Теломерлер. Теломеразалы белсенділік

ЖОСПАРЫ:

• Теломерлер
• Теломеразаның құрлысы және қызметі.
• Адамның ісік жасушасындағы теломеразаның активтілігі.
• Теломераза және қартаю.
• Қорытынды
• Пайдаланылған әдебиеттер
Теломера — хромосоманың екі иығының ұшындағы бөлігі.
Хромосома ұштарында оларды қорғайтын ерекше бір құрылымдардың болатынын генет
ика классиктері, Нобель сыйлығының лауреаттары Барбара Мак- Клинток және Герман
Меллер 1938 жылы дәлелдеді. Меллер бұл құрылымды “теломерлер” деп
атауды ұсынды. Грек тілінен аударғанда “телос” – соңы, ұшы , ал “мерос” –
бөлшек деген мағынаны білдіреді.
Тірі организмде теломерлерді бастапқы қалпына дейін қалыптастыратын ферменттің
болуы қажет екендігін 1971 ж Москва биологы Алексей Оловников, дәделдесе, 1985 ж.
Грейдер мен Блэкборн теломераза ферментін ашты. Соңғы кезде теломерлерді клетка
қартаюын, ісік клеткаларының дамуын тежеу бағытында қолдану шаралары
талқылануда.
Теломерлер – омыртқалыларда ТТАГГГ/ААТЦЦЦ сегменттерінен тұратын
хромосомалар жалғауы. Адам организмінде теломерлер монотонды түрде қайталанып
отырады, ұзындықтары 7-15 мың п.н. 1989 ж Thomas Cech теломеразалардың құрылысы
мен функциясын толық зерттегені үшін Нобель сыйлығына ие болды. Теломеразада
РНК-матрицасы бар, сондықтан кері транскриптазалар қатарына жатқызылады.
Теломералар қызметтері
Теломералар төмендегідей маңызды қызметтер атқарады:
1)механикалық қызмет
а) Теломералар хромосомалардың ядро матриксіне бекінуіне қатынасады.
б)Теломералар хромосома хроматидаларының ұштарын бір-бірімен тіркестіреді.
2) Тұрақтандырушы қызметі
а)Жасушада теломераза болмаған жағдайларда ДНҚ-ның кодтаушы бөлімін толық
репликацияланбаудан сақтайды;
б)Егер жасушада теломераза болса,үзілген хромосома ұштарын тұрақтандырады;
3)Гендердің экспрессиялануына әсер етуі
Теломераға жақын орналасқан гендер экспрессиясы төмен болады (репрессияланған),
мұны транскрипциялық үнсіздік немесе сайлинсинг деп атайды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Мушкамбаров Н.Н, Кузнецов С.Н. “Молекулалық биология”.
2003ж.
• Қазымбет П.К., Мироедова Э.П. “Биология”. Астана 2007ж.
• Жимулев И.Ф. “Общая и молекулярная биология” Новосибирск 2006ж.
• www.google.ru
• Әбилаев С.А. “Молекулалық биология және генетика”
        
        Қарағанды Мемлекеттік Медициналық Университеті
Молекулярлы биология және медициналық генетика кафедрасы
Реферат
Тақырыбы:Теломерлер. Теломеразалы ... ... ... ... ... және қызметі.
* Адамның ісік жасушасындағы теломеразаның активтілігі.
* Теломераза және қартаю.
* Қорытынды
* ... ... -- ... екі иығының ұшындағы бөлігі.
Хромосома ұштарында оларды қорғайтын ерекше бір ... ... ... ... ... ... лауреаттары Барбара Мак- Клинток және Герман
Меллер 1938 жылы дәлелдеді. ... бұл ... ... деп ... ... Грек ... ... "телос" - соңы, ұшы , ал "мерос" -
бөлшек деген мағынаны білдіреді. ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын ферменттің
болуы қажет екендігін 1971 ж Москва биологы Алексей Оловников, дәделдесе, 1985 ж. ... мен ... ... ... ... Соңғы кезде теломерлерді клетка
қартаюын, ісік клеткаларының дамуын тежеу бағытында қолдану шаралары
талқылануда.
Теломерлер - ... ... ... ... ... ... Адам организмінде теломерлер монотонды түрде қайталанып
отырады, ұзындықтары 7-15 мың п.н. 1989 ж Thomas Cech теломеразалардың құрылысы ... ... ... ... үшін ... ... ие ... Теломеразада
РНК-матрицасы бар, сондықтан кері транскриптазалар қатарына жатқызылады.
Теломералар қызметтері
Теломералар төмендегідей ... ... ... ... ... ... ядро матриксіне бекінуіне қатынасады.
б)Теломералар хромосома хроматидаларының ұштарын бір-бірімен тіркестіреді.
2) ... ... ... ... ... ДНҚ-ның кодтаушы бөлімін толық
репликацияланбаудан сақтайды;
б)Егер жасушада теломераза болса,үзілген хромосома ... ... ... әсер ... ... орналасқан гендер экспрессиясы төмен болады (репрессияланған),
мұны транскрипциялық үнсіздік немесе сайлинсинг деп атайды.
Теломерлердің айтарлықтай ... ... ... орналасқан гендерді активтендіреді,
Мысалы Rap 1не TFR 1гендерінің активтенуі
4) ... ... ... ... жасушаның бөлінуін есептеп отыратын
репликометр болып табылады. Жасуша үшін оның ... рет ... ... ... ұзындығының сындарлы деңгейіне дейін қанша рет бөлініп ... ... ... да теломера- жасушаның теломерасыз қанша рет бөліне
алатынын есептейтін ... ... ... ... ... ... жеткенде ол өзінің жоғарыда аталған
қызметтерін атқара алмайды, сондықтан да жасуша циклы бұзылып өледі.
Сондықтан да, барлық жасушаларда немесе тек ... ... ... ... ... ... репликацияланбаған участкелері қалпына келуі қажет.
Бұл қызметті теломеразалар атқарады.
Теломеразалар әрекетінің тетіктері
Теломеразалар әрбір теломералардың G-тізбегін ұзартады. Теломеразалармен 450 ... ... ... РНҚ ... Оның ... ...
учаскесі 1,5 теломерлік қайталануға комплиментарлы болады
Осы РНҚ-ның сол жағындағы триплет (АУЦ) ДНҚ-ның G-тізбегінің шеткі теломерлік
жартықайталанумен ... ... үшін ... Қалған
гексонуклеотид (ЦЦААУЦ) G-тізбекті 31 ұшынан ұзарту үшін матрица ретінде қызмет
атқарады.
Теломеразалар қызметі, өте қызық-таңқаларлық, ол қысқа, ... ... ... ескі аналық (матрицалық) ұзын тізбекті ұзартады.
Аналық (ескі, ұзын) тізбектің 31 ұшына теломераза бірізділікпен бірнеше ондаған, ... ... ... (ГГТТАГ) жалғайды (элонгация, транслокация).Осыдан
кейін біршама ұзарған (аналық) тізбек тағы бір Оказаки ... ... үшін ... ... ... ... сипатталған ДНҚ синтезі сияқты жүзеге асады. Алғаш ... ... 31 ... ... ... ... ДНҚ-полимераза ß теломерлік
қайталануларға комплиментарлы дезоксинуклеотидтерді ұйытқыға жалғайды.
Фрагменттің өсуі 51 31 ... ... ал оның ... ... ... ... түйіскенде ғана жүзеге асады. Синтезделген фрагменттің ДНҚ тізбегіне
жалғануын ДНҚ-гигаза ... ... ... жаңа тізбектегі алып тастайды. Нәтижеде ДНҚ қос ... ... ... ... - екі ... РНК ... Бұл ... ферменттің катализдік
аймағын құрайды. Соматикалық жасушаларда теломеразалар ... ... ... ... ... ұрық ... байқалады. 85-90% жиілікте
теломераза ісік клеткалары мен тканьдерінде активтілік көрсетеді. Теломеразалық
активтілігі жоғары болған сайын ісік қаупі арта ... ісік ... ... активтілігі
Қартаюдан басқа теломерлер және теломераза маңызды биологиялық мәселемен
байланысты, бұл-ісікті процесс ... ... ... шек жоқ: ... ... тоқтаусыз көбейе береді.
Мұндай жасушалардың ерекшелігін иммортализді (мәңгі өлмейтін) деп атайды.
Мәңгі ... ... екі ... ... ... ... in vitro ... болады.
In vivo тәсілімен ісікті процестен жасушаларды алу жолмен.
+ Біріншілік ісікті ... ... және ... ... ... Адам ... ... ісік аурулардың пайпа болуы теломеразды белсенділікпен
тікелеі байланысты.
+ Қатерлі ісік аурулардың 85%-да теломеразды белсенділік ... ... бас ми ... ... ... 40-60% жағдайда анықталған.
+ Керісінше: қатерсіз ісікті процесте теломераза ... ... сау ... ... мөлшерге сәйкес келеді (27%).
+ Теломераза ферменті - ... ... ... ... ... ... саналады.
Теломераза және қартаю
Қартаюдың теломерлік теориясы
* 1971ж. Хейфликтің ашылуы жалпыға мәлім болды, осы ... ... ... ның ... ... репликациясына арнайы механизміне көңіл бөлді.
* Бұл А.М.Оловниковты маргнинотомия теориясын ауына түрткі берді.
* ... ... ... ... ... ... теломерлердің репликация
* механизмі болмайды, сондықтан жасушалар бөлінгенде, теломерлер бірітндеп қысқара
* бастайды. Теломерлердің ұзындығы критикалық деңгейіне дейін жеткенде, ...
* ... ... ал осы деңгейге жеткенде өле бастайды.
Теорияны дәлелдейтін фактілер:
* Қалыпты жасушалар бөлінгенде теломерлер қатарының ұзындығы 50-100
* ... ... ... Адам ... 50 рет ...
* ... 2-3 мың ... дейін қысқарады. ДНК-ның теломерлі бөлігінің
* жалпы ұзындығымен - 10-15мың нуклеопротеитке қарағанда, жоғарыда көрсетілген
* қысқарған нуклеопротеиттер ... бір ... ... ғалымдары қартаюдың алдын-алу шараларын тапты.
Олар кеміргіштерді 50%-ке дейін ұзақ өмір сүретіндей етіп ... ... ...
жету үшін ғалымдар ағза құрамына теломераза ферментін өсіру арқылы қол жеткізді.
Егер бұл ... ... ... көрсетсе, онда ғаламдық аурулардың бірі -
прагерияның алдын ала алады.
Теломерлердің қысқаруы жасушаларға негативті әсер етеді:
екі бір-біріне ... ... ... ... ... - бұл ... ... белсенуі, яғни қартаюға
жауап беретін АGE гендері;
* "қолайлы" гендердің инактивациясы болады, яғни жасушаның толық ... іске ... ... ... ... ... арнайы механиздері бар, бұл
* теломеразаның ашылуымен тікелей байланысты.
* Соматикалық жасушалардың теломерлерінің қысқаруы жайлы ақпарат бар. Бұған дәлел ретінде көптеген ... ... ... in vivo ... ... жатады.
* Жетілген жыныс жасушаларының теломерлері организмнің жасына байланысты болады.
* Теломерлердің қысқаруы зерттелген дақылда жасушалардың бөлінуінің тоқтауына әкеледі.
* Сонымен қатар аралас ... бар: ... ... ... ... ... жасушалардың үздіксіз көбеюіне әкеледі).
Қорытынды
Адамның ядролық ДНҚ-ның бір молекуласының ... ... 120 ... ... ... тең ... жасушаның әрбір бөлінуінде теломераза белсендігінсіз
ДНҚ молекуласы 0,00005% -- ға ... ... Бұл ... хроморине өте аз. Бірақ,
табиғатта теломера ұзындығын қалпына келтіріп отыратын тетіктер болмаса түбінде
хромосомалар ... ... ... еді. Тек ... ғана ... ... толық репликацияланбау проблемасының биологиялық маңызы орасан
зор. Сонымен қатар, бұл құбылыс ағзалардың ... ... ... де ... ... әр ... ... жас жасушалардағы хромосомалардың теломералық
учаскелерінің қысқаруы, ең соңында олардың толық жойылып, бірте - ... ... ... гендердің толық репликацияланбай қалуына себеп болуы мүмкін. Мұндай жағдайда
жасуша тіршілігін жойған болар еді, бірақ бұл ... ... және ... ... ... шешіледі. Теломера хромосомалардың ядро ішінде дұрыс бағтта
қозғалуына қатынасады. Теломераза ферментінің қатынасуымен ұштары үзіліп қалған
хромосомаларға жалғанып, олардың қызметін қалпына ... ... ... ауру адамдарда 16 - хромосоманың ұзын ... ... ... ...
теломера жалғану арқылы α- глобиндік геннің қызметі қалпына келтіріледі. Гендер
активтілігіне әсер ... ... ... ... ... ... ...
төмен болады, бірақ теломералардың қысқаруы оларға жақын орналасқан гендердің
активтілігін жоғарылатады.
Теломералар осындай қызметтер атқару арқылы хромосомадағы ... ... ... - ... ... қатысып, ағза үшін маңызды рөл атқарады.
+ Сонымен қорыта айтқанда, ... ерте ... ерте ... ... ... түседі.
Теломерлер және теломеразаның құрылысы мен атқатарын қызметтерін білу,
болашақ дәрігерлерге көптеген ауруларды,
сонын ішінде ісік ... мен ... ... ... ... ... және ерте
диагностикалық-емдік шараларды қолдануға мүмкіндік береді.
+ Теломеразаның ғылымға енуінен бастап, әсіресе қазіргі таңда адам
организмінің қартаю ... ... ... ... ... теломерлер және
теломеразаның енуі, біздің жер шарымызда болашақта онкологиялық (ісікті) ... мен ... ... ... ... ... ... деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Мушкамбаров Н.Н, Кузнецов С.Н. "Молекулалық биология". 2003ж.
* Қазымбет П.К., Мироедова Э.П. ... ... ... Жимулев И.Ф. "Общая и молекулярная биология" Новосибирск 2006ж.
* www.google.ru
* Әбилаев С.А. "Молекулалық биология және генетика"

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Теломерлер .теломерлік белсенділік8 бет
Теломерлер.Теломеразалы белсенділік3 бет
Теломера16 бет
Қартаюдың молекулалық-генетикалық механизмдері. Қартаю процессі.9 бет
Іскерлік белсенділікті салықтық ретеу114 бет
Іскерлік белсенділікті салықтық реттеу140 бет
Бағалы қағаздар нарығы: инвестициялық белсенділікті көтеру факторы ретінде57 бет
Белсенділік және оның түрлері, тұлға дамуындағы ролі23 бет
Денсаулық және физикалық белсендiлiк18 бет
Интеллектуалдық ойын құралдары арқылы танымдық белсенділікті дамыту технологиясы57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь