Валюталық бағам және оған әсер етуші факторлар

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3
1 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ НЕГІЗГІ РЕТТЕУШІСІ 4

2 ҚР.НЫҢ ВАЛЮТАЛЫҚ НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ 14

3 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ НАРЫҚТАРЫН РЕТТЕУ ЖӘНЕ ТҰРАҚТАНДЫРУ ЖОЛДАРЫ 18

ҚОРЫТЫНДЫ 22
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 23
КІРІСПЕ

Валюталық жүйенiң басты элементi – валюталық бағам. Валюталық бағамның қалыптасуына ықпал ететiн факторлар қатары анықталған. Шетел валюталарының бағамдарының әр түрлi түрлерi мен баға белгiленiмдерi берiлген. Валюталық бағам – нарықтық экономиканың ең маңызды және біртұтас құрылымдарының бірі.
Валюталық нарықтар уақтылы есеп айырусыларды жүзеге асыруды, валюталық қаражаттарды бiршама тиiмдi пайдалануын, валюталық операцияларға қатысушылардың валюталық бағамдар айырмасы түрiнде пайда алуын, валюталық тәуекелдердi сақтандыруды, валюталық бағамдарды реттеудi, валюталық саясатты жүргiзудi қамтамасыз ете отырып, iшкi және халықаралық төлем айналымына қызмет етедi.
Халықаралық есеп айырысудың өзiндiк ерекшелiгi барлық елдер үшiн жалпыға бiрдей қабылданған төлем құралының болмауында. Сондықтан да сыртқы сауда, көрсетiлген қызметтер, несиелер, инвестициялар, мемлекетаралық төлемдер бойынша есеп айырысудың қажеттi шарты сатып алу-сату формасында бiр валютаны екiншi бiрiне айырбастау болып табылады.
Валюталық нарықтарда шетел валютасына деген сұраныс пен ұсыныс ең алдымен сатылған тауарлар және көрсетiлген қызметтер үшiн валюталвқ түсiм алған экспортерлардан; сатып алған тауарлары мен көлiк және кеме компанияларынан алынған қызметтерi үшiн төлемдерi төлеуде импорттерден; сондай-ақ көрсеткен қызметтерi үшiн фрахты, сақтандыру сыйақысы, брокерлiк және банктiк комиссия түрiнде валюталар алатын сақтандыру қағамдары мен банктерден; дивидент төлеуге, займды, несиенi және оған есептелген пайызды және т.б. қайтаруға мiндеттемесi бар заңды және жеке тұлғаладан туындайды.
Халықаралық валюталық нарықтар iрi дүниежүзiлiк қаржы орталықтарында орналасқан. Оның iшiнде, Хондайдағы, Нью-Йорктегi, Франкфуртна-Майнедегi, Париждегi, Цюрихтегi, Токиодағы, Сингапурдағы, Гонконгтағы iрi валюталық нарықтарды халықаралық төлем айналымында кеңiнен пайдаланылатын валюталар ұлттық валюталық нарықтарда белгiлi бiр еркiн алмастырылады, мысалы: Сингапур –доллары, Сауд-риалы, Кувейт –динары т.б. орналасқан банктер өз клиенттерiне валюталық қызметiн түсiндiредi.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Көшенова Б.А. «Ақша, несие, банктер», «Валюталық қатынастар» Оқу құралы / - Алматы: Экономика, 2010.
2. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» Алматы: Экономика, 2011.
3. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары», «Ақша айналысы және несие» Оқу құралы / Алматы: Қазақ университеті, 2010.
4. Майдан - Әли Байгесиев “Халықаралық экономикалық қатынастар”. Алматы “Санат” 2008ж.
5. «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 13 маусымдағы N 57 Заңы ҚР Парламентiнiң Жаршысы, 2005 ж., N 11, 38-құжат; "Егемен Қазақстан" 2005 жылғы 17 маусым N 135
6. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 2012 жылғы жылдық есебі,Алматы 2013жыл
7. http://aikyn.kz/articles/view/42620 Айқын республикалық қоғамдық-саяси газеті
8. http://www.baq.kz/regional_media/post/47302
9. Н.Қ.Мамыров, Д.М. Мадиярова, А.Е.Қалдыбаева. Алматы “Экономика” 2008ж.
10. Майдан - Әли Байгесиев “Халықаралық экономикалық қатынастар”. Алматы “Санат” 2009ж.
11. Журналы: «Банки Казахстана» №1,2,6,7,8,11; «Вестник КазНу» 2011 -2012.
12. Усоскин В.М. «Современный коммерческий банк: управление и операции» / М: Антидор, 2008.
13. Маркова О.М. «Коммерческие банки и их операции» / М: Банки и биржи, 2009.
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ |3 |
|1 ... ... ... ... ... ... | |
| | |4 |
| ... ... ... ... ТАЛДАУ | |
|2 | |14 |
| | | |
|3 ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ЖОЛДАРЫ | |
| | |18 |
| ... |22 |
| ... ... ТІЗІМІ |23 |
| | | ... ... ... ...... ... Валюталық бағамның
қалыптасуына ықпал ететiн факторлар қатары анықталған. Шетел валюталарының
бағамдарының әр түрлi түрлерi мен баға белгiленiмдерi ... ...... ... ең ... және ... құрылымдарының бірі.
Валюталық нарықтар уақтылы есеп айырусыларды жүзеге асыруды, валюталық
қаражаттарды бiршама тиiмдi ... ... ... ... ... ... ... пайда алуын, валюталық
тәуекелдердi ... ... ... ... ... жүргiзудi қамтамасыз ете отырып, iшкi және ... ... ... етедi.
Халықаралық есеп айырысудың өзiндiк ерекшелiгi барлық елдер үшiн
жалпыға бiрдей қабылданған төлем ... ... ... да ... ... ... несиелер, инвестициялар, мемлекетаралық
төлемдер бойынша есеп айырысудың қажеттi шарты сатып алу-сату ... ... ... ... айырбастау болып табылады.
Валюталық нарықтарда шетел валютасына деген сұраныс пен ұсыныс ең
алдымен сатылған ... және ... ... үшiн ... ... ... сатып алған тауарлары мен ... және ... ... ... үшiн ... ... импорттерден;
сондай-ақ көрсеткен қызметтерi үшiн фрахты, сақтандыру сыйақысы, ... ... ... ... ... алатын сақтандыру қағамдары мен
банктерден; дивидент төлеуге, ... ... және оған ... ... т.б. ... ... бар ... және жеке тұлғаладан туындайды.
Халықаралық валюталық нарықтар iрi дүниежүзiлiк қаржы орталықтарында
орналасқан. Оның ... ... ... Франкфуртна-Майнедегi,
Париждегi, Цюрихтегi, Токиодағы, Сингапурдағы, Гонконгтағы iрi валюталық
нарықтарды халықаралық төлем айналымында ... ... ... ... ... ... бiр еркiн алмастырылады, мысалы:
Сингапур –доллары, Сауд-риалы, Кувейт –динары т.б. орналасқан ... ... ... ... түсiндiредi.
Валюталық бағам-басқа елдiң ақша бiрлiгiне қатысты сол елдiң ақша
бiрлiгiнiң қатысты сол ... ақша ... ... баға ... ... үшiн ... екi ... шектi қатынасын анықтауға мүмкiндiк ... ... ... түрi ... ... оның ... ... әсер етпейдi,
өйткенi валюта бағанының мәнi қалады,ал оның формасы өзгередi.
1 ... ... ... ... ... ... бағам – бiр елдiң ақша бiрлiгiмен шетелдiк ақша бiрлiгiмен
немесе халықаралық валюталық бiрлiкпен берiлген бағасы.
Валюталық бағамның ... ... ... ... алу ... болып
табылады. Бұл экономикалық категория тауар өндiрiсiмен және тауар
өндiрушiлерiмен ... ... ... ... ... тауар өндiрiсiнiң ... ... ... мазмұны
болғандықтан, әртүрлi елдердiң ұлттық ақша бiрлiктiң салыстыруы ... ... ... қосылуынан тұратын құндық қатынасқа енгiзiлген.
Тауарлардың және қызметтердi ... мен ... ... ... ... ... ... басқа елдердiң бағаларымен салыстыру нәтижесiнде
белгiлi бiр елде ... да бiр ... ... ... ... ... ... дәрежесi анықталады.
Валюталық бағамға әсер ететiн факторлар: кез келген баға ... ... да ... ... валютаның сұранысы мен ұсынысына
байланысты ауытқып отырады. Сұраныс пен ... ... әр ... тәуелдi:
-инфляция қарқыны
-төлем байланысының жағдайы
Төлем балансы- елдiң дүниежүзiлiк байланысының құндық көрiнiсi.
Активтi төлем балансы ұлттық валюта бағанының өсуiне мүмкiндiк бередi,
өйткенi ұлттық ... ... ... жанынан жанынан сұраныс
көбейедi. Пассивтi төлем ... ... ... ... Себебi борышкерлер өздерiнiң сыртқы мiндеттемелерiн өтеу ... ... ... ... сатады (импорт көп болады).
Төлем балансының тұрақсыздығы сәйкес валютаға ... пен ... ... ... соғады. Қазiргi уақытта төлем балансына
капиталдың халықаралық қозғалысының әсерi өсiп ... оның ... ... да ... ... ... ... айырмашылығы. Бұл факторлардың
валюталық бағанға әсерi екi негiзгi себеппен түсiндiрiледi:
-проценттiк ... ... ... ... ... ... ... ставканың жоғарылауы шетелдiк капиталдың ағуын
ынталандырады. Ал оның төмендеуi ... ... ... дем ... ... ... нарық және қарыз каппиталы нарығының
операцияларына әсер етедi.
-валюталық ... және ... ... ... ... Егер
қандай да бiр валбта бағаны төмендей бастаса, онда фирмалар және ... ... ... ... ... ... Ал бұл ... валюталық позициясын нашарлатады. Валюталық нарыққа экономикадағы
және саясаттағы өзгерiстер курсының ара-қатынас ... тез ... бiр ... евронарықта және халықаралық есеп айырысуларда
қолдану дәрежесi. Мысалы, евробондар операцияларының 60-70%-н АҚШ ... ... ... Бл осы валютаға сұраныс пен ұсынысты масштабын
анықтайды.[1]
Қазiргi уақытта АҚШ доллар үлесiне халықаралық ... ... ... ... үшiн есеп ... 86-90%, ... қарыздың 70%
тиiстi.
Сондықтан Мұнайға бағаның өсуi мемлекеттердiң ... ... өсуi ... сатып алу қабылетi төмендеген кезде де, ... ... ... ... ... ара-қатынасына, сонымен қатар халықаралық
төлемдердiң ... ... ... ... әсер етедi. Ұлттық валюта бағаны
төмендеп кетуi мүмкiн деген ... ... ... ... төлемдi тездетедi. Шетел валютасының ... ... ... ... зиян ... ... валюта тұрақталған жағдайда керiсiнше шетел ... ... ... ... ... энд лэгз ... және ... бағамына төлем балансына әсер етедi.
Ұлттық және ... ... ... ... ... дәрежесi. Ол
елдегi экономикалық және саяси жағдайларға, сонымен қатар ... әсер ... ... ... ... факторларға байланысты.
Дилерлер экономикалық өсу қарқынын ... ... ... алу
қабiлетiн валюталарға сұраныс пен ұсыныс арақатынасын ескерiп ... ... ... келешегiн де ескертедi. Кейбiр ... ... ... ... ... ... және бағамына әсер етедi.
Валюттық саясат. Валюттық бағамды нарықтық және мемлекеттiк ... оның ... әсер ... ... ... ... пен ұсыныс механизмi арқылы валюттық бағамның қалыптасуы әдетте
курстың ара-қатынасының тез өзгеруiмен қабаттаса жүредi.
Нарықта ... ... ... ... Ол ... ақша айналысының, қаржының, несиенiң және белгiлi бiр
валютаға ... ... ... ... ... мемлекеттiк реттеу
валюта-экономикалық саясат мiндеттерiне сүене отырып, оны жоғарылатуға және
төмендеуге ... Осы ... ... ... ... ... ... қалыптасуы ұлттық және дүниежүзiлiк
экономиканың және саясаттық өзара байланысына негiзделген ... ... ... ... ... ақша ... ... елдiң ақша бiрлiгiмен
салыстырғандағы құны ретiнде анықталады. Валюта бағамы 2 негiзгi түрге
бөлiнедi: ... ... және ... ... ... ... ... жатыр, яғни, әртүрлi елдердiң ақша бiрлiктерiнiң ... ... ... ... ... ... нарықтық
сұраныс пен ұсынысқа тәуелдi және көлемiне қарай едәуiр, айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... 1 долларға 100лена немесе 1 доллар үшiн 155 теңге.
Ғылыми тұрғыдан қарағанда 5 ... ... ... ... бар: ... ... ... бағамдар; мақсатты аймақтар; гибридтi (аралас)
валюталық бағам жүйесi.
Еркiн қалқу жуйесiндегi ... ... ... ... пен ... ... Бұл ... валюталық форекстiк нарық ... ... ... ... ... сұраныс жағында да үлкен
жүйедегi ... ... ... ... және ... ... қол жетерлiк, орталық банктердiң бұрламаушы ролi әлсiз және
тұрақты емес.
Басқарылатын қалқу жүесiнде валюта бағамына сұраныс пен ... ... ... де ... ... ... ... әр түрлi
уақытша (мерзiмдiк) нарықтық бұрмалаулар.
Бекiтiлген бағамдар жүесiне Бреттон-Вудтiк ... ... ... ... бола ... ... ... бағамы долларға ауытқу
шегi +/-1%-пен бекiтiленген, ал доллар бағамы алтынға мықты байланысты
болды:алтынның 1 ... ... ... аймақтар жүйесi бекiтiлген ... ... ... ... бұл ... ... ... жүйесiнiң қатысушы елдерiн
валюта бағамдарының жұмыс iстеу режимiн жатқызуға болады.
Гибридтi валюталық бағамдар жүйесiне қазiргi валюталық жуйе ... Онда ... ... ... ... iске асыратын, тұрақтылық
аумағы бар елдер.
Валюталық бағамдардың әр ... ... ... ... болады.
Валюта нарығында қолданылатын айтарлықтай ... ... ... және ... ... бағамы ұғымы болып табылады.
Нақты валюта бағамына сай келетiн валютада алынған екi ... ... ... ретiнде анықтауға болады.
Er - нақты валюталық бағам
Ph - iшкi нарықтағы бағалар
Pf - шетелдiк нарықтағы бағалар
En - номиналды валюталық ... 1 – ... ... түрлерiнiң классификациясы
| ... | ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... тәсiлi |Тең ... ... ... түрi ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... алу қабiлетiнiң |Жоғарылатылған ... ... ... |
| ... ... ... ... ... алу ... |
| ... бағамы |
| ... ... ... ескеру, есептеу бойынша |Нақты |
| ... ... әдiсi ... ... сату ... |
| ... емес сату ... |
| ... ... ... |
| ... |
| ... ... валюта бағамы елдiң нақ осы уақыттағы жүрiп жатқан валютаның
айырбас ... ... алу күшi ... ... қуаттап тұратын валюта бағамы нақты
валюта бағамымен ... ... тегi) ... ... негiзiнде есептелген нақты валюта бағамынан басқа осы
көрсеткiштi басқа негiзбен қолдануға болады. Мысалға, оның орнына екi елдiң
жұмысшы күшiнiң ... ... ... ... басқа әр түрлi валюталарға қарағанда уақыт
аралығында ... емес ... ... ... ... ... қатынасында
ол төмендесе, әлсiз валютаға қарағанда көтерiледi.Дәл осы себептен валюта
бағамының динамикасын ... үшiн ... ... ... ... Оны
есептеген уақытында әр валюта өзiне тиiстi сыртқы экономикалық келiсiм-
шарттан үлесiне ... өз ... ... Барлық салмақтар суммасы
бiрлiктi құрайды(100%) ... ... ... ... ... мөлшерлер жинақталады (қосылады) және олардың орта мәнi алынады.[3]
Қазiргi ... ... ... ... ... баға сияқты сұраныс
пен ұсыныс әсерiмен құрылады. Соңғыларын ... ... ... ... ... тепе-теңдiк деңгейiнiң орнығуына алып келедi.
Бұл негiзгi(фундаментальдi) тепе-теңдiк деп аталады.
Мұндағы шетел валютасына ... (D) ... ... ... қызмет
импортына қажеттiлiгiмен, ол елдiң туристiк шығындары, шет ... , ... ... инвистициялық жобаларын iске асырғысы
келетiндiгiне байланысты шетел қаржылық активтерiне және шетел ... ... ... ... ... сайын, оған сұраныс азаяды, шетел
валютасының бағамы төмендеген сайын, оған ... ... ... қаралып жатқан графикте, сұраныс қисығының иiлуi анықталады.
Шетел валюта ұсынысының мөлшерi осы мемлекеттiң валютасына ... ... ... осы мемлекеттегi қызметтерге шетел
туристерiнiң сұранысы, шетел инвесторларының активтерге сұранысы, ... ... ... ... резидент еместердiң осы
мемлекетте инвестициялық жобаларын iске ... ... ... ... ... ... ... фундаментальдi тепе-теңдiгiн өзгертуге
iкелетiн бiр қатар факторлар бар. Олар ... ... ... ... және ... валюта бағамының қысқа мерзiмдi ауытқуын
тудыратын) болып бөлiнедi.
Валюталық нарықтар уақтылы есеп айырусыларды жүзеге асыруды, ... ... ... ... ... операцияларға
қатысушылардаң валюталық бағамдар айырмасы түрiнде пайда алуын, ... ... ... бағамдарды реттеудi, валюталық
саясатты жүргiзудi қамтамасыз ете ... iшкi және ... ... ... ... есеп ... өзiндiк ерекшелiгi барлық ... ... ... ... ... ... болмауында. Сондықтан да сыртқы
сауда, көрсетiлген қызметтер, несиелер, ... ... ... есеп ... ... ... ... алу-сату формасында
бiр валютаны екiншi бiрiне айырбастау болып табылады.
Валюталық нарықтарда шетел валютасына ... ... пен ... ... ... тауарлар және көрсетiлген қызметтер үшiн валюталвқ түсiм
алған экспортерлардан; сатып ... ... мен ... және ... алынған қызметтерi үшiн төлемдерi төлеуде импорттерден;
сондай-ақ көрсеткен қызметтерi үшiн фрахты, сақтандыру ... ... ... комиссия түрiнде валюталар алатын сақтандыру қағамдары мен
банктерден; дивидент төлеуге, займды, несиенi және оған ... ... т.б. ... ... бар заңды және жеке тұлғалардан туындайды.
Сонымен, валюталық нарықтарда ... ... ... сауда мен оған байланысты көрсетiлген қызметтер және
халықаралық капиталдар мен ... ... ... ... ... ... пен ... негiзiнде ондағы айналатын
валюталарға сауда-саттық жүргiзiлетiн ресми орталықты ... ... ... ... ... ... ... болады:
-шаруашылық байланыстардың интернационалдануы негiзiнде нарықтардың
интернационалдануының ... жаңа ... ... ... ... ... ... үздiксiз операцияларды жасау;
-банктердiң корреспонденттiк шоттары бойынша жазбаша түрде негiзделетiн
валюталық операцияларды жүргiзу техникасын бiртұтастандыру;
-коммерциялық ... ... ... ... жне
арбитраждық валюталық мәмiлелер көлемiн ұлғайту.
Валюталық операциялардың көлемiне, ... және ... ... ... ... валюталық нарықтар халықаралық, аймақтық
және ұлттық (жергiлiктi) болып бөлiнедi.
Банктердiң валютамен жасалатын операциялары клиенттердiң ... ... ... есебiнен де жүзеге асырылады.
Шетел валютасы халықаралық төлем ... ... ... ... ... ол ... және ... айналыс құралдары формасында-
шетел валютасына сәйкес телеграфтық және ... ... чек, ... ... ... ... банк ... өзiнiң клинентiнiң
өтiнiшi бойынша және оның ... ... ... ... аударым
негiзiнде белгiлi бiр ақщша сомасын шетелдiк алушыға (бенефициарға) төлеу
туралы ... ... ... ... банк екi ... бiр ... асырады.: өз клиентiне ұлттық валютаға шетел валютасын ... ... ... ... ... Бұл ... телеграфтық аударым жасау
барысында есеп айырысуды жеделдетедi және арнайы код ... ... ... ... ... ... чектi ұстаушының ағымдық
шотынан белгiлi бiр ақша ... ... ... банктiң жазбаша. Экспортер,
ондай чектi ала отырып, оны ... ... ... ... ... ... шетелдiк банк-корреспондентке
берген траттасы (аудармалы векселi). Импортерлер өздерiнiң банктерiнен бұл
вексельдi сатып алады және оны ... ... ... ... ... мiндеттемесiн өтейдi. Ал осы елдiң банкiнiң мiндеттемесi
мерзiмi жеткенде вексельдi төлеудi өзiнiң корреспондентiнiң шотын қажеттi
валюталық ... ... ету ... ... ... ... мен ... тек қана банктер емес, сондай-ақ
сауда және өнеркәсiптiк фирмалардың, жеке тұлғалардың бере алатынын да ... ... ... ... халықаралық төлем айналымынан алтын ... ... ... әр ... ... ... арасында
корремспонденттiк қатынастардың дамуына және шетел ... ... ... жүргiзу тәжiрибелерiнiң таралуына қатты ықпал
еттi. Бұл өз кезегiнде ... ... ... ... ... жеделдетуге және айналыс шығынын азайтуға мүмкiндiк жасайды.
Қазақстан Республикасы валюта нарығының ерекшелiгi ... ... ... ... Қызықстанның халыққаралық рынокқа шығуына ... ... ... ... тенге конвертациялануы мәселесi. Шын
мәнiсiнде қазақстандық теңге, бiр ... ... ... бар ... конвертацияланатын валюта болып табылабы. Тек осы бiр ... ... ... ... ... ... ... қатысушысы бола
алмайды.
Қазақстан валюта рыногi әлi құрылған жоқ, ол әлi ... ... ... ... кiшiлiгiне байланысты кез-келген үлкен қаржы
институты (оның iшiнде шетелдiк те) өзiне пайдалы ... ... ... ... ... ... бар. Комерциялық банктермен сыртқы
қарыздарды өтеу кезеңiнде нарықтан маңызды ... ... ... ... Бүл ... ... ... көрiнiсiн табады. Валюталық заңдар
толық емес және қайшылыққа толы. ... ... ... ... ... болу ... ... теңгенiң iшкi конвортациялануын енгiзу
жолына тұрды. Валютаны еркiн сату-атып алу жылдам ... ... алып ... Оның ... ... керiсiнше өсуде.
1998 жылдың аяғына ел iшiнде айналымда жүрген шетел валютасының көлемi
Қазақстан ... ... ... ... 170 ... Теңгеге жуық ақша
массасынан асып ... ... ... ел ... ... функцияларын
шетел валютасы атқарады. Көптеген тауарлар мен қызметтердiң құны долларлық
бағалармен көрсетiлген: тұрғын үй, ... ... ... ... ... ... шартталған, үкiметтiң
қатаң ақша саясаты әсерiнен экономика ақша суррогаттарына толып кеттi,
вокселдермен, қазыналық ... және ... да ... түрлерiмен
толып кеттi. Жалпы көлемi қазiргi уақытта ... ақша ... ... ... ... теңгенiң долларға қатынасындағы
бағамы өзгеруiнiң шектерiн ... тиiс. ... ... ... Бұл елде ... ... ... бағамын қуаттап тұратын
механизм құрылған деген мағына бередi. Белгiлi уақыт аралығында Ұлттық банк
оны жетiлдiрiп тұрады.
Iшкi рынокта қатты валютаның ... ... ... ... ... Бiрақта операциялардың басым көпшiлiгi АҚШ долларымен жасалады,
басқа ... ... аз. ... iшкi ... ... ... сай ... Мысалы, жеке тұлғалардың валюта ... ... ... шетелге шығаруды шектеу және т.б.
Қазақстанның халықаралық валюта нарығына толықтай қатысуы, валюталық
шектеулердi жою мен ... ... ... ... ... ... ... өту Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң
халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастары саласындағы стратегиялық
мiндетi ... ... ... ... маңызды сатысы-ТМД елдерiнiң валюта
одағының ... ... ... ... енуi, оның жақын және алыс шет
елдермен макроэкономикалық қатынастарының айтарлықтай өзгергенiн ... ... шет ... ... валюта одағын қалыптастыру мақсаты
жеңiлдей түседi. Бұл сферада Қазақстан, Ресей, Белоруссия және Қырғызстан
ұлттық валюталарының ... ... ... валюталық одақ құру
әбден мүмкiн. Ағымдағы операциялар ... ... ... ... ... шектерiнде валюталардың толық конвертациялануының
енгiзiлуi Халықаралық валюта қорының уставына қарсы келмейдi және ... тең ... ... ... ... ... ... фипрмалардың халықаралық келiсiмдер бойынша
төлемдер мен есеп айырысуларды iске асырудың ... ... ... ... ... ... сатудың керегi болмайды, яғни, импорттық
жеткiзулерге шетел валютасын сатып алумен ... ... ... ... есеп айырысу құралы, қаражаты есебiнде теңгенi
қолданудың жаңа мүмкiндiктерi көрсетiледi. Бұл шарттармен шетелдiк фирмалар-
резидент еместер ... ... ... есеп айырысуда
теңгенi еркiн қолдана аклады. Сонымен қатар олар Қазақстанның iшкi ... ... ... ... ... ... алу ... ие болды.
Төртiншiден, Қазақстанның Халықаралық валюта қорына мүше ... ... ... ... өте ... Валюталық шектеулердiң
жойылуы, шетелдiк инвесторлардың капитал салудан түскен пайдасын ... ... заң ... ... ... ... ... iске асуы, қазақстандық теңгенiң халықаралық
статусының көтерiлгенiн бiлдiретiн болады, оның ... ... ... жылжуы, ал елдiң валюта рыногi өзiнiң ... ... ... түседi. Бiрақ та ... ... заң ... ... ... экономикасының табиғи
дамуының нәтижесi. Егер елдiң экономикалық жағдайын ескерсек қазақстандық
теңгенiң ... ... ... ... ... шешiлерiне
расчитывать ете алиаймыз. Тәжiрибе көрсеткендей дамыған елдердiң өзiнде ... ... ... ... ... бiрнеше
онжылдықтар кеткен.
Қазақстандық теңгенiң конвертациялануының қазiргi деңгейi, ... ... ... ... ... ... қатысуын қамтамасыз
ете алмайды. Халықаралық қаржы-валюта және несиелiк қатынастар саласында
стратегиялық мақсат ... iшкi ... ... ... ... ... Бұл жолдағы маңызды саты, ТМД ... ... ... - бұл ... және ... ... ... болады .Влюта тауарының
бағасы - валюта бағамы . Валюта бағамы белгілі бір ... ақша ... да бір ... елдің ақша бірлігімен салыстырғанда онын ... ... ... ... ... ... жүргізген кезде белгілі бір ақша бірліктерін
баскшварға айырбасталу кажеттілігімен ;
2 Халықаралык тауар нарығындағы ... ... ... қатар әр
түрлі елдердің көрсеткіштерімен ;
Фирмалардың,банктердің, үкіметтердің есеп шотының шетелдік валютаға
кезеңдік қайта бағалауымен байланысты.
Валюта бағамына ... ... әсер ... :
- ... ... ... жэне ұсыным;
- елдің төлеу қабілеттілігі;
- төлем балансының сальдосы ;
- инфляция.
Бұлардың ішіндегі маңыздылары:
- инфляция екпіні;
- ... ... ... ;
- ... төлем балансы ;
- ұлттық табыс ;
- жағдаятты ... ... ... және ... ... Басқа шарттар тең жағдайында
инфляция деңгейі ұлттық валютаның ... ... кері ... ... ... инфляция деңгейінің өсуі ұлттык ... ... ал ... ... ... ... ... валюта
бағамының жоғарлауына экеліп соқтырады.
Пайыздық қойылымның өзгеруі және валюта бағамы. Пайыздык ... ... ... екі ... эсер ... Бір ... олардың номиналды
өсуі ел ішіндегі ұлттық валютаға деген сүранымнын азаюына экеледі. Себебі
кәсіпкерлерге несие алу қымбатқа айналады.Ал ... ... ... ... өнімінің өзіндік қүнын көбейтеді жэне ол өз ... ел ... ... ... ... Бұл ұлттық валютаны шетелдік валютаға
деген қатынасында салыстырмалы түрде құнсыздандырады.
Екінші жағынан, басқа шарттар тең ... ... бір ... ... өсуі ... осы елде өз ... үстауы өте
табысты болады. Екі түрлі пайызды үтыс ... ... ... әсер ... ... ... ... валюта бағамына тікелей жэне
кері пропорционлды эсер етеді. ... ... ... жэне ... ... ... балансы валюта бағамына тікелей эсер етеді. Оң ... ... ... үлттық валюта бағамының өсуіне ... ... ... дебиторлар тарапынан оған деген сұраныс көбейе ... Ал ... ... төлем баланс керісінше үлттық валюта бағамының төмендеуін
туындатады.Төлем балансының валюта бағамына ... ... ... ... ... ... Неғұрлым ЖҰӨ-де
экспорт үлесі жоғары (неғүрлым экономиканың ашықтылығы жоғары), соғүрлым
төлем балансының ... ... ... ... ... ... табыс және валюта бағамы. ¥лттық табыс өзі-өзінен өзгеретін
тэуелсіз құрылым емес. Алайда ... ... ... эсер ... ... ... ... бағамына да эсер етеді. Демек тауарлар
үсынылымының өсуі валюта бағамын ... ал ішкі ... ... ... ... Үзақ ... ... үлттық табыс неғүрлым
жоғарғы болса, ... ... ... құны жоғарғы болады. Қысқа
мерзімде бүл үрдіс кері ... ... және ... ... ... ... қысқа
мерзім уақыт кезеңінде ұлттық валюта бағамынын көлемін едәуір өзгерте
алады. Демек ... ... ... ... ... жэне ішкі ... ... өзгеруі валюта бағамына тікелей
әсер етеді.
Сонымен, қаншалықты отандық валютаға ... ... ... ... ... ... аз ұлттық нарық субьектiлерi оны шетел
валютасына ауыстыруға ... және ... ... ұлттық валюта бағамы
шетел валютасына қатынасында төмен болса, соншалықта көп ... ... ... ... ... ... дайын. Осы түсiнiктермен ұлттық
валюта ұсынысы қисығының иiлуi түсiндiрiледi.
2 ҚР-НЫҢ ВАЛЮТАЛЫҚ ... ... ... ... ... 2012 жылы ... Банктің теңге бағамын ұстап тұруға
аз қатысқан жағдайда дамыды. Теңгенің орташа алынған айырбастау бағамы 2012
жылы бір АҚШ долларына 149,08 ... ... Жыл ... ... ... АҚШ ... 150,74 ... болды. Бір жыл ішінде ... ... АҚШ ... ... ... ... жылы ... қатысты теңгенің ресми бағамы 3,73%-ға, ... ... ... (1-сурет).
Сурет 1 – Теңге бағамының АҚШ долларына, еуроға жəне Ресей рубліне
динамикасы,өткен айға %-бен
2012 жылы Қазақстан қор ... жəне сол ... ... ... ... ... көлемінің ұлғаюы байқалды. Мəселен, ... ... ... ... 2011 ... ... 21,6%-
ға азайып, 55,4 млрд. АҚШ долл. құрады. ... ең аз ... ... ...... ... Биржадан тыс валюта нарығында
резидент банктер ... ... 2011 ... салыстырғанда 31,2%-ға
төмендеп жəне 26,9 млрд. АҚШ ... ... ... ең аз көлемі 2012
жылғы наурызда, жоғары көлемі желтоқсанда байқалды. ... жəне ... ... ... нарығының биржалық жəне биржадан ... ... ... ... ... ... ... Ресей
рублімен операциялар көлемі 8,3 млрд. Ресей ... ... ... ... ... ... 12,4 млн. ... дейін 95,9%-ға төмендеді.
Биржадан тыс валюта нарығында Ресей рублімен конверсиялық ... 4,0 ... ... ... ... ... төмендеді, еуромен
конверсиялық операциялар көлемі 519,3 млн. ... ... ... төмендеді.
Алдыңғы жылдардағыдай қолма-қол шетел валютасы нарығында АҚШ долларына
басымдық берілді. 2012 жылы айырбастау пункттерінің АҚШ долларларын ... ... ... ... 13,0 ... АҚШ ... ... Ресей рублін нетто-
сату көлемі 18,4 млрд. Ресей рубліне дейін 31,0%-ға өсті. Еуро көлемі – ... ... ... ... өсті. 2012 жылдың аяғында нақты ... ... ... əрі – НТАБ ... 2000 жылғы желтоқсандағы
бəсекеге қабілеттілігінің базалық ... ... ... Бұл ... 2011 ... ... ... қатысты нығаюы 0,1%
болды. 2012 жылы ТМД ... ... ... ... ... нығаюы 3,3% болды, ал басқа елдердің валюталарына қатысты теңге
1,2%-ға нығайды.[6]
2000 жылғы ... = ... 2 – ... ... ... ... индекстері
Ұлттық банк теңге курсының жаңа бағамы 185 АҚШ ... ... деп ... ... ұзақ мерзімдік тренді, Ұлттық Банк бұған дейін
хабарлағандай, ... ішкі және ... ... ... ... бірге, бұл қаржы тұрақтылығын ... ету ... ... ... бас ... ... сөз емес.
Қаржы рыногі мен экономикада дестабилизацияны болдырмау және шапшаң
өзгерістерді және айырбас курсындағы қысқамерзімдік өзгерістерді ... ... банк ... ... Ал ... ... курсындағы
ұзақ мерзімдік тренд макроэкономикалық жағдайларға сай ... ... ... осы бағамнан соң спекулятивтік
девальвациялық ... ... ... ... ... ... ... валютаның күшеюі де,
әлсіреуі де болуы мүмкін, бұл әлемдік экономикадағы ... ... ... өзгерістердің нәтижесінде Қазақстан Республикасы
экспорттық және экономиканың импорт алмастыру салаларында жұмыс ... ... мен ... ... ... жақсарады
[7].
Араға тура бес жыл салғаннан кейін валюта нарығындағы ... 2009 жылы ... АҚШ ... ... 25% ... бұл жолы
көрсеткіш 20% шамасында болды. 2009 жылы да ... ... ... Ол ел ... ... ... ... Алдымен, бұл
жағдайға қандай себептер алып келгеніне үңілсек.
Қазақстан Ұлттық Банкі (ҚҰБ) валюталық интервенция арқылы ... ... ... ... бағамда ұстап тұратыны мәлiм. Егер теңгеге
сұраныс артса, ҚҰБ нарыққа ... ... АҚШ ... сатып алады,
сөйтіп, ҚҰБ алтын-валюталық қорын ұлғайтады. Егер де, керісінше, ... ... ... ... ҚҰБ ... қордан АҚШ долларын алып,
теңгеге сатады. Соңғы сценарий алтын-валюталық қордың азаюына алып келедi.
АҚШ ... ... тым ... ... ҚҰБ ... ... тек ... жеткенге дейін қолданатыны аян. Алтын-валюталық қорды сақтау үшін,
ҚҰБ интервенцияны тоқтатады. Теңгенің АҚШ ... ... құны ... ... ... ...... 11 ақпанда да келесі
макроэкономикалық факторлар ұлттық банкті валюта нарығындағы интервеницияны
қысқартуға мәжбүрледі:
1. ... ең ... ... Ресейдің ұлттық валютасы - рубль
бір жылдың көлемінде (11.02.2013 – 11.02.2014) АҚШ ... ... ... ... 17.29% ... ... Банктің мәліметіне
сүйенетін болсақ, 2013 жылдың ... ... ... ... үштік iрi экспорттаушыларының жалпы импорттағы үлесі: Ресей -
36%, Қытай - 17% және Германия - 6%. Рубльдің ... ... ... ... ... ... шығатын өнімдер шетелдіктер, соның
iшiнде қазақстандықтар үшін арзандайды. Арзандаған тауарларға сұраныс ... ... ... ... ... бұл ... отандық тауар
өндірушілерге кері әсерін тигiзбек. Сондықтан ... ... ... ... ... шешiмi: теңгенің құнсыздануы. ... ... ... ... үшін ... оған ... Құнсыздану арқылы, iшкi нарықта да отандық тауарға сұраныс ... ... ... ... жана ... ... және ... бизнес орта.
2. Ұлттық Банктің болжамы бойынша, 2013 жылы ... шот пен ... (ҚҰБ ... ... қоспағанда) жалпы соммасы (-) 3 млрд 278
млн АҚШ долларын құрады. Мысалы, бұл көрсеткіш 2008 ... ... ж. ... дейін) (-) 3 млрд 431 миллион АҚШ долларын құрады.
Бұл көрсеткіштің ... сан ... ... ... ... ... қызмет импортының ұлғаюы және капиталдың жылыстауы.
Бұл ... ... ... шет ел ... ... АҚШ ... артқанын көрсетеді.
3. Сарапшылардың мәліметтері бойынша, теңгені 1 АҚШ доллары 155 ... ... тұру үшін ҚҰБ ... айда 1.5 млрд АҚШ ... ... қордан қаржы жұмсады. Мұндай шығысты ҚҰБ көпке дейін көтеруi
мүмкін еместігі анық.
Жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... болып табылады:
• Қазақстанның сыртқа шығаратын шикізатының негізгі тұтынушылары
экономикасының ... ... және ... ... ... ... одақ ... басты әріптесі Ресейдің экономикасының
тежелуi;
• Қаржы дағдарысымен күресу мақсатында ... ... ... ... облигацияларды сатып алу саясатының бәсеңдеуі.
Нәтижесінде инвесторлар дамушы мемлекеттерден капиталдарын ... ... ... ... ... дамушы мемлекеттердің
(Бразилия, Үндістан, Ресей және т.б.), оның ... ... ... алып ... Банк ... ... ... қарағанда, ҚҰБ теңгені енді бір
АҚШ долларын 185 ... (+/- 3 ... ... ... ... ең ... ауыр ... – инфляция және шетелдік ... ... ... ... - Қазақстанның кіші жане орта
бизнесінің Кедендік одақ ... ... ... арттырады деп
үміттенеміз [8].
Ұлттық Банк қазіргі валюталық операциялар режиміне ешқандай тосқауыл
қоймақ емес. 2014 жылдың 11 ... ... ... ... ... ... пункттеріндегі шетел валютасын теңгеге сату -сатып алу
бойынша мынадай дәлізді енгізеді:
  -АҚШ ... – 2 ... ... – 3 ... Банк ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.
Ұлттық Банк банктерге қажетті қысқамерзімдік қаржыны алдын ... ... ... бере ... ... Банк және банктер тарапынан айырбас пункттері тиісті ... ... ... ... ... ... аймақтардағы
филиалдары қажетті деңгейдегі шетел валютасына ие.
3 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... бағамын белгілеуде бір-біріне қарама-қарсы екі
әдіс бар :
- ... ... ... ... ;
- ... ... бағамы.
Валютаның еркін айналымдағы бағамы кезінде бағам үсыныс пен сүраныстың
эсерінен қалыптасады.
Валютаның ... ... ... көптеген факторлар эсер етеді.
Олар :
- тұтынушы талғамының өзгеруі. Басқа елдің ... ... ... ... ол ... ... ... әсер етеді. ... ... ... ... онда түтынушылар оны алуға тырысып,
долларға қосымша сұраныс тудырады. Немесе Қазақстанға ... ... ... онда ... ... ... ... табыстың салыстырмалы азаюы. Бір елдің ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы жоғарғы болған жағдайда, ол
елдің валюта ... ... ... ... ... ... ... болады.[9]
- бағаның салыстырмалы өзгеруі. Егер Қазақстанда баға ... ал ... ... онда қазақстандықтар ресейліктердің салыстырмалы ... ... ... ... ... сұраныс тудырады. Ал
ресейліктердің керісінше, ... ... ... ... ... азайып,
рубль ұсынысын кемітеді. Бүл екі жағдай бірігіп, ... ... ... нақты пайыздық қойылымының өзгеруі. Мүндай жағдайды
ойластырайық. Қазақстанда ... ... ... ... ақша» саясаты
жүргізілді. Нэтижесінде инфляцияны есептей отырып алынған нақты пайыздық
қойылым мөлшері басқа ... ... ... ... Соның арқасында
Қазақстан инвестициялауға өте тиімлі елге ... ал ол ... ... ... алыпсатарлық.
Қазақстан экономикасында :
1 Ресей экономикасына қарағанда жылдам өсу ... ... ... ... ... елдерге қарағанда инфляция жоғары болады деген қаупі бар ;
3 ... ... ... ... күтілуде.
Ондай жағдайда теңгесі бар тұлғалар қолындағы теңгені басқа, қалыпты
валютаға айырбастауға ұмтылады. Ал ол осы валютаға сүранысты жоғрлатып, ... ... ... ... ... ... кемшіліктері:
- белгісіздік және сауданың нашарлауы. Белгісіздік жэне қауіп сауда
жүргізгуде ... ... ... ... ... ... мың долларга машина алуға шартқа отырды. Ол есептегенде долларды ... ... ал ... ... байланысты төлем уақыты келген кезде
доллар 150 теңге болды. Сонда кэсіпкер екі есе көп ақша ... ... ... жағдайы. Елдің экономикасы ... ... ... ... ... ... ... бағамына тэуелді болады.
- түрақсыздық. Ішкі экономикаға жағымсыз эсер етеді. Тағайындалатын
валюта бағамы эдісі жоғарғыда қарастырылған ... ... ... Оның ... ... ... бағамын түрақтандырып отыру
қажеттілігінің туындауымен қиындатылады. Мысалы, жоғарыдағы жағдайда ... ... ... ... ал ... ... тапшылықты
мемлекет жою керек. Оны жою жалпы келесі әдістермен жасалады:
- резервті ... Бүл ... ... ... ең бір жеңіл
тэсілі. Ол нарыққа мемлекеттің ... ... ... эсер ету ... ... қоры ... ... ? Мысалы, қарастырып отырған еліміз алдыңғы жылы
оң сальдолы болып, біраз ... ... ... Ол қор мемлекеттің
иелігінде алтын ретінде ... ... ... ... ... Бұл тэсілдің тиімсіз жағы, егерде теріс сальдо ұзақ ... ... онда ... ... қоры таусылып, бүл саясаттан бас
тартуға мэжбүр болады.
- сауда саясаты. Ол мемлекеттің бағамды бір қалыпта үстау мақсатындағы
импортты, яғни ... ... ... ... ... ... ... саясаты. Импортты квота, қосымша салық салу арқылы
шектеуге болады. Ол жеңіл де, ... бүл ... ... щектеулер
экономиканың дамуына кедергілер жасайды.
- валюлық ... ... Тағы бір ... валюталық бақылау.
Оның мэні келесіде, мемлекет өзінің шетке тауар шығарушылығына шетел
валютасын ... ... ішкі ... реттеулер. Салық және ақша саясаттарын
жүргізу көмегімен шетел валютасына деген сұранысты азайтады.[10]
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... қолдаулық
немесе протекционистік шаралар қолданады. Бұл шараларға валюталық шектулер,
валюта девальвациясы жэне ревальвациясы.
Валюталық шектеулер - бүл ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруын заңды түрде шектеу немесе тыйым
салуы.
Девальвация - ... ... ... ... ... ... төмендету.
Ревальвация - ұлттық валютаның шетелдік валюталарға қатынасындағы
айырбастау бағамын өсуі.
Айырбас бағамы режимiнiң ... ... екi ... тәуелдi болады:
1. Елдiң экономикалық мүмкiндiгiне, оның әлемдiк аренадағы жағдайына және
дамыған елдер тобына жататындығына ... ... ел ... ... ... сәйкес.
Айырбас бағамы режимiнiң нұсқасы аталған ел үкiметiнiң ... ... ... ... ... отырып, айырбас бағамы
режимiнiң үш ... ... ... ... ... ел ... анықтайды;
2. Режимдi белгiлеуде үкiметтiң араласыу (ерекше) белгiлi орынды алады;
3. Үкiметтiң ... ... ... болмайды, яғни бағам ... өзi ... Бiр ... валютасына немесе бiр мезетте бiрнеше валютаға қатысты
шараларды қамтиды. Үкiметтiң араласуы ... ... ... ... үкiмет-елдiң приоритеттiк сауда ... ... ... ... салыстырады.
2-нұсқа: Кей жағдайда үкiмет елдiң приоритеттерiн ескере отырып, қалқымалы
бағамды еркiн ... ... Ел ... еркiндiгiн көрсетедi. Бұл кезде ... ... мен ... ... ... ... өзi ... айырбас ағамы режимiнiң әр ... ... ... бар. ... оларды мiндеттi түрде қарастыру керек.
Тұрақты бағам режимiнiң төмендегiдей артықшылықтары бар:
-сандық ... ... ... ... деген жоғары сенiмдiлiктi күшейтедi.
-соңғы артықшылық несие беру мен үкiметтiк ... ... ... ... ... ... бағам режимiнiң артықшылығы
инфляциянытежеп тұруда айқын көрiнiс тапты. Валюталық-қаржылық саясатқа
деген жоғары сенiм, еңбек ... мен ... ... ... мүмкiн
инфляциялық процестердi жеңiлдетедi. Бiрақ бұл режимнiң ... ... ... бiр ... оқыс ... тап ... оған қарсы
тұруға қабiлетсiз болады. Оның бiрден бiр себебi экспорттық нарықтарды
жоғарылатуы және ... ... ... ... ... құбылыс iшкi бағалардың күрт төмендеуiн туындатады. Ал ... өз ... ... тоқырауы мен жұмыссыздар тобының күн ... алғы ... ... ... ... тұрақты баға режимiн белгiлеу
кезiнде валюта санын нақтылауға қатысты проблема туындайды. Белгiлi ... ... ... ... белгiлеу төмендегiдей сипатталады:
А.Барлық қаржылық нарықтардағы компаниялардың түсiнуi үшiн бұл саясат
өте қолайлы;
Ә. Бағамдарды үкiметтiк реттеу мүмкiндiгi елеулi қысқарады;
Б. Саудадағы ... ... ... ... ... ... ... белгiлеу iрi сауда секiктесi үшiн ыңғаылы болады;
В. Валюта бiрлiгi бағамының өзгерiсi айналымдағы ... ... iшкi ... ... ... әсер ... ... салыстырғанда,валюталар кәрзенкесiн белгiлеуге байланысты
тұрақты бағам саясаты төмендегi параметрлермен сипаталады:
А. Шетелдiк инвесторлар бұл саясатты ауыр қабылдайды, ... ... ... ... кеңiнен танымал болмауына байланысты
билеушi органдар валютарларды реттейдi. ... ... ... ... ... айқындайды;
Б. Бұл саясат бiр ғана валюта құнының көтерiлу тәуекелдiлiгiн жояды.
Тиiсiнше, ол елдiң ... ... ... ... келiсiмдердi
реттеу iсiнде өте қолайлы. Бiрақ валюта ... ... ... ... өсуiне әкелiп соғады, соның салдарынан елдiң төлем
балансы нашарлайды.
Валюталық интервенция. Валюталық бағамдарды ... ... ... ... ... әсер ету ... валюталық бағамның қызмет етуiне
Орталық банктiң араласуын талап ететiн операциялар.[12]
Бұл жағдайда, егер валюталық ... ... ... ... ... онда ... ... оны сатып алады да ... ... Ал, ... ұсынысы төмендеген жағдайда, орталық банк шетел ... ... пен ... ... және ... валютасы бағамының
өзгеруiн шектейдi. Валюталық саясаттың бұл формасы бiр елдiң орталық банксi
немесе бiрнеше мемлекеттердiң банктерiмен ... ... ... валюталық жүйенi алуға болады. Европалық жүйенiң орталық банктерi
валюталық интервенция көмегiмен өз валюталарының ... ... ... ... ... ... интервенцияны жүзеге асыру кезiнде
валютаны таңдап алу ... Ол ... ... ... ... ... интервенция мақсатына және қалыптасқан институционалдық
ортаға байланысты болады. Осылайша орталық банктердiң ... ... ... диллер, брокер арқылы валюталық интервенция ретiнде
анықтайды. Бұл кезде ... ... ... ... ... тиiс. ... интервенцияны қолданудың белгiлi шектеулерi бар.
Яғни ол ресми валюталық ... ... ... ... ... ... ... көптеген мемлекеттер
валюталық шектеулердi қолдану iсiне ден қояды.
ҚОРЫТЫНДЫ
«Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі» ... ... ... ... ... Банктің мақсаты – Қазақстан Республикасындағы ... ... ... бағамының ел экономикасы үшін маңыздылығын ескере ... ... ... ... ... саясаты оның деңгейінің 145-155 АҚШ
доллары көлемінде сақталынуына бағытталған еді.
Бұл экономикалық және қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік
берген. 2013 жылы ... ІЖӨ 6 ... ... инфляция 4,8 пайызға
кеміп, тарихи тұрғыда ең төмен көрсеткішті көрсеткен.
Бұған қоса ... ... ... ... ... ... ... жөн, Ұлттық Банк әлемдік қаржы және тауар
рыноктеріндегі жағдайды қаперден шығара алмайды.
Біріншіден, жетекші ... ... оның ... БРИКС елдеріндегі
жағдай. АҚШ-тағы «сапалық ... ... ... ... ... дамыған елдерге ағылады, бұл осы ... ... ... ... ... ... кейінгі дамуындағы белгісіздіктің
әсерінен әлемдік қаржы және тауар ... ... ... ... рублінің курсына қатысты белгісіздік орын алып отыр.
РФ Орталық ... ... ... ... айналымға жіберуінен соң 2013 жылы
ол АҚШ долларына деген курсы бойынша 7,1 ... ... ... ... ... ... рублінің әлсіреуі жалғасты.
Үшіншіден, бұл ҚР төлем балансының ... ... ... ... ... пайдаланылатын тауарлардың импорты есебінен
импорт өсуде.
Төртіншіден, спекулятивті операциялардың ... ... ... ... ... куту процесі жоғарылады.
Спекулятивті ажиотаж бен айырбас курсының өзгерістерін ... алу ... ... ... рынокке жиі енуге тура келеді.
Бесіншіден, болашақта инфляцияны 3-4 ... ... үшін ... ... шектеуге өтуді жоспарлап отыр, ол дегеніміз – ... ... ... бас ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін орнына
келтіру, ҚР ... ... ... ... және отандық тауар
өндірушілердің бәсекеге ... ...... Банк ... өзгерістер енгізуді қажет етеді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Көшенова Б.А. «Ақша, несие, банктер», «Валюталық қатынастар» ... / - ... ... ... ... Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» Алматы: Экономика, 2011.
3. Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары», ... ... ... Оқу ... / Алматы: Қазақ университеті, 2010.
4. Майдан - Әли Байгесиев “Халықаралық экономикалық қатынастар”. Алматы
“Санат” 2008ж.
5. «Валюталық ... және ... ... ... ... 2005 жылғы 13 маусымдағы N 57 Заңы ҚР ... 2005 ж., N 11, ... ... ... 2005 жылғы 17
маусым N 135
6. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 2012 ... ... ... ... ... республикалық қоғамдық-
саяси газеті
8. http://www.baq.kz/regional_media/post/47302
9. Н.Қ.Мамыров, Д.М. Мадиярова, А.Е.Қалдыбаева. ... ... ... ... - Әли ... ... ... қатынастар”. Алматы
“Санат” 2009ж.
11. Журналы: «Банки Казахстана» №1,2,6,7,8,11; «Вестник КазНу» 2011 ... ... В.М. ... ... ... ... и ... /
М: Антидор, 2008.
13. Маркова О.М. «Коммерческие банки и их операции» / М: ... и ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 100 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ хандығы құрылуының этникалық алғышарттары22 бет
Алқа билердің сотқа қатысуы26 бет
Алқа билердің қатысумен сот процесін дамытудың негізгі кезендері және жалпы сипаттамасы72 бет
Астықтың жолақ бүргесі3 бет
Басты сот22 бет
Бұрғылау қашаулары1 бет
Еркін және тербелістер3 бет
Исаак Ньютон3 бет
Сот үкімі және басты сот талқылауы84 бет
Тіршілік ортасы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь