ДНҚ-сы бар және РНҚ-сы бар вирустар

Жоспар:
Кіріспе бөлім
• Вирустардың генетикалық аппараты
2.Негізгі бөлім
• Вирустардың генетикалық аппараты туралы жалпы түсінік

• Генетикалық кодты анықтайтын вирустар

• ДНҚ.сы бар және РНҚ.сы бар вирустар

3.Қорытынды бөлім
4.Пайдаланылған әдебиеттер
Вирустардың генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ-сы бар және РНҚ-сы бар вирустар
Вирус (лат. vīrus - «у») – тірі организмдердің ішіндегі жасушасыз тіршілік
иесі. Олар рибонуклеин қышқылынан немесе дезоксирибонуклеин
қышқылынан құралған нуклеопротеидтерден, сондай-ақ ферментті
нәруызбен қапталған қабықшадан –кабсидтерден тұрады. Бұл қабықша
вирустың құрамындағы нуклеин қышқылдарын сыртқы ортаның қолайсыз
жағдайларынан корғайды. Кейбір вирустардың құрамында нуклеин
қышқылдарынан басқа көмірсулар, май текті заттар,биотин (Н витамині)
және мыс молекулалары кездеседі. Вирустар тек тірі жасушада өніп-өсіп
көбеюге бейімделген. Электрондық микроскоппен 300 мың есе үлкейтіп
қарағанда, оның пішіні таяқша тәрізді, жіп тәрізді немесе іші қуыс цилиндр
пішінді болатыны дәлелденді. Вирустар тірі организмдердің барлығын
уландырады. Қазіргі кезде вирустардың жылы қанды омыртқалыларды
уландыратын 500-дей, ал өсімдіктерді уландыратын 300-ден астам түрі
белгілі болып отыр.
Вирустардың құрылысы мен іс-әрекетін темекі теңбілі ауруын мысалға алып
қарастырайық. Темекі теңбілі вирусы темекі жапырағындағы
хлоропластарды зақымдайды. Осының салдарынан жапырақ тақтасы бүрісіп,
шиыршықтанады. Сонымен қатар тостағанша, күлте жапырақшалары да
өзгереді. Темекі теңбілі вирусымен зақымдалған жапырақ 9-11 күннен кейін
сарғая бастайды.
У. Стенлидің дәлелдеуі бойынша, темекі жапырағында вирус бөлшектері
алты қырлы кристалл пішінді шоғыр түзеді.
Бактерияларды зақымдап, ерітіп (лизис) жіберетін вирустарды
бактериофагтар деп атайды. Бұларды алғаш рет 1915 жылы Ф. Туорт
сипаттап жазды. Кейбір бактериофагтың пішіні итшабаққа ұқсайды. Олардың
денесі – басы, құйрығы және іші қуыс тармақталған базальді түтікшелерден
тұрады. Вирусты сыртынан нәруыз қабаты қаптайды, ішінде ДНҚ немесе
РНҚ болады. Басының мөлшері 40 нм, ал «құйрығының» ұзындығы 20-22 нм-
ге тең. «Құйрығының» ұшы – нәруыз молекуласынантұратын қуыс түтік.
Бактериофагтарды алғаш рет 1915 жылы ағылшын вирусологі және
бактериологі Ф. Туорт сипаттап жазғандығы белгілі. Бірақ бұл тіршілік иесі
ерте кезден зерттеле бастаған болатын. Мысалы, топалаңды қоздыратын
бактерияларды ерітіп жіберетін бактериофагтарды 1898 жылы орыс
микробиологі Н. Ф. Гамалея алғаш рет анықтаған. Іш сүзегі бактериясын
ерітіп жіберетін бактериофагтарды 1917 жылы канадалық бактериолог
Д’Эрелль (Ф. д’Эрелль) байқаған.
Пайдаланған әдебиеттер:

1.Вирусология, иммунология, генетика, молекулалық биология. Орысша-қазақша сөздік. –Алматы, Ана тілі, 1993.

2. Цитология және гистология. Оқу құралы. Сапаров Қ.Ә. - Алматы: Қазақ университеті, 2009.

3. http://reftrend.ru
        
        Қарағанды Мемлекеттік Медициналық Университеті
Молекулярлы биология және медициналық генетика кафедрасы
Реферат
Тақырыбы: Вирустардың генетикалық аппаратының ... ... бар және ... бар ... 2014
Жоспар:
Кіріспе бөлім
* Вирустардың генетикалық аппараты
2.Негізгі бөлім
* Вирустардың генетикалық аппараты туралы жалпы түсінік
* Генетикалық кодты анықтайтын вирустар
* ДНҚ-сы бар және ... бар ... ... ... генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ-сы бар және РНҚ-сы бар вирустар
Вирус (лат. vīrus - ) - тірі ... ... ... ...
иесі. Олар рибонуклеин қышқылынан немесе дезоксирибонуклеин
қышқылынан құралған нуклеопротеидтерден, сондай-ақ ферментті
нәруызбен ... ... - ... ... Бұл ...
вирустың құрамындағы нуклеин қышқылдарын сыртқы ортаның қолайсыз
жағдайларынан корғайды. Кейбір вирустардың құрамында нуклеин
қышқылдарынан басқа көмірсулар, май ... ...... ... мыс ... кездеседі. Вирустар тек тірі жасушада өніп-өсіп
көбеюге бейімделген. Электрондық микроскоппен 300 мың есе үлкейтіп
қарағанда, оның ... ... ... жіп ... ... іші қуыс ...
пішінді болатыны дәлелденді. Вирустар тірі организмдердің барлығын
уландырады. Қазіргі кезде вирустардың жылы қанды омыртқалыларды ... ... ал ... ... ... ... түрі ... болып отыр.
Вирустардың құрылысы мен іс-әрекетін темекі теңбілі ауруын мысалға алып
қарастырайық. Темекі теңбілі вирусы темекі жапырағындағы
хлоропластарды зақымдайды. Осының ... ... ... ... ... ... қатар тостағанша, күлте жапырақшалары да
өзгереді. Темекі теңбілі вирусымен зақымдалған жапырақ 9-11 күннен кейін ... ... ... ... ... ... ... вирус бөлшектері
алты қырлы кристалл пішінді шоғыр ... ... ... ... жіберетін вирустарды
бактериофагтар деп атайды. Бұларды алғаш рет 1915 жылы Ф. ... ... ... ... ... пішіні итшабаққа ұқсайды. Олардың
денесі - басы, құйрығы және іші қуыс тармақталған базальді түтікшелерден
тұрады. ... ... ... қабаты қаптайды, ішінде ДНҚ немесе
РНҚ болады. Басының мөлшері 40 нм, ал ұзындығы 20-22 нм-
ге тең. ұшы - ... ... қуыс ... ... рет 1915 жылы ағылшын вирусологі және
бактериологі Ф. Туорт сипаттап жазғандығы белгілі. Бірақ бұл тіршілік иесі ... ... ... ... ... Мысалы, топалаңды қоздыратын
бактерияларды ерітіп жіберетін бактериофагтарды 1898 жылы орыс
микробиологі Н. Ф. Гамалея алғаш рет анықтаған. Іш сүзегі бактериясын ... ... ... 1917 жылы канадалық бактериолог
Д'Эрелль (Ф. д'Эрелль) байқаған.
Зерттеушілер ... ... ... ... паразитін егжей-
тегжей зерттеп жазды да, олардыбактерия немесе
деп атады.
Бұдан кейінгі зерттеушілер басқа бактерияларды ерітіп жіберетін ... ... ... бар ... анықтаған болатын. Олар ауру
қоздырғыш бактерияларды ғана жоймай, пайдалы түрлерін де жояды.
Бактериофагтар өндіріске, тамақ ... және ... ... көп зиян ... ... олар пайдалысүт қышқылы бактерияларын ерітіп жіберіп,
алынған сүт тағамдарының сапасын төмендетеді.
Вирус ұғымы 1899 жылы ғылымға алғаш рет голландиялық ғалым ... ... ... 1935 жылы америкалық вирусолог Уэнделл Стэнли вирусты кристалл күйінде бөліп алды. Осы кристалдарды сау темекі
өсімдігіне енгізгенде, ол ... ... ... ... 1898 ж. ... ... Фридрих Лефлер сиыр аусылының қоздырғышы аусыл
вирусын, ал 1911 жылы америкалық ғалым Фрэнсис Роус тауық саркомасының вирусын тауып зерттеді. ... ... жылы ... ... ауру ... ... бес жүздей, ал
өсімдіктерде үш жүздей түрі белгілі. Кейбір қатерлі ісік ауруын тудыратын
вирустардың адам мен жануарларда ... ... ... ... әр ... (мысалы, таяқша, иілгіш жіпше тәрізді,
сфералық, көп қырлы, тағыда ... ... ... тыс ... ... ... ішінде тіршілік ететін топтары бар. Барлық вирустар шартты
түрде жай және күрделі болып бөлінеді. Жай вирустар - ... ... мен ... ... (капсид) тұрады; бұларға таяқша, жіп
және сфералық формалары жатады. Күрделі вирустар - нуклеин қышқылы
мен ... ... ... ... көмірсу және ферменттерден
тұрады. Вириондардың мөлшері 15 - 350 нм (кейбір жіптәрізді вирустардың
ұзындығы 2000 нм-ге жетеді); негізінен ... тек ... ... ... ... ... Вирус тек бір типті нуклеин қышқылынан
(ДНҚ немесе РНҚ) тұрады. ДНҚ-да вирустардың молекулалық саны 106 - ... ал ... ... - 106 - 15Һ106 ... Вирустардың
көптеген жылдар бойы тіршілік ортасында әрекетсіз жата беру қабілеті бар
. Олар дамуына ... ... ... бірнеше минуттың ішінде көбейіп,
өзіне тән қасиеттерін көрсете алады. Адам мен жануарларда жиі кездесетін
вирусты көпшілігі 60ӘС-та ... ... ... ауру ... ... ... Ал темекі теңбілінің вирусы 10 минут
бойы 90ӘС-қа дейін, сары ауру вирусы отыз минут бойы 80ӘС-қа дейін ... ғана ... ... ... ... ... мен
химиялық заттарға (қышқыл, сілті) төзімді келеді. Тотықтырғыш заттар
вирустың белсенділігін ... ал ... ... ... ... ... ... келеді. Мысалы,полиомиелит вирусы фенолдың
0,5%, күкірт қышқылы аммонийдың 50%-дық ерітіндісінде сақтала береді. ... ... ... сутек асқын тотығы немесе
марганецқышқыл калий (1%) ерітіндісінде олар тіршілігін тез ... ... ... бес ... бөлінеді: жасушаға ену; жасушада вирус нуклеин
қышқылының құрылуын қамтамасыз ететін ферменттердің түзілуі; ... ... ... жиналуы; одан вирионның түзілуі; ересек вирустың
жасушадан шығуы. Вирус бактерияларклеткасына жасуша қабырғасы
арқылы өтсе, ... ... ... арқылы адсорбцияланады.
Өсімдіктерге вирус тек қана жасушаның зақымдалған жерінен ғана ене
алады. Бір жасушаны вирустар көршілес ... ... ... ... ... ... ... Вирустарды
молекулалық биология зерттейді. Вирустар нуклеин қышқылдарының гендік
қызметін ашу үшін (генетикикалық кодты ... ... ... - ... ... ... ...
мақсатында жазылған арнаулы шағын бағдарлама. Ол өзінен-өзі (автоматты
түрде) ... ... ... ... алдына қосымша жасырын
жазылып, оларды бүлдіруге кіріседі. Кейіннен дискідегі немесе желідегі
мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... компьютерлерге . Мұндай зақымданған
бағдарламаны пайдаланғанда зиянды іс-әрекеттер байқалады
(мысалы, ... ... ... ... ... ...
бағдарламалар жұмыс істемей қалады; экранға әдеттегіден тыс бөтен
символдар шығады; компьютердің жұмыс істеу жылдамдығы баяулайды;
көптеген файлдардың ... не ... ... ... ... ... қатты дискісін қайта форматтап шығады). Қазіргі кезде
компьютерлік вирустардың жүз ... ... ... ...
вирустарды анықтап, оларды жою үшін арнайы антивирустық (вирустарға
қарсы) бағдарламалар қолданылады.Оларды дақылдау үшін 3 әдіс ... 1. ... ... 2. ... ... 3. Жануарлар
организмінде. Вирустардың облигатты паразитизмнің себебеі оларда
жасушалық ... мен ... зат ... ... болмайды. Дақылдау
әдісін таңдау вирустың мақсатына байланысты. Жасуша дақылын алғашқы
(егілетін) жартылай егілетін және егілетін деп бөлінеді. Алғашқы 5-10
пассажѓа ... ... ... ... ... Алғашқы дақылды
дайындау бірнеше этаптан тұрады: ұлпаны ұсақтау ... ... ... ... жасушаларды трипсиннен ажырату, біртекті
изоляцияланған жасушаларды қоректік ортада суспензиялау егілетін бір ... ... ... ... және қалыпты жасуша тізбегін құрайды.
Оларға қатерлі ісік жасушалары, ... ... ... ... ... жатады. Жартылай егілетін дақылдарға адамның диплоидты
хромосома жиынтығын сақтайтын жасуша ... ... ... Вирустың
жасуша дақылында өсуін цитопатиялық эффектісі, жасушада қосымшалар
түзілуі, теңбіл дақтардың түзілуі бойынша және гемадсорбция феномені мен ... ... ... ... ... ... ...
көрінетін өзгерістері. Қосымшалар - арнайы бояу әдістерінде ядро мен
цитоплазмада кездестіруге болатын вирустық бөлшектердің, вирустық
ақуызтардың жұмысы. Теңбіл дақтар (бляшкы)- ... ... ... ... ... оны ... ... дақылында
вирустарды өсіру кезінде байқауға болады. Гемадсорбция реакциясы -
вируспен ... ... ... ... ... ... адсорбциялау қабілеті, түрлі-түсті (цветная проба) сынақ
индикаторлы қоректік орталардың түсіндегі ... ... ... ... жасушаның өсуі салдарынан метаболизм өнімдері
жинақталып, қоректік орта түсінің өзгеруі туады. Залалданған тіндер
дақылдарында кейбір вирустар өзінің ... ... ... ...
ішінде, басқалары 1-2 апта өткен соң, вирустың қасиетіне, ... ... және ... ... ... ... деген терминді бірінші рет 1833 жылы Браун қолданды. Эукариот
клеткаларының ядросынан айырмашылығы байкалады. Біріншіден ... ... ... ... ... ... ...
Екіншіден эукариот клеткаларында ДНҚ мөлшері мың есе көп. Үшіншіден -
ДНҚ аумағы күрделі нуклеопротеид кешенін - ... ... ... ... ДНҚ ... ... ... немесе автономды
бөлімдерден тұрады. Эукариот клеткаларында синтез бен транскрипция
күрделі түрде жүреді. Бүның құрамына ДНҚ молекуласының
фрагментациясы ... және ДНҚ ... өсуі ...
кіреді. Эукариот клеткаларының ядросында ақуыз синтезі жүрмейді, мұнда
ДНҚ, РНҚ синтездері ақуыз синтезінен бөлінген. Ядроның құрамына ядро
кабаты, хроматин, ядрошық, ядро ... және ... ... ... ... кұрамы хроматин болып табылады. Хроматин - генетикалық
қызмет аткарады, ал ... ... ... ... ... ... ... қабатының атқаратын қызметі жан-жақты. Біріншіден-күрделі
қорғаныштық - рецепторлы, екіншіден - тасымалдаушы және каркас
қызметтерін аткарады. Ядроның матриксі хромосомдардың ... ... және ... ... іске ... әсер етеді. Ядрошық
рРНҚ синтезін және рибосомдар құратын хромосомдардың бір бөлігі болып ... ... ... мен ... ... әртүрлі РНҚ-дан тұратын
рибонуклеопротеидтер орналасады. Осы екі компоненттердің арасында
орналасқан сүйықтық кариоплазма орналасады. Кариоплазмада ядро
метоболизміне және ядроның ішкі ... ... ... мен ... ... ... процестер жүреді. Өсімдіктер мен жануарлар
клеткаларын бекітіп барып бояғаннан кейін, ядроның құрамынан әртүрлі
бояулармен әсіресе негізгі бояулармен боялатын тығыз ... ... Бұл ... "хроматин " (Флеминг, 1880) деген атқа ие ... ... ... ДНҚ мен ақуыздардың тұратыны анықталды.
Прокариотты клеткаларға карағанда ... ... ... ... ... заттары екі күйде кездеседі: интерфазада тығыз емес
(деконденсированный) және митоз ... ... ...
кинетикасын зерттеу барысында ДНҚ нуклеаза синтезінде ядролық матрикс
ДНҚ репликациясымен байланысты екендігі анықталды. Құрамында ... ... бар, ... ... ... ... бөлігі,
ішкі ядролық матрикс аймағында 70% жоғары жаңа синтезделген ДНҚ-да
орналаскан. Бұл жағдай ядро матриксінде меншікті ДНҚ ... ... ... ДНҚ фракциясы ядролық матриксте сипатталады;
Ядролық матрикс құрамында ДНҚ полимераза ДНҚ репликациясының а-
негізгі ферменті бар ... бар ... ... Ядролық матрикс одан
басқа ДНҚ- полимераза, ДНҚ-лигаза, ДНҚ-топоизомераза ЫЫ репликативті
ферменттер комплексімен ... ДНҚ ... ... ... ... матриксімен бағытталатындығынан ДНҚ репликациясы бар деген
болжам жасалды. ДНҚ-ның әдетте ядролық матриксі бекінетін аймағының
маңында ДНҚ ... ... ... орналасатындығын
айқындады. Ядро матриксінің құрамында 1% шамасында РНҚ болады. Оғай ... және ... кіші ... ... мен гетерогенді жоғары
молекулалы РНҚ кіреді. Матрикстің элементтері транкрипция процесі
байланыстылығын көрсетілетінділігін матриксті қыска уақытта таңбалағанда
ол тез ... ... ... РНҚ мен ... нәтижесінде
байқалды. Бұл бақылаудың нәтижесінде ядролық матрикстің синтез, ... ... ... ... ... ... рөл ... анықталды. Эукариот клеткаларының прокариоттардан
негізгі ерекшелігі - олар жеке-жеке компартменттерге бөлшектенген, яғни
көптеген мембраналық органеллалары болады. ... ... ... ... ... ... қос мембранамен
қапталған ядрода орналасады.Эукариот клеткаларының пішіндері
прокариоттарға қарағанда ірі келеді.
Пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... - Алматы, Ана тілі, 1993.
2. Цитология және гистология. Оқу құралы. Сапаров Қ.Ә. - ... ... ... 2009.
3. ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Вирустардың генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ – бар және РНҚ бар – вирустар11 бет
Микроорганизмдер генетикасы10 бет
Вирус10 бет
Вирустар жайлы5 бет
Вирустар мен олардың эволюциясы17 бет
Вирустар туралы ақпарат9 бет
Вирустар туралы мәлімет5 бет
Вирустар түсінігі мен түрлері9 бет
Вирустар, түрлері және организмге орналасуы13 бет
Вирустардың жіктелі принциптері.Олардың номенклатурасы.Вирустардың көбеюінін биогенетикалық ерекшеліктері және көбею сатылары12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь