Қаржы жүйесі: мәні, түсінігі және құрылымы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1 ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Қаржының пайда болу тарихы
1.2 Қаржы жүйесі: ұғымы, экономикалық мәні
1.3 Шет мемлекеттердің қаржы жүйесі

2 ҚР ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЛЫМЫ МЕН БАҒЫТТАРЫ

2.1 ҚР қаржы жүйесінің құрлымы
2.2 Жалпы мемлекеттік қаржылар.қаржы жүйесінің негізгі буыны ретінде
2.3 ҚР қаржы жүйесіндегі шаруашылық жүргізуші субьектілердің рөлі

3 ҚР ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУДІҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ

Мемлекет экономикасында қаржы жүйесінің атқаратын қызметтері өте маңызды болып табылады. Қаржы жүйесінің жағдайына қарап экономиканың жағдайын болжауға болады. Қаржы жүйесінің қызметі экономикалық қатынастар жиынтығын туғызып, ақша қаражатын ұлғаймалы ұдайы өндірісте құру, пайдалануды жүзеге асырады және басқа да қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға жұмсалады.
Президенттің Қазақстан халқына жолдауында қойған біздің мемлекеттің кең ауқымды мақсаты – тәуелсіз гүлденген және саяси тұрақты Қазақстанды орнату үшін шекті ұзақ мерзімді басымдылықтарды жүзеге асыру керек: ұлттық қауіпсіздік, ішкі саяси тұрақтылық және қоғамның үйлесімі, шетелдік инвестициялар мен ішкі жиналымдардың жоғарғы деңгейімен бірге ашық нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өркендеу, республика азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл - ауқаты, инфрақұрылымы, әсіресе көлік пен байланыс, кәсіби мемлекет. Осы басымдылықтарды іске асыру мемлекеттен орасан зор қаржылық ресурстарды жұмылдыру мен тиімді қолдануды талап етеді. Яғни қаржы экономиканың даму процесін қамтамасыз етуге бағытталады.
Қаржы ("қолма-қол ақша", "табыс" ұғымын білдіретін орта ғасырдағы латын тілінің «financia» сөзінен пайда болған француздың «finance» сөзінен шыққан) қоғамда нақты өмір сүретін, объективті сипаты мен айрықша қоғамдық арналымы бар өндірістік қатынастарды білдіретін ақшалай қаржы ресурстары мен қорларды жасау және пайдалану процесіндегі экономикалық қатынастарды қамтып көрсететін тарихи қалыптасқан аса маңызды экономикалық категориялардың бірі болып табылады. Ол натуралдық шаруашылықтан жүйелі тауар-ақша айырбасына көшу жағдайында пайда болып, дамыды және мемлекеттің және оның ресурстарға қажеттіліктерінің дамуымен тығыз байланысты болды [5].
Қаржы — бұл шаруашылық жүргізуші субъектілерде және мемлекетте ақшалай табыстар мен қорланымдарды қалыптастырумен, сонымен бірге оларды ұдайы ұлғаймалы өндіріске, қоғамның әлеуметтік және басқа қажеттіліктерін қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты жалпы қоғамдық өнімнің құнын және ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлу процесінде пайда болатын ақша қатынастары
Экономикалық өмірде қаржының сыртқы көрінісі қоғамдық өндірістегі әр түрлі қатысушылар қаражаттарының қозғалысы түрінде болып жатады. Құбылыстар бетінде бұл қозғалыс ақшалай соманы шаруашылық жүргізуші субъектілердің бір-бірімен қолма-қол ақшасыз жасасатын есеп айырысулары; табысты бөлу және кәсіпорындарда, фирмаларда ішкі шаруашылық арналымының қорларын қалыптастыру; мемлекеттік бюджеттің кірістеріне салық төлемдерін аудару; қайырымдылық қорларына қаражаттар төлеу және тағы басқа операциялар қолма-қол ақшасыз немесе қолма-қол ақшамен есеп айырысу түрінде бір иеленушіден басқа иеленушіге беруі болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1.Құлпыбаев С. « Қаржы» Жоғарғы оқу орнына арналған оқулық. - Алматы, 2007ж, 5 бет.

2.Баязитова Ш. «Қаржы теориясы» Оқу құралы. – Алматы, 2009, 47 бет.

3.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы .

4.К.Бердалиев «Қазақстан экономикасын басқару негіздері» Алматы 2001жыл, 37 бет .

5.Аль Пари» журналы «Мемлекеттік қаржы жүйесіндегі бюджеттік процедураның орны мен рөлі» Л.У.Мырзабай 2004ж. №1 б.64-67.

6.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаев «Қаржы» оқулық Алматы 2003 жыл, 81 бет.

7. Б.Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов «Қаржы» Алматы 1994 жыл . б.75

8.А.Сахариева, С.Сахариев «Жаңа кезең экономикалық теориясы» оқулық Алматы 2004 жыл . 30 бет.

9.«Қаржы-Қаражат» журналы «Бюджеттік жоспарлауды жетілдірудің мәселелері» А.Орманбаев , Б.Есенгелдин 2011ж. №8.

10.«Қаржы-Қаражат» журналы «Қазақстанның қаржылық жүйесінің мықтылығы және оның факторлары» Искакова З. 2011 ж. №5.

11.Мауленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.Қ. «Экономикалық теория», Алматы – 2004 ж, 278.

12.Назарбаев Н. «Қазақстан – 2030 стратегиялық бағдарламасы», Алматы – 1998 жыл, 325 бет.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қаржының пайда болу тарихы
1.2 Қаржы жүйесі: ұғымы, экономикалық мәні
1.3 Шет мемлекеттердің қаржы жүйесі
2 ҚР ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ... МЕН ... ҚР ... ... ... ... ... қаржылар-қаржы жүйесінің негізгі буыны ретінде
2.3 ҚР қаржы жүйесіндегі шаруашылық жүргізуші субьектілердің рөлі
3 ҚР ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУДІҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Мемлекет ... ... ... атқаратын қызметтері өте маңызды болып табылады. Қаржы жүйесінің жағдайына қарап экономиканың жағдайын болжауға болады. Қаржы жүйесінің қызметі экономикалық ... ... ... ақша ... ... ... өндірісте құру, пайдалануды жүзеге асырады және басқа да қоғамдық ... ... ... ... халқына жолдауында қойған біздің мемлекеттің кең ауқымды мақсаты - тәуелсіз гүлденген және саяси тұрақты Қазақстанды ... үшін ... ұзақ ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздік, ішкі саяси тұрақтылық және қоғамның ... ... ... мен ішкі ... жоғарғы деңгейімен бірге ашық нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өркендеу, республика азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл - ... ... ... көлік пен байланыс, кәсіби мемлекет. Осы басымдылықтарды іске асыру ... ... зор ... ... ... мен ... ... талап етеді. Яғни қаржы экономиканың даму процесін қамтамасыз етуге бағытталады.
Қаржы ("қолма-қол ақша", ... ... ... орта ғасырдағы латын тілінің сөзінен пайда болған француздың ... ... ... ... өмір ... ... сипаты мен айрықша қоғамдық арналымы бар өндірістік қатынастарды білдіретін ақшалай қаржы ресурстары мен қорларды жасау және пайдалану процесіндегі экономикалық қатынастарды ... ... ... ... аса ... экономикалық категориялардың бірі болып табылады. Ол натуралдық шаруашылықтан жүйелі тауар-ақша айырбасына көшу жағдайында пайда болып, дамыды және мемлекеттің және оның ... ... ... тығыз байланысты болды [5].
Қаржы -- бұл шаруашылық жүргізуші ... және ... ... табыстар мен қорланымдарды қалыптастырумен, сонымен бірге оларды ұдайы ұлғаймалы өндіріске, қоғамның әлеуметтік және басқа ... ... ... ... ... қоғамдық өнімнің құнын және ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және ... бөлу ... ... болатын ақша қатынастары
Экономикалық өмірде қаржының сыртқы көрінісі қоғамдық өндірістегі әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... бетінде бұл қозғалыс ақшалай соманы шаруашылық жүргізуші субъектілердің бір-бірімен қолма-қол ақшасыз жасасатын есеп айырысулары; табысты бөлу және кәсіпорындарда, ... ішкі ... ... ... ... ... ... кірістеріне салық төлемдерін аудару; қайырымдылық қорларына қаражаттар төлеу және тағы басқа операциялар қолма-қол ... ... ... ... есеп ... түрінде бір иеленушіден басқа иеленушіге беруі болып табылады.
ұғымы қаржы ұғымының одан әрі дамуы және нақтылана ... ... ... ақша ... ... құру және пайдалану негізіндегі қатынастардың жиынтығын және де осы қатынастарды үйымдыстыратын органдарды қамтиды. ... ... ... ... ... ұзақ ... өтті. Қаржы қатынастарының пайда болуы кезінде қаржы жүйесі тек бір ғана ... ... ... шектелді. Классикалық капитализм жағдайында батыстың көптеген өркениетті елдерінің, соның ішінде КСРО-ның ... ... екі ... буын - мемлекеттік бюджет пен жергілікті қаржылар құрады. Олар ақша ... ... ... берді, бұл буындардың көмегімен мемлекет өзінің саяси және экономикалық функцияларын орындап отырды. Қаржының мәнділік сипаттамасын, оның қоғамдық-экономикалық процестегі ... ... ... қаржы жүйесін сыныптаудың қағидалы үлгісі қойылған.
Курстық жұмыстың мақсаты - ... ... мәні мен ... ашу, ... ... ... жүйесінің құрлымың , сонымен қатар шет мемлекеттердің қаржы жүйесін еліміздің қаржы жүйесімен салыстыра отырып, оның негізгі мәселелері мен ҚР ... ... ... ... субьектілердің рөлі, жетілдіру алғышарттары және осы мәселелердің шешу жолымен таныстыру.
Курстық жұмыстың мақсатына сәйкес, осы ... ... ... ... қойылады:
- Қаржының пайда болу тарихымен таныстыру;
- Қаржы жүйесі ... ... ... ашу;
- Дамыған шет мемлекеттердің қаржы жүйесі мен таныстыру;
- Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің құрлымы мен таныстыру;
- Жалпы ... ... ... ... ... ... ... мәнің ашу;
- Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің шаруашылық ... ... рөлі мен ... ... ... қаржы жүйесін жетілдірудің алғышарттарының маңызын ашу.
Қалыпты әлеуметтік-экономикалық дамудағы қаржылардың маңыздылығы ерекше. Сондықтан бірінші бөлімде мен ... ... болу ... ... ... ... жүйесінің ұғымың, экономикалық мәнін және шет мемлекеттің қаржы жүйесін, дәлірек айтсақ, АҚШ мемлекетінің қаржы жүйесін қарастырамын. Екінші бөлімде ... ... ... жүйесінің құрылымын және оның бағыттарың қарастырамын, және соңғы үшінші бөлімде Қазақстан Республикасының қаржы ... ... ... ... ...
1 ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қаржының пайда болу тарихы
Қаржы ... ... ... ұғымын білдіретін орта ғасырдағы латын тілінің сөзінен пайда болған ... ... ... ... ... өмір сүретін, объективті сипаты мен айрықша қоғамдық арналымы бар өндірістік ... ... ... ... ... мен қорларды жасау және пайдалану процесіндегі экономикалық қатынастарды қамтып көрсететін тарихи қалыптасқан аса маңызды экономикалық категориялардың бірі болып табылады. Ол ... ... ... ... ... көшу жағдайында пайда болып, дамыды және мемлекеттің және оның ресурстарға ... ... ... ... ... ... қаржы терминін күнделікті қолданысқа енгізген авторды атау қиын. Бұл ... ... 1577 жылы ... ... алты ... ... жұмысын бастырып шығарған француз ғалымы Ж.Боденге қалдыруға болады.
Қаржы туралы ... ... ... ... туралы") алғашқы авторы Ксенофонт (б.э.д. 430-365 жж.) болды.
Аристотельдің (б.э.д. 384-322 жж.) қаржы саласындағы ... оның ... ... ... атты ... ... ... оның даму заңдылықтары, тауар-ақша қатынастарын қамту саласы мен ... ... ... ... рөлі қоғамның экономикалық құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен және функцияларымен айқындалады. Қаржының пайда болуынын бастапқы шарты ақша ... ... ... ... ... ... ... өндірісінің негізі тауар өндірушілердің экономикалық оқшауланушылығын шарттастыратын қоғамдық еңбек бөлінісі болып табылады. термині екі ... ... ... ... және ... ... ... -- ақша қатынастарының жиынтығы, олардың ажырағысыз бөлігі, ол әрқашан экономикалық жүйе шеңберіндегі қоғамдық ұдайы өндірістің түрлі субъектілері арасындағы ... ақша ... ... тек ... ақша қатынастарын білдіреді, сондықтан оның рөлі мен маңызы экономикалық қатынастарда ақша қатынастарының ... орын ... ... - ... ... өнім мен ... табысты жасау, бөлу және қайта бөлу процесінде қалыптаса отырып, қаржы қоғамның түпкілікті ... ... ... ... бөлігінің ақшалай тұлғалануы болып табылады. Қаржының басты белгілерінің бірі - оның тұлғалануының ақша нысаны және ақшаның нақтылы ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы өзі жайында әрқашан ақшаның нақты қозғалысымен аңғартып отырады.
Алайда қаржы ақша қатынастарының бүкіл ... ... деп ... ... ... еді. Ақша қатынастары ішінен тек олар арқылы мемлекеттің, оның аумақтық бөлімшелерінің, сондай-ақ шаруашылық жүргізуші ... ... ақша ... бұл ... ... болып табылады. Ақша қатынастары жалпы алғанда қаржыдан кең. Қаржы тек ақша қорларының, атап айтқанда табыстар мен қорланымдардың қозғалысымен байланысты ... ақша ... ғана ... ... ақша ... ... шеңберінен шығып кетеді. Қаржы қатынастарының жиынтығына, мысалы, шығындардың ... ... ... есепке алу мен бақылау жасау, өндірілген өнімді ақша нысанында өлшеу, өзіндік ... ... және ... ... ... ақшалай түсімді есепке алу мен сақтау, ақша айналысын реттеу және басқалары кірмейді. Сауда жүйесі ... ... ... алу және сату (тіпті мемлекет бөлшек сауда бағаларын реттеп отырған жағдайда да) кезінде ... ... ақша ... да ... жатқызуға болмайды. Себебі мемлекет бұл жерде ақша қатынастарын азаматтық-құқықтық әдіспен реттеп отырады. Кез келген ақша қатынастары ... ... ... ... ... ... жағынан да, функциялары жағынан да айырмашылығы бар. Ақша -- бұл ең алдымен ассоциацияландырылған өндірушілердің ... ... ... ... ... ... ал ... -- жалпы ішкі өнім мен ұлттық табысты бөлудің және қайта бөлудің ... ... ақша ... ... мен ... бақылау жасаудың құралы. Ол өндіруге, бөлуге және тұтынуға ықпал жасайды және объективті сипатта болады.
Экономикалық категория ретінде ... тән ... ... ... ... сипаты;
- қор құру ... ... ... ... ... -- бұл ... жүргізуші субъектілерде және мемлекетте ақшалай табыстар мен қорланымдарды қалыптастырумен, сонымен бірге оларды ұдайы ұлғаймалы өндіріске, ... ... және ... ... ... ... байланысты жалпы қоғамдық өнімнің құнын және ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлу процесінде пайда ... ақша ... ... ... ... - ақшаның болуы, ал қаржының пайда болуының себебі шаруашылық жүргізуші субъектілер мен мемлекеттің қызметін қамтамасыз ететін олардың ресурстарға қажеттілігі болып ... ... даму ... ... ... ... ... Мемлекет қаржы қатынастарының объективтік қажеттілігін ескере отырып, оларды пайдаланудың әр ... ... ... ... әр ... төлем түрлерін енгізу және жою, қаржы ресурстарының пайдалану нысанын өзгерту және т.б.
"Қаржы" ұғымы мемлекетпен ... бір ... ... ... жіктелуі кезінде, мемлекеттің дамуы мен оның ресурстарға деген қажеттіліктерін қанағаттандыруға байланысты ... ... ... ... пайда болып, дамыды және ол ақша нысанындағы ... ... ... ... ... ... ... кең ауқымын қамтиды. Тауар-ақша қатынастарының жалпы қамтуындағы сипатқа ие болып ... ... ... ... ... ... және үздіксіз болып жататын ақша айналымын -- ақша ағынын бейнелеп көрсетеді.
Қаржы ғылыми ұғым ... ... ... өмірде сан алуан нысандарда пайда болатын қызметтермен ассоциацияланады және міндетті түрде ақша қатынастарының қозғалысымен қосарлана жүреді.
Материалдық (ақшалай) мағынада ... деп ... өз ... меншігіндегі ақша қаражаттары қорларының жиынтығын айтады. Бұл жерде айта кететін бір жәйт, азаматтар көбінесе қаржыны ақша деп ... ... өте мол ақша ... ... ... тек мемлекет қолында болады және ешқандай айырбас процесіне араласпайды. Ал азаматтардың қолында күнделікті өмірде жұмсалатын жалпыға бірдей құндылық баламасы - ... ... ... Ал ... ... ... қаржы деп мемлекеттің ақшалай ресурстарын жоспарлы түрде қалыптастыратын және бөлетін, сондай-ақ олардың пайдалануын ұйымдастыратын экономикалық қатынастардың жүйесін айтады. Қаржының ақшадан ... ... да ... ... да ... бар. Ақша - бұл ең ... өндірушілердің еңбек шығындары өлшенетін жалпыға ортақ балама, ал қаржы - ... ішкі өнім мен ... ... ... және қайта бөлудің экономикалық тетігі, ақша қорларын жасау мен пайдалануға бақылау жасаудың құралы. Ол өндіруге, бөлуге және тұтынуға ықпал жасайды және ... ... ... ... мәні ақша ... құн ... ... Мұндай қозғалыстың шарты тауар ақша қатынастарының болуы және экономикалық заңдардың іс-әрекеті болып табылады. Қаржының қажеттігі объективті мән-жайдан ... ... ... және қоғамдық дамудың қажеттіліктерінен туындайды .
Қаржы белгілі бір қоғамның ақша ... Ол ... ... мен ... ... ... ... етуге бағышталады. Кез келген мемлекетте коғамдағы ақша ресурстарының құрамына мемлекеттік қаржы,шаруашылық жүйесінің қаржысы, кәсіпорынның және ... ... ... ... -- ақша ... ... Ол қаражат тұрғындардың әлеуметтік кепілдігін қамтамасыз етуде, заңдылықпен құқықты сақтауға, қорғаныс пен қоғамдық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік болжам, банктік және мемлекеттік несие, экономиканы тұрақтандыру қорға, зейнеткерлік, түрғындарды жұмыспен қамту қоры, әлеуметтік және ... ... ... ... қор, мемлекеттік қоғамдық ұйымдардың қаржысы, мемлекеттік салалық министрлік пен ведомствоның қорлары енеді.
Шаруашылық жүйесіндегі қаржыны (мемлекеттік және мемлекеттік емес) -- ... ... ... акционерлік қоғам, ассодиация, трест, бірлестіктердің ақшалай қаржысын құрайды.
Кәсіпорынның қаржысын (мемлекеттік, мемлекеттік емес) -- меншіктегі және ... ... ... мен ... қорының ақшалай қаражаты.
Тұрғындардың қаржысы -- шаруашылық, еңбек қызметтерінің (жалақы, акция ... пай ... мен банк ... проценті т.б.) негізінде, коммерциялық және халықтық банктегі сақталым қаржылардың, зейнеткерлік қорды ... іске ... ... ... қаражатты құрайды.
Қаржының пайда болуының бастапқы шарты ақша қатынастарымен ортақтастырылған тауар өндірісі болып есептеледі.
Тауар өндірісінің негізі тауар ... ... ... ... ... ... бөлінісі болып табылады. Олардың әрқайсысы өндірістің материалдық-заттай факторларының айырмашылығы, олардың әр ... ... ... өнім ... ал сол себепті тіпті ұқсас тауарлар нақтылы және затталынған еңбектің әр түрлі шығындарымен өндіріледі. Бұл теңсіздіктің салдарынан шығындар мен еңбек ... ... ... ... және ... күш-жігерге баламалы тұтынудың өлшемін ескере алатын айрықша механизмнің объективті қажеттігі туады.
Ұдайы өндіріс процесінің үздіксіз жалғасып жататын ... ... ... ... және тутыну стадиялары оның қатысушылары арасында тауар қатынастарының болуын айқындайды, өйткені өндірілген өнімдер сатып алу-сатуға ... ... ... ... өнім оны ... бұрын айырбастау және бөлу стадияларынан өтеді
Қаржы ғылыми ұғым ретінде қоғамдық өмірде сан алуан ... ... ... ... ассоциацияланады және міндетті түрде ақша қатынастарының қозғалысымен қосарлана жүреді.
Экономикалық ... ... ... көрінісі қоғамдық өндірістегі әр түрлі қатысушылар қаражаттарының қозғалысы түрінде болып жатады. Құбылыстар бетінде бұл қозғалыс ақшалай соманы ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысулары; негізгі капиталға жұмсалатын амортизациялық соманы есептеу; табысты (пайданы) бөлу және ... ... ... арналымның қорларын қалыптастыру; мемлекеттік бюджеттің кірістеріне салық төлемдерін аудару; қайырымдылық қорларына қаражат ... ... ... үшін ... ... ... және тағы ... операциялар қолма-қол ақшасыз немесе қолма-қол ақшамен есеп айырысу түрінде бір иеленушіден ... ... ... болып табылады. Осының барлығында және осыған ұқсас қаржы операцияларында ақша қатынастарының қозғалысы болып жатады. "Қаржы" ... ақша ... ... ... ... байланысты болатын экономикалық қатынастардың кең ауқымын қамтиды. Тауар-ақша қатынастарының жалпы қамтуындағы сипатқа ие ... ... ... ... ... ... нақтылы және үздіксіз болып жататын ақша айналымын -- ақша ағынын бейнелеп ...
1.2 ... ... ... экономикалық мәні
ұғымы қаржы ұғымының одан әрі дамуы және нақтылана түсуі болып табылады. ақша ... ... құру және ... ... қатынастардың жиынтығын және де осы қатынастарды үйымдыстыратын органдарды қамтиды. ... ... ... ... ... ұзақ ... ... Қаржы қатынастарының пайда болуы кезінде қаржы жүйесі тек бір ғана буынмен мемлекеттік бюджетпен шектелді. Классикалық капитализм жағдайында батыстың көптеген ... ... ... ішінде КСРО-ның қаржы жүйесін екі негізгі буын - мемлекеттік бюджет пен ... ... ... Олар ақша қорларын қалыптастыруға мүмкіндік берді, бұл буындардың көмегімен мемлекет өзінің саяси және экономикалық ... ... ... ... ... ... оның ... процестегі орнын негіздей отырып, қаржы жүйесін сыныптаудың қағидалы үлгісі қойылған. Осы критерийге сәйкес қаржы жүйесі мынандай үш бөлікті қамтиды:
* ... ... ...
* ... ... ...
* басқарудың қаржылық аппараты.
Ақша қорларының қозғалысына байланысты мемлекет, шаруашылық жүргізуші субъектілер, аймақтар және жеке азаматтар арасында ... ... ... ақша ... жиынтығы қаржы қатынастарын құрайды. Қаржы қатынастары негізінен екі сфераны қамтиды: мемлекеттік бюджетке жинақталатын ... ... ақша ... ... ... ... болатын экономикалық ақша қатынастары және кәсіпорындардың орталықтандырылмаған ақша қорларының толық айналымын ... ... ақша ... ... ... оған ... ... тығыз байланысымен және оның қосалқы жүйелерінің ... ... өмір сүре ... ... қаржы бір жағынан өндірістік қатынастардың бір бөлігін білдіреді және осы қатынастар жүйесінің элементі болып келеді, ... ... ... ... ... ... бар ... байланысты элементтерден тұратын жүйе болып табылады. Функциялық сыныптауға сәйкес қаржыларды функциялық қосалқы ... ... ... ... салық, бюджет, сыртқы экономикалық, қаржылық жоспарлаудың, қаржылық бақылаудың және басқа қосалқы жүйелер. Сонымен қаржылар ақшалай құралдар қорының қалыптасу, бөлу және ... ... ... ...
Қаржы жүйесі экономикалық мәні тиісті акша қаражаттарының қорын құру және пайдалану негізіндегі қатынастардың жиынтығын, сондай-ақ, осы қатынастарды ұйымдастыратын органдарды ... ... бұл ұғым тар ... ... ... мекемелерінің жиынтығы ретінде қолданылады, бірақ бұл анық ... ... ... ... қаржының мәндік сипаттамасынан туындайтын қаржы жүйесінің сыныпталуының ... ... ... ... орны ... [7. ... функционалдық сыныптамаға сәйкес, салық, бюджет, сыртқы экономикалық қатынастар, қаржыны жоспарлау, бақылау және басқаларды функционалдық жүйеастылар деп ... ... ... ... ... критерийден басқа қаржы жүйесін звенолар бойынша шектеуге мүмкіндік беретін қаржы ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің қаржысы, халық қаржысы деп жіктеуге болады. Сыныпқа байланысты болып келетін звенолар қаржы қатынастары, қаржы қорлары, басқару аппараты ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне интеграциялық сипат береді.Қаржы жүйесінің жекелеген құрамдас бөліктерінің орны мен рөлі ... ... ... ... ... басқа элементтер жүйесінде жетекші орынға ие болып келеді. өйткені оның ролі звенолар мен элементтер жүйесінде басты ... ... ... Бұл - ең ... мемлекеттік бюджет түрінде берілген мемлекеттік қаржылар.Материалдық өндіріс саласындағы шаруашылық жүргізуші ... ... ... негізін құрайды және олар қаржылық жүйенің бастапқы буыны болып табылады, өйткені материалдық өндірісте нақты өнім қоғаның қаржы ресурсының негізгі көзін ... емес ... ... ... ... орны мен ролі оның ... табысының қолдануы мен бөлісіне байланысты анықталады. Бұл салада қаржылық қатынастар оның бастапқы құрылымы мен оның қаржылық жүйенің ... ... ... ... несие, т.б. тәрізді басқа экономикалық буындарымен пайда болады.Халықтың қаржылары қаржы жүйесінің ерекше бір ... ... ... өзінің қаражаттарымен жалпы мемлекеттік қаржылық жүйесімен және меншіктің барлық нысанындағы материалдық өндіріс пен ... емес ... ... ... субъектілермен қатынасқа түседі.
1.3 Шет мемлекеттердің қаржы жүйесі
Американдық федерациясында қаржы жүйесі АҚШ Конституциясымен қабылданды. Бұл құжат бойынша штаттар федеративті ... ... ... қоса ... ... ... ... тапсырды. ХХ ғасырда АҚШ-тың бюджетік құрылымы және федеративті бюджет көптеген өзгерістерге ұшырады. Негізінен, мемлекеттік бюджеттің мөлшері өсті, сонымен ... ... ... ішкі ... ... мен ... ... қаржылардың қатынасы да өзгерістерге ұшырады.
Басқа дамыған мемлекеттердегідей АҚШ-тың бюджеті де үш негізгі функцияларды орындайды:
- ... ... ... ... ... ... соттар және тағы басқалар);
- әлеуметтік қамтамасыз ету мақсатында әлеуметтік топтардағы тұрғындар - мен ... ... ... ... ... ... өсуге жағдай жасау, кәсіпкерлікті қолдаудағы шарттарды қалыптастыру үшін бюджетті құрал ... ... ... ... ... ... ... және үш деңгейден тұрады:
- федеративті бюджет;
- 50 ... ... - ... ... ... ... ... және басқа бөлімшелердің 12,7 мың бюджеттері.
АҚШ-тағы федеральды ... - бұл ... ... және ... сай түсімдердің көздері бойынша барлық мемлекеттік табыстар мен шығыстардың сметасы. Бюджеттік табыстар ... ... және ... емес ... ... ... ... үлкен бөлігін құрайды.
Федеральды бюджеттің табыстар мен шығыстар құрылымы негізінен мемлекеттің бюджеттік-қаржылық саясатына байланысты жыл сайын өзгеріп ... ... ... ... ... ... ... күшті әсер етеді. Сондықтан мемлекеттің қаржылық стратегиясын президенттің әкімшілігі анықтайды.
Әлеуметтік бағдарламалар ... екі ... ... ... ... инвестициялардың түсуін қамтамасыз етеді;
* қоғамдағы әлеуметік тұрақтылыққа кепілдік ретінде болады.
2010 жылғы бюджетте аса маңызды мән ... ... ... ... жетілдіру саналды. Бұл бюджет бойынша қаржы-қаражатты үш еседей бөлу, яғни 5 жылға 5 млрд доллар бөлінді. Президент ... ... ... ... ... ... 2010 ... бюджеті 2 трлн 230 млрд долларды құрады және американдық экономиканы ынталандыру бойынша жоспарларды қамтиды.
Федеральды ... ... жылы 1 ... ... келесі жылдың 30 қыркүйегінде аяқталады, көптеген штаттарда - 1 шілдеден келесі жылдың 30 ... ... ... ... көбі ... екі жылға тәжірибелейді.
АҚШ-тағы штаттардың және жергілікті органдардың бюджеттері едәуір дербес немесе тәуелсіз деп айтуға болады. Оларды әкімшілік ... ... ... ... ... және ... Федеральды өкімет штаттардың бюджеттерін бақыламайды. Штаттардың өкіметі қаржы және бюджет бойынша федерация алдында жауап бермейді. Шығыстардың сметасын бюджеттік және ... ... ... ал ... сметасын - салықтық әне басқа органдар. Бюджеттің проекті жергілікті заңнамалық органдарға тапсырылады.
Штаттардың ең ірі шығыстары: ... (35% ... ... ... әлеуметтік қамтамасыз ету (13%), денсаулық сақтау (9%), ... ... ... үй құрылысы.
Жергілікті бюджеттер мемлекеттік игіліктерді қаржыландыру мақсатында жұмсалады: ... мен ... ... ... алу, ... ұйымдар мен кәсіпорындардағы жұмысшылар мен қызметкерлерге жалақыны төлеу.
Жергілікті өкімет органдарының бюджеттері бөлектенген және ... ... ... ... өзінің бюджеті өзі құрастырады, қарастырады және орындайды.
Мемлекеттік қаржылар жүйесінде маңызды орынды ... ... ... ... ... арнайы қорлар атқарады. Олар мақсатты мағынасы бар ... ... ... көрсетеді. Табыстары салықтық және салықтық емес түсімдер, сонымен қатар федеральды бюджеттің қаражаттары есебінен ... ... ... жатқызылады:
- әлеуметтік сақтандыру қорлары - қартайғанда, денсаулығын жоғалтқан жағдайда және басқалар;
- шаруашылық өмірді реттеуге бағытталған экономикалық қорлар;
- ... ... ... қорлар - президенттің қарамағындағы резервтер.
Салықтық төлемдердің жүйесін көбінесе бюджеттің табыстық бөлігі анықтайды. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... жүйеге ұқсас және федеральды бюджеттің, штаттар мен жергілікті органдардың бюджеттердің табыстарының басты көзі болып есептеледі. Федеральды үкімет ... ... ... 70% ... штататрдың үкіметі - 20%, жергілікті өкімет - 10%. [17. ... ... ... ... ... ... ... кіреді:
- жеке табыс салығы (2010 жылы федеральды бюджеттің табыстық бөлігінің 48%);
- әлеуметтік қамтамасыз ету қорларына салықтық аударымдар ... ... ... салығы (10%);
- акциздік жиналымдар (4%);
- мұрагерлікке және сыйға салынатын салық;
- кеден баждары;
- тұтыну тауарларының көтермелік сатудан ... ... және ... мүлікке салық.
Соңғы үш салық түрлерінің сомасы 2010 жылғы федеральды бюджеттің 4% құрайды.
Тура ... ... ... жүйесінде маңызды орынға ие, яғни олар: өзіндік табысқа салық (жеке табыс салығы), әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... корпоративті табыс салығы.
АҚШ-та жеке табысқа салық салудың келесі қасиеттері танылады:
- салық салудың прогресивті мәні;
- салықтық аударымдардың ... - ... ... ... тек қана анықталған соманың нақты бөлігіне пайдаланылады;
- салық салу ставкасының ... ... ... ... ... ... әмбебаптығы - табыстың теңдік сомасында әдетте бірдей ... ... ... мақсатты жеңілдіктер мөлшерінің көптігі;
- әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... түспейтін жеке табыстардың белгіленген минималды деңгейі.
Федеральды салық салу жүйесіндегі өзінің көлемі жағынан екінші орындағы - ... ... ету ... ... - ... компоненттерден тұрады. Оған кіретіндер: әлеуметтік сақтандыру үшін салық; медициналық қызмет көрсетуді қамтамасыз ету үшін салық; жұмыссыздыққа жеке ... ... ... ... қорындағы төлемдер.
Жергілікті салықтар үш негізгі топтарға бөлінеді:
Бірінші топ - жергілікті ооргандардың тура және жанама салықтары. Тура салықтарға: ... және ... ... мұрагерлікке және сыйға салынатын салықтар жатады, жанама салықтарға - сату үшін, жанармайға, темекі және ішімдік заттарына ... ... ... ... тобы ... ... ... қосымшалар ретінде қарастырылады. Бұндай салықтарға жеке табыс және корпоративті табыс салықтары жатады.
Жергілікті салықтардың үшінші тобы - ... ... ... ұстауға, қонақүйлерге, коммуналды жиналымдарға және басқаларға салынатын салықтар. Көлікке салынатын салық ставкасы көлік түріне байланысты болады. Негізінен, бұл ... ... ... және ... ... үшін аса үлкен маңызы жоқ.
Жергілікті салықтар:
мүліктік;
сатудан және ... ... ... ... салығы;
сатуға жалпы салық;
корпоративті;
мұрагерлікке және сыйға салынатын салық.
АҚШ-тың салықтарының құрылымы берілген.
АҚШ-тың салықтық қызметі келесі түрде қалыптасқан. Салықтық ... ... ... ... ... ұйым - ішкі ... қызметтілігі болып табылады, оның ішінде орталық аппарат, 7 аймақтық және 62 аудандық ... ... ... ... ... ... салықтық қызметі бар. Ол әдетте табыстар департаменті деп аталады. Үш штатта салықтық қызметтің басшысын сайлау ... ... ал ... штаттарда салықтық қызметті комиссия басқарады. ... ... ... ... ... ... ... орын алады. Ұлыбританияда арнайы қорлардың мөлшері мемлекеттік бюджет ... ... ал ... мемлекеттік шығындардың жартысынан көп бөлігі арнайы қорлардан қаржыландырылады.
Жапонияның бюджеттік және ... ... ... тізбегі жергілікті басқару органдарының (префектуралардың) бюджеті болып табылады. Жапонияда 47 префектура, ол 3045 қала, ауыл және аудандарды қосады және оның ... өз ... ие. ... бюджеттердің кіріс бөлімі салықтық және салықтық емес кірістерден құрылады. Жапонияда жергілікті салық бюджетте үлкен орынға ие ... ол ... ... ... да ... (40%). Бұл мемлекеттің бюджеттік жүйесінің әдістемелік ерекшелігі. Жалпы мемлекеттік салықтардан есептелетін сома кірістік бөлімнің 17%-на тең. Префектуралардың салықтық емес ... ең ... ... ... ... өткізуге арналған дотациялар (13%) болып табылады. Басқа да салықтық емес кірістер жергілікті бюджеттің 30%-на тең.
Жапонияның жергілікті басқару органдарының қаражаттары ... ... ... ... апаттардың нәтижесінен туындаған дәйектерін жою жұмыстары қаржыландырылады. Сонымен бірге жергілікті бюджет арқылы жұмыс күшіне кететін, көптеген ... ... ... ... ... Бюджеттік қаражаттардың едәуір бөлігі жергілікті басқару органдарына соның ішінде полиция, сот және ... ... ... ... ... ... ... қосылады. Жылдың жалпы балансынан басқа, нақты баланс есептеледі, ол ... ... ... алдыңғы жылдың қалдық сомасын шегергенге тең болады. Жергілікті басқару органдарының ЖІӨ шығындарының салыстырмалы сомасы орталық басқарманың ЖІӨ ... ... ... ... кезде біріншісі едәуір молырақ бөлігіне ие болып табылады.
Ұлыбританияның қаржы жүйесі 4 звенодан тұрады: мемлекеттік ... ... ... ... ... тыс ... ... кәсіпорындардың қаржысы. Ұлыбритания - унитарлы мемлекет және оның бюджет ... екі ... ие. ... мемлекеттік бюджеті екі бөлімнен тұрады:
-Ағымдағы түсімдер мен ... ... ... ... қор;
-Капитал қозғалысымен байланысты мемлекеттің кірістері мен шығыстарынан тұратын ұлттық қарыз қоры.
Шығыстардың негізгі бөлігі консолидацияланған қорлар (98%) ... ... ... ... салық түсімдерінен (95%) қалыптасады. Салықтық емес түсімдерге мемлекеттік меншікті сатудан түскен кірістер және әкімшілік ... және ... ... ... ... ... ... құрудан басталады. Бұл процеске қазынаға өтініш беретін министрліктер мен ведомстволар қатысады. Берілетін өтініштерге ... ... ... ... ... ... ол ... кабинетінен қарастырылуға және келісімін алуға жіберіледі. Жобаның әрі қарай қарастыруға парламенттің төменгі палатасына ... жоба ... ... ... ... ... оны ... королевасы қол қойғаннан кейін өз күшіне енеді.
Ұлыбританияда бюджеттік жыл 1 сәуірде басталып, 31 наурызда аяқталады. Бюджеттің кассалық орындалуын Англия ... ... ... ... ... ... және оның құрылымдық бөлімшелері жауапты.
Ұлыбританиядағы бюджетаралық теңдестіру жүйесі елдің барлық құрамы бөліктерінде ... әрі ... ... ... ... ... ... мемлекетке ортақ принципке негізделген. Қаржылық көмектің негізгі екі типі бар: блок-гранттар және арнайы мақсатқа грант. Бюджет кірісін ұлғайтуға ... ... ... жыл ... ... ... ... қаржылық көмек сомасын анықтамас бұрын жоспарлы жылға ... ... ... үшін ... ... жобасына және макроэкономикалық болжамға сәйкес шығыс нормативтерін бекітеді. Кейін қаржылық көмек көлемі бюджеттің мунуципалды қолдануына жұмсалған сома шығысы мен ... ... ... айырмасы ретінде анықталады. Егер орталық үкімет жергілікті бюджеттің қандай да бір нақты ... ... ... деп ... онда ... грант ретінде, яғни олар белгілі бір мақсатқа жұмсалуы керек.
Ұлыбритания үкіметі жергілікті бюджет шығыстарын бақылайды. Бұрын бұл ... ... ... ... ... ... қаржылық көмек көлемін қысқарту, қосымша шығыстарды қаржыландыруға орталық грант беруден бас тарту.алайда олар тиімсіз болып шықты. 1986 ж. орталық ... ... ... ... ... көп ... бюджеттің салық базасын азайту сияқты механизмін іске ... Бұл әдіс 4 жыл бойы ... ... ... жергілікті билік органдары ағымдағы шығыстарды жабу үшін қарыз қаражаттарын ... ... жоқ, ал ... ... үшін олар ... ... ... қарызға алу бойынша мемлекеттік комитет арқылы несие ала алады.
Қаржылық жүйенің келесі үшінші звеносы - бұл ... ... Олар ... ... ... қатарда Ұлттық сақтандыру қоры болып табылады. Ол тұрғындар жарнасы есебінен, мемлекеттік кәсіпорындар жарнасынан және үкімет ... ... ... ... қаржы зейнетақы, жәрдемақы, жұмыссыздар және науқастар жәрдемақысын төлеуге жұмсалады.
Ұлттық сақтандыру қорынан басқа, Ұлыбританияның қаржылық жүйесіне келесілер ... ... ... ... қоры, теңестіру валюталық қоры, экспорттық несиелерді кепілдендіретін қор. Бұл қорлар кәсіпорын дотациясы мен қаржы есебінен құрылып ... ... ... сәйкес шығыстарды жүзеге асырады.
Ұлыбританияның мемлекеттік кәсіпорындары үш түрге бөлінеді: мемлекеттік корпорациялар ... ... ... ... және ведомстволар. Мемлекеттік корпорациялар өндірістің ұлттандырылған салаларында қызмет етеді. Мемлекеттік кәсіпорындар қызметі мемлекеттің стратегиялық ... ... ... ҚР ... ... ҚҰРЛЫМЫ МЕН БАҒЫТТАРЫ
2.1 ҚР қаржы жүйесінің құрлымы
Бүгінде Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы қаржы қаты-настарының ... ... мына ... ... ... ... ... субъектілердің қаржылары.
* Халықтың қаржы.
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесі
Жалпымемлекеттік
қаржылар
Шаруашылық
Субъектілердің
қаржылары
Халықтың
қаржысы
ҚР
бюджет
жүйесі
Мемлекеттік
бюджеттен
тыс қорлар
Мемлекеттік
несие
Материалдық
өндіріс
саласының
қаржысы
Өндірістік
емес сала
қаржысы
Қаржы қатынастарының ... ... ... яғни ... ... ... және ... деңгейдегі экономика мен әлеуметтік қатынастарды реттеу үшін пайдаланылады. Шаруашылық ... ... ... ... ... ... және ... экономика мен әлеуметтік реттеу және ынталандыру үшін пайдаланылады.
Жергілікті қаржы мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды құрамы болып табылады. Жергілікті ... ... ... оның ... мен құрылымы бүтіндей жергілікті органдарға жүктелінген функциялардың сипатымен, сондай-ақ мемлекеттің әкімшілік-аумақтық құрылысымен және оның ... ... ... ... ... -- қоғамдық өнімнің құнын және ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлу туралы, мемлекет пен оның шаруашылық ... ... ... ресурстарын қалыптастырумен және мемлекеттің қаражаттарын олардың жұмыс істеуімен байланысты шығындарға жұмсаумен байланысты ақша қатынастары. ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттен тыс қорларды, мемлекеттік кредитті кіріктіреді.
Мемлекеттік бюджет -- ... ... ... ... пен ... басқарудың мұқтаждарын каржыландыруға арналған елдің орталықтандырылған қорын жасаумен және ... ... ... ... бөлу және қайта бөлу туралы мемлекеттің заңи және жеке тұлғалармен ... ... ақша ... ... ... категория. Мемлекеттік бюджет орталық (Қазақстанда - республикалық) және жергілікті бюджеттерді (облыстардың, қалалардың, аудандардың бюджеттерін) ... ... тыс ... -- ... ... ... негізінде кешенді пайдаланылатын бірқатар қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру үшін ... ... ... ... бөлу мен ... айрықша нысаны.
Бюджеттен тыс қорлар толық көлемде ресурстарды мақсатты пайдалануды және аса маңызды әлеуметтік шараларды дер ... ... ... олар ... ... ... мемлекеттік билік органдары иек артатын қаржы резерві рөлін орындайды.
Мемлекеттік несие - мемлекеттік билік органдарының қарамағына уақытша бос ақша ... ... ... ... заңи және жеке ... ... ішінде шетелдіктермен және оларды мемлекеттің шығыстарын қаржыландыруға пайдаланумен байланысты пайда болатын ... ... ... ... ... ... жургізуші субъектілерінің қаржысы қаржылардың негізін құрайды, материалдық өндірісте нақтылы өнім -- қоғамның қаржы ресустарының ... көзі ... ол ... жүйесінің бастапқы саласы болып табылады.
Халық қаржы - (үй шаруашлығының) қаржысы қаржы жүйесінің ерекше бөлігі болып табылады. ... ... ... ақша ... ... ... ... және меншіктің барлық нысандарының шаруашылық жүргізуші субъектілерінің өндірістік және ... емес ... ... ... Бұл сан ... қатынастар халыққа еңбекке ақы төлеумен, жинақтаушы зейнетақы ... ақша ... ... ... және материалдық емес игіліктерді алумен байланысты; басқа жағынан, халық ... ... ... салық төлейді, өндірістік және өндірістік емес сфералардың мемлекеттік және басқа мекемелер мен ұйымдардың қызметін төлейді.
2010 жылғы бюджеттің ... ... ... ... 2020 ... дейінгі негізгі даму бағыттары бойынша жүзеге асырылды.
Бюджет саясаты тек дағдарысқа қарсы шараларды ... ғана ... ... ... ... тұрақтылық пен мемлекеттік қаржының орнықтылығын қамтамасыз етуге де бағытталған.
Елбасының Үндеуінен ... ... ... өмір сүру деңгейін арттыру, жұмыссыздықтың өсуіне жол бермеу, индустриялық-инновациялық даму, шағын және орта бизнесті қолдау, агроөнеркәсіп кешенін ... ... ... іске ... үшін 2010 жылы бюджеттің кіріс бөлігін арттыру жөнінде шаралар кешені қабылданды.
Ұлттық қордың қаражатын қалыптастыру және пайдалану жөнінде жаңа ... ... оған ... ... ... жыл ... ... берілген трансферт 8 млрд. АҚШ доллары немесе 1,2 трлн. теңге деңгейінде бекітілді.
Салық ... ... ... ... ... ... ... жөнінде өзгерістер енгізілді, нақты ынталандыру шаралары көзделді. Арнайы экономикалық аумақтар аумақтарында қызметін жүзеге асыратын ұйымдарды корпоративтік ... ... ... ... ... есебін беру міндетінен босату жолымен арнайы экономикалық аймақтардың аумақтарында салық рәсімдері жеңілдетілді, салық режимі жақсартылды. Көлікке салынатын ... ... ... үшін көлік құралдарын жіктеу тәртібі нақтыланды.
Қаржы құралы ретінде алтынның инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін жағдайлар жасау мақсатында ... ... ... ... қосылған құн салығынан босату жөнінде түзетулер көзделді.
Егер бюджеттің негізгі атқарылу қорытындылары туралы айтар ... олар ... ... ... 4 388,8 млрд.теңге түсті, бұл 2009 жылға қарағанда 878,5 млрд.теңгеге көп. ... ... ... 4 299,1 ... ... ... оның ... салықтық түсімдер 2 934,1 млрд. теңгені құрады. ... ... ... ... ... ... артығымен орындалды, оған елдің оң даму қарқыны, кеден одағына кіруге байланысты кедендік баждарды бөлу тетігін енгізу және алыс шет ... ... ... және ... ... ... өсімі, саланың ерекшелігіне байланысты іс жүзінде экспортталғанға қарағанда мұнай экспортының үлкен көлемі үшін уақытша декларациялар ... ақы ... ... ... ... ... ... бажы түсімдерінің артуы, жоспарлыға қарағанда қосылған құн салығын қайтару сомасының төмендеуі және біржолғы жоспарланбаған түсімдер әсер етті. ... 1 - 2010 ... ... ... ... түсімдерінің атқарылуы:
Атауы
Жоспар
Факті
Ауытқуы
Атқарылуы, %
2009 жылғы факті
Ауытқуы
1
2
3
4
5
6
7
Салықтық түсімдер, жалпы
2 703
2 934,1
231,1
108,5
2 228,7
705,4
Оның ішінде:
КТС
847,9
837,2
-10,7
98,7
643,7
193,5
ЖТС
301,3
312,3
11
103,7
264
48,3
Әлеуметтік салық
243
253,8
10,8
104,4
232,8
21
ҚҚС - жалпы
590,4
677,2
86,8
114,7
515,9
161,3
оның ... ... ... ... ҚҚС
411,4
435,8
24,4
105,9
404,6
31,2
Табиғи ресурстарды пайдаланғаны үшін түсімдер
190,6
231,3
40,7
121,3
201,2
30,1
Халық аралық сауда және сыртқы операцияларға салынатын салық
288,9
373,8
84,9
129,4
152,2
221,6
Сонымен бірге 2011 жылғы 1 қаңтардағы ... ... ... мен ... жөнінде бересі 199,0 млрд. теңгені құрады.
2010 жылғы 1 қаңтармен салыстырғанда ... 98,7 ... ... оның ... ... ... айқындап отырған, жалған кәсіпорындар бойынша 89,5 млрд.теңгеге ұлғайды.
Жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы жарналары бойынша бересі 2011 ... 1 ... ... ... 3,4 млрд.теңгені құрады. Ол 2010 жылғы 1 қаңтармен салыстырғанда 30,0 пайызға, немесе 1,0 млрд.теңгеге ... ... ... ... ... 2010 жылы 2 394,5 ... толықты және 2011 жылғы 1 қаңтарда 5 691,2 млрд.теңгені құрады. ... ... ... Ұлттық қорға түсімдер келтірілген.
Мемлекеттік бюджеттің шығыстары 2010 жылы 2011 жылмен салыстырғанда 913,1 млрд.теңгеге арттырылған және іс жүзінде 4 916,1 ... ... ... ... бюджет 4 284 млрд.теңгеге немесе жоспардың 99,1 пайызға орындалды.
Игерілмеген қалдықтар үлесі ... ... ... 0,9 ... ... 37,5 ... ... бұл 2009 жылмен салыстырғанда 22,6 млрд.теңгеге кем. Бұл ретте 10,4 млрд. теңге жалғасатын инвестициялық жобалар бойынша 2010 ... ... ... төленбеген бөлігінде Бюджет кодексіне сәйкес ағымдағы жылы төленетін болады.
Енгізілген нәтижеге ... ... ... ... 2010 жылы ... ... ... қол жеткізуге және нәтижелерді алуға бағытталды. Бұл ретте, мемлекеттік органдардағы алқаларда жасалған қорытындылар ел азаматтарының өмір деңгейін арттыру, ... ... ... индустриалдық-инновациялық даму, шағын және орта бизнесті қолдау, агроөнеркәсіп кешенін ... ... Ел ... ... ... ... туындайтын стратегиялық міндеттер іске асырылғанын көрсетті деп айтқым келеді [13].
Осыған байланысты, қалған 27,1 ... ... ... ... ... ... жаңа міндеттер үшін пайдаланылуы мүмкін резерв болып табылды.
2010 жылы әлеуметтік шығыстардың басымдылығы ... айту ... деп ... ... ... денсаулық сақтауға және әлеуметтік қамтамасыз етуге арналған мемлекеттік бюджет шығыстарының оң серпіні бар, соңғы бес ... олар екі ... ... ... 2010 жылы ... ... жалпы ішкі өнімнің 10,4 пайызына жетті.
Осылай, 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық зейнетақы төлемдерін арттыру жүргізілді, ортақ зейнетақы мөлшері 25 ... ... ... ... ... мен арнайы мемлекеттік жәрдемақылар мөлшері 9 пайызға арттырылды.Бала күтімі бойынша ай ... ... ... ... 4-ші және одан да көп баланы туғаны үшін біржолғы жәрдемақы мөлшері 30-дан 50 айлық ... ... ... ... ... бала ... ... адамдарға бір ең төмен жалақы мөлшерінде (14 952 теңге) жаңа жәрдемақы енгізілді.
2010 жылы Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... көмек төлемдері жүргізілді, сондай-ақ ардагерлер мен соғыс мүгедектеріне жеңілдікпен жол жүру қамтамасыз етілді. Осы ... ... ... ... жылы 4,2 ... ... бөлінді.
Жеке өңірлерде тұратын халыққа медициналық көмекке қол жетімділікті арттыру мақсатында телемидицинаның енгізілуі, жоғары білікті ... ... ... ... ... жұмыс жалғастырылуда. Заманауи медициналық жабдықпен жарақтандырылған және ... ... ... ... ... ... ... алынды.
жобасы шеңберінде 50 денсаулық сақтау объектісі, оның ішінде есепті жылы жалпы сомасы 79 млрд. теңге 33 ... ...
... шеңберінде білім беру саласында республикалық бюджеттен мемтапсырманы орналастыру есебінен балалардың мектепке дейінгі тәрбиесі үшін 90,0 мың орын енгізілді. Балалардың ... ... ... жалпы санының 37 пайыздан 41,6 пайызға дейін артқан.
... ... ... ... 104,3 млрд. теңге 103 мектептің құрылысы,оның ішінде 2010 жылы сомасы 6,4 млрд. теңгеге 24 мектептің құрылысы аяқталды.
Жоғарғы білім беру жүйесінде ... ... даму үшін ... ... ... ... әлемдік деңгейдегі университет ретінде танылған жаңа бір серпін болды.
2010 жылы осы университеттің ... ... 16,1 ... теңге бөлінді.
Әлеуметтік шығыстармен қатар бюджет шығындарының жоғары деңгейі ... және ... ... ... кәсіпорындардан шығатын өнімдерге сұранысты қамтамасыз еткен ауыл шаруашылығын дамытуға және экономикадағы жұмыспен қамтуға келеді.
Экономиканы ... ... және ... ... ... ... 2010 - 2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаның шараларын іске асыру үшін ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттігін арттыруға өткен жылы 921,5 ... ... ... ... 2010 жылы елдің индустриялық-инновациялық дамуы үшін мультипликативтік әсері бар ... жылу ... ... , және темір жолдар салу, ... газ ... салу ... ірі ... және ... ... жобаларды іске асыру жалғастырылуда.
Үдемелі индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы нысаналы индикаторларына сәйкес елді шикізат ресурстарымен ... ету үшін ... ... ... ... ... ... алтын, қорғасын, мырыш, көмір, уран мұнай мен газ ... ... қол ... ... шаруашылығын дамытуға 309,6 млрд. теңге бөлінді, осыған байланысты ішкі нарықтың қажеттілігін толық жабуға, ... ... ... ... ... ... берілді.
Мал шаруашылығы саласында да тұрақты өсу қарқындары сақталды. Барлық мал түрлерінің саны орташа есеппен 2-3 пайызға ... мал ... ... ... ... ... ... өңдеу саласында өндіріс қарқынының 13 пайыздық өсіміне қол жеткізілді.
2010 жылы Ауылдық аумақтарын дамытудың 2004 - 2010 ... ... ... ... іске ... ... Даму әлеуеті жоғары ауылдық елді мекендердің саны 1548 ... ... ... ... үлес ... ... 52 пайызға дейін артты.
2010 жылы басталған салалық бағдарламасын іске асыру аяқталды. 3417 ауылдық елді мекенді сумен жабдықтау жақсартылды. ... ... суды ... ауыл ... саны 445 мың адамнан 83 мың адамға қысқарды.
2010 жылы 22 гидротехникалық ... ... ... және ... күнделікті жұмысы қамтамасыз етілді, төтенше жағдайлардың туындау тәуекелі төмендеді.
2008-2010 жылдарға арналған тұрғын үй ... ... ... ... ... ... оның шеңберінде 19,6 млн. шаршы метр тұрғын үй пайдалануға енгізілген болса, оның 6,4 млн.шаршы метрі 2010 жылы ... ... іске ... оған ... бюджеттен 90,4 млрд. теңге сомада қаражат бөлінді, жергілікті бюджеттерден бірлесе қаржыландыру 46,4 млрд. теңгені құрады.
... 2009 және 2010 ... жол ... іске ... ... ... ... табылды, ол үшін 2010 жыл пилоттық болып отыр. Оны іске ... ... ... ... ... 13,8 млрд.теңге бөлінді, оның ішінде: 9,0 млрд.теңге - жеке кәсіпкерлікті қолдауға, 4,8 млрд.теңге - индустриалдық ... ... ... ... ... 2010 жылға бағдарламасы шеңберінде республикалық бюджеттен бөлінген нысаналы трансферттерді игеруі туралы ақпарат:
(алдын ала деректер)
Млрд. теңге
Атауы
Жоспар
РБ-дан ... ... ... сомасы
Жиыны:
13,8
13,8
6,6
-7,2
Оның ішінде:
Оңтүстік Қазақстан облысы
2,1
2,1
1,1
-1
Алматы қаласы
1,2
1,2
0,2
-1
Жамбыл ... ... ... ... ... облысы
0,7
0,7
0,2
-0,5
Қостанай облысы
0,8
0,8
0,3
-0,5
Батыс қазақстан облысы
0,5
0,5
0,1
-0,4
Қызылорда облысы
0,6
0,6
0,3
-0,3
Астана қаласы
0,6
0,6
0,3
-0,3
Маңғыстау облысы
0,4
0,4
0,1
-0,3
Солтүстік
Қазақстан ... ... ... ... ... ... тапшылығы - 527,3 млрд. теңгені, республикалық бюджет бойынша - 554,8 ... ... ... ішкі ... 2,6 ... ... ... бұл жоспардан 248,8 млрд.теңгеге аз.
Үкіметтің қарыз алуы ... ... ... қаржыландыру мақсатында жүзеге асырылды. Мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару жолымен ішкі қарыз алударды ... ... ... ... ... ... ... талап еткендей, бюджет тапшылығын қаржыландырумен қатар, қарыз құралдары нарығын қолдау міндеттерін шешеді. Сыртқы қарыз алу саласында инвестициялық жобаларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... тарту жүзеге асырылды. Бұдан басқа, есепті жылы Үкіметтің дағдарысқа қарсы бағдарламасын іске ... ... ... құру және даму ... ... тартылған болатын.
Есепті жылдың қорытындысы бойынша үкіметтік қарыз деңгейі және оған көрсетілетін ... пен оны өтеу ... жол ... ... және ... ... тұр.
2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша үкіметтік борыш 2 222,0 млрд. теңгені немесе жалпы ішкі өнімнің 11,5 ... ... ... кездегі инфляция мен пайыздық ставкалар деңгейінде, жылдың ... 10,6 ... ... ... ... ... (көрсетілетін қызметтерге және қарызды өтеуге арналған шығыстар республикалық бюджеттің кірісінің 15 пайызынан аспауы тиіс) байқалады. Негізгі ... ... ... ... кезеңде Қазақстан өзінің қарыздық міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ете алмайтын шарттардың жоқ ... ... ... келе 2010 жылы ... ... ... туралы баяндауға рұқсат етіңіздер.
Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті өткен жылы 7 284 ... ... ... бұл 2009 ... ... 15 пайызға аз.
2.2 Жалпы мемлекеттік қаржылар-қаржы жүйесінің негізгі буыны ... ... ... ... жеке ... ... ... оның қаржы жүйесін талдаусыз мүмкін емес. Бұл жүйе қаржы қатынастары жиынтығынан және оны ... ... ... Қаржы қатынастары - кез келген қоғамдық жүйеде орын алатын жалпы экономикалық қатынастардың құрамды бөлігі.
Мемлекет қаржы жүйесі арқылы ... ... және ... ... алуан түрлі қызметтеріне қажетті қаражаттарды жинақтап, пайдаланады.
Қаржы жүйесін қаржы субъектілерінің (қаржы қатынастарына ... ... ... ... ... қаржысы
шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы
халық қаржысы (үй шаруашылығы).
Енді осылардың әрбіреуіне жеке - жеке ... ... ... ... ... ... ... саяси функцияларын орындау үшін оны қажетті ақша ресурстарымен қамтамасыз ететін қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... мәні ... ... қаржысы мемлекеттің, оның кәсіпорындарының қаржы ресурстарын қалыптастырып, ... ... ... пен оның ... ... ... пайдалану үшін қоғамдық өнімнің құны мен ұлттық ... бір ... ... ... ... ақша ... білдіреді.
Мемлекеттік қаржылар ұлттық табысты қайта бөлуде, қоғамдық ұдайы өндірісті дамытуда маңызды рөл ... ... ... әлеуметтік бағдарламаны жүзеге асыруға, мемлекеттік басқару аппараттары мен қорғанысқа, тәртіп ... ... ... ... экономикалық және басқа қызметтердіі атқаруға жұмсалады. [10. 105-б]
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тыс қорлар;
- мемлекеттік несие.
Мемлекеттік бюджет - экономиканы, әлеуметтік-мәдени, қорғаныс пен мемлекеттік басқару қажеттіктерін ... ... ... ... бюджет қорын құру және пайдаланумен байланысты мемлекет пен заңды және жеке тұлғалар ... ... ... бөлу және ... бөлуге қатысты туындайтын ақша қатынастарын бейнелейтін экономикалық категория.
Бюджет Қазақстанның ғалами жалпы шаруашылық байланыстар ... ... ... ... ... ... кезеңді жеңіп шығуына мүмкіндік туғызуы керек. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес, бюджет мемлекетттің және жергілікті өзін-өзі басқарудың қызметтері мен ... ... ... ету ... ақша қаражаттар қорларының шоғырлануы және нәтижелі жұмсау нысанын ... ... ... ... өзі мемлекеттік макроэкономикалық саясаттың мақсатына жетуге бағытталған.
Бюджеттен тыс ... ... - ... органдардың қол астындағы және мақсатты түрде қолданылатын ... ... ... ... ... тыс ақша қорлары еліміздің нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты мемлекеттік қаржылардың маңызды құрамдас элементі ретінде көрініс ... ... Осы ... құрылуы еліміздегі әлеуметтік экономикалық даму процестерінің талаптарына сәйкес келеді. Бюджеттік тапшылықтардың орын алуына байланысты мемлекет қармағындағы ... ... бір ... ... тыс ... ... ... бір жағынан бюджеттен жұмсалатын шығындарды азайтса, екінші жағынан айтарлықтай мөлшерде бюджет ... ... ат ... ...
Бюджеттен тыс мақсатты қорлардың басты сипаттамасы өтпелі кезеңде мемлекеттің қаржыларын тиімді және мақсатқа сай ... ... ... ... тыс ... ... пайдалануға қолайлы қаржылар болғандықтан, мемлекеттегі әлеуметтік-экономикалық инфрақұрылымға тигізер ... ... ... кезекте қоғам мүддесін қамтамасыз етуге бағытталған. Бюджеттен тыс қорлар мақсатты қолданылуына байланысты экономикалық және әлеуметтік, ал ... ... ... ... және ... ... ...
Экономикалық қорларға экономикалық даму мәселелерін шешуге арналған қорлар жатады. Әлеуметтік қорларға қоғамның әлеуметтік ... ... ... ... жатады.
Мемлекеттік қорларға мемлекеттік деңгейде құрылған қорлар, ал аймақтық қорларға аймақтық деңгейде құрылған қорлар жатады.
Бюджеттен тыс қорлар өзінің мәні бойынша ... ... ... ... қаржыландыру үшін тартатын және жедел түрде кешенді жұмсалатын қаржылық ресурстарды пайдалану және қайта бөлу нысаны болып табылады.
Оның ... ... ... ... арнаулы мақсатты салықтар, қарыздар
- бюджеттен берілетін субсидиялар
- ... ... мен ... қаржы ресурстары
- заңды және жеке тұлғалардың ерікті жарнамалары ... тыс ... ... ... ... ... қорлардың тағайындалуымен, нақты экономикалық жағдайлармен және өткізілетін бағдарламалардың мазмұнымен түсіндіріледі. Қаражаттың бір бөлігі құрылтайшылық қызметке жұмсалады, ... ... ... ... ... тыс ... ақша ... қолданылуы көбіне олардың қалыптасу уақытымен сәйкес келмейтіндіктен, инвестициядан түскен кіріс тиісті қордың шығынын қаржыландырудың қосымша көздері болып табылатындықтан ... және ... ... ... ... ... ... жылдардан бастап Қазақстанда әр түрлі мемлекеттік бюджеттен тыс қорлар жұмыс істеді. Бірақ 1999 жылдан бастап мемлекеттің қаржы ресурстарын орталықтандыру ... ... ... ... ... ... бюджетке жинақталды.
Қазақстанда медициналық сақтандыру қоры, халықты жұмыспен қамтамасыз ету қоры, жол қоры, экономиканы ... ... ... ... құру қоры, кәсіпкерлікті қолдау және бәсекелестікті дамыту қоры жұмыс жасады. ... ... тыс ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі болып табылатын, Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті құзыретті органдардың бюджет қармағына жатпайтын ақша қорлары нысанында қалыптасып, қатаң мақсатқа ... ... ... ... - мемлекеттік билік органдарының қарамағына уақытша бос ақша қаражаттарын жұмылдырумен байланысты мемлекеттің заңды және жеке ... ... ... ... және ... ... ... қаржыландыруға пайдаланумен байланысты пайда болатын несие қатынастарының жиынтығы. Мемлекеттік несиенің рөлі халықтың, кәсіпорындардың, ұйымдардың уақытша бос қаражаттарын шоғырландыру және оны ... ... ... ... қаржыландыруға бағыттаумен анықталады. Мемлекеттік несие мынандай түрлерге жіктеледі: ішкі, сыртқы (халықаралық) және ... ... ... ... ... билік органдары, кәсіпорындар, ұйымдар және халық арасында жан-жақты мемлекеттік-несиелік қатынастар туындайды займ алушы ... және ... ... ... ... несиеде бір жағынан үкімет, жергілікті билік органдары, екінші жағынан шетел үкіметі, банктері, компаниялары және де халықаралық ... банк ... ... ... ... жақ мемлекет - донор, ал несие алушы жақ мемлекет - реципиент деп аталады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қайта бөлу қызметін атқарады. Бұл қызметте мемлекеттік несие жинақтарды ұйымдастырудың бір нысаны болып табылады.
Несие ... ... ... ... ... және оның қажеттіліктерін өтеуге бағытталады. Бұл мемлекеттік займ ... ... оны ... ... ... субъектілер арасында орналастыру арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар мемлекеттік бағалы қағаздар шығару ... да ... ... ... ... тағы бір ... - ... Бірінші кезекте мемлекет ақша ағымдарын реттейді, осылайша мемлекет нарықтағы бәсекеге түсіп, жеке меншік инвесторларды ығыстырады. Бұл белгілі бір бизнес ... ... ... ... Бір уақытта мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу нәтижесінде ақша азаяды. Бұл ақша ... ... жою ... ... ... ... ... үшін пайдаланады:
- бюджет тапшылығын қаржыландыру;
- ұлттандырылған және аралас кәсіпорындарға күрделі ... ... ...
- жергілікті билік органдарының шаруашылықтарын қаржыландыру;
- елдің ақша айналымын реттеу. [8. 370-б]
Мемлекет қаржыларының функциялары экономикалық категория ... ... бұл бөлу мен ... ... ... функциядағы мемлекеттің қаржысы мына төмендегідей функцияларды орындайды:
- орналастыру;
- қайта бөлгіштік;
- тұрақтандыру функциялары.
Орналастыру функциясы мемлекеттің тауарлар мен игіліктерді ... және ... ... ету үшін ресурстарды бөлуі және орналастыруы қажет екендігінде көрінеді. Мәселе шектеулі экономикалық ресурстарды және ... ... ... ... және ... ... ... таңдауда болып отыр.
Қоғамдық тауарлардың ресурстары ... ... ... ... ... ... тауарларды өндірудің мүмкіндіктері шектелінеді, оңтайландыру проблемалары фискалдық саясат үшін қиын болып көрінуі мүмкін.
Фискалдық құралдар арасында бөлініс мыналар ... ... ... үй ... ... ... табыстарға үдемелі салық салумен ұштастыратын салықтық - ... ... ... ... түрде бөлініс жолдаушылардан төмен табыс болатын тұрғын үй сияқты қоғамдық шаруашылықты ... үшін ... ... ... арқылы орындалуы мүмкін;
-Қайта бөлуге табысы төмен тұтынушылар пайдаланатын басқа тауарларды қаражаттандыруды ... ... ... ... ... алатын тауарларға салынатын салықтармен ұштастыру арқылы жету мүмкін.
Тұрақтандырудың қосалқы жүйесінің іс-әрекеті сыртқы сауда мен ... ... ... нәтижелерін ескере отырып бағаны тұрақтандыру мен экономикалық өсудің қолайлы дәрежесін ... ... ... ... бірге мемлекеттік бюджеттің шығындары мен салық салудағы өзгерістерге сәйкес қатаң не шектеулі шараларды қолдана отырып мемлекет жиынтық сұранымға ... ...
2.3 ҚР ... ... ... ... ... рөлі
ҚР қаржы жүйесінің құрамды бөлігі және айрықша сферасы шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы болып табылады. Ол ... және ... емес ... ... және ... ... ... негізгі бөлігі қалыптасатын қоғамдық өндірістің басты буынына қызмет көрсетеді.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... бөлігі ретінде қоғам экономикасының іргетасын қалыптастырады, ... ... ... және ... емес ... ... ... жүргізуші субъектілер қаржысының сферасы шеңберінде материал, еңбек және қаржы ресурстарының көпшілік бөлігі шоғырландырылады, бұл қоғамда ұлғаймалы ұдайы өндіріс процесін ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттің қаржысы сияқты тауар-ақша қатынастарының өмір ... және ... ... ... ... ... заңдардың талаптарына сәйкес бұл қаржылар ұлттық шаруашылықты одан әрі дамытуға қажетті ақшалай табыстар мне қорланымдарды бөлу және пайдалану үшін ... ... ... ... ... ... маңызды экономикалық инструменті, экономиканы қайта құрудың ... ... ... табылатын шаруашылық жүргізуші субъектілердің берік әрі жақсы қалыптасқан қаржыларсыз мүмкін ... ... ... ... ... ... қоғамдық пайдалы қызметтің сан алуан сфераларындағы өнеркәсіп, ауыл ... ... ... жабдықтау-өткізу (делдалдық), сауда, геологиялық барлау, жобалау қызметін, халыққа тұрмыстық қызмет көрсетуді, байланысты, тұрғын-үй коммуналдық қызметтерін, түрлі қаржы, кредит, ғылыми, ... ... ... ... және де ... ... жүзеге асыратын кәсіпорындардың, фирмалардың, салалық министірліктер мен басқа шаруашылық органдардың, шаруашылықаралық, кооперативтік ұйымдардың, мекемелердің қаржыларын ... ... ... ... ... ... өндірістің барлық кәсіпорындары және нарықтық экономика жағдайында өзінің қызметін коммерциялық есеп негіздерінде жүзеге асыратын өндірістік емес ... бір ... ... ... ... сферасының кәсіпорындары бүкіл қоғамның тіршілік әрекетінің негізі болып табылатын материалдық өнімдер мен ... ... Бұл ... жасалған өнімнің бір бөлігі оның салалары ішінде (өндірістік тұтынудың өнімдері) тұтынылады, басқа бөлігі түпкілікті ... ... ... ... емес сфераға да бағытталады. Ал өндірістік емес сфера қызметтердің ... ... ... ... ... ... ... процесімен тоқайласады.
Бұл айырмашылықтар сфералардың қаржысын ұйымдастыруға - қаржыландыру, өнімдер мен қызметтер құнының жасалу процестеріндегі қаржы қорларының қозғалысы ... де, ... ... ... ... бөлу және ... кезінде де әсерін тигізеді. Мысалы, материалдық сфера қорларының қозғалысында өндірістік қосалқы қорларды, аяқталмаған өндірісті жасаумен, дайын өнім және ... емес ... ... емес ... ... ... ... байланыстылары елеулі орын алады. [10. 147-б]
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы қызметтің сипаты бойынша коммерциялық және ... емес деп ... ... бұл белгісіне қатысты қаржыны ұйымдастыру қызметті қамтамасыз етудің түрлі қағидаттарына; коммерциялық есепке немесе белгілі бір ... ... ... ... ... ... бюджеттік қаржыландыруға есептелген. Егер мекеме коммерциялық және коммерциялық емес қызметті ұштастыратын болса, онда бұл ... ... ... ... ұшыратады; мұндай қызметтің өзін-өзі қаржыландырылуын ұйымдастыру, салықтар мен басқа міндетті төлемдерді төлеу, алынған табыстарды немесе пайданы бөлу.
Коммерциялық қызметтің ... ... алу ... ... Коммерциялық негізде материалдық өндіріс сферасы кәсіпорныдарының басым бөлігі және материалдық емес сфера ұйымдары мен мекемелерінің едәуір бөлігі жұмыс ... ... емес ... ... ... ... ... басқару, қорғаныс, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және қамсыздандыру, құқық тәртібін қорғау, айналадағы ортаны қорғау, денсаулық сақтау мен ... ... ... және ... ... тобы, іргелі ғылым коммерциялық емес сферада қалып отыр.
Коммерциялық емес ... ... ... ... ... ... ... үшін, халықты әлеуметтік қорғауды қамтамасыз етуге қажет функцияларды орындауға бағытталған. ... емес ... ... ... - ... ... бірлестік, тұтыну кооперативі, қоғамдық қор, діни бірлестік нысанындағы мекемелер жатады. Ал коммерциялық ұйымдарға мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мекемелер жатады. [ 8.135-б]
Шаруашылық жүргізуші субъектілерді сыныптаудың маңызды белгісі меншіктің белгілі бір нысанына тиістілігі болып табылады. Конституцияға ... ... ... меншіктің екі нысаны қабылданған: жеке меншік және мемлекеттік меншік. Жеке меншік ... және ... емес ... ... мен ... ... ретінде болады. Жеке меншіктің айрықша түрі қоғамдық ұйымдардың меншігі. Ал мемлекеттік меншік республикалық және коммуналдық меншік ... ... ... бұл ... ішінде шаруашылықты жүргізудің ұйымдық-құқықтық нысандарының көптеген түрлеін ... әр ... ... ... қалыптасуы мүмкін:
Мемлекеттік меншікке негізделген мемлекеттік кәсіпорындар, соның ішінде республикалық және ... ... ... ... - Қазақстан Республикасының экономикалық және әлеуметтік дамуының жалпы мемлекеттік міндеттерін шешу үшін, ал ... ... тегі ... ... аумақтың халқының әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктерін қанағаттандыру жөніндегі міндеттерді шешу үшін жергілікті бағынышта болады.
Заңды тұлғалардың жеке ... ... ... әр түрлі тұрпаттағы шаруашылық серіктестіктер, соның ішінде акционерлік қоғамдар, кооперативтік кәсіпорындар мен ұйымдар.
* Қоғамдық бірлестіктердің меншігіне негізделген кәсіпорындар.
* Құрылтайшылардың, ... ... ... ... тұлғалар мен азаматтардың мүлкін біріктіру негізіндегі бірлескен кәсіпорындар.
* Азаматтардың меншігіне негізделген жеке меншікті кәсіпорындар.
* Меншіктің әр ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің қаржысы жалпы қаржылар сияқты бөлу және бақылау функцияларын орындайды. Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының бөлу функциясы ... ... ... айналымының процесінде өндірілген өнімнің құны белгіленген экономикалық нормативтер (салық мөлшерлемелері, амортизациялық аударымдардың нормалары, несие үшін пайыз) негізінде бөлінеді. ... өзі ... ... ... процесінде құнды бөлу және қайта бөлуге қатысуын айқындайды. Ақшалай қорлар мен қорланымдарды экономикалық тұрғыдан негіздеп бөлу қаржының ұдайы ... ... да іске ... ... шарты болып табылады.
Бөлу - өндіру мен тұтыну ... ... ... Бұл ... кәсіпорындардың өнім өткізуден түсім - ақша алуы және оны өндірістің ... ... ... және таза ... ... жасауға пайдалану арқылы болып жатады. Табыстың бір бөлігі қайта бөлу ретінде ... ... - ... ... ... тыс ... ... ал қалған бөлігі еңбекке ақы төлеуге, әлеуметтік мұқтаждарға, өндірісті ... және ... ... ... ... ... қарамағында қалады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының бақылау функциясы кәсіпорын ... ... рөл ... ... және ... шаруашылық жүргізуге болмайды. Ақшамен бақылау тек шаруашылық жүргізуші ... ... ғана емес ... ... оның ... субъектілерімен, жоғарғы ұйымдармен және қаржы-несие мекемелерімен өзара қарым - қатынастарында да жүзеге асырылады. Субъектілер арасындағы өзара қатынастарда бақылау ... ... ... ... және ... ... ақы ... кезінде болады. Қаржы-несие органдарымен өзара іс әрекет кезінде бақылау бюджет алдындағы міндеттемелердің орындалуы кезінде, банк ... ... және ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы дегеніміз өнім өндіріп, сату кезінде ақшалай табыстарды, қорланымдарды және қорларды жасаумен, бөлумен және пайдаланумен ... ... ...
3 ҚР ... ... ... ... жылдық тәуелсіздігіміздің ең басты экономикалық мазмұны орталықтандырылған ... ... ... өту ... Сол ... ... ... қалыптастыру үшін институционалды және негізгі алғы шарттар құрастырылды.
Бұл жолдың әрбір этаптарында көзделген ... ... бір ... ... ... ... басты мәселелер шешіліп отырды.
Қазақстан экономикасын реформалау процесінде маңызды ... ... ... ... ... оның ... өзгерісіне қаражат пен жабдық қажет болды, алайда, ... ... олар ... ... ... бір ... ... жайт, бұл өтпелі кезеңде және қазіргі кездегі мемлекеттің экономикалық өсуі үшін тікелей инвестициялардың ... ... ... жылдарының ішінде олардың көлемі 40 млрд АҚШ ... ... ... ... ... дейін қазақстандық экономикаға инвестициялардың көлемі бойынша лидерлік ... АҚШ ие, бұл ... ... ... 1/3 бөлігіне тең. Бұдан кейін Еуропалық Одақтың мемлекеттері, соның ішіндегі ... - ... және ... әлеуметтік қызметі тек қана, әдетте, деген атауға ие, тікелей шараларды (ақшалай төлемдер және тегін ... ... ... қолданып қана емес, сонымен бірге жанама реттеу арқылы да жүзеге асырылып отыруы қажет. Ал, мұндай реттеудің ... түрі ... ...
Мемлекет тарапынан жүргізілетін әлеуметтік бағдарлама мен экономикалық саясаттың ... ... ... жеткілікті түрдегі нақты байланыс бар. Сондықтан, мемлекеттің қаржы ... ... ... көзі - ... ... және оның басты функцияларының бірі болып табылатын ... ... ... ... және ... салық салудың әлеуметтік шегін анықтау негізгі мәселелердің бірі болып ... ... ... ... әлеуметтік тұрғыдағы мәселелеріне төмендегілер жатады:
- жеке табыс салығы бойынша шегерімнің айлық ... ... ... ... ... ... ... бойынша ставканың салыстырмалы түрде жоғары болуы;
- степендия және зейнетақыға салық салынуы;
- өндірістік кәсіпорындарға арнайы ... ... ... ... ... ... салық жүйесінің ерекшеліктері туралы айтатын болсақ, нарықтық экономикасы дамыған елдерге қарағанда бізде ... даму ... ... ... ... тұр, экономикамыз шикізат өндірісіне бағытталған, қоғамға батыс елдеріне қарағанда терең әлеуметтік мәселелер тән. Осыған орай ... ... ... өзгертулер енгізген кезде, оның әлеуметтік жағдайға сәйкес келуіне баса назар аудару қажет. [17. 22-б]
Қаржы жүйесінің барлық ... ... ... ... ... және ... ... нысаны, оның көрсеткіштерінің құрамы қаржы жүйесінің тиісті буынының өзгешелігін бейнелейді.
Сөйтіп, нарықтық ортада қаржылық жоспарлау ... ... ... ... жүзеге асырылады және ғылыми әдістерді, қазіргі заманғы техникалық құралдарды немесе берік ақпараттық базаны пайдалана отырып, бұл процесті жүргізуге мүмкіндік ... жаңа ... және ... ... ... ... оның ақша ... жасау, бөлу және пайдалану сияқты үш жалпы бағытта іс-әрекет ететін толып жатқан және сан қырлы функцияларда білінеді. ... ... ... ... ... функциясы болып табылады.
Мемлекеттің қаржылық қызметінің сан алуандылығы қаржы жүйесін құрудың ерекшеліктерімен анықталады. Мемлекет әр түрлі орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қорларға, ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарына өзінің ықпалын жоя отырып, бюджет ресурстарын, мемлекеттік кәсіпорындардың қаржы-қаражаттарын жасау, бөлу және ... ... ... жүзеге асырады.
Қаржылық қызметті жүзеге асыру кезінде мемлекеттік органдар ... ... ... ... ресурстарын жұмылдыру, бөлу, пайдалану, оларды ... ... ... ... ... және ... алдындағы қаржылық міндеттерді орындау жөніндегі қаржы қатынастарын реттейтін, ... ... бұл ... ... ... ... ... бір қаржы-құқықтық актілерді қабылдайды.
Қоғамның саяси және әлеуметтік өмірін ... ... ... шаруашылық қызметті мемлекеттік құқықтық реттеуге көзқараста түбегейлі өзгертулерді қажет етеді. Бұл ... ... ... ... жаңа кезеңді ашуға, өндірістік қатынастарды түбірлі өзгерту үшін ... ... ... ... ... ... ... сай келеді: меншік туралы, мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру туралы, кәсіпорындар ... ... және ... ... туралы, шаруашылқ қызмет бостандығы және кәсіпкерлікті дамыту туралы, ... ... ... ... туралы, банктер және банктік қызмет туралы, сақтық қызмет туралы, банкроттық туралы, ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету туралы заңдар және басқалар.
Аталған заңдардың қаржы ... да ... ... ... ... ... ... жасау үшін база болып табылады. өзінің табиғаты бойынша бұл ... ... ... жаңа үлгісін жасауға, өндіріс тиімділігін ұзақ мерзімдегі және тұрақты факторлар ретіндегі қаржы қатынастарын дамытуға бағдарланған шаруашылық тіршілігі, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың және шаруашылық жүргізуші субъектілердің нақтылы дербестігін қамтамасыз ететін жаңа ... ... ... ... ... ... кезде қаржы жүйесі терең өзгерістерге ұшырап, қайта құрылуда. Қаржы жүйесін қайта құрудың басты міндеті - оның ... ... ... ... одан әрі ... ... ... күшейту, ұлттық табыстың үздіксіз өсуін қамтамасыз ету, өндірістің барлық буындарында шаруашылық-коммерциялық есепті нығайту болып табылады.
Нарықтық қатынастарға көшу ... ... ... рөлі мен ... ... артады. Қаржы-несие нарықтық механизмдердің неғұрлым тиімді жұмыс істейтін секторлардың біріне айналуы тиіс.
Қаржы және ең ... ... ... жалпы ішкі өнімнің өсуіне және оның басты бөлігі - ұлттық табысқа, макроэкономика және микроэкономика кәсіпорындардың, ... және ... ... және ... ... ... ... айтарлықтай ықпал жасайды.
Қоғамда істің жайы қаржы ахуалымен анықталады, сондықтан тұрақтану мен дамудың бағдарламасы бірінші ... ... ... ... ... ... экономикалық шараларды іске асыруды қарастыруы тиіс.
Бұл шаралардың қатарында - өндірісітк қатынастарды жетілдіру, ... ... ... ... ұлттық шаруашылықтың құрылымын жаңғырту, ғылыми-техникалық прогресті ... ... ... ... ішкі ... ... ... рыногын толықтыру проблемасын шешу шаралары тұрақты қаржы шараларының ішінде инвестицияларды оңтайластыру, басқару аппаратын ұстауға жұмсалатын шығындарды азайту, шаруашылық жүргізудің барлық ... ... ... ... қажет; экономиканың төменгі деңгейінде - залалдылықты болдырмау, коммерциялық есепті дамыту, қаржы жүйесінің барлық буындарында қаржылық өзара қарым-қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... және демократиялық реформаларды жүзеге асырды, саяси-әлеуметтік тұрақтылығын сақтады, әр түрлі салада ... ... ... - ... қиын ... өтті.
Республикадағы макроэкономикалық тұрақтылыққа жеттік, құрылымдық реформалар өткізілді.
Ақырғы бес ... ... Орта Азия ... ... ... ішкі ... өсуі бойынша алдыңғы қатарда және де Еуропа мен Азия ... ... ... ... ... тұрақты, сенімді серік болып табылады.
Негізгі инвестициялар пайдалы қазбалар, ауыл шаруашылығы, инфрақұрылым, әлеуметтік сферадағы ... ... және ... ... ... ... ... тиімді географиялық орналысуына байланысты ірі аймақтық мемлекет ретінде, яғни соңғы жылдарда ноу-хау және қажетті қаржыларды өзіне қарата алады. ... 25 жыл ... ... ... 100 млн АҚШ ... жоғары болатын келісім шартқа отырды.
Қазақстан әлі де еуропалық мемлекеттермен экономикалық серіктесуге тырысады. [19. ... - деп ... ... ... ... айтқан.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы курстық жұмысты қорытындылай келе мен қаржы, қаржы жүйесі ұғымдарына тоқталып, олардың мәніне, ... ... ... алғышырттарына және тағы басқа мәселелерге тоқталып өттім. Қаржы жүйесі ұғымы тиісті ақша қаражаттарының қорын құру және ... ... ... ... және осы қатынастарды ұйымдастыратын органдарды қамтиды. Қаржылық жүйе қызметі ел экономикасының ... ... әсер ... ... ... ... ... қойған біздің мемлекеттің кең ауқымды мақсаты - ... ... және ... ... ... ... үшін шекті ұзақ мерзімді басымдылықтарды жүзеге асыру керек: ұлттық қауіпсіздік, ішкі саяси тұрақтылық және қоғамның үйлесімі, шетелдік ... мен ішкі ... ... ... ... ашық ... ... негізделген экономикалық өркендеу, республика азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл - ауқаты, инфрақұрылымы, әсіресе көлік пен байланыс, кәсіби мемлекет. Осы басымдылықтарды іске ... ... ... зор қаржылық ресурстарды жұмылдыру мен тиімді қолдануды ... ... Яғни ... ... даму процесін қамтамасыз етуге бағытталады.
Мемлекет экономикасында қаржы ... ... ... өте ... ... ... Қаржы жүйесінің жағдайына қарап экономиканың жағдайын болжауға болады. Қаржы жүйесінің қызметі экономикалық қатынастар жиынтығын туғызып, ақша ... ... ... ... ... ... ... асырады және басқа да қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға жұмсалады.
Курстық жұмысымның бірінші бөлімінде қаржының пайда болу тарихын, қаржы жүйесінің ұғымы, экономикалық мәні ... ... ... ... ... жеке - жеке ... өттім. Мысалы Қаржы әдетте, қоғамдық өмірде сан алуан нысандарда пайда болатын қызметтермен ассоциацияланады және ... ... ақша ... қозғалысымен қосарлана жүреді.
Қаржы - жалпы қоғамдық өнім мен ұлттық ... ... бөлу және ... бөлу ... ... ... қаржы қоғамның түпкілікті пайдалануға жіберілетін материалдық ресурстар бөлігінің ақшалай тұлғалануы болып табылады. Қаржының басты ... бірі - оның ... ақша ... және ... ... ... қаржы қатынастарының бейнеленуі. Демек, қаржы қатынастарының пайда болуы өзі жайында әрқашан ақшаның нақты қозғалысымен аңғартып ... ... ... акша ... ... құру және ... ... қатынастардың жиынтығын, сондай-ақ, осы қатынастарды ұйымдастыратын органдарды қамтиды. Кейде бұл ұғым тар мағынада мемлекеттің қаржы мекемелерінің жиынтығы ретінде қолданылады, бірақ бұл анық ... ... ... ... ... ... ... туындайтын қаржы жүйесінің сыныпталуының қағидалық моделі, оның-қоғамдық-экономикалық үрдістегі орны берілген.
Екінші бөлімде қаржы жүйесінің құрылымын ... ... ... ... ... ... Мысалы мемлекеттік қаржылар ұлттық табысты қайта бөлуде, қоғамдық ұдайы өндірісті дамытуда, қоғамның экономикалық құрылымын қалыптастыруда, ... ... ... ... рөл ... ... қаржылар әлеуметтік бағдарламаны жүзеге асыруға, мемлекеттік басқару аппараты мен қорғанысқа, тәртіп сақтау күштерін қаржыландыруға, сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... ... ... қаржысы материалдық және материалдық емес игіліктер жасалатын және елдің қаржы ресурстарының негізгі бөлігі ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді. Экономикалық заңдардың талаптарына сәйкес бұл қаржылар ұлттық шаруашылықты одан әрі ... ... ... ... мен ... бөлу және пайдалану үшін қолданылады. Ал халықтың қаржысы шаруашылық, еңбек қызметтерінің ... ... ... банк ... проценті және тағы басқалар) негізінде, коммерциялық және халықтық банктегі сақталған қаржылардың, ... ... ... іске ... нәтижесінде ақшалай қаражатты құрайды. Бұл құрылымдардың қызметі экономикалық қатынастар жиынтығын туғызып, ақша қаражатын ұлғаймалы ұдайы өндірісте құру, ... ... ... ... және ... да ... қажеттіліктерді қанағаттандыруға жұмсалады.
Үшінші бөлімде Қазақстан Республикасының қаржы жүйесін жетілдірудің алғышарттары көрсетілді. Қаржы жүйесінің негізгі ... ... ... яғни ... ... ... бюджет жүйесіне талдау жасалды және инвестициялардың мемлекетке қалай әсер ететіндігі туралы сипатталды, қаржы жүйесінің мәні мен маңызын ... ... ... ... ... негізгі буындарымен таныстырылды, сонымен қатар шет мемлекеттердің қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... ... оның ... мәселелері мен осы мәселелердің шешу жолымен таныстырдым.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1.Құлпыбаев С. > Жоғарғы оқу орнына арналған оқулық. - Алматы, 2007ж, 5 ... Ш. Оқу ... - ... 2009, 47 ... Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы .
4.К.Бердалиев Алматы 2001жыл, 37 бет ... ... ... Л.У.Мырзабай 2004ж. №1 б.64-67.
6.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаев оқулық Алматы 2003 жыл, 81 бет.
7. Б.Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, Ү.Байжомартов ... 1994 жыл . ... ... ... ... 2004 жыл . 30 бет.
9. журналы А.Орманбаев , ... 2011ж. ... ... ... З. 2011 ж. ... С.С., ... С.Қ., ... Е.Қ. , Алматы - 2004 ж, 278.
12.Назарбаев Н. , Алматы - 1998 жыл, 325 бет.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Инвестициялық салымдар: түсінігі, құрамы, құрылымы, қаржыландыру көздері7 бет
Қаржылық менеджмент түсінігі мен құрылымы5 бет
Мемлекет туралы35 бет
Мемлекеттік билік түсінігі, құрылымы, түрлері, белгілері29 бет
Құқықтық норманың жалпы түсінігі, құрылымы мен түрлері71 бет
Қаржы және қаржы жүйесі28 бет
Delphi ортасымен танысу жайлы16 бет
Delphі тіліндегі бағдарламаның құрылымы16 бет
Turbo pascal программалау тілі туралы8 бет
«Достық» қонақ үйі10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь