ... қызметтер сферасы ... жеке ... ... ... ... ішкі ... ... етеді.
Келешекте қызметтердің халықаралық саудасында, негізінен, еңбек
ету саласына қызмет ... ... ... басым жағдайға ие
болады.
Қорыта айтқанда бұл жұмыс ... ... ... ... ... және жақсы бағаға лайық.
1 ҚазаҚстан РеспубликасыныҢ сыртҚы сауда статистикасын Ұйымдастыру
1. ҚР-ның сыртқы саудасына тарихи анықтама
Қазақстан ... ... ... ... ... ... бөлуге болады:
2005 жылға дейінгі сыртқы сауда ...... ... ... ... ... ... негізінде жиналған. Бұл кезде
бұрынғы КСРО-ның елдерімен республикалармен болған ... ... КСРО ... ... ... өнім классификаторына сәйкес
тауарлардың шектелген ... ... ... ... ... елдермен сауда жасау жөніндегі ақпарат тауарлыө ... ... ... 2003 ... ...... ... Кеңесіне қатысушы елдердің сыртқы сауда номенклатурасы бойынша; 2006
жылдан бастап – ЕО-тың үйлестірілген тарифтік-статистикалық ... ... ... ... ... ... 2003 жылға
дейін құндық бағалау ұлттық валютада жүргізіледі, ал2003 жылдан бастап –
АҚШ ... ... ... ... сауда статистикасы республика тауарлардың
сыртқы саудасы бойынша ақпарат жинаумен қатар статистикалық есеп ... ... үшін ... ... деклорацияны (ЖКД) өңдеу
басталды. Ал2006 жылдан бастап кәсіпорындардың есеп беруі алынып ... ... ... ... ... барлық ақпарат кедендік статистика
мәліметтеріне негізделеді. Кезендік ... ... ... ТМД ... және ... басқа елдерімен сыртқы саудасы
бойынша көрсеткіштер есебі ... ... ... ... номенклатурасы (СЭҚ-тің ТН-ы) және ортақ құндық бағалау (АҚШ
долларында) қолданыла бастады.
Осылайша, 2005 жылға ... ... ... ... ... әр алуан сипатта болады, сауданың жалпы ... ... ... база 2005 ... ... ал ... ... – 2006
жылдан бастап құрылды.
Сыртқы сауда статистикасының қалыптасуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... өңдеу, төлем балансын
жасау істерін Қазақстан Республикасының статистика ... ... ... отырған. 2011 жылдан бастап, халықаралық қызметтер жөніндегі
бірінші ретті ақпаратты жинау, өңдеу және ... ... ... құру
ісін ҚР-ның Ұлттық Банкі өз қолына ... Өз ... ... ... Ұлттық Банкі төмендегі аргументтерді келтіреді:
1.Төлем балансы сарапшылары кез-келген ... ... ... ... ... мүмкіндік алады. Қызметтер балансының
қалыптасуына жауапты сарапшылар бірінші реттік ақпаратпен ... және ... ... ... отырып, сәйкес келуін бағалай алады
және талдау мен ... ... ... ... ала ... ... ... төлем балансы жөніндегі сарапшылары
қызметтер ... ... ... ... ... ие
болады. Оларды бақылау ҚҰБ-нің ... ... ... есеп беру
көрсеткіштерімен салыстыру арқылы жүзеге асырылады;
3.Формалар қатары ... ... ... ... ... балансын
алдын-ала бағалау мүмкіндігі туындайды, төлем балансын ... ... ... оны ... талдауға көп уақыт қалады.
Бірақ та ... ... құру ... ... шет ... ... көрсеткендей, көптеген елдерде төлем ... ... ... Банк ... ... төлем
балансына арналған мәліметтерлі Ұлттық статистикалық қызмет жинайды.
Мысалы, Ресей Федерациясында ... ... ... ... ... Бұл кезде Ресейдің Мемлекеттік статистикалық Комитеті қажетті
мәліметтерді ұсынып қана ... ... ... ... ... және ... мен ... операциялардың есебінің жекелеген баптарын
жүргізеді.
Әлемдік тәжірибеде төлем балансын құруға арналған қажетті мәліметтерді
жинаудың екі ... ... бар: ... transactіon
reportіng system" жүйесі және "Enterprіse surveys" сияқты зерттеулер.
"Іnternatіonal transactіon ... system" ... ... яғни ... жекелеген операциялар жөніндегі ... ... ... ... Орталық Банктің бұл саладағы
компетенциясы мынамен шектеледі, яғни ақпараттық жүйелер ереже ... ... ... бақылаудың құралы болып табылады. ... ... ... іс ... барлық ақпарат тексерулер ... ... ... ... ... ... ... қызметтер
жүзеге асырады.
Егер Қазақстанның төлем балансының құрылуы ... ... ... онда республикамыз «Enterprіse surveysң жүйесіне бағытталған
деп тұжырымдауға ... ... та, ... ... ... есептің талаптарында анықталғандай, кәсіпорындарды есептің
талаптарында анықталғандай, кәсіпорындарды тексеру (зерттеу) – халықаралық
қызметтер ... ... ... ... көзі ... ... ... жүзеге асыру – кәсіпорындар статистикасы принциптеріне негізделген
әдістемелік шынайы механизмдермен ... ... ... мынаны атап
өту керек, яғни тексерудің принципиалды ... ... және ... шоттар жүйесіне негізделуі тиіс.
Төлем балансын құру ... ... ... ... ... ... ... банкке ұсыну үшін республикадағы мемлекеттік
статистика органдарында ... ... мен ... бар.
Агенттікте ақпаратты жинау кезінде қосымша ... ... ... шығындарын талап етпейтін аймақтық бөлімшелердің нақты схемасы
мен желісі бар. Агенттікте аудандық бөлімшелер ... де бар, олар ... ... төрттен бір бөлігінен ақпарат жинайды. ... ... ... ... бар ... ... ... респонденттердің отақ өзектелген реестрі – ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... сауда (тауарлар мен қызметтер) статистикалық дамуына және осы
бағыт бойынша Агенттіктің халықаралық ... және ... ... ... кеңейтуге байланысты, халықаралық
қызметтер статистикасына қатысты, Агенттік алдына бірқатар жаңа міндеттер
қойылады. Бұл ... ... ... және ... ақпараттар
көлемін тұрақты түрде ұлғайтуды талап етеді.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... кең ... және статистикада қолданылатын халықаралық
классификаторлардың ... ... ... түрі және ... ... ... ... сәйкес келетін ақпараттық база бар. Сонымен
бірге пайдаланушылар статисткаллық мәліметтерді алып ... кең ... ... еңбек шығындары талап етіледі.
1.2 Сыртқы сауда ... есеп ... ... және ... ... ... статисткасында импорт және ... ... ... декларацияны қолдану негізінде қалыптасады.
Заңды тұлғалар үшін республиканың кедендік шекарасы арқылы өтетін, ... ... ... тиесілі немесе мемлекеттік және басқа иелікте болуы,
орналасуы, кедендік жеңілдіктерді ... ... ... ... ... барлық тауарлар декларациялануы тиіс. Жеке тұлғалар
үшін Жүктік кедендік деклорация (ЖКД) өндіріс үшін қолданылатын тауарларға
қатысты ресімделеді.
ЖКД 4 ... ... ... ... ... жөніндегі облыстық
басқармаға өңдеу үшін беріледі. Облыстық деңгейде ... ... ...
республика бойынша жалпы мәліметтерді алу үшін статистка ... ... ... байланысты, кедендік органдар табиғи газ ... ... ... мен ... ... ... түрде "Қазақгаз" газ – кешенді шығарушылығынан, "Алаугаз" ... ... ... ... аталған тауарлардың экспорты мен
импорты жөнінде қажетті мәліметтерді сұрай алады.
Осылайша, статистика жөніндегі ҚР – ... ... ... ... ... ... алынады.
ЖКД-ны толытур кезінде "ҚР шекарасы арқылы ... ... ... өткізу мен деклорацияла реті жөніндегі Ереже" "ҚР шекарасы
арқылы өтетін тауарлар мен ... ... мен ... ... ... ҚР ... арқылы тауарлар мен мүліктердің өтуі кезінде
ҚР-ның мемлекеттік мүдделерін сақтауды қамтамасыз етуге, СЭҚ-ті мемлекеттік
реттеу ... ... ... (баж) ... қолдануға, ҚР-дағы
кедендік процедураларды халықаралық тәжірибемен үйлестіруге бағытталған.
Инструкция ЖКД-ны және оған ... ... ... ... ...... төрт ... тұрады. КД1 формасындағы ЖКД тауардың
немесе мүліктің әрбір партиясына мына шарт ... ... ... ... ... мүліктерге қатысты бір ғана кедендік режим
белгіленеді. Тауарлардың немесе ... ... ... ... онда КД 2 ... ... ... (парақтар) қолданылады,
олардың әрқайсысы тағы да 3 ... ... ... ... ... ... ... парақтар тек мынадай жағдайда
ғана қолданылуы мүмкін, егер оларда көрсетілген тауарлар немесе ... ... ... ... көрсетілген тауарлар немесе
мүліктерге қатысты кедендік режиммен ... ... ... ... 4 ... ... және деклорациямен бірге ұсынылады. Кедендік
мекеме ... 1-сін және 3-сін және ... ... үшін оған
қосымша парақтарды қолданылады. Кедендік мекеме ... ... ... ... жөнінде белгі қойып болған соң олардың:
2-парағын мемлекеттік статистика органдарына ... ... ... ... және ҚР-нан шығару кезінде мүлік 3 ... ... ... жоқ) ... түрінде ресімделеді. ... ... ... ... ... және ... процедурасы 2
кезеңнен тұрады:
1.Бастапқыда аймақтық деңгейде кедендік бекеттерден келіп түсетін ЖКД
ішіндегі реквезиттердің толтырлуының толықтығы бойынша ... ... ... барысында мынадай жағдайлар орын алады, яғни ЖКД ... ... ... түзету үшін кедендік орагандарға
қайтарылады, содан кейін деклорацияны бағдарлама түрінде ... ... ... ... ... ... ... бірілктер, кедендік
режимдер және тағы басқалардың анықтамаларына ... ... ... ... ... ... ... нұсқалары сатистика
жөніндегі ҚР Агенттігі орталық республикалық кеңесінің есептеу орталығына
келіп түскеннен ... ... ... және ... ... мен
құндық көрсеткіштердің логикалық сәйкестігін анықтау үшін олар ... ... ... бір ... ... ... яғни ... экспорттаушыға немесе импорттаушыға ... Егер ... ... бар ... ... онда ол
өзгеріссіз өңдеуге ... Егер ... ... ... ... онда статистикалық органдар да сәйкес түрде мәліметтерді
түзетеді. Барлық түзетулер бірінші реттік кедендік деклорация ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Кедендік статистика мәліметтері есебінің толықтығы мен дұрыстығын
қамтамасыз ету статистикалық ... ғана ... ... ... ол ... ... қатысуын талап етеді. Біріншіден, ... ... және ... ... ЖКД санын ай сайын
салыстыру мүмкін болмай отыр, деген №1-ир ведомостық статистикалық ... әр ... ... алып ... ... ... ... халықаралық операция
жүргізу жөніндегі есеп беру" деген №10-ПБ статистикалық ... ... ... есеп берулер негізінде ақпарат жинау.
Қалыптасқан ақпараттық база – бұл ... ... ... ... ... есеп беру ... 2-ПБ, 3-ПБ, 4-
ПБ, 5-ПБ, 6-ПБ, 7-ПБ, 10-ПБ-ның А және Б ... 11-ПБ, ... ол ... ... ... халықаралық операция жүргізу
классификациясына сәйкес жасалған және топртар ... ... ... бар ... ... ... ... Бірлескен
кәсіпорындар және шет елдік кәсіпорындардың қызметі жөніндегі есеп беру (1-
ВЭС) тауарлармен ... ... ... төлем балансындағы (резенденттілік,
құндық бағалау, мәліметтерді тіркеу уақыты) есеп принциптеріне ... ... ... есеп ... ... ... формалыр почталық тоқсандық болып саналады және Мемлекеттік
статистика ... ҚР ... ... 1-ПБ формасы"Халықаралық сақтандыру операциялары және қайтадан
сақтандыру жөніндегі есеп берулер".
А бөлігі – ... ... ... ... беретін
сақтандыру полистері.Көрсеткіштері:сақтандыру бойынша қызметтер, соның
ішінде экспорттық, импорттық тауарларды ... ... ... ... ... ... ... өмірін сақтандыру,
резидент еместерді сақтандырудың басқа түрлері.
Б бөлігі – Қайтадан сақтандыру
а) Қазақстандағы
б) Шет елдегі
Бұл бөлікте А ... ... ... 2-ПБ ... және ... тасымалдау және басқатранспорттық
операциялар үшін түскен ... мен ... ... есеп беру"
Есеп беру 5 бөліктен және қосымша беттен тұрады:
Абөлігі-транспорттық ... ... аты мен ... ... ... мен ... ... түсетін табыс, соның ішінеде ... ... ... ... түсімдер, резидент еместер үшін Қазақстандағы
импортты ... ... ... тауарларды тасымалдаудан түсетін
табыс және т.б.
Б бөлігі– жолаушыларды тасымалдаудан түсетін табыс. Бір кәсіпкерлік
атынан әрекет етуші ... ... ... ... түсетін табыс
та қосылады.Көрсеткіштері: елдің аты мен коды, Қазақстанда және ... ... ... ... ішінде резиденттерден және резидент
еместерден түсетін табыстар және ... ... ... емес тарнспорттық кәсіпорындарға делдалдық қызмет
көрсетуден түсетін ... ... ... аты мен коды,
пояталық жинаулар, салықтар, жағаға шығу салықтары, навигациялықжинаулар
және т.б.
Г бөлігі – ... ... ... ... ... ... ... ақысы, шет ел порттарындағы экипаж шығындары,
порттық жинаулар, жүкті тиеу-түсіру үшін ... ... ... ... және ... бөлігі – резидент емес кәсіпорындардың транспорттық операциялары
бойынша ... ... ... ... ... Қазақстанның импорты мен жолаушыларын тасымалдау
үшін резидент емес танспорттық кқспорын ... ... ... ... үшін ... емес ... ... сомалар және т.б.
Берілген есеп беру формаларын толтыру кезінде төмендегі бірінші реттік
құжаттар қолданылады: сомалар ведомості, халықаралық поезбен ... ... ... KІM әуе ... ... ... ... табыс, әуе жолдарының жұмысы ... есеп ... ... есеп ... ... республикалық мемлекеттік
кәсіпорын бойынша аэронавигациялық жинаулардан түсетін табыстар, ... ... ... ... ай сайын мазмұнын ашу, билеттерді
сату ... ... әуе ... ... шет елдің әуе
компаниялары рейстеріне билет сатуда түскен табыс жөнінде "Главтиур" ... ... ... мен жолаушыларды тасымалдаудан түсетін төлемдер мен
түсімдер жөніндегі есеп ... ... ... есеп беру ... ... ... билеттерді сату жөніндегі ақпараты,
кедендік бекеттер арлықы өткен тұлғалар жөніндегі есеп берулер.
2 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... динамикалық талдау
Сыртқы сауда статистикасының маңызды міндеті – сыртқы ... ... ... ... ... ... Бұл өзгерістерді
зерттеу үшін уақыттың бірқатар сәттерінде көрсеткіштердің белгіленген
шеңбері көрсеткіштер мәндерін ... ... ... ... ... деп ... Динамикалар қатарын зерттеу мынадай міндеттерді ... ... ... ... ... ... деңгейіндегі жекелеген
өзгерістердің интенсивтілігін сипаттау, белгілі бір кезеңдегі уақыт
қатарының ... ... ... ... ... ... жалпы
қарастырылатын кезеңде зерттелетін құбылыс ... ... ... зерттелетін объектінің уақыт ішіндегі ... ... ... ... ... дамуын болжау.
Динимика қатарлары деңгейін салыстыру нәтижесінде динамиканың
абсолютті және салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... болады.
Кесте 1. ҚР-ның сыртқы саудасының негізгі көрсеткіштерінің динамикасы
|Көрсет-кі|2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... | | | | | ... |1 |2 |
| ... |Баға, |құны, |Көлемі, |Баға, |құны, |
| ... ... |мың ... ... ... | | ... | | | ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... нан ... |125.67 |31712.3 ... |22482.0 ... ... күл ... |37704.3 ... |17919.0 |
| | | | |0 | | ... мұнай өнімдері,|9195755.3|44.19 |406379.7|9406776.|70.75 |665570.0 |
|мұнай | | | |6 | | ... ... ... |170.85 |70277.0 |297731.0|175.93 |52380.0 |
|өнімдері | | | | | | ... |7404.3 ... |5648.7 |848.11 |4790.7 ... ... |809062.33|112.3 |91857.7 |356061.6|97.4 |34680.4 ... ... ... |249.76 |55254.2 ... |74143.1 ... ... ... |454.77 |550.5 |259.7 |246.44 |64.0 |
|Мыс және одан |81906.3 ... ... ... ... | | | | | | ... |27127.9 |469.31 |9978.6 |27131.7 |451.61 |12252.9 ... | | | | | | ... |33001.9 |809.12 |26702.5 |1734.7 |755.97 |23990.4 ... ... емес |4343.6 |5758.01|25010.5 |2520.0 |4862.7 |12254.0 |
|металдар | | | | | | ... ... ... ... яғни экспорттық өнімнің
көрсетілген атаулары бойынша 2009-2010 жылдары:
1.Топтардағы көлемдер мен бағалардың өсуі жүзеге ... мен ... ... – 102,3%, ... ... ... бойынша көлемдерінің ғана өсуі жүзеге асты:
қара металдар – 153%;
Мыс және одан жасалған бұйымдар – ... ...... Экспортталатын өнім көлемдері төмендеді:
Нандық дәнді-дақыл – 16,9%-ке;
Кен, шлак, күл – 8,2%-ке;
Мақта – 23,7%-ке;
Бағалы металдар – ... ... ... бұйымдар – 78,5%-ке;
Мырыш – 3,8%-ке;
Басқа бағалы емес ...... ... ... мен ... ... талдай отырып, мынаны
атап өту керек, яғни қарастырылатын 12 тауарлық ... ... ... ... соның нәтижесінде экспортталатын өнім көлемі 45658,7
млн.долларға өзгерген.
Екі топта ғана баға елеусіз ... ... ... 2010 ... ... ... 154792,9 млн.долларға ауытқыған, соның
ішінде баға ... ... ... мәні – 45658,7 ... өнім ... ... ... – 54740,7 ... шикі ... мен ... өнімдеірнің экспорт көлемі мен
бағаларының қалыптасуына "Тенгизшевройл" БК-ы маңызды ... әсер ... 3. ... ... ... баға ... әсері
| |2009 |2010 |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |мың |тонна |доллар |мың.долл |
| | | ... | | | ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |9599.1 |1849.58|17754.3 |3628.3 |3370.01 |12227.4 |
|өнімдері, | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... темекі | | | | | | ... ... ... ... |42661.5 ... | | | |4 | | ... ... |854958.5 |23.58 |20163.3 |46174.0|18.4 |8497.7 |
|квт/сағ. | | | |3 | | ... және ... |67408.7 |565.5 |38119.4 ... |35355.5 |
|байланысқан | | | | | | ... ... | | | | | | ... емес ... |48361.8 |942.7 |45590.8 |1897.2 |1004.93 |19995.2 ... ... жасалған| | | | | | ... ... | | | | | | ... әуе және су |9900.6 ... |4757.6 |4279.13 |20354.1 |
|транспорты құралдары | | | | | | ... су және әуе |3446.9 ... |2243.0 |2951.23 |6619.6 ... | | | | | | ... мен | | | | | | ... | | | | | | ... өнімнің көрсетілген атаулары бойынша2009-2010 жылдары:
1.Төмендегі топтар бойынша бағалар өскен:
Тамақ өнеркәсібі өнімдері, алкогольды және алкогольсіз өнімдер, уксус,
темекі – 182,2%;
Бағалы емес ... және ... ... ...... әуе және су транспорты құралдары – 116,7%.
2.Төмендегі топтар бойынша көлемдер мен бағалар төмендеді:
Минералды өнімдер – 42,7%-ке және ... ...... және ... әуе және су ... ... мен тиектеру-34,9%және
2,7ке.
3. Төмендегі топтар бойынша көлемдер өскен:
Химия және өнімі – 16,5%-ке;
Машиналар, құрал-жабдықтар мен ...... ... сегіз топтың бесеуінде баға төмендеген,
соның салдарынан импортталатын өнім көлемі 60112,8 млн.долларға төмендеген,
2 топтағы ... ... ... ... ... көлемі 24595,1
млн.долларға өскен.
Бұл жағдайда, импортталатын тауарлардың ... ... 2010 ... ... ... ... ... статистикалық көрсеткіштері
Республикадан шығарылатын өнімдердің тауарлық құрылымын салыстырмалы
түрде талдау мынадай қорытынды ... ... ... яғни ... ... ... отын, түсті және қара металлругия
өнімдерінің (2-кестені қараңыз) үлесі тұрақты түрде ұлғайып ... ... ... ... үшін кері ... тән ... ... бастап, 2009 жылға дейінгі орталықта республика
экспортындағы минералды өнімдер үлесі 29%-тен 44%-ке ... ... ал ... ... ... 2010 жылы ғана 6%-ке ... ... экспортының 24%-і ТМД елдерінің үлесінде. Бағалы емес ... ... ... ... да ... ... ... бабы болып
табылады, олардың барлық экспорт көлеміндегі үлесі 30%-тен кем емес. 2010
жылы экспортталатын ... емес ... үлес ... 2009 жылдың
деңгейімен салыстырғанда 5%-ке ұлғайған, яғни 38%-ке тең болған, олардың
ТМД ... ... ... ... ... ... 12,5 есе аз.
Бағалы және жартылай бағалы металдар, негізінен, ТМД-нан тыс елдерге
шығарылады – 99,2%-ке тең, ... ... мен ... 2009 жылы 58 ... (1,4%) құрады, ол 2009 жылдың деңгейінен
2,5 есеге аз. ... мен ... көп ... яғни ... ... ... ... алыс шет елдерге шикі мұнайды шығару
көлемін – 1,7 ... ал ... ... ... – 1,3 ... ... өңдеу өнеркәсібінің жетілмеуі салдарынан, республиканың
экспортталатын ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі импорттың тауарлық құрылымында маңызды өзгерістер
болған жоқ. Импорттың дәстүрлі баптары мыналар болып отыр: машиналар, құрал-
жабдықтар мен механизмдер – 24%, ... ... – 13,3% (2009 ... ... 2010 жылы ... мәні 2 есеге төмендеген жігіне
қарамастан) жер, әуе және су ... ... – 14,5% (2006 ... ... 2010 ... ... 2 ... ұлғайған), химия және онымен
байланысқан салалардың өнімдері – 9,5%, тұтынушылық пайдаланудағы тауарлар
– 17,5%.
Жалпы алғанда, ... пен ... ... маңызды өзгерістер
байқалмаған, бұрынғысынша экспортта – ... және оны ... ... ... түсті металдар басым болып кетеді, ал импортта ... мен ... ... ... тауарлары, тамақтық-дәмдік
тауарлар.
Сыртқы сауданың дамуының маңызды сипаттамасы – бұл оның географиялық
ораналасуы. Таяу және алыс шет ел ... ... ... ... ... тән ... оның біртексіздігінде болған, негізінен республиканың
тауар айналымының 60%-ке ... ТМД ... ... ... арқылы құрылады.
Бұл былайша түсіндірілді, яғни ... ... ... ... шет
елдермен сауда байланыстарын жүргізуі тиіс еді, өйткені бұрын-соңды
Қазақстан өз бетінше ... ... ... ... ... ... ... бұл жағдай түбегейлі түрде өзгереді. Қазіргі таңда
Қазақстанның алыс шет ... ... ... 64%-ті құрайды. Мұның себебі
мынада, яғни бұрынғы жылдармен салыстырғанда, Қазақстан өзінің сыртқы сауда
байланыстарын шет ел ... ... ... ... Егеменді
мемлекеттіміздің сыртқы экономикалық байланыстарының жетілмегендігі – ТМД
шеңберіндегі сауданың шектен тыс тұйықтылығына сепетші ... ... ҚР ... ... жылы ... ... Ең көп
үлес салмағы критериі бойынша, өнімнің 84%-і ТМД ... ... Одақ ... ... атап айтқанда Ресей Федерациясына – 75%-
і, Қырғызстан – 5%-, Тәжікстан – 4%-і, ... ... тыс ... ... ... ... ... болып қалады, Кедендік Одақтан тыс
елдерге ҚР-ның экспортының 49%-і ... ... ал ... ...
Өзбекстан, оның үлес салмағы – 28%. ... ... ... ... 2009 ... салыстырғанда, экспорттық-импорттық
операциялардың төмендеуімен сипатталады. Достастық елдеріне ... ... ... ...... ... салдарынан да, экспорттық тауарлардың көп бөлігінің бағаларының
қысқаруы әсерінен болып отыр.
Қазіргі ... ... ... ... елдеріне шығаратын экспорты ТМД
елдеріне шығар экспорттан 3 ... ... яғни ол ... ... ... ... Алыс шет елдер ішіндегі Қазақстандық ... ...... ... ... атап айтқанда, Еуропалық Одақ
(ЕО) -22%: Италия – 8,4%, ... – 5,7%, ... – 2,9%. ... тыс
елдерг ҚР-сы экспортының 17%-і тиесілі: Швейцария – 8,2%, ...... ...... ... нарықтағы өнімді экспорттауы – 19%-ті ... ... ... ... – Қытай болып табылады – 12,6%. ҚР-
ның Америкаға ... 13%-ті ... 4. ... ... ... ... негізгі елдер шеңберіндегі ҚР-
ның экспорты
|Елдің аты |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... ... %-і |Млн. ... |Жиын-дағы %-і |Млн. долл.
|Жиын-дағы %-і |Млн.долл. |Жиын-дағы %-і |Млн. ... ... %-і | |А ... |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 | ... соның ішінде |5250.2 |100.0 |5911.0
|100.0 |6497.0 |100.0 |5435.8 |100.0 |5592.2 |100.0 | |ТМД ... ... |3178.9 |53.8 |2981.9 |45.9 |2169.5 |39.9 |1461.4 |26.1 | ... |2535.3 |48.3 |2702.9 |45.7 |2452.0 |37.3 |1738.6 |32.0 |1225.3 ... ... |54.2 |1.0 |46.2 |0.8 |43.0 |0.7 |22.2 |0.4 |12.1 |0.2 ... |74.9 |1.4 |111.6 |1.9 |66.2 |1.0 |62.8 |1.2 |59.5 |1.1 ... Федерациясы |2365.8 |45.1 |2484.4 |42.0 |2287.8 |35.2 |1611.4 |29.6
|1107.6 |19.8 | ... |40.4 |0.8 |60.7 |1.0 |55.0 |0.8 |42.2 ... |0.8 | ... Одақтан тыс елдер |348.2 |6.6 |476.0 |8.1 ... |430.9 |7.9 |236.1 |4.2 | ... |23.1 |0.4 |9.6 |0.2 |23.2 ... |0.5 |30.7 |0.5 | |Түркменстан |47.5 |0.9 |38.8 |0.7 |49.8 |0.8 |12.3
|0.2 |13.5 |0.2 | |Өзбекстан |153.1 |2.9 |201.8 |3.4 |148.4 |2.3 ... |66.4 |1.2 | ... |121.5 |2.3 |212.5 |3.6 |303.5 |4.7 |263.2 ... |2.1 | ... елдер |3.0 |0.1 |13.3 |0.2 |5.0 |0.1 |6.4 |0.1 ... | ... тыс ... |2366.7 |45.1 |2732.1 |46.2 |3515.1 |54.1 |3266.3
|60.1 |4130.8 |73.9 | ... |1597.6 |30.4 |1621.2 |27.4 |2174.5 ... |41.8 |1908 |34.1 | ... |647.6 |12.3 |1006.7 |17.0 |1134.9 |17.5
|726.8 |13.4 |875.1 |15.6 | ... |108.6 |2.1 |95.0 |1.6 |179.2 ... |4.0 |1318.0 |23.6 | ... |12.5 |0.2 |8.8 |0.1 |25.5 |0.4 ... |27.7 |0.5 | ... ... ... импорттың 43,3%-і ТМД ... ... ... КО алады, атап ... РФ – 36,7%. ... ... ... ... ... енгізуге шектеулер
енгізуге байланысты, Ресейден келетін импорт, 2008 жылмен салыстырғанда,
2010 жылы 10%-ке ... ҚР ... 4,8%-і ... ... тыс
елдердің үлесінде, тура жартысы, яғни ... 2,4%-і – ... ... ... ... ... ... экспорт сияқты, ТМД
елдерінен келетін импорттан ... және ... ... ... ең көп көлемі Еуропа елдерінің үлесінде – 31,3%, соның ішінде ЕО –
25%, Ұлыбритания – 7,6%, Германия – 6,8%, ... – 2,8%. ... ... ... ... ... көрсетуге болады, яғни Қазақстан Республикасы
импортының 1,7%-і – Польшаның үлесінде.
Қытай – Азия ... ... ... ең ірі ... ... табылады, ҚР импортының 2,2%-і – Қытайдың үлесінде. 2006-2010 жылдар
аралығында ҚР ... ... ... ... ... 9%-ке
ұлғайды және2010 жылы ол 12,4%-ті құрады. (4-диаграмманы қараңыз).8-кесте
Осылайша, 2006-2010 жылдардағы жиынтық көрсеткіштер ... ... ... тауар айналымы – 48,2%-ке төмендеген, ал ТМД-дан тыс ... ...... ... ... ... ... САУДАСЫН ЖӘНЕ СЫРТҚЫ САЯСАТЫН
ДАМЫТУДЫҢ ... ... ... ... саясатының бағыттары
Қазақстан өзі нарықтық экономикада дамушы ел ... ... осы ... ... ... ... ... оның дәлелі сонау КСРО
кезінен бері кеңес одағының шикізат көзі болып ... ... ... де ... ... ... ... дамытып жатыр. Осыған
байланысты мен ... ... ... ... ... зерттеп, дамыту жолдарын қарастырамын. Менің
мақаламда осы ... ... ... ... ... ... бай бола ... Менделеев таблицасының химиялық элементтеріне
ие бола отырып, не үшін еліміздің экономикасы мен өнеркәсібі артта калып
келеді? ... ... ... жуық мемлекеттермен сауда катынастарын жасай
отырып, айтарлықтай экономикалық жетістіктеріміз жоқ.
Сыртқы сауда кез-келген мемлекеттің экономикасында аса ... ... Оның ... ... ... ... алып ... сол кездің
өзінде-ақ ежелгі мемлекеттер бір - бірімен сауда ... ... ... күні сыртқы сауданың арқасында мемлекеттер дамыған мен
дамушы мемлекеттер болып өзара бөлініп жатыр. Осы ... ... ... ... ... ... екі ... бөлеміз: бірінші топқа: сыртқы
саудада электрониканың арқасында дамып жатқан, ... ... Азия ... ... ... және тағы басқа мемлекеттер жатады. Екінші топқа:
"мұнай ... ... бум) ... ... ... ... ... дами бастаған Парсы шығанағының елдері Катар, ... Арап ... ... ... ... мен ... ... елдері кіреді. Бұл топқа кіретін елдердің ... осы ... ... қарқынды өсу жолында, соның бірі Қазақстан Республикасын
осы топтың екіншісіне, яғни "мұнай шуының" еліне жатқызуға болады.
Дүниежүзі елдердің ... үшін ... ... рөлі ... маңызды.
Сыртқы сауда деген - белгілі бір мемлекеттің басқа бір ... ... ... ... ... өндірістік экономикалық қызметтердің басқа
елдермен ... үшін ... мен ... көрсетудің шекарадан тыс
жылжуын қамтиды. Бүгінде Қазақстан Республикасы жүзге жуық елдермен сауда ... ... ... асырады. Осы сауда - экономикалық
қатынастарда еліміздің импорттап, экспорттап ... ... ... ... онда импорттық тауарлардың басым бөлігі дайын өнім, ... ... ... ... ... және тұрмыстық
техникаларды құраса, экспорттық тауарларымыздың көбі шикізаттан құралған.
Мемлекеттің ... ... ... ... отырып, сол елдің
экономикалық деңгейі ... ... және ... ... саясатты ұстап отырғанын байқауға болады. Осыған байланысты
біздің елге келетін ... әлі ... ... атқарылатын мәселелер
өте көп, соның бірі сыртқы саудада дұрыс экономикалық ... ... ... ... бағытты жүзеге асыру үшін ең ... ... ... дұрыс жүзеге асыруымыз керек. Мәселен ... ... ... ... ... ... дегеніміз -
экспорттық тауарлардың түрлерін бір мақсатқа ғана көздеп шығару, мысалы:
әртүрлі ... ... сата ... тек қана ... шикізатты сату.
Жаңа технологиялардың қолдануына байланысты ... ... ... ... ... сәйкес темір мен мұнайға деген сұраныс
төмендеуде. Ал бұлар - Қазақстан ... ... ... жылда мұнай
бағасы 4 есе, ал металл бағасы 2 есе ... Осы ... ... ... ... ... оны дайын өнім қылып, диверсификациялап сату
керек, ... ... - ... түрі - ... ... шығаруы тиіс. Бірақ бұл саясатты дұрыс жүзеге асыру үшін мемлекет
тарапынан ... ... ... ... мен фабрикалар салынып, сапалы
тәжірибелі мамандар дайындалуы тиіс. Ал біз бұл ... ... біз ... ... қоры ... ... ... алдыңғы қатарлы
орындарға ие бола отырып, шикізатты арзан болса да сата ... ... ... ал бұл өте ... ... ... Шикізатты өңдеп, одан
дайын өнім шығарып сату бізге пайда әкеле отырып тауарларымыз сұранысқа ие
болады.
Сыртқы сауда саясаты ... ... ... ... ... ... ... ұстанған жөн, әйтпесе мемлекеттің экономикасы өте баяу
дамып, ... ... пен ... ... Сол үшін әр ... экономикалық дәрежесіне байланысты әр түрлі саясат ұстанады. Мысалы:
дамыған елдер өз нарығын Либерализацияса (Либерализация - ... ... ... дамушы елдер, Протекционистік (Протекционизм - өзінің
отандық өндірушілерін шет ел бәсекелестерінен қорғау) ... ... ... ... өзінің нарығына толық еркіндік береді ... ... ол ... ... еш қауіп төну
мүмкіншілігі аз, олар экспортты да ... ... да ... ... ... ішкі ... ... дамыған және отандық өндірушілеріне
қауіп ... ... ... тауарларынан гөрі, олардың отандық тауарлары
өте арзан, сапасы жоғары. Ал ... мен ... келе ... мемлекеттер
сыртқы сауда операцияларын тиімді реттемесе, ... ... ... ... туу мүмкін. Өйткені отандық өндірушілері өз елін дамыған елдер
сияқты ... ... ... ете ... себебі олардың техникасы
дамымаған, білімді, сапалы, жұмысшылар аз, бірақ бұларда шикізат көзі ... көзі көп ... адам оны ... ішіп ... ... ... оны ... түрде өңдеуі керек, осы біздің елімізге тән жағдай.
Осы мәселелерге байланысты біздің мемлекетімізге қай саясатты ұстанған ... еді? Бұл өте ... ... ... мәселен егер мемлекетіміз
еркін сауда саясатын ... ... ... барлық нарығы ашылып,
отандық тауарлардың орнын импорт тауарлары басады импорт тауарлары ... ... ... бола ... осының арқасында көптеген отандық
өндіріс орындары жабылуы мүмкін, ... олар ... ... бәсекеге
түсе алмайды, еркін сауда кезінде импорттық тауарларға ... ... ... ... азая ... ... тауарлар қысқарып, мыңдаған
адамдар жұмыссыз қалып, экономикаға қауіп төнуі ... Сол үшін ... ... ... ... ... қорғау үшін,
жоғарғы кедендік тарифтерді импорт тауарларына көтеріп, содан кейін оны
қандай ... ... ... көтеруін ұсынады. Ол рыноктағы еркін іс-
әрекеттеріне жол бермейді. Бірақ бұл саясатты ұзақ мерзім бойы ... ... ... ... ... тауарлармен бәсеке
болмаса, жергілікті кәсіпкерлердің техникалык деңгейі, өндірісті ... ... ... ... ... ... инфляцияны
тудыртады, тұтынушының көп қаржы жұмсауына итермелейді және өмір ... ... ... ... ... керекті импорттық
тауарлармен қамтамасыз ету үшін, егер ондай отандық ... ... ... тауарларды алуына тура келеді.
Мемлекет өз экономикасына қолайлы жағдай туғызу үшін осы екі ... ... жөн. Айта ... жай ... ... ... ... бәсекеде болса және біздің тауарлардың өтуіне мүмкіндік
бермесе, мемлекет әкімшілдік реттеу ... ... ... квотаны,
стандартизация, сертификацияны, адам денсаулығына зиянды, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда өндірілмейтін
және бәсекелесуге көмектесетін тауарларды жіберуі тиіс, мысал: бізде киім -
кешек өндірілмейді, сол үшін ... өз ... ... ету ... ... ... Қытайдың зиян, сапасыз тауарларының сатылуына
мүмкіндік беруі міндетті. Осыған ... ... өте қу ... жөн, ол ... ... өз халқын киім - кешекпен қамтамасыз
ету үшін Қытайдың киімін сатылуына рұқсат беруі қажет. Ал егер бізде киім ... ... ... ... және ... киім ... Қытайдың
тауарларымен бәсекеде болып жатса, мемлекет тарапынан протекционистік
саясатты ... ... ... ... ... ... арқылы іс - әректтерін жүзеге асырады, бұл жерде мемлекет
Қытайдың тауарлары ... ... ... ... ... ... ... әкелуіне тыйым салынады. Қазіргі кедендік тарифтер мөлшері
кейбір отандық өнеркәсіпті дұрыс ... ... жүр, не ... осы өндіріс
орындарын жауып тек шетел тауарларын пайдалануға көшеміз бе? әлде ... ... ... ... пе? Бұл ... ... тиімді кедендік
тариф саясатын жан-жақты зерттеп, талдап анықтауымыз керек. Осы ... ... ала ... ... елде ... тауарлар, импорт
тауарларымен бәсекелесіп жатса онда ол ... ... ... тарифтерді енгізуіміз керек, ал елімізде өндірілмейтін импорт
тауарларына кедендік тарифтерді түсірген оңды және дұрыс саясат ... ... ... ... ... ... дайын өнімді сатып шетел
тауарларынмен ... ... ... онда ... ... ... кәсіпорынын құрып дайын тауарларын шығару. Мысалы: ... ... ... ... онда ... жағынан жұмысшы
күші, шикізат материалдары болса Қытай ... ... мен ... ... ... ... теңбе-тең. Содан соң
біріккен шетел кәсіпорының келісім-шарты келесігідей болуы керек, Қазақстан
жағы шығарған дайын өнімнің 50-60 % ... ие ... ... және ... жұмыс істеу келісім – шарты 5 жылдан аспауы керек, 5 жылдан
кейін біз оны толықтай өзімізге ... алып ары ... ... ... ... ... ... дамытуда инвестицияның құйылуының да үлкен үлесі бар.
Бірақ біздің елдегі инвестициялық пайдасы біздің елге ... сол ... ... ... Біз бұл ... ... құю ... тура. Мәселен: сыртқа шығып ... ... ... ... ... кем ... жартысынан көп пайдасы
түсуі керек және ... көбі ... ... жөн. Ал ... мүлдем керісінше. Сыртқы саудада әлі де болса шикізатты дамытып
сатудың басқа ... бар, ол ... ... инвестиция құйып, бірлескен
шетел кәсіпорындарын ашу емес. Сатуға қажетті шикізатты дамыту үшін арнайы
бағдарлама құрып ... ... ... ... алу ... ... үшін ... бөлінуі тиіс, ол бөлінген ... ... ... 2 – 3 ... ақтап шығып екі есе пайда түсірер
еді.
Одан басқа сыртқы саудаға шығаратын өнімдердің қатарын болашақтағы
мемлекеттің 30 ... ел ... ... ... та ... ... ... бастауы керек еді. Ал қазір оны жүзеге
асыруға мен ... ... ... ... қабылдаған саяси-
экономикалық бағыттарымызды түздеуіміз керек, сол ... ... кен ... ... ... ... өзімізге қайтарып,
жаңа бағыттағы сыртқы саудамызды дамытуымыз керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмысты жазу барысында, мен ... ... ... ... үшін ... статистикалық әдістер қолданылды.
Өзіміз білеміз, импорт пен экспорт – сыртқы сауданың ... ... ... ... ... ... ... айналымының (ССА)
өсуін (төмендеуін) көрсетеді. Бұл екі көрсеткіш өзрара тығыз байланысқан
және олардан түсетін ... ... нені ... шығару керектігін және
нені шеттен әкелу қажеттігін көрсетеді. Қазіргі таңда, республикамыздың ХЕБ-
не қатысу ... ... ... ... ... – бұл ... ... кешенінің өнімі.Импорттың тауарлық құрылымында машиналар мен
құрал-жабдықтың үлесі өсіп ... Бұл ... ... ... ... ... тауарларының жеткілікті түрдегі жоғары үлес салмағы сақталып қалады.
Тамақ өнімдерін әкелуді шектеу немесе толық ... салу ... ... оң ... ... және бере ... ... еліміздің тамақ және
жеңіл өнеркәсіп саласы дағдарыстық жағдайда тұр.Бір жағынан, өткен кезеңде,
экспорттық шығарулардың ... ... ... ... ... қарай өзгерді, бұл өзгеріс сыртқы сауданы либерализациялаумен
байланысты болды; екінші ... алыс шет ел ... ... ... бөлу
де маңызды өзгерістерді туындатты. Шығыс Еуропа елдерімен сауда жасау күрт
төмендеді. Бірінші орынға ... ... ... ... ... ... ... елдері шықты.Дамыған елдер нарығына шығу
үшін, бағасы бойынша да, сапасы бойынша да ... ... өнім ... ... пен импорт көлемдері арасында тікелей және өте тығыз баланыс
бар. Экспорттың даму ... ... даму ... ... өйткені
экспорттың жай-күйі республиканың халықаралық есеп айырысулар ... ... ... ... ... жақсаруы және оның
құрылымының диверсификациясы Қазақстанның басқа ... ... ... ... ... даму ... – елдің ХЕБ-не
қатысуының шынайы шатттарын ... ... ... ... ... артықшылықтары бар немесе болашақта сондай
артықшылықты ала ... ... ... ... құрылуын және
қолдау көрсетілуін талап ... ... ... және ... ... ... экспорттың ресурстардың жетіспеушілігі маңызды
түрдегі импорттың қысқаруына әкеледі, ал импорттың қысқаруы – бұл ... ... ... ... тауар түрлері өндірісінің қысқаруы
немесе мүлдем тоқтап қалуына әкеліп соғады.Сауда шарттарының жақсаруына
ықпал ... ... ... бірі – салыстырмалы ... ... қол ... және шет ... ... ... тарту.Азиядағы және Ресейдегі қаржы дағдарыстары Қазақстан
экономикасына әсер етпей қоймайды; 2010 жылмен салыстырғанда, ҚР-ның 2008
жылғы ... ... ... 24%-ке ... әдебиеттер
1. Р.Е.Елемесов. «Халықаралық экономикалық қатынастар». Алматы, «Қазақ
университеті». 2002.
2. Майдан-Әли Байгісиев. «Халықаралық экономикалық қатынастар». Оқу құралы.
Алматы, «Санат». 1998.
3. Маманов, Молдақұлова. ... ... ... Г.Н. ... ... Оқу ... Алматы. «Экономика».
2000.
5. Н.Қ.Мамыров, М.Ә.Тілеужанова. «Макроэкономика». Оқулық. Алматы,
«Экономика». 2003.
6. «Экономикалық теория негіздері». Оқулық. Алматы, «Санат». 1998.
7. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, ... ... ... ... ... С. «Экономикалық теория негіздері». Шымкент 2005ж.
9. Құлпыбаев С. «Қаржы» - Алматы, 2003. 426-440 бет.
10. Жүнісов Б. А. ... ... ... ... ... ... – цифрларда. 2005 жыл. Статистикалық жинақ. Алматы, 2005ж.
12. ҚР-ның 2010жылғы қысқаша статистика жинағы

Пән: Статистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіру21 бет
Бүкіл әлімдік сауда ұйымындағы қазақстан7 бет
Сауда саясатының теориялық негіздері40 бет
СЭҚ-тарды кедендік саудалық реттеуге қатысатын негізгі ұйымдар33 бет
Адам саудасымен күресудің халықаралық құқықтық механизмдері51 бет
Аналар темекiге қарсы3 бет
Лицензия мен ноу-хаудың халықаралық саудасы19 бет
Қытайдың шет елдермен қарым-қатынасы4 бет
«Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары»40 бет
Биржа саудасын ұйымдастыру және оның даму бағыттары25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь