Бағдарламалық құралдарды стандарттау мен сертификаттау

КІРІСПЕ
1 Бағдарламалау құралдарын қамтамасыз ету сапасына кіріспе
1.1 Бағдарламалау құралдарының сапасын анықтайтын факторлар
1.2 Бағдарламалау құралдарының сапасын қамтамасыз ету әдістері
1.3 Бағдарламалардағы қателіктердің статистикалық сипаттамасы
2 Бағдарламалау құралдарын стандарттау
2.1 Бағдарламалау құралдардың стандартталуының мақсаттары мен міндеттері
2.2 Бағдарламалау құралдары саласындағы стандарттардың
құрылымы және даму ерекшеліктері
2.3 Стандарттардың профильдері
2.4 Бағдарламалау құралдардың сапасын қамтамасыз етудің жүйе профилі
3 Қазақстан Республикасындағы бағдарламалық қамтамасыз ету сапасын стандарттау
3.1 ҚР.ның территориясында әрекет ететін сапаны бағалау саласындағы стандарттар туралы жалпы мәліметтер
3.2 Бағдарламалау құралдар сапа көрсеткіштерін анықтау әдістерінің классификациясы
3.3 Бағдарламалау құрал сапасын бағалаудың иерархиялық моделі
3.4 Бағдарламалау құрал сапасын интегралды бағалаудың экономикалық әдісі
3.5 Бағдарламалау құрал сапасын бағалаудың ISO стандарттар сериясы
4 Бағдарламалау құралдарын сертификатау
4.1 Бағдарламалау құралдарына сертификаттауды ұйымдастыру
4.2 Сертификаттау құжаттары
4.3 Бағдарламалау құралдарының талаптарға сәйкестігіне сертификатциялық сынау ұйымдастыру
Кіріспе

Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бұл жұмыста бағдарламалық құралдарды стандарттау мен сертификаттау және олардың өту процестері зерттеледі.
Қазіргі заманда компьютерлер барлық сферада кеіңнен қолданыс тауып жүр. Оның дұрыс жұмыс істеуінен, көбіне мыңдаған адамдардың және қауіпсіздігі байланысты. Осыған байланысты соңғы жылдары бүкіл әлемде бағдарламалығ құрал (БҚ) және өңдеу процесстеріне, болжауға, бағалауға және бүкіл өмірлік циклінің бағдарламалық құралын басқару сапасына ерекше көңіл аударуда.
Ақпараттық технологиялар саласында бүгінгі таңдағы негізгі талабы бағдарламалық құралдар сапасының әбден жетілуі болып табылады. Өзектесті мәселе болып келесілер табылады:
• аппараттық күрделілік бағдарламалық құралдарды құрастыру туралы біздің мүмкіндігімізден озады, компьютерлік техниканың толық потенциалды мүмкіндіктері қолданылмайды;
• біздің бағдарламаларды құру мүмкіндігіміз жаңа бағдарламаларға деген талаптардан артта қалады.
Бұл мәселелерді шешудің кілті бағдарламалық қамтамасыз етуді құру процесін сапалы ұйымдастыру. Халықаралық стандарттармен өңделген қиын бағдарламалық өнімдердің негізгі міндеттерімен, үлгілерімен және әдістерімен танысу бағдарламалық құралдар саласында бәсекеге қабілетті, сапалы бағдарлама өнімдерін жасауға мүмкіндік береді. Осы мәселелерді шеше отырып, біз өзіміздің өңірдегі бағдарламалық құралдарға қатысты кемшіліктерді жоюымызға болады.
Қазақстан Республикасында сертификаттау жүргізу бойынша жалпы жағдайы мен міндеттері, негізгі мақсаттары Қазақстан Республикасының сертификаттау жүргізу Ережелері бойынша жүргізіледі. Бұл құжаттар тек ұйымға, қызмет пен өнімді міндетті және ерікті сертификаттау жүргізу жұмыстарына ғана емес, сондай-ақ объектінің сапа жүйесі, жұмысы, үрдістері үшін де қолданыла береді.
Ғылым мен техниканың қазіргі кездегі даму кезеңінде, стандарттау өндірісте де жұмыстарда да, өмірдің барлық салаларын қамтиды. Соның ішінде бағдарламалық қамтамасыз ету саласында да стандарттардың алатын рөлі мен орны ерекше. Себебі стандарт ол - құзырлы органдармен бекітілген стандарттау объектісіне немесе біртекті өнімдер топтарына және керекті кезде бір өнімге қойылатын нормативті-техникалық құжат.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі заманда компьютерлер барлық сферада кеіңнен қолданыс тауып жүр. Оның дұрыс жұмыс істеуінен, көбіне мыңдаған адамдардың және қауіпсіздігі байланысты. Осыған байланысты соңғы жылдары бүкіл әлемде бағдарламалығ құрал (БҚ) және өңдеу процесстеріне, болжауға, бағалауға және бүкіл өмірлік циклінің
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Изосимов А.В., Рыжко А.Л. Метрическая оценка качества программ. – М.: МАИ, 1989
2. Липаев В.В. Выбор и оценивание характеристик качества программных средств. Методы и стандарты. – М.: СИНТЕГ, 2001
3. Липаев В.В. Методы обеспечения качества крупномасштабных
программных средств. – М.: СИНТЕГ, 2003
4. Липаев В.В. Обеспечение качества программных средств. Методы и стандарты. – М.: СИНТЕГ, 2001
5. Орлов С.А. Технологии разработки программного обеспечения: Учебник для ВУЗов. – СПб.: Питер, 2002
6. Е.А. Жоголев. Технологические основы модульного программирования//Программирование, 1980, #2. - С. 44-49.
7. Б. Боэм, Дж. Браун, Х. Каспар и др. Характеристики качества программного обеспечения. - М.: Мир, 1981
8. В.В. Липаев. Качество программного обеспечения. - М.: Финансы и статистика, 1983
9. В.Ш. Кауфман. Языки программирования. Концепции и принципы. М.: Радио и связь, 1993
10. Дж. Хьюз, Дж. Мичтом. Структурный подход к программированию. М.: Мир, 1980
11. Акишев К., Дарибаева Г. Стандарттау, метрология және сәйкестікті бағалау: Оқулық. – Астана: Фолиант, 2008. – 256 б.
12. Учебник для XXI века - Сергеев А. Г., Крохин В. В. - Метрология [2001, DOC]
13. Ю. В. Димов - Метрология, стандартизация и сертификация [2004, DjVu]
14. Б.П. Хромой - Метрология, стандартизация и измерения в технике связи [1986, ...]
15. Сергеев А.Г. - Метрология: Учебник [2005, DjVu, RUS]
16. Основы наук - Лифиц И.М. - Стандартизация, метрология и сертификация [2005, ...
17. http://standard.kz/
18. А.М. Вендров. Практикум по проектированию программного обеспечения экомических информационных систем. М.: «Финансы и статистика». 2002. -190 с.
19. Практические аспекты информатизации. Стандартизация, сертификация и лицензирование. Справочная книга руководителя. Под редакцией Л.Д. Реймана. М.: 2000. -259 с.
20. В.В. Липаев. Качество программных средств. Методические рекомендации. М.: «Янус-К». 2002. – 298 с.
21. Боэм Б.У. Инженерное проектирование программного обеспечения: Пер. с англ./Под ред. А.А. Красилова. М.:Радио и связь, 1985
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
* Бағдарламалау құралдарын қамтамасыз ету сапасына кіріспе
+ Бағдарламалау құралдарының сапасын анықтайтын факторлар
+ Бағдарламалау ... ... ... ету ...
+ ... ... ... сипаттамасы
* Бағдарламалау құралдарын стандарттау
+ Бағдарламалау құралдардың стандартталуының мақсаттары мен ...
+ ... ... ... ... және даму ... ... профильдері
+ Бағдарламалау құралдардың сапасын қамтамасыз етудің жүйе профилі
* Қазақстан Республикасындағы бағдарламалық қамтамасыз ету сапасын ...
+ ... ... ... ... ... ... саласындағы стандарттар туралы жалпы мәліметтер
+ Бағдарламалау құралдар сапа ... ... ... ... ... ... сапасын бағалаудың иерархиялық моделі
+ Бағдарламалау құрал сапасын интегралды бағалаудың экономикалық әдісі
+ Бағдарламалау ... ... ... ISO ... ...
* ... ... сертификатау
+ Бағдарламалау құралдарына сертификаттауды ұйымдастыру
+ Сертификаттау ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
Кіріспе
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Бұл жұмыста бағдарламалық құралдарды стандарттау мен сертификаттау және олардың өту процестері зерттеледі.
Қазіргі заманда ... ... ... ... ... тауып жүр. Оның дұрыс жұмыс істеуінен, көбіне мыңдаған адамдардың және қауіпсіздігі байланысты. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... (БҚ) және өңдеу процесстеріне, болжауға, бағалауға және бүкіл ... ... ... құралын басқару сапасына ерекше көңіл аударуда.
Ақпараттық технологиялар саласында бүгінгі таңдағы негізгі ... ... ... ... әбден жетілуі болып табылады. Өзектесті мәселе болып келесілер табылады:
* аппараттық күрделілік бағдарламалық құралдарды құрастыру ... ... ... озады, компьютерлік техниканың толық потенциалды мүмкіндіктері қолданылмайды;
* біздің бағдарламаларды құру мүмкіндігіміз жаңа ... ... ... артта қалады.
Бұл мәселелерді шешудің кілті бағдарламалық қамтамасыз етуді құру ... ... ... ... ... ... қиын бағдарламалық өнімдердің негізгі міндеттерімен, үлгілерімен және ... ... ... ... ... ... ... сапалы бағдарлама өнімдерін жасауға мүмкіндік береді. Осы мәселелерді шеше отырып, біз өзіміздің өңірдегі бағдарламалық құралдарға қатысты кемшіліктерді ... ... ... ... ... ... бойынша жалпы жағдайы мен міндеттері, негізгі мақсаттары Қазақстан Республикасының сертификаттау жүргізу Ережелері бойынша жүргізіледі. Бұл құжаттар тек ұйымға, ... пен ... ... және ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ объектінің сапа жүйесі, жұмысы, үрдістері үшін де қолданыла береді.
Ғылым мен техниканың қазіргі кездегі даму ... ... ... де жұмыстарда да, өмірдің барлық салаларын қамтиды. Соның ішінде бағдарламалық ... ету ... да ... ... рөлі мен орны ... ... ... ол - құзырлы органдармен бекітілген стандарттау объектісіне немесе ... ... ... және ... ... бір ... ... нормативті-техникалық құжат.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі заманда компьютерлер барлық сферада кеіңнен қолданыс тауып жүр. Оның дұрыс жұмыс істеуінен, көбіне мыңдаған ... және ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемде бағдарламалығ құрал (БҚ) және өңдеу процесстеріне, болжауға, бағалауға және бүкіл өмірлік циклінің бағдарламалық құралын басқару сапасына ... ... ... Бұл ... ... кілті бағдарламалық қамтамасыз етуді құру процесін сапалы ... ... ... ... қиын ... өнімдердің негізгі міндеттерімен, үлгілерімен және әдістерімен танысу бағдарламалық құралдар саласында бәсекеге ... ... ... өнімдерін жасауға мүмкіндік береді.
Жұмыстың мақсаты: бағдарламалық құралдарды жаңа қырынан таныстыру. Олардың қазіргі таңда адам өміріндегі ... ... ... ... ... ... мен сертификатталуын сапалы түрде жүргізу.
Зерттеудің міндеттері:
* бағдарламалық ... ... мен ... ... мағлұматтардың қыр-сырын ашу; ;
* бағдарламалық құралдарға жаңалық енгізу;
Зерттеу нысаны - бағдарламалық құралдар саласында стандарттау және ... ... ... ... ... ету ... ... Бағдарламалық құрылғылардың сапасын анықтаушы факторлар
Қазіргі заманда компьютерлерді барлық сферада кеңінен қолданыс тауып жүр. Оның дұрыс ... ... ... ... адамдардың өміріне және қауіпсіздігіне байланысты. Осыған байланысты соңғы жылдары бүкіл әлемде бағдарламалық құрал (БҚ) және ... ... ... ... және бүкіл өмірлік циклінің бағдарламалық құралын басқару сапасына ерекше көңіл аударуда.
БҚ-ды бағалау сапасына және өңдеу проецестеріне келесі жалпылама ... ... [1].
* ... ... және ... аймағы;
* Функционалды есептердің шешу түрі;
* БҚ-ң көлемі мен қиындылығы;
* Қажетті құрам және БҚ-ның сапа сипаттамасының қажетті мәні;
* Нақты уақыт ... мен ... ... ... ... ... ... есептердің мүмкін болатын күту нәтижесі;
* Пайдаланудың болжалынатын ... ... және ... ... болжамын жасау перспиктивасы;
* БҚ-ны қолдану және өндірістің көзделген тиражы;
* БҚ-ның документтелген қажетті дәрежесі;
Ұлттық, мемлекеттік ұлтаралық стандарттар қатары бар, ... ... ... құралдарының сертификаттау сұрақтарына арналған.
Берілген стандарттарда келесі түсініктемелер мен анықтамаларды қолданады.
Бағдарлама - бұл ... ... ... ... өңдейтін алгаритм жүйесінің нақты компонентерін басқару үшін арналған [2].
Бағдарламалық құрал - ақпатаратты функционалды өңдеу жүйесіне қатысты ... ... ... және ... тұратын объект [2].
Бағдарламалық өнім - бұл қолданушыларға сату, ... ... үшін ... ... ... [2].
Бағдарламалық құралдың және жүйенің өмірлік циклі (ӨЦ) - бұл процесстердің жұмыстары мен мәселелерді өңдеумен қоса БҚ-ның жұмыс ... және ... ... жүйесі, БҚ-ның өмірін жаулап алуы немесе жұмысын тоқтатқанға дейінгі орнатылған қажетті жүйелердің жиынтығы
Кез ... ... ... [3] ... ... ... және көзделген қолдануға қатысты қанғаттандыратын құрамы мен сипаттамасының жиынтығы болып есептелінеді[2,4].
Бағдарламалық құрал сапасын [2,4] ... ... ала ... ... ... ... қанғаттандыратын немесе оның көзделген қолдануға сәйкес бағдарламалық құралдың құрамының жиынтығымен анықтайды.
Әдебиеттерде БҚ-дың сапасы келесі анықтамаларды қолданады:
Бағдарламалық өнімнің сапасы - бұл ... ... оның ... мен ... шығынсыз мақсатына жетуіне қамтамасыз етуіге мүмкіндік беретін қасиеттердің ... ... ... ... ... БҚ-ң ... сенімді қамтамасыз етіп және қазіргі заманғы қолданушы үшін оны ары қарай қолдану үшін жарамды көптеген қасиеттер жиынтығы.
Атрибут - ... ... және ... ... қасиеті [5]. Атрибуттар сыртқы және ішкі юолып болінеді.
Атибут [2] бағдарламалық ... ... ... ... - бағдарламалық құралдың ерекшелігі оны құрғанда, тексергенде, анализ жасағанда немесе өзгерткеде көрсетеді.
Бағалау ... - бұл ... ... ... ... ... пен ... алынған жиынтығы [2].
БҚ-ның сапасының сипаттамасы - бағдарламалық құралдардың қасиеттерінің сапасын бағалаумен ... ... ... ішкі ... - бұл ... ... сапа сипаттамасынан енген БҚ-ның сапа сипаттамасы.
Метрика - сапаның ішкі сипаттамасыныңөлшеу ... және ... ... [5]. ... ... ... БҚ-ның ішкі атрибутына және БҚ-ның құрамына кіретін сыртқы есептейтін жүйелерге (ЕЖ) ... сапа ... - ... ... сапа ... ... ... деңгейі (БҚ-ның жұмыс жасау сапасының деңгейі) - бқл ... ... ... құралдардың сапа сипаттамасының нақты мәндерінің жиынтығын көрсететін дәреже [2,4].
Өлшем (measure) - бұл ... ... ... алу ... ... саны мен ... ... (measurement) - бұл шкаладн атрибут мәнін (саны мен ... ... алу үшін ... ... сапа ... егер оның метрикасы, өлшеу әдісі қажетті мәні сәйкес келсе ғана қолданылады.
Шкала - белгілі бір қасиеттер ... ... ... ... ... ... ... қолданылады [5]:
* Номиналды - категория жиынтығына сәйкес;
* Реттелген - шкала бөлулерінің реттелген жиынтығына сәйкес;
* Интервалды - тең ... ... ... шкалаға сәйкес;
* Қатысты - бірліктерге қатысты тең қашықтықтағы бөлінулермен реттелген ... ... ... ... ... ... ...
Көлемді өлшеге болмайтын бағалау үшін реттелген және номиналды шкала қолданылатын метрика. Интервалды және қатысты ... ... ... ... үшңн ... метрика. ... ... ... оның ... ... ... ... әртүрлі кезеңдері үшін БҚ-ның сапа көрсеткіштер көріністері келесі стандарттармен анықталады [4].
* Бүтін сапа (БС) - қолданушы және ... ... ... ... ... ... және жеткілікті сапасы; БҚ-ның бастапқы жобалау кезінде БС толық анықталынбайды, өйткені тапсырыс беруші оны толық анықтай алмайды, ... ... ... ... ... ... ... қажетті сапасы (ӨҚС) - сапаға қатысты нақты орнатылған спецификация сипаттама мәні; ӨҚС спецификацияны бастапқы растау мақсатында колданылады; ... және ... ... ... ... ... ... Жобаның сапасы (ЖС)- БҚ жобасының негізгі компоненттерінің сипаттамасы (архитиктурада, бағдарламалық стуктурада, ... ... ... ЖС жобаның концепциясы мен старегиясын көрсетеді;
* Өнімнің бағаланған (жобаланған) сапасы ӨБС - ӨЦ-дің әр ... ... соңы үшін ... ... ... жобаланады; Оны қамтамасыздандыру технологиясына және процесстердің сапасына ӨБС құрылады;
* Қойылған өнімнің сапасы (ҚӨС) - ... ... ... ... ... ... ... өтукен ҚӨ - нің қолдануға дайын және тапсырыс берушіге қойылған сапасының сипаттамасының ...
* ... ... (ҚС) - ... көз қарасымен ҚӨ-нен тұратын сапа жүйесі; БҚ-ның сыртқы қаситтерінде емес, бағдарламалар қолдану нәтижесіндегі ... ҚС ... ... ... сипаттайтын үш топ көрсеткішімен көрсетіледі:
* Ішкі сапа, өңдеу процесінде қолданылады;
* ... ... ... ... ... ... берілген,
* Қолданушылардың есепке алған шығынымен нәтижесіне қол жеткізуі және нормалды процессте қолданатын сапасы;
БҚ - ның ... ... ... ... ... ... ... құруға, модификациялауға, жұмысқа пайдалануға кеткен шығын). Берілген көрсеткіш сапасы БҚ-ны өңдеуге немесе қолданушылардың сатып алуына ... ... ... ... ... ... әсер ... Сонымен қатар потенцилды қолданушы жеткізушінің немесе өндірушінің ұсынылып отырған сапа көрсеткіші және ҚӨ-нің бағасын таңдау үшін ... ... ... қажет [1].
Бағдарлама құралдарының сапасына ақауларда, қателіктерде немесе ... ... ... ... ... ... ... (fault) әсерлі әсер ететіні анық. Қателіктерді объектердің дұрыс күйінде белгілі ... ... ... ... күресу үшін БҚ-ға сапасына әсер ететін БҚ әртүрлі қателіктерін, факторларын зерттеу қажет [1].
Бұндай зерттеулер өңдеудегі және қате ... ... қол ... әртүрлі тағайындаудағы БҚ-ның қамтамасыздандыру құрал сапасының және әдістер комплексін ... ... ... ... береді.
1-суретте БҚ сапасына қауіп-қатер және оларды жою әдістері көрсетілген [1]. 1 суретте көрсетілген негізгі компоненттер әсерлесу моделі БҚ ... ... ... үшін база ... ... 1 суретте көрсетілген БҚ сапасына кері әсерлерді толығымен жою мүмкін емес.
БҚ сапасына басқа ішкі және кейбір сыртқы тұрақты емес ... БҚ-ң ... ... ... ... ... сапа ... әсерімен анықталатыны анық.
Осалдылық объектісі:
Есептеу процессі;
Берілгендер базасының ақпараты;
Объектінің бағдарламалық ... үшін ... ... ... мен ... ... емес сапасы
Сыртқы факторлардың тұрақсыздығы:
Жұмыс жасалудың қателігі;
Желіде аұпараттардың бұрмалануы;
Компьютерлер аспаптары;
Жүйенің конфигурациясының өзгеруі;
Сапаға ... төну ... ... ... ... жою;
Жүйелік тестілеу;
Сертификатты тестілеу
Сапаны жоғарлату жылдамдату әдісі:
Уақыттық артықтығы;
Ақпараттың артықтығы;
Бағдарламалық артықтығы
Сапада пайда болған қауіп қатер-бұрмалану немесе ... ... ... ... ... ... құралдардың сапасына қауіп және оларды жою әдістері ... ... және ... ... ... тапсырмалардың сапасына қол жеткізу үшін БҚ-ны шек қойылған ресурстарда өңдеумен басқаруды қамтамасыз ету ... Қиын ... ... ... ... ... және тең әсерл компоненттердің қажетті сапасының қамтамасыздандыруы әсерлі технолгияларды және автоматтандыруды қолдануда жобалауды жоғарғы дәрежеде ... ... ... бар.
1.2 Бағдарламалық құралдардың сапасын қамтамасыз ету әдісі
БҚ-ны қамтамасыз ету құралдарының сапасын және әдістерін қазіргі заманғы БҚ-да ... ... ... ... түрде қосады. Тапсырыс берілгендердің сапасын және құралдардың ... ... ... ... ... бөлуге болады [1].
* жоғарғы сапалы БҚ құрудағы кепілді сапа ... мен ... ... берілгендер базасы мен бағдарламасының әсерлі технологиясындағы және автоматтандырылған құрылғылардың жобалауындағы қателіктерді жою әдістері мен құралдары;
* БҚ-ның барлық кезеңіндегі ... ... ... ... ... мен ... верификация жолымен қостау және өңдеуін жобалаудағы табылған және әртүрлі қателіктерді жою ... мен ... ... ... ... берілген сертификациясы және БҚ-ны процесстердң зерттеуіндегі қол жеткізген сапа мәніне көз ... ... мен ... ... ... ... және автоматтандыруды жандандыру сапас және берілгендердегі мен бағдарламалардағы қателіктерді жедел табуәдістері мен құралдыры;
Қазіргі заманғы CASE-технологияында және жобалаудағы ... ... және ... ... әдістерді қолданады. Оларды қолдану БҚ-ның сапасын жақсартудағы қазіргі заманғы ең әсерлісі болып табылады. CASE-құрылғысын жобалардың ұжымды ... ... ... ... кезеңінде қолданада, техникалық тапсырмасын өңдеуде және берілгендер базасы (ББ) мен ... ... ... және ... ... спецификациясында қолдау жасайды, автоматтық кодогенерацияны қолдап және жүйелік алгоритимдік және бағдарламалық қателіктердің (БҚ) өңдеу дәрежесін төмендеуіне мүмкіндік береді.
Тестілеу БҚ-ның ӨЦ-гі ... ... ... ... қауіпсіздігін және нақты сенімділігін, түзетуді анықтау, сапаны өлшеуінің негізгі әдісі болып табылады. Бірақ, тестілеу бағдарламасы аппартты тестілеумен салыстырғанда өзінің ... ... ... ... ... сәйкестігі болуы қажет эталонды бағдарламаның болмауы;
* күрделі БҚ-ң функиональды тексеруін жою үшін толық ... ... ... ... мүмкін еместігі;
* Қолданып отрыған функцияладығ сенімділігі және тестілеудің нәтижесінің критериін формализациялау мен ... ... қол ... ... ... ... ... қиындығымен тестілеу жиынтығы мен сыртқы ортаның модельдері қателіктер болмауына кепілді емес. Нәтижесінде берілгендер мен бағдарламаларда әрдайым қателіктер ... ... ... ... жасау процессі нақты ортада олардың бөлшектері шығып отырады.
Сертификация мақсатты қолданудағы сапасын, қауіпсіздігін, сенімділігін қолданып ... ... ... ... ... өңдеу әдістерінің қолжетімді ресуртары әсер етеді. Демек олар БҚ-ң сапасына әсер ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын ресурстардың түрлері [1]:
1)мүмкін болатын қаржы экономикалық шығындар
2)өңдеудің мүмкін болатын ұзақтығы
3)маман кадрлары
4)өңдеушілерге қол ... ... ... ... ... жобалау. Жүйелік жобалау БҚ-ң өмірлік циклының жоғарғы сапасының негізі болып табылады. 80-жылдардың ортасында күрделі БҚ-ы жобалау ... ... ... болды. БҚ-ы жасаудағы қазіргі заман технологияларының негізгі мақсаты БҚ-ң бүкіл өмірлік циклын қамтамасыз етү үшін ... ... ... және технологиялардың автоматизациясы қолданылады.
Қазіргі заман технологиясы түсінігі өз ішіне БҚ-ң ... ... ... ... ... ... ... құралдары мен әдістерінен құралады.
Технологиялық процесс автоматтандырылған және автоматттандырылмаған технологиялық операцияларды ұйымдастыру мен өту ... ... ... ... ... негізі ретінде типтік технологиялық процесс болып табылады. Ол кезеңдерді, операцияларды және қолданылатын әдістемелік құралдарды бейнелейді. Сонымен қатар БҚ-ң ... ... ... жұмыстарын, жобаны бастау, техникалық тапсырмаларын дайындау және сынақтарды аяқтауды қамтамасыз етеді.
Қазіргі заман технологияларында технологиялыдық және адами факторлардың бағдарламаларды өңдеу, ... сапа және ... ... біріктіру түсінігі көрсетілген. БҚ-ң индустриалды технологиясын жасау, бағдарламаларды өңдеу процессінің стандартты жұмыстарына және олардың жүйелі құрылымы мен интерфейстерінің операциялық ... ... ... негізделеді. Бұл мақсатқа жету үшін жұмыс кезеңі, құрылымы және оны орындауға талап етілетін ресурстар ... ... БҚ-ң ... ... ... өмірлік циклының басында анализденіп, құрастырылуы қажет [5].
Күрделі бағдарламалардың жүйелі жобалауы олардың өмірлік циклының кезеңін қамтиды.
БҚ-ы бастапқы ... және ... ... БҚ-ы ... мен ... ... ... қамтылады. 2-суретте жүйелі жобалаудың негізгі компоненттері берілген [1].
Жүйелі анализдеу мен жобалауға ... ... ... яғни ... ... қажет. Себебі олардың мүмкін қателіктері БҚ-ң бүкіл өмірлік циклының эффективтілігі мен сапасында бейнеленеді. Осыған ... ... ... ... жобалаудағы бастапқы кезеңдерде анализдеу, даму әдістері және автоматизациялау әдістеріне көп көңіл бөлінеді.
Пәндік саланың ... ... ... мен ... ... ... моделі мен алдын ала жобалау архитектурасы
БҚ жобасының концепциясы құрастырылған функциялар мен тапсырмалар
БҚ-ң өмірлік циклын қамтамасыз ету жоспары
БҚ-ң сапасын ... ету ... ... мен ... ... ететін жоспар
БҚ-ң инструменталды орта жобасының анализдеу нәтижесі
БҚ-ң өмірлік циклының қамтамасыз ететін мамандар ұжымына талаптар мен ... ... ... ... ... талаптар ерекшелігі мен техникалық тапсырмалар
БҚ-ы ары қарай жобалауға келісім шарт пен жүйелі жоба
1-cурет. БҚ-ы жүйелі жобалау процессіндегі негізгі ... ... ... ... ... БҚ-ы ... мен ... тұжырымдамасын, бағытын, сапасының өзгеруін дәлелдеу қажеттілігі.
Қазіргі уақытта жүйелі ... ... ... (Computer Aided Software System)кеңінен қолданылады.
Қазіргі заманғы CASE- құралдары БҚ-ы жобалаудағы пәндік ... ... ... ... ... ... жүйелі және бастапқы талаптарды өндіруін қамтамасыз етеді. Бұл үшін БҚ-ң ... ... мен ... әр ... толық дәрежесіндегі арнайы әдістер мен құралдар өңделеген(мәліметтер ағымының диаграммасы, басқару ағымы, мән-байланыс, т.б.).
Сонымен қатар CASE-құралдары БҚ-ң стратегиялық ... ... ... ... ... Әрбір жоспардың бейнелік ұсынуын, өңдеудің ұзақтығы мен еңбек сыйымдылығының ... ... оны ... ... ... ... және басқа ресурстарын қамтамасыз етеді.
Өткізілген жобаның бағалары бүкіл өмірлік циклын қолдау, ары қарай жұмыстық жобалауға ... ... мен ... ... ... ... ... нәтижелері ретінде жүйелі жоба, техникалық тапсырма (ТТ) жобаны жалғастыруға келісім-шарт немесе оны ... ... ... ... ... ... ... анықтаудың статистикалық сипаттамасы
БҚ-ң бағдарламалары мен мәліметтердегі қателерді анықтау ерекшелігі - анықталған эталонның толыққанды болмауы. Сол себепті ... ... ... ... - ... ... ... алғашқы қателіктер болып табылады [1].
Екінші қателіктер 3 дәрежеге бөлінеді:
* БҚ-ң жұмыс қабілетіне әсер етпейтін қателік
* БҚ-ң сапалық көрсеткіштеріне әсер ететін ... мен ... ... БҚ-ы ... ... әсер ететін залал мен катастрофалық ахау.
Жалпы алғанда алғашқы қателіктер типі бойынша екінші қателіктер категориясын анықтау мүмкін емес. Сол ... БҚ-ң ... әсер ... ... ... ... бөлу де ... емес.
Алғашқы қателіктердің статистикалық сипаттамасына әсер ететін негізгі факторлар:
* методология, технология, БҚ-ң өмірлік циклындағы бағдарламалау мен оның ... ... ... тестілеу процессінің басынан ұзақтығы және бағдарламаларды өңдеудегі қазіргі кезең
* БҚ класы, тестіленген бағдарламалық компоненнттердің типі мен өлшемі
* тестілеудің ... ... ... ... ... ... дұрыстығы.
Алғашқы қателіктер, олардың күрделілену мен үлкендеуі және оларды жоюға қажетті ресурстар келесі түрлерге ... ... ... ... ... мен ... оларды компьютер жадысындағы бағдарламаларға енгізу және бейне ретінде шығару.
* бағдарламалық ... ... ... ... қате ... және ... ... бағдарламалық қателерді көрсету.
* алгоритмдік қателіктер: тапсырмалардың дұрыс емес қойылуы мен спецификациясы, және оларды ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
* жүйелік қателіктер: жобалаудағы БҚ-ң қазіргі жүйеде функционалдауының ауытқуы, сыртқы ... ... ... ... ... ... ... математикалық модельдер бар. Олар жиынтық санның өзгеруінің негізгі заңдылықтарын анықтайды. Бұл модельдер жуық шамамен бағалауға ... ... мен ... кезінде бағдарламалардың сенімді функционалдау жиынтығы
* анализденген бағдарламаларда анықталмаған күйінде қалған кездейсоқ қателіктер саны
* функционалды бағдарламада ... ... ... ... ... ... ... БҚ-ң бүкіл қателіктерді анықтауға қажет уақыт.
2 БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ҚҰРАЛДАРЫНЫҢ СТАНДАРТТАЛУЫ
2.1 Бағдарламалық құралдардың стандартталуының мақсаттары мен міндеттері ... ... ... ... ету ... ... әлемдік тәжірибе халықаралық және ұлттық стандарттарда қорытылған. Шет елдедерде ақпараттық жүйелер (АЖ) және АҚ-дың өмірлік цикліне (ӨЦ) ... ... ... көп ... ... болып табылады және өнімнің бәсекеге қабілеттілігін анықтайды.
Отандық мамандар бақылап отырған стандарттарды жаратпау, отандық БҚ-ның бәсекеге қабілеттілігін ең ... ... ... ... ... да шет елде ... ... құру барысында келесі негізгі стандарттарды құру мақсатын атап көрсетуге болады [4]:
* БҚ жобасының еңбексыйымды, ... ... ... ... ... көтеру;
* БҚ толықтай жасалуы, өңделуі, тасымалдануы, бақылануы мен ... және ... ... ... сапасын көтеру;
* Қолданбалы функциялардың жиынтығы бойынша бағдарламалық құралдарды кеңейту мүмкіндігін қамтамасыз ету және шешілетін есептердің өлшемділігіне байланысты ... ... ... ... БҚ ... ... интеграцияларын қолдау;
* Қолданбалы бағдарламаларды тасымалдауға және әртүрлі ... - ... ... ... мәліметтерге қолдау көрсету.
Стандарттар бiр iзге салған интерфейстер және жүйенiң компоненттерiнiң өзара әрекеттесуiнiң хаттамаларын анықтайды, дайын және ... ... ... ... ... ... жаңа жүйелерiнде жеңiлдетедi. Осылайшы, бағдарлама құралдардың өңдеуi үйреншiктi ... оның ... ... ... ... ...
2.2 ... құралдар саласындағы стандарттардың
құрылымы және даму ерекшеліктері
Шет елдердегі бағдарламалық қамтамасыз ету саласындағы ... ... мен даму ... ... ... ... ... бірнеше жұздеген халықаралық және ұлттық стандарттар жасалған; бірақ олар ... ... ... ... ... және бірдей етіп жаба алмайды;
* халықаралық және ұлттық стандарттардың өңделуінің, келісуінің және ... ұзақ ... ... (3 - 5 жыл); бұл ... ... мен тағайындауларының қазіргі заманғы техника жағдайынан, практика қажеттіліктерінен және күрделі жүйелерді жасау технологиясынан арттар қалып кетуіне әкеліп соғады;
* стандарттар бағдарламалық ... ... ... ашық жүйе ... ... және ... қамтамасыз етпейді: орындалатын функциялардың өзгеруін немесе өсіру кезінде олардың таралуын; қолданбалы БҚ әртүрлі аппараттық-бағдарламалық ... ... дәл сол ... ... ... да ... жүйелермен өзара қатынас мүмкіндігі;
* жүйе саласында стандарттармен қарапайым объекттер мен процестер регламенттелген (телеккоммуникациялар, бағдарламалау және құжаттандыру т.б.);
* БҚ өмірлік ... қиын ... ... ... және ... компоненттердiң кiрiгуi, сынау, сертификаттау) стандарттармен олардың формализациясы мен бейімделуінің қиындығының кесірінен ұстамайды;
Қазақстан, ... және ТМД ... ... ӨЦ және қиын БҚ ... ... ГОСТ ... и 34.ХХХсериялы аздаған ескірген стандарттар бар. Бұл стандарттар ішкі қолданыс үшін БҚ жасау барысында мемлекеттік тапсырмалар орындайтын ... ... ... ... ... ... жобалау технологиясына, қазіргі заманғы халықаралық стандарттар өнімінің сапасы мен өндірісіне сәйкестік қажет болады.
Осыған байланысты соңғы жылдары Қазақстанда ӨЦ және БҚ ... ... ... және ... ... іске қосылды. Бұл жұмыстар екі бағытта орындалады.
Бірінші бағытқа 19.ХХХ және 34.ХХХ сериялы стандарттарын жаңарту жұмысын жатқызуға болады. Осы сериядағы ... ... ... ... стандарттар (ГОСТ 19.ХХХ 18 и 34.ХХХ) мәртебесімен шығарылған. ... ... ISO/IEC ... ... тең ... ... бойынша және осы аудармаларды ұлттық стандарттар ретінде қабылдау.
2.3 Стандарттардың профильдері
Қиын тираждалатын БҚ жасау барысында құрастыру және стандарттар мен ... ... ... ... ... Бұндай жиынтықтар жобалар мен процестер класына бейімделуі қажет.
Стандарттар профилі - ... ... ... ... басқа нормативті құжаттардың жиынтығы. Құрастырулар және стандарттар профильнiң қолданылуы үшiн бастапқы (БҚ) жүйелер немесе ... ... ... жиыны) функционалдық мiнездемесi болып табылады. Стандарттардың бір базасында әртүрлі жобадағы БҚ үшін ... ... ... ... [4].
БҚ халықаралық стандарттарында профильдің негізі болып тек ... және ... ... ... ғана ... ... ... ой қалыптасқан (бекітілмеген стандарттар мен фирмалардың нормативті құжаттарын қолдануға жол берілмейді). Құрастырудың әдістемелік негізінің сапасы мен қиын, тарлаған ... ... ... ISO/IEC TR ... ... нәтижесін қолдану ұсынылады. Бұл стандартта ашық жүйелер ортасының моделі(OSE/RM)анықталған. Ол қосымшадағы кез келген ақпараттық эталондықортасының бөлiнуi (қолданбалы бағдарламалық ... және бұл ... ... ... ... ... Қосымшалар мен орталар арасында стандартталған интерфейстер анықталады ... Program ... - API). Бұл ... ... ашық ... ... ... бөлігі болып табылады. Орындалатын функциялар мен өзара қатынас интерфейстері жүйенің әрбір компонентінің профилі ретінде болуы мүмкін.
Стандарттар профильдерінің ... етіп ... ... БҚ ... жоба шегінде әсер етеді және жобалық құжаттаманың бір бөлігі болып ... ... ... ... ... шешуге арналған профильдер; осы класстың барлық БҚ таралған, мекемелік немесе мемлекеттік стандарттар, кәсіпорын стандарты ... ... ... - ... сапа ... орындауға қажетті ұйымдық құрылымдардың, әдістемелердің, технологиялар мен ... ... Ол ... ... ... ... ... болып табылуы керек және тұтынушыға да, ұйым басшылығына да БҚ оның ... ... ... ... ... ... керек.
ПС - ISO9126 Сапа көрсеткіштері
ПС - ISO 12207 Өмірлік циклі
ПС - ISO 9000-3 ... ... және ... ... ... 10013 - сапаны қамтамасыз ету бойынша басшылық
ISO 10005 - сапамен қамтамасыз ету бағдарламасы
ISO 10007, ISO 15846 - ... ... ... ... 10011 - сапа ... тексеру бойынша (сертификаттау)
Басшылық
БҚ қолданудың қауіпсіздігін қорғау және қамтамасыз ету ... ... ... бойынша стандарттар
БҚ ӨЦ негізгі кезеңдерін орындау бойынша әдістемелік ... ӨЦ ... ... орындаушыларының жұмысшы
Инструкциялары
БҚ сапамен қамтамасыз ету ... ... ... ... БҚ ӨЦ ... ... ететін стандарттар профилі
Кәсіпорын және жобаның сапа жүйесінің профилі БҚ ӨЦ профильдеріне тәуелді. БҚ ӨЦ профильдері ... ... ... мен ... ... ...
Күрделi бағдарламалық құралдардың сапалары өсетiн рольмен байланысты ерекшелеу керек, нақты кәсiпорынның бағдарлама құралдарының сапаның ... ету ... ... ... жоба оның ... етiлуі бойынша сапаға қойылатын талабын және шара регламентін белгiлейді (2-сурет) [4].
* ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАҒДАРЛАМАЛЫҚ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ САПАСЫН ... ... ... ... ететін сапаны бағалау саласындағы стандарттар туралы жалпы мәліметтер
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасыда ... ... ... ... ... етудің келесі негізгі стандарттары күшіне енген:ГОСТ 28806-90 - Бағдарламалық құралдардың сапасы. ... мен ... ГОСТ 28195-99 - ... ... ... ... Жалпы жағдайлар; СТБ ИСО/МЭК 9126-2003 - Ақпараттық технологилар. Бағдарламалық өнімді бағалау. Сапаның сипаттамасы мен оны ... ... ... ... ... стандарты ISO/IEC 9126:91 [8] халықаралық стандартының түпнұсқалық аудармасы болып ... ГОСТ Р ... 9126-93 ... бұл ... ... ... 1994 жылдан бері жұмыс жасайды [9].
Сапаны қамтамасыз ету бағдарламалық құралдардың өмірлік кезеңімен (циклімен) тығыз байланысты. Бағдарламалық құралдардың өмірлік ... СТБ ... ... - ... ... өмірлік кезеңінің үрдістері стандарты бойынша регламенттелген [5].
Стандарттарды атау кезінде келесі белгілер қолданылады:
* алғашқыда стандарт категориясы жазылады (СТБ - ... ... ГОСТ Р - ... ... ... ГОСТ - ТМД елдерінің мемлекетаралық ... ... ... ... ГОСТ ... КСРО ... ... дегенді білдірген ).
* Егер стандарт халықаралық стандарттарды тікелей қолдану әдісімен өңделсе (түпнұсқалық аудармасы болса), онда стандарт категориясынан кейін берілген ... ... ... белгісі қолданылады; мысалы, СТБ ИСО/МЭК және ГОСТ Р ИСО/МЭК - ISO/IEC халықаралық ... ... ... Содан стандарт нөмірі жүреді; бұл ретте стандарт тікелей қолдану әдісімен өңделсе, яғни нөмірі халықаралық стандарт нөмірімен ... ... ... СТБ ... 9126, ГОСТ Р ... 9126, ISO/IEC ... ... нөмірінен соң дефис арқылы оның бекітілген күні жазылады, яғни СТБ ИСО/МЭК 9126-2003, ГОСТ Р ИСО/МЭК ... 28806-90 ... ... ... ету ... ... ... қабылданған негізгі терминдер мен анықтамалар регламенттелген.
ГОСТ 28195-99 стандарты бағдарламалық құралдардың сапасын бағалауды бағаланатын бағдарламалық құралдардың сапасының сипаттамалары ... ... осы ... ... ... мен ... ... салыстырудан тұратын операциялар жиынтығы ретінде анықтайды. Сапаны бағалау келесілердің көмегімен бағдарламалық құралдардың өмірлік кезеңінің барлық жұмыстарына сәйкестіре өткізілуі тиіс:
* ... ... ... ... ... ... үрдісінде сапаны бақылау;
* сүйемелдеу үрдісі кезінде бағдарламалық құралдардың түрлену тиімділігін тексеру;
Бағдарламалық құралдардың сапасын бағалауда шешілетін негізгі мәселелер:
* сапа ... мен ... ... ... сапа ... ... сапа ... бақылау әдістерін таңдау;
* бағдарламалық құралдардың өмірлік кезеңі үрдісіндегі сапа көрсеткіштер мәндерін бақылау;
* топтар мен класс ... ... ... үлгілерді таңдау;
* сапа көрсеткіштерінің нақты мәндерінің ... ... ... ... ... қабылдау.
3.2 Бағдарламалық құралдар сапа көрсеткіштерін анықтау әдістерінің классификациясы
ГОСТ 28195-99 бағдарламалық құралдар сапа көрсеткіштерін анықтау ... ... ... ... ... сапа ... туралы ақпарат алу тәсілі бойынша:
* өлшеу;
* тіркеу;
* органолептикалық;
* есептік;
* сапа көрсеткіші туралы ақпарат алу қайнары бойынша:
* ... ... ... құралдар сапа көрсеткіштерін анықтаудың өлшеу әдісі - аспаптық құралдар (мысалы, осы құралдармен ... ... ... орындалған операторлар саны, машиналық операциялар жасалатын деректер нышанының, яғни операндтардың саны, берілген ... ... теру ... бағдарламалардың орындалу уақыты және т.б. анықталады) көмегімен өлшеу арқылы бағдарламалық құралдар сипаттамалары мен қасиеттері туралы ақпарат алу әдісі.
Бағдарламалық құралдар сапа ... ... ... әдісі - нақты жағдайлар (мысалы, бас тарту мен жаңылу саны) тіркелгенде сынау немесе жұмыс ... ... ... ... сипаттамалары мен қасиеттері туралы ақпарат алу әдісі.
Бағдарламалық құралдар сапа көрсеткіштерін анықтаудың органолептикалық әдісі - адамның сезім мүшелерінің ... мен ... ... негізделген бағдарламалық құралдар сипаттамалары мен қасиеттері туралы ақпарат алу әдісі. Мысалы, осындай әдіспен ыңғайлы қолдану анықталуы ... ... сапа ... ... ... ... - бағдарламалық құралдардың эмпирикалық және теориялық тәуелділіктерін,сынау, пайдалану және бақылап отыру кезінде ... ... ... ... негізделген бағдарламалық құралдар сипаттамалары мен қасиеттері туралы ақпарат алу әдісі. Мысалы, мұндай әдіспен есептеу ... ... ... ... сапа ... ... ... әдісі - берілген мәселені өз тәжірибесі мен интуициясы негізінде шешутін ... ... ... ... ... бағдарламалық құралдар сипаттамалары мен қасиеттері туралы ақпарат алу ... ... ... сапа көрсеткішін бағалауды басқа әдістердің көмегімен орындау мүлдем мүмкін емес жағдайында қолданылады.
Бағдарламалық құралдар сапа көрсеткіштерін анықтаудың қоғамдық ... - ... ... ... ... бағдарламалық құралдар сипаттамалары мен қасиеттері туралы ақпарат алу әдісі. Бұл әдіспен мысалға, ыңғайлы қолданудың жеке көрсеткіштері ... ... ... әдіс ГОСТ 28195-99 ... нұсқасында (ГОСТ 28195-89 [10]) анықталған.
Бағдарламалық құралдар сапа көрсеткіштерін анықтаудың дәстүрлі ... - ... ... ... ... ... ... қадағалауға негізделген бағдарламалық құралдар сипаттамалары мен қасиеттері туралы ақпарат алу әдісі. Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... түрлері анықталуы мүмкін.
3.3 Бағдарламалық құрал сапасын бағалаудың иерархиялық моделі
ГОСТ 28806-90, ГОСТ 28195-99, СТБ ИСО/МЭК 9126-2003 стандарттары бағдарламалық құралдар сапасын ... және ... ... ... ... ... ... регламенттейді. Осы модельге сәйкес бағдарламалық құралдардың сапасын көрсететін қасиеттердің жиынтығы көп деңгейлі құрылым түрінде ... ... ... ... ... ... құралдың негізгі қасиеттеріне сәйкес келеді. Әр деңгейдің сипаттамасы кезектегі деңгей сипаттамасы арқылы бағаланады.
ГОСТ ... СТБ ... ... ... сапаның иерархиялық моделінің алғашқы екі деңгейін анықтайды. Бұл ретте, бірінші деңгейдің сипаттама номенклатурасы міндетті болып келеді, ал ... ... ... ... - ұсынбалы.
Жоғарыда айтылған стандарттар сапа моделінің жоғарғы деңгейінде орналасқан бағдарламалық құрал сапасының алты ... ... ... ... ... ... ГОСТ 28806-90 және СТБ ... 9126-2003 бойынша регламенттелген жоғарғы деңгей сипаттамасы қазірде қабылданған әлемдік практикаға сәйкес келеді. Сонымен ... ГОСТ ... ... ... мен ... ... халықаралық стандарттарда қабылданған сапаның иерархиялық моделіне жарым-жартылай сәйкес келмейді.
ГОСТ 28806-90 және СТБ ИСО/МЭК 9126-2003 стандарттарында бағдарламалық құралдар сапасының келесі ... ... ... ... ... және ... қажеттіліктерді қанағаттандыруға қабілетті нақты ерекшелігі бар функция жиынымен анықталатын бағдарламалық құралдар қасиеттерінің жиынтығы.
* Сенімділік (Reliability). ... ... ... ... ... уақыт интервалында берілген жарамдылық деңгейін сақтау қабілеттілігін ... ... ... ... ... Usability). Берілген және ойдағы пайдаланушылардың бағдарламалық құралды қолдануға қажетті ... және оны ... ... жеке ... ... ... құрал қасиеттерінің жиынтығы.
* Тиімділік (Efficiency). Берілген жұмыс істеу шарттарына қажетті қорларды қолдану уақыты мен сипатына байланысты жарамдылық ... ... ... ... ... ... ... Бақылап отыру(Maintainability). Бағдарламалық құралдардың түрленуіне қажетті күштерін сипаттайтын бағдарламалық құрал қасиеттерінің жиынтығы.
* Тұтастық (Portability). Бір ... ... ... басқасына тасымалдануы үшін бейімділікті сипаттайтын бағдарламалық құрал қасиеттерінің жиынтығы.
3.4 Бағдарламалық құрал сапасын интегралды бағалаудың ... ... ... ... ... ... ... әдістері бар. Бұл әдістер жалпы және сандық бірліктерде көрсетілген жеке сипаттамасында бағдарламалық ... ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді.
Осы және кезектегі бөлімде бағдарламалық құрал сапасын интегралды бағалаудың екі әдісі қарастырылған.
Бағдарламалық құрал сапасын интегралды бағалаудың экономикалық ... ... әдіс ... жатады (3.2.бөлім тармағын қара).
Осы әдіске сәйкес бағдарламалық құралдың барлық ұзындығы Төмірлік кезеңіне бағдарланған бағдарламалық құрал ... ... ... ... Мұндай критерий ретінде бағдарламалық құралды өңдеу, тасымалдау және бақылап отыруға кеткен жанды еңбек пен затқа ... ... ... ... ... ұсынылады.
Берілген шығындар келесі компоненттерден тұрады:
К1 - бағдарламалық құралды өңдеуге кеткен Z бір жолғы (бағдарламалық құралдың ... ... ... ... - ... құралды енгізуге кеткен W бір жолғы (бағдарламалық құралдың өмірлік кезеңінде) ...
K2 = ... - ... ... ... ... S ... шығындар, Т-ның өмірлік кезеңінде tэ уақыт кезеңі арқылы тұрақты қайталанып отырады:
К3 = (Т/tэ) * S.
К4 - Z ... ... ... және W ... ... құрайтын бақылап отыруға кеткен кездейсоқ (кездейсоқ уақыт ... ... ... ... ... ...... уақыт кезеңі арқылы жүзеге асады:
К4 = (n*Z+ m*W)*Т/tс.
К5 - нәтиженің дерексіз және мезгілсіз болуына ... ... ... = Sп ... Sп - ... ... өмірлік кезеңінде бір жолғы тасымалдауға келетін шығындардың ... ... ... ... ... оның сапасын оңтайландырудың қорытынды формуласы:
Z + W + (Sп + S) * Т/tэ + (n*Z + m*W) * ... ... ... ... ... - ... келтірілген өрнектің оның минимумына нақты мәннің жақындық дәрежесi.
Осы әдістің негізгі кемшілігі - берілген сапа ... жету ... ... ... ... ... - К1-К5 ... бағдарламалық құрал сапасын басқару жүйесін құруда негіз бола алмайды.
3.5 Бағдарламалау құрал сапасын бағалаудың ISO стандарттар сериясы
Стандарттау ісі бойынша ... ... ... ұйым ... ... ... ИСО ... ұйымы табылады (the International Organization for Standardization, тағы қысқа атауы ... ... ... ISO). Осы ұйыммен қабылданған стандарттар ISO аббревиатурасын алады және халықаралық стандарттар дәрежесәне ие болады.
Электротехника, электроника, радиобайланыс, ... ... ISO ... ... Осы ... ... халықаралық электротехникалық МЭК комиссиясы айналысады (the International Electrotechnical Commission, IEC).
Ақпараттық технологияларды стандартау саласында ISO және IEC ... ... 1(Joint ... ... 1, JTC1) комитетін құрып, өздерінің қызметтерін біріктірді.
Осыған байланысты ақпараттық технологиялар саласында JTC1-мен ... ... ... ISO/IEC ... ... ие. ... жыл шамасында (1991-2001ж.ж.) шет елде ақпараттық құралдар сапасының ... ... ... ... ISO/IEC ... технологиялар аттыхалықаралық стандарты табылды. Ақпараттық өнім бағасы. Сапа ... және ... ... ... ... ... жылдары осы стандарт ақпараттық құралдар сапасы мінездемесін түзету, детализациялар және ... ... ... ... ... дамып келеді.
Қазіргі таңда ISO/IEC 9126:1991 екі өзара байланысқан стандарттар сериясына ... ISO/IEC 9126-1-4 - ... ... ... ... ... және ISO/IEC ... - ақпараттық өнімді бағалау.
ISO/IEC 9126-1-4 стандарты 4 бөлімнен тұрады. 1 бөлім (ISO/IEC ... 2001 жылы ... 2-4 ... ... жоба түрінде ұсынылған. Бөлімдердің атауы:
1 бөлім: Сапа моделі
2 бөлім: Сыртқы метрика
3 ... Ішкі ... ... ... сапа метрикасы.
ISO/IEC 9126-1:2001 стандарты негізінде ISO/IEC 9126:1991редакциясымен қайта қаралған болып табылады. Онда сол ақпаратттық құралдар сапасы мінездемесінің номенклатурасы сақталған. ... ... ... ... ... ... бұрынғыдай ақпараттық емес (кеңес берiлетiн ) ... ... ... жаңа ... ... және сапаны бағалау процесі шығарылған (ISO/IEC 14598-1-6-да сақталған).
1- бөлімде сипатталған үлгінің тағайындалуы:
* ... ... ... ... толықтығын тексеру;
* ақпараттық құралдарға талаптарды теңестіру;
* ақпараттық ... ... ... ... ... ... сынау мақсаттарын теңестіру;
* ақпатараттық құралдардың сертификатталуы мен тұтынушының қабылдау белгісін ... ... ... ... ... ... иерархиялық үлгісі сипатталған. Үлгіге сәйкес жалпы сапа алты ... ... ... Бұл ... иерархиялық ағаштың жоғарғы дәрежесінде орналасқан. Мінездемелер сипаттамаларға ... ... ... ... Иерархиның төменгі дәрежесінде ақпараттық құралдардың атрибуттары (қасиеттері) орналасқан. Бұл иерархия қатал емес. Кейбір атрибуттар бірнеше сипаттамалармен байланысты болуы мүмкін. ... ... ... бар:
* ішкі метрикалар;
* сыртқы метрикалар;
* қолданыстағы сапа метрикалары.
Ішкі метрикаларақпараттық құралдардың орындалмаған компоненттерінің программалануы мен жобалау барысында қолданылады ... ... ... спецификациялардың мәтінінің түпнұсқасына). Ішкі метрикалардың мақсаты - талап етілген ішкі сапаның жетістіктерінің мүмкіндіктерін қамтамасыз ету. Осы ... ... ... ... ... ... Ішкі ... негізі болып, мысалы, бағдарламаның түпнұсқалық мәтінінің қасиеттері, бағдарламалар, деректер ағыны, ... ... ... ... атрибуттарын бағдарлаушы граф табылады.
Сыртқы метрикаларсынау жолы, тасымалдау немесе ... ... ... бақылауы немесе жүйелерінің бөлігі болып табылатын мінез-құлық ... АҚ ... ... ... Талап етілген сапаның орындалуы үшін сыртқы метрикалар жоспарлануы және болжануы тиіс.
Сыртқы метрикалардың мағыналарының ... мен ... әсер ... ... ... ... ... талаптарды анықтау;
* толық сапа көрсеткіштерінің жиынтығын құрайтын мінездемелер мен ... ... ... ішкі ... анықтау және олардың қолайлы диапазондары мәндерін анықтау;
* ақпараттық құралдар сапаларының қанағаттарлықтай болғанын ... ... және ... ... орнату;
* сапаның талап етілетін ішкі мінездемелерін қамтамасыз ететін сапаның ішкі атрибуттарын анықтау және спецификациялау.
Сапа метриктері (өлшеушілер) қолданыста, берілген мақсаттарға жетуде ... ... және ... ... нақты тұтынушылардың қажеттіліктерін қандай дәрежеде қанағаттандыратынын өлшейді. Нәтижелілікақпараттық ... ... ... толық мақсаттары жетістігінің дәлдігі мен толықтығын түсіндіреді. Өнімділік сарқылу қорларының байланысына және ... ... ... нәтижелілігіне келедi.
Қанағаттылық - өнімді пайдалану сапасына психологиялық қатынас. Қолданыстағы сапа қолданушыға ... ... ... ... мінездемелерінен біріккен эффектілерді анықтайды. Қолданыстағы сапа - ақпараттық құралдарда болатын тұтынушымен сапа жүйесін қабылдау. Ол ақпараттық ... ... ішкі ... ... ... ... ... нәтижелерiнiң терминдерiнділігімен өлшенедi.
Халықаралық стандарттар деңгейінде ӨЦ, күрделі бағдарламалық құралдардың сапасын дайындау және қамтамасыз ету технологиясы ISO 12207:1995 ... ... ... құралдардың өмірлік цикл процесстері [11].
Ресейде 2000 жылы халықаралық стандарттың толық аутентикалық мәтіні бар ГОСТ Р ИСО/МЭК 12207-99енгізілген [9]. ... ... ... БҚ ӨЦ ... ... мен міндеттер жиынтығынан тұрады:.
БҚ ӨЦ процесстері мынадай топтарға бөлінеді:
:: негізгі;
:: қосымша;
:: ұйымдастыру.
3-суретте БҚ ӨЦ ... ... ... ... ӨЦ процесстері бес процесстен тұрады, олар БҚ ӨЦ қатысқан негізгі тараптардың басқаруымен жүзеге асырылады.
Негізгі ... ... ... ... ... ... және ... өнімді алып жүруші қызметкер.
Тапсырыс процесі тапсырыс беруші орындайтын жұмысы мен міндеті бар және тапсырыс берушінің жүйеге, ... ... /БӨ/ ... ... қызметке /БҚ/, мердігерлікке тапсырыс дайындау және шығару, жеткізушіні таңдау және БӨ немесе БҚ жүйені қабылдауды аяқтағанға ... ... ... ... ... ... ... процесі бес жұмыстан тұрады:
1) дайындау;
2) мердігерлікке тапсырыс дайындау;
3) шартты дайындау және түзету;
4) жеткізушіні қадағалау;
5) ... ... және ... жұмыстар бойынша міндеттердің жалпы саны 23.
Жеткізу процесі жеткізушінің орындайтын жұмысы мен міндетінен тұрады, тапсырыс берушінің ... ... ... ұсыныс дайындау туралы шешім қабылдаудан немесе БӨ, БҚ жүйесін жеткізу жөнінде ... қол ... және ... берушімен келісімге келуден басталады. Жобаны басқару және қамтамасыз етуге, жобалық жоспарды дайындауға және оны БӨ, БҚ ... ... ... ... ... қажетті процедуралар мен ресурстарды анықтаумен жалғасады.
Жеткізу процесі жеті жұмыстан тұрады:
Жеткізу процесі жеті жұмыстан тұрады:
1) дайындау;
2) ... ... шарт ... ... ... және бақылау;
6) тексеру және бағалау;
7) жеткізу және шартты жабу.
Осы жұмыстар бойынша міндеттердің жалпы саны ... ... ... ПРОЦЕССТЕРІ
Тапсырыс
Жеткізу
Пайдалану
Дайындау
Ілесу
ӨМІРЛІК ЦИКЛДІҢ ҚОСЫМША ПРОЦЕССТЕРІ
Құжаттандыру
Конфигурациясын басқару
Сапаны қамтамасыз ету
Верификация
Аттестация
Бірлесіп талдау
Аудит
Проблеманы шешу
ӨМІРЛІК ЦИКЛДІҢ ҰЙЫМДАСТЫРУ ПРОЦЕСІ
Басқару ... ... ... ... ... ... цикл ... процесі дайындаушы орындайтын жұмыс пен міндеттен тұрады және оған талапты ... ... ... ... ... БӨ іске қосу және қабылдау жұмыстары кіреді. ... ... он үш ... ... Процесті дайындау;
2) Жүйеге қойылатын талапты талдау;
3) Жүйелік архитектураны жобалау;
4) Бағдарламалық құралдарға қойылатын талапты ... ... ... ... Бағдарламалық құралдарды техникалық жобалау;
7) Бағдарламалық құралдарды бағдарламалау және тестілеу;
8) Бағдарламалық құралдарды құрастыру;
9) ... ... ... ... ... ... Жүйені квалификациялық сынау;
12) Бағдарламалық құралды іске қосу;
13) Бағдарламалық құралды қабылдауды ... ... ... ... ... ... саны ... процесіоператордың жұмысы мен міндетінен тұрады және БӨ және жүйені пайдалануды қамтиды, оған пайдалану ... ... ... ... ... төрт ... тұрады:
1) процесті дайындау;
2) пайдалану сынағы;
3) жүйені пайдалану;
4) тұтынушыны ... ... ... ... ... саны ... ... қызметкерлері орындайтын жұмыс пен міндеттен тұрады және БӨ ... ... ... ... ... мақсаты оның тұтастығын сақтай отырып қолданыстағы БӨ ... ... БӨ ... және пайдаланудан алынып тасталу мәселелерін қамтиды.
Пайдалану процесі алты жұмыстан тұрады:
1) процессті дайындау;
2) проблемалар мен өзгерістерді талдау;
3) ... ... ... ... ... және ... алып жүру;
6) пайдаланудан алып тастау;
Бұл жұмыстар бойынша міндеттердің жалпы саны ... ... ... ... ... ... ... процесс бағдарламалық жобаны орындау сапасын және табысты жүзеге асырылуын қамтамасыз етіп, өзге процесстің мақсатты бағытталған құрамдас ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Құжаттандыру процесі - бұл ӨЦ процесінде немесе жұмысында жасалынған ақпаратты ... Ол БӨ ... ... ... ... дайындау, басып шығару, редакциялау, тарату және ілесу ісін қамтиды.
Құжаттандыру ... төрт ... ... процессті дайындау;
2) жобалау және дайындау;
3) басып шығару;
4) ... ... ... ... ... саны ... ... процесі - ӨЦ БҚ бойынша әкімшілік және техникалық процедураларды мына мақсатта қолдану процесі:
1) жүйедегі бағдарламалық объектілердің жағдайын ... ... ... ... және ... объектілердің өзгерістерін және басып шығуын басқару;
3) объектілердің жағдайы және оларға өзгеріс енгізу туралы тапсырыс ... және ... ... толықтығын, сиысушылығын және дұрыстығын қамтамасыз ету;
5) объектілердің сақталуын, айналымын және жеткізілуін басқару.
Конфигурацияны ... ... алты ... тұрады:
1) процессті басқару;
2) конфигурацияны анықтау;
3) конфигурацияны бақылау;
4) конфигурация жағдайын есепке алу;
5) конфигурацияны ... ... ... басқару және жеткізу.
Бұл жұмыстар бойынша міндеттердің жалпы саны ... ... ету ... - бұл БӨ және ӨЦ ... ... талаптар мен бекітілген жоспарларға сәйкес келуіне кепілдік беретін процесс. Сапаны ... ету ... ... ... бірлескен талдау, аудит (3-суретте осы өзара байланысты процесстер сұр түсте көрсетілген) және проблеманы шешу нәтижелері қолданылуы ... ... ... төрт ... ... процессті дайындауу;
2) өнімді қамтамасыз ету;
3) процессті қамтамасыз ету;
4) сапа ... ... ... ... ... міндеттердің жалпы саны 16.
Бірінші жұмысқа мынадай негізгі ... ... ... ... ету ... нақт процесс жағдайына бейімделуі; сапаны қамтамасыз ету процесінің верификация, аттестация, бірлескен талдау, ... ... ... ... ... ету процесі мен міндетін орындау жоспарын дайындау; сапаны қамтамасыз ету процесінің жұмысы мен міндеті туралы ... ... қол ... ... ... ету; шартта көзделген жағдайларға сәйкестігін сақтауға жауапты қызметкердің ұйымдастыру тәуелсіздігін қамтамасыз ... ... ... негізгі міндеттер жатады: барлық жоспарларды құжаттамалық рәсімдеуді, олардың ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету; БҚ және құжаттаманың шартта көзделген ... және ... ... келуін қамтамасыз ету; БҚ-ның шартта көзделген жағдайға және тапсырыс берушіге сәйкес келуін қамтамасыз ету.
Үшінші жұмысқа мынадай ... ... ... ӨЦ БҚ ... ... ... ... және жоспарға сәйкес келуін қамтамасыз ету; бағдармалау технологиясының, дайындау және сынау жағдайының, мұрағаттық кітапхананың ... ... ... ... ... қамтамасыз ету; БҚ субподрядчик дайындаған негізгі шартта ... ... ... келуін қамтамасыз ету; БҚ және процесстердің сипат-тамаларының белгіленген процедуралар мен стандарттарға сәйкес келуін қамтамасыз ету; жобаны жүзеге асыруға тәжірибесі және ... ... ... ... ... ... ... шартта көрсетілген ГОСТ Р ИСО 9001 тараулларына сәйкес сапаны басқару жөніндегі қосымша жұмыстар жүргізілуін қамтамасыз ету ... ... ... - бұл ... нәтижесінің осы жұмысқа қолданылатын талаптар мен жағдайларға сәйкес келуін анықтау процесі. Бұл процесске талдау, тексеру, сынау (тестілеу) кіруі мүмкін.
Верификация ... ... ... ... және нақты талаптың толық жүзеге асырылғандығын білдіреді [5].Верификация жобалау және дайындау кезінде, олардың осы жұмысқа қойылған ... ... ... ... ... жұмыс нәтижесінің сарапталуымен байланысты.
Верификация процесі екі жұмстан тұрады:
1) процессті дайындау;
2) верификация.
Бұл жұмыстар бойынша ... ... саны ... ... - ... ... ... бағдарламалық өнімнің олардық қзметіне қарай белгіленген талаптарға толық сәйкс келуін анықтау процесі.
АттестаттауБҚ қабылдауды қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстың бөлігі ретінде ... ... ... ... ... және ... кезінде аттестаттау талаптарды талдау кезіндегі анықталған тұтынушының қажеттігіне сәйкес келуін анықтау мақсатында ... ... ... екі ... тұрады:
1) процессті дайындау;
2) аттестаттау.
Бұл жұмыс бойынша міндеттердің жалпы саны 10.
Бірлесіп талдау процесі - бұл жоба бойынша ... ... ... және ... анықтау процесі. Бұл процесс жобаны басқару деңгейінде және жобаны техникалық жүзеге асыру ... ... және ӨЦ ... барысында барлық уақытта қолданылады. Шартқа қатысушы екі жақтың кез келген жағымен қолданыла алады.
Бірлесіп талдау процесі үш ... ... ... ... ... из трех ... процессті дайындау;
2) жобаны басқаруды талдау;
3) техникалық талдау.
Бұл жұмыс бойынша міндеттердің жалпы саны 8.
Аудит ... - бұл ... және ... ... жағдай талаптарына сәйкес келуін анықтау процесі. Шартқа қатысушы екі жақтың кез келген жағымен қолданыла алады.
Проблеманы шешу процесі - бұл ... ... ... және ... да процесстерді орындау кезінде олардың шығуына және жасалуына қарамай белгілі болған проблеманы талдау және шешу процесі (сәйкес ... ... шешу ... екі ... ... ... ... проблеманы шешу.
Бұл жұмыс бойынша міндеттердің жалпы саны ... ... ... процесстен тұрады. Ол кейбір ұйымдарда өзара байланыстағы ӨЦ ... және ... ... ... ... осы ... және ... ұдайы жетілдіру мақсатында негізгі құрылымды құру және жүзеге асыру үшін қолданылады. Бұл процесстер ... ... ... процесі - тиісті процессті басқаратын кез келген жақ ... ... ... ... мен ... ... тиісті процесстердің тапсырыс, дайындау, пайдалану, ілесу, қосымша процесс сияқты өнімін, жобасын, ... және ... ... ... ... бес ... тұрады:
1) басқару аумағын дайндау және белгілеу;
2) жоспарлау;
3) орындау және бақылау;
4) тексеру және бағалау;
5) аяқтау.
Бұл жұмыс ... ... ... саны 12.
Инфрақұрылымды құру процесі - бұл кез келген басқа процесске қажетті инфрақұрылымды орнату ... ... ету ... ... ... ... ілесу үшін қажетті техникалық және бағдарламалық құралдардан, инструментальдық құралдардан, әдістемелерден, стандарттарды мен шарттардан тұрады. ... ... - ӨЦ БҚ кез ... ... ... бағалау, өлшеу, бақылау және жақсрту процесі.
Жетілдіру процесі үш жұмыстан тұрады:
Процесс усовершенствования состоит из трех работ:
1) ... ... ... ... ... ... ... бойынша міндеттердің жалпы саны 6.
Оқыту процесі - бұл қызметкерлерді тапсырыс, жеткізу, дайындау, ... ... ... ... ... жөнінде бастапқы және ұзақ мерзімді оқытуды қамтамасыз ету процесі.
Оқыту процесі үш жұмыстан тұрады:
1) процессті дайындау;
2) оқу ... ... Оқу ... ... ... жұмыс бойынша міндеттердің жалпы саны 4.
Сонымен, ISO 12207 стандартына сәйкес ӨЦ БҚ жұмысының жалпы саны - 74, ... ... саны - 229. Бұл ... ... ... ... ... жүзеге асыру жағдайына бейімделуі керек.
Бейімделу процесімынадай жұмыстардан тұрады:
1) ... ... ... ... ... ... ... процесстерді, жұмыстарды және міндеттерді таңдау ;
4) бейімдеу жөнінде шешімддерді ... және ... ... жұмыс бойынша міндеттердің жалпы саны 6.
* Бағдарламалау құралдарын сертификаттау
4.1 Бағдарламалау құралдарын ... ... 0002 ... ... ... ... терминдер мен анықтамалар қызметтің шектес көріністері сертификаттаудың сәйкестігі процесс немесе ... ... ... немесе басқа бір нормативті құжатқа сай қажетті сенімділікті қамтамасыз етуді дәлелдеу үшінші жақтың іс-әрекеті ретінде анықталған. ... ... деп ... ... ... ... әр ... қызметтерге қатысты немесе олардың нәтижелері мен техникалық жағдайларын қолдану нұсқауларының регламенттері.
Сертификаттаудың ... ... ... ... және сапа ... ... өмірлік циклын қамтамасыз ететін- тұтынушылардың қызығушылықтарын қорғау, өнімнің сапасын бақылау ... ... және ... ... олардың жоғарғы тұтынушылық қасиетіне кепілдеме беру.
Сертификаттаудың формальды мақсаты төмендегі топтарға байланысты сертификат беруге ... және ... ... ... техникалық тапсырмалардың толықтығы, нақтылығы және ЖА құжаттарындағы мамандандырылған талаптарға сай оның ӨЦ технологиялық қолдауына
* Анықтық, ... ... және ... сынаудың талдап қорытындылау, техникалық процесстердің оларды шығару және өнімнің сапасының тепе-тең көрсеткіштері
* Сыналып отырған ... ... мен ... ... ... ... мен ... берушілердің сынаушылардың объективтілігі, берген бағалары.
Сертификаттаудың жалпы мақсаттары:
* Белгіленген стандарттық ... ... ... ... және ... сай ... ... сай келмеуі ;
* Ұйымның тарапынан өнімнің сапасын арттыру мақсатындағы ... ... сапа ... тиімділігі;
* Өнімнің сапасына теріс әсерін тигізетін ұйымның сапалық жүйесі мен технологияларындағы осал ... ... ... ... ... өз ... ... арттыруға мүмкіндік беру;
* Дефектік өнім мен сапаның төмендігіне айып пұлды төмендету немесе қысқарту;
* Тексеріліп отырған ... ... ... ... беру ... қажетті құжаттар:
* Техникалық топтар (ТТ) немесе міндеттеу спецификасы, ЖА-ғы эксплуатациялық құжаттардың бекітілген ... оның ... ... ... ... Техникалық құжаттар мен комплексті програмаларын талдаудағы халықаралық, мемлекеттік және ведомстволық стандарттар.
* ТТ барлық ... және ... ... ... ТТ әр бір тармағына сай талдау методикасы және құжаттары
Талдау нәтижесінің жағымды жағдайы сертификат сәйкестігі болып табылады-сертификаттау жүйесінің ережелеріне сай ... ... ... ... қойылған сапа жүйесі талап берушінің сәйкестігін растайтын
Сертификаттаудың жарамдылық мерзімі уақыт пен шектеулі (мысалы үш жыл) немесе процесстердің және ... ... ... ... ... ... өмірлік циклды қолдайтын процесстерді сертификаттау қажет. Сондықтанда соңғы өнімді сертификаттау және ... мен сапа ... ... ... пайда болуымен дамуы бірге қарастырылады.
Сертификаттау процестерін ұйымдастыру барысындағы сертификаттау методологиясының базалық ... ... ... ... ... Сертификаттық талдау нәтижесінің дұрыс болуын қамтамасыз ету үшін шешілетін мәселелер.
* Сертификаттау өткізуге ... ... мен ... ... және ... құжаттар олардың құрылымы және мазмұны
* Мінездеме және топтастыру ... ... және ... ... ... ... ... көрсеткіштері.
* Талдау жасауға қажетті ресурстар- қаржылық, маман кадрлар, аппараттық жасақталған, нормативті және бағдарламалық инструментальды құжаттар.
Мәліметтік жүйенің (МЖ) ... ... ЖА-ң ... мақсатына сәйкес сертификаттау міндетті және ерікті болып бөлінеді.
Міндетті сертификаттау: аса жауапты функцияларды орындайтын, қандайда бір қателіктер болмасын адам өміріне, денсаулығына ... ... ... МЖ мен ... ... ... жағдайда орындалады.
Ерікті сертификаттау сапасын арттыруда олардың бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... үшін және ... экономикалық дәрежесін арттыру мақсатында өткізіледі.
Сертификаттаудың экономикалық мақсаты- өнімді өндірудегі үлкен таралымды қамтамасыз ету, ӨЦ әр түрлі саласындағы өміршеңдігінің ұзақтығы, пайданың және ... ... ... ... ... қолданудың көптігі.
Сертификаттау регламенттелген әрекеттер мен құжаттардан тұратын сертификаттау жүйесінқамтитын ұйымдастырылған процестерден тұрады және квалификацияланған, аттестатталған инспектор-мамандармен орындалуы керек. ... сапа ... ... ... [1]:
1) сертификаттық сынаулар жүргізу үшін осы орган саласында және зертханада тапсырыс беруші немесе өңдеушінің компоненттерді талдау мен таңдау;
2) ... ... ... өткізу туралы өтінім берушінің өтініш беруін;
3) өтініш бойынша сертификаттау жүргізушілердің шешім қабылдауы, зертхана және сертификаттау ... ... ... өтетін кәсіпорынның БҚ нұсқасының идентификациясына немесе сапа жүйесінің жағдайларына шолу;
5) кәсіпорынның сапа ... ... ... ... ... ... БҚ нұсқасы.
6) алынған нәтижелердің талдауы және зертхана ... ... ... ... берушіге сәйкестік сертификатын беру мүмкіндігі туралы шешім қабылдау;
7) сертификаттау органымен өтініш берушіге ... ... ... мен ... ... шығару туралы сертификат пен лицензия беру (БҚ нұсқалары);
8) сертификатталған өнім ... ... сапа ... ... органымен инспекциялық бақылау жүргізу ;
9)өнім мен сапа жүйесі процестерінің белгіленген талаптарға сәйкестігі бұзылған және сәйкестік белгісін дұрыс ... ... ... ... ... ... жүргізу;
10) өнім немесе кәсіпорынның сапа жүйесін сертификаттаудың шешімі туралы ақпаратты тіркеу және баспаға шығару.
4.2 ... ... ... ... ... ... мен ... органдар және анағұрлым қиын объекттер мен процестерді сынауды жүргізетін зертханалар арасындағы ... ... ... ... құрамы мен мазмұны анықталған (төмендегі 4-сурет) [1].
Қарапайым жағдайларда бұл құжаттарды ... ... мен ... ... ... ... ыңғайлы.
Мәлiмдеушiнiң құжаттары:
* Сертификаттау өткiзуiне мәлiмдеме;
* Сертификаттық сынақта келiсiмшарт ... ... ... ... сапа ... Қолдану кезiндегi құжаттаманың комплектi.
Сертификаттау органының құжаттары:
1 ) куәлiк ... ... ... ... ... сапа жүйелерi;
2 ) сертификат алуға берлілген мәлімдеме бойынша шешім;
3 ) сертификаттау жүргізуге тапсырмалар және оған ... ... ) ... ... ... ) сертификаттық сынақтар нәтижелерi бойынша шешiм;
6 ) ресiмделген сәйкестiк сертификаты.
Сертификаттау зертханасының құжаттары:
1 ) ... ... ... ... ... ) ... ... құжаттаманың комплектi;
3 ) сертификатық сынаулар бағдарламасы;
4 ) сертификаттық сынаулар әдiстемесі;
5 ) аспаптық құралдар және сынау әдiстерi;
6 ) сертификаттық ... ... ... ) ... ... хаттамасы;
8 ) өткiзiлген сынаулар және сертификат беру туралы ұсынысқа ... ... ... ... ... ұйымды қолдайтын құжаттар құрамы
Кәсіпорынның сапа жүйесін тексеру ISO ... ... - сапа ... ... ... басқарушы жағдайлар[11].
Стандартта термині қолданылады. Сынаудың толық тәуелсіздігінде бұл термин ... ... ... ... ... жұмысшы жоспарына қызмет ететін сапа жүйесін тексеру бағдарламаларықұрамынан басталады. Бағдарламаға берілген құжаттардың сапасы мен толықтық ... және БҚ ... мен ... ... олардың практикалық іске асыруларының дәрежелері кіруі керек. ... ... ... ... көлемі мен мақсаттары;
2) қойылған талаптар мен сынаулар көлемінің ... ... ... ... ... нормативті сілтемелерді теңестіру (қолданылатын сапа жүйесінің стандарттарына, тексерілетін ұйымның сапа ... ... ... және ... сынаулар бойынша топтардың мүшелерінің идентификациясын;
5) сынау жүргізілетін күні мен орнын;
6) тексеруге жататын кәсіпорын бөлімшелерінің ұйымдастырылған идентификациясын;
7) әрбір ... ... күні мен ... ... ... басшылығымен кездесудің күнтізбелік жоспарын;
9) құпиялыққа талаптарды;
10) сынау бойынша есептердің таратылуының ережелері және шешімдердің шығарылу қарастырылған күні.
Сапа жүйесін ... БҚ ӨЦ ... ... ... жұмыс орнының тәуелсіз сынақ зертханаларында жүргізіледі.
Кәсіпорынның сапа жүйесін тексеру ... БҚ ... ... ... ... және ... жүйелер мен бағдарламалардың жоғарғы сапасына сәйкес келетін технологиялық және ұйымдық процестердің сапасын қолдау мен ... ... ... ... сапа ... жағдайын бағалау кезінде келесі критерийлер қолданылады:
1) сапа жүйесі жағдайының жалпы бағасы;
2) ... ӨЦ ... ... ... әдістерін қолданудың толықтығы;
3) өнімнің сапа жүйесін бағалауға автоматтандыру ... ... ... ... ... ... құжаттардың жиынтығының толықтығы мен құрамы;
5) сапа жүйесінің тасымалдануының ... мен ... ... ... ... ... бағалауға 5-10 сипаттама ерекше бөлініп тұрады.
Сапа жүйелерін сынау барысында олардың бағасының критериі қиын немесе толық санды метрикалармен сипаттау мүмкін ... ... сапа ... ... ... бар болу ... және онда ... қасиеттерді қолдану мен сертификаттау жүйесінің стандарттарының анықталған талаптарының шындығымен сипатталады. Сондықтан көп ... сапа ... ... ... қолданылады.
Алдын-ала сертификаттау органы мен тапсырыс берушінің арасында сапа жүйесін кәсіпорында ... ... ... бағалау дәрежесі келісіледі және нақтыланады.
Сертификаттаудың оңтайлы ... ... ... ... ... сертификатыберіледі. Сертификатты берумен қатар, Сәйкестік белгісін және берілген өнім түрін шығарутуралы лицензия берілуі мүмкін.
+ ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
Бағдарламалық өнімдерді сертификаттық сынамалаудың мақсаттары, міндеттері мен процестері
Адамзат миы объектілердің шектеулі санын бір мезгілде операциялай алатындықтан, бағдарламаның фрагменті күрделірек болған ... ... ... ... жол ... ... ... алуы ықтималдығы ұлғая түседі. Функцияны cынау үшін қажетті тесттерді жасаудың күрделілігі, ... ... ... ... ... ... ... Оларды сынау үшін тесттермен бүркеу, ақауларды жою және сапаны қамтамасыз ету - бұл ... ... ... немесе кешендерін бірізділікпен сынау, ал бұлар бағдарламаның функциялары мен сипаттамаларына қойылатын ... ... мен ... ... мен ... процесінде қолданылатын кеңістіктің сәйкестігін талдау арқылы анықталуы мүмкін.
Әдетте ... ... ... әсіресе тәуелсіз топтағы мамандар өздерінің күш-жігерлерін олардың жұмыс істеуін жабуға бағыттайды, ал құрылымды сынаушылар модульдердің құрылымын немесе олардың олардың бағдарламаларының ... ... ... ... Дербес бағдарламалық компоненттер мен бірегейлендірілген интерфейстері бар жоғары сапалы модульдердің көп саны ... әрі ... ... үшін ... Бұларды түрлі мақсаттағы бағдарламалар кешенімен бірлестіруге болады. Кейде дайын компоненттердің номенклатурасы мен сипаттамалары бағдарламалық өнімге тапсырыс берушілерді ... ... ... ... ... ... ... модульдердің кейбір бөлігін қосымша әзірлеуге және тестілеуге тура келеді. Бұдан өзге, бағдарламалар кешенін ... және ... ... компоненттердің ақаулары мен қателері табылуы мүмкін, оларды жою үшін ... ... ... ... қолдана отырып, модульдерді түзету және тестілеу қажет. Алайда, шағын компоненттерді, әсіресе құрылым детальдарын талдай отырып әзірлеу мен тестілеу ... ... ... ... өлшемдерінің үлкен болғандығы салдарынан тестілеу үшін қолданыла алмайтын болып шығады, бұдан әрі 9-лекцияда қарастырылады. ... ... ... ... бағдарламалық кешендер мен олардың функционалдық компоненттерінің сертификаттық сынау ... ... мен ... ... және ... ... ... шоғырландырылған -8.1 - сурет.
Бағдарламалық өнімдердің қойылған талаптарға сәйкестігін сертификаттық ... ... ... мен ...
- ... ... тапсырыс беруші белгілеген және бекіткен талаптар мен ресурстарды шектеулерге ... ... ... мен ...
- ... мен ... ... түрлеріне қойылатын талаптарды талдау және қалыптастыру;
- негізгі лимиттеуші ресурстарын - ... ... ... бағдарламалық өнімнің нұсқасын өндіру мерзімдеріне шектеулерді бағалау;
- бағдарламалық өнімді өндіру мен сынауды жоспарлау үшін ... ...
- ... ... ... ... ... графигін бекіту;
- сынақтар үшін ресурстарды бағдарламалар мен деректердегі анықталатын ақаулар мен жүзеге асырылатын өзгерістердің себептеріне, ... мен ... ... ... үшін ... ... ... қаншалықты көлемде жеткілікті және тестілеу процесін қашан аяқтауға болатындығын бағалау.
4-сурет АТЫН ЖАЗ
Сынақтың негізгі мақсаты бағдарламалық ... ... ... ... ... істеу және тапсырыс беруші белгілеген және бекіткен талаптарға ... келу ... ... ... ... Тестілеудің аса маңызды міндеті жүйе жобасының негізгі мақсатына жетуді көздейді. Бұл жобада бағдарламалық өнім қолданылады. Тестілеу ақаулар мен ... ... және ... ... ... ... егер ақаулары мүмкіндігінше көбірек анықталған және жойылған ... ... ... мен ... ... күтулерін қанағаттандыратын болады. Бұдан өзге, бағдарламалық өнімнің қолдануға дайындығы туралы шешім қабылданған кезде, тестілеу сапаның сипаттамасын анықтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... әрі ... тестілеуге ықпал етеді, бұл жұмыс көлемінің қысқаруына және тестілеу процесінің ... алып ... ... бағдарламалар кешенінің талаптар спецификациясына сәйкес жұмыс істейтіндігі және келесі ... ... ... ... ... тиіс [4]:
:: рұқсат етілген кіріс деректер ... ... ... ... ... келетін сенімді нәтиже береді;
:: рұқсат етілмеген кіріс деректер кезінде бағдарламалар кешені кіріс ... ... ... және тиісті диагностикалық хабарламаларды береді;
:: кіріс деректердің рұқсат ... ... ... ... қалмайды және апатты түрде аяқталмайды.
Міндеттерді анықтай ... ... ... шешу үшін ... ... тиіс. Бұрынғы уақытта сынақтар әдетте жүйе әзірлемесінің өмірлік циклының соңында өткізілетін, күш-жігер негізінде ... ... ... ... шоғырландырылатын. Осыдан аз ғана бұрын бағдарламалық өнімді өндірушілер аса жоғары нәтижелерге қол жеткізу үшін сынақтар жүйе өндірісінің өмірлік циклының барлық ... ... ... және ... ... кешенін әзірлеудің неғұрлым ерте кезеңдерінде бастау керектігін түсіне бастады.
Мақсаттар мен жобаның шектеулерін егжей-тегжейлі зерттеу тестілеудің ... ... ... ... нәтижесін алуға және тестілеуді жоғары деңгейде автоматтандыруға мүмкіндік беретін тестілеудің тиісті стратегияларын таңдауға алып ... ... ... шектеулерге өнімнің рынокқа шығарудың қысқартылған мерзімдері мен жобаға қатысатын мамандар санының жеткіліксіздігі жатады. Өзге ... жаңа ... ... ... немесе жаңа тестілеу құралын енгізумен байланысты болуы мүмкін. Нақты жоба үшін тестілеу стратегиясын жасап шығару үшін сынаушылар ақаулар мен ... табу ... ... ... ... жою әдістерін таңдауға ықпал ететін шектеулерді егжей-тегжейлі зерттеуді үйлестіруі тиіс.
Жобаның ең басында-ақ сынаушыларды бағдарламалар кешенін жасау процесіне ... ... ... ... ... ... өнімге қойылатын талаптарды әзірлеуге қатысуы аса маңызды. Талаптармен байланысты басқару проблемалары жобаны әзірлеу кезінде табысқа жетуді қамтамасыз ету үшін ... ... аса ... құрайды [3]. Талаптарды анықтау кезеңінде тестілеу түсінікті әрі қарама-қайшылықсыз талаптарды жасауға ... етуі ... ... осы ... ... тестілеу үшін жарамды терминдерге қойылатын талаптардың жүйелік және ... ... ... ... ету үшін де ... ... белгілі бір бастапқы жағдайында және кіріс параметрлері көп болған кезде ... ... өнім мен ... ... мен шығыстық эталон деректерінің мазмұнын болжау мүмкіндігі болуы тиіс.
Жүйелік талаптарды тестілеу бағдарламалық өнім мен жүйені құрудың ажырағысыз ... ... ... Бұл ... ... ... ... негізінде сенімсіз, ұмытылған, түсініксіз немесе толық емес талаптар ... ... ... сапалық талаптарды әзірлеудің қаншалықты маңызды екендігін неғұрлым толыққанды ... қол ... ... ... мен ... ... ... жөніндегі менеджерлер әдетте жүйені жүзеге асырға кіріспес бұрын, ... ... ... мен әдіснамасымен танысу қажеттігін түйсінеді.
Халықаралық стандарттардың ... ... ... ... және ... ... ... жоюға ықпал етеді. Пайдалану жөніндегі стандарт нұсқаулықтарды пайдаланушылардың қолдануы да ақауларды табуды жеңілдетеді әрі бағдарламалар кешені ... ... ... ... жұмыстар өзара байланысты және жобаға қатысушылардан ұжымдық күш-жігерді талап етеді. Командада ... ... ... үшін ірі ... ... ... ... ережесін регламенттейтін бірқатар ережелер мен стандарттарды сақтаулары қажет. Бағдарламалық кешендерді жобалау стандарттары құрылымдық диаграммаларды құруды талап етуі мүмкін, әдетте мұндай ... ... ... ... ... ... ... арттыруға ықпал етеді. Кейбір кәсіпорындарда тестілеу тобы әзірлеушілер бағдарламалар ... ... ... мен ... ... ... ... тексеру кезінде негіз болып табылады. Тестілеушілер тапсырыс берушіден бағдарламалық өнімге қойылатын ... қоса ... ... ... ұсынылатын стандарттардың тізбесін алулары тиіс (Қосымшаны қараңыз).
Тесттерге қойылатын талаптарды талдау мен қалыптастыру сынақтардың мақсаттарын, міндеттері мен стратегияларын, сондай-ақ қолдануға ... ... ... ... келтіріледі (5-сурет).
Бағдарламалық өнімдердің қойылатын талаптарға сәйкестігін сертификаттық ... ... және ... ... ... ... және бағдарламалық өнім тесттеріне қойылатын талаптарды анықтау;
- тесттерді және ... ... мен ... ... ... ...
- ... бағдарламалық өнімге қойылатын талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету;
- бағдарламалық өнімді сынауды жоспарлау;
- тесттерге қойылатын ... ... ... қойылатын талаптарға сәйкестігін қадағалау матрицасын талдау;
- бағдарламалық ... ... үшін ... орындау графигін әзірлеу;
- бағдарламалық өнімге қойылатын талаптарды тесттермен бүркеудің толықтығын бағалау;
- бағдарламалық ... ... үшін ... шығынын бағалау.
5-сурет АТЫН ЖАЗ
Күрделі бағдарламалар кешендері үшін тестілеуді дайындауға ... ... ... талаптарға, жүйе мен бағдарламалық өнімнің функцияларын пайдалану сценарилеріне ие болу маңызды. Бұл талаптарды тесттердің мазмұны мен ... ... ... ... ... ... ... және анықтау қажет. Тесттерге қойылатын талаптарды талдау кезінде келесі проблемаларды шешу қажет:
:: бағдарламалық өнімнің ... ... ... оның ... ... дұрыстығын тексеру үшін тесттерге қойылатын талаптарды анықтау кезінде не істеу керек;
:: сценаридегі архитектураны, функциялар мен сипаттамаларға жүйелік талаптарды және ... ... ... ... ... ... жүйесіне қойылатын нақты талаптарды қалай өзгерту керек;
:: тесттерге және ... ... ... талаптарды қисындау мен құжаттандыруды талдау мен қалыптастыруды қалай жүргізу керек;
Тесстерге қойылатын талаптар тесттен өткізілетін нәрсенің егжей-тегжейлі тізбесін қамтуы тиіс. ... ... ... әзірлеу кезінде тестілеу жөніндегі мамандар тапсырыс берушінің қажеттіліктері туралы түсінік алуы бірқатар қадамдарды орындаулары тиіс. Сондай-ақ, бағдарламалық өнімнің мақсатын түсіну үшін оған ... ... ... жүйенің арналымының сипаттамасы мен пайдалану сценариін оқып-үйрену ... ... ... ... ... үшін аса ... ... мен тәуекелдігі жоғары функцияларды анықтаған жөн.
Сынақ әдетте бағдарламалар кешенін әзірлеудің және түрлі деңгейде сүйемелдеудің бүкіл кезеңінде жүргізіледі: жекелеген модульді, ... ... ... ... кешенін сынау. Бұл ретте тестілеудің бірде-бір деңгейі басымдылықты болып есептеле алмайды. Пайдаланылып отырған модельдер мен әдіснамаларға қатыссыз тестілеудің барлық деңгейлері ... ... ... ... ... мен сипаттамаларды тексеру үшін де, сондай-ақ функционалдық емес (архитектуралық) талаптарды бағалау үшін де ... ... Бұл ... тесттердің сандық параметрлері мен нәтижелері тестілеудің мақсаттарын тек қана сапалы қанағаттандыра алатын тесттер де бар, мысалы, пайдалану қарапайымдылығы көп ... ... ... ... суреттеле алмайды. Сынақтарды аса көп таралған ұйымдастыру түрлерін бөліп көрсетуге болады [8]:
:: мамандардың түйсіктері мен тәжірибелеріне негізделген тестілеу кеңінен пайдаланылады және ... ... ... ... ... негізделеді, ол неғұрлым формалдандырылған әдістермен қамтылмайтын қосымша тесттерді сәйкестендіру үшін ... ... ...
:: талаптарға сәйкестікті функционалдық тестілеу - бағдарламалар кешенін ... ... ... мен сипаттамалар спецификациясы деңгейінде сипатталған, оларға қойылатын талаптарға ... ...
:: ... ... бүкіл жүйені тұтас қамтиды, әдетте қауіпсіздік, өнімділік, дәлдік, ... ... ... емес ... ... ... ... сыртқы қосымшаларға, аппараттық жабдықтауға, операциялық және сыртқы ортаға интерфейстер тестіленеді;
:: ... ... ... ... компоненттердің шектік сипаттамаларын анықтайтын шамаларды пайдалануға бағдарлана отырып құрылады, талаптардағы ерекшелендірілген аумақтары шеңберінен шығып кететін шамалармен жүргізілетін, жүйенің өміршеңдігін ... ... осы ... кеңейтілуі болып табылады;
:: қабылдау-тапсыру тесті - бағдарламалық өнімді сынау, жүйені ... ... ... ... ... жүйенің тапсырыс берушінің талаптарын қанағаттандыруына қатынасы тексеріледі;
:: бағдарлау тесті - бағдарламалық өнімді инсталляциялау рәсімдерін және/немесе нақты қолданылатын ... ... ... ... ... ...
:: қолдану ыңғайлылығы мен қарапайымдылығын тестілеу - ... тек ... ... ғана ... ... бірге құжаттаманы да қоса алғанда, пайдаланушының бағдарламалық өнімді қаншалықты игере алатындығын тексеру;
:: ақауларға бағдарланған тестілеу - ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде болжамдалатын аса ықтимал ақауларды табуға бағдарланған.
Күрделі бағдарламалық өнімдерде ... ... ... ... ... нені ... ... тестілеу керектігін (5-сур. қараңыз) ұйымдаса отырып таңдаған маңызды. Егер тестілеуде сценарилерді толығымен іріктеп алған жағдайда, тесттік ... ... ... да, ... ... ... үшін едәуір уақытты қажет етеді, ал бұл ... ... ... ... мүмкін. Егер тестілеу жеткіліксіз болған жағдайда, кері нәтижені өткізу қатері ұлғаяды, ал мұны жою, әсіресе ... ... ... ... ... қымбатқа түсетін болады. Осы мұқтаждықтардың арасындағы керекті теңгерімді іздестіру жүзеге асырылған жобаларды тестілеу тәжірибесі мен бағалаудың табысты болуына көмектеседі. ... ... ... ... өткізу рәсімдерін ұстануы қажет. Тестті орындау аяқталғаннан кейін шығыстық тестілеу деректеріне талдау жүргізу және тестілеу ... ... ... ... ... ... ... тестілеуді және қабылдау-тапсыру сынақтарын ұйымдастыру мен жоспарлау - жүйені тұтас тестілеу үшін ... ... ... ... ... ... ... кешенді тестілеу оның толық жұмыс істеуін тексеруге бағытталған. Кешенді тестілеу ... ... ... ... және жүйенің басқару логикасының негізінде бірге тестіленеді. Бір компоненттер екіншілерден тұруы мүмкін болғандықтан, кешенді тестілеудің бір бөлігін компоненттерді иерархиялық ... ... ... ... ... ... ... сынаушы жекелеген бөліктердің, жүйенің құрамдас бөліктерін тұтастай бірігуін тексереді. Жүйелік деңгейде тестілеу, әдетте ... ... ... ... ... ... негізінде жүйені қолдану кезінде қатері жоғары функциялардың ықпалын азайту үшін тесттерге қойылатын қосымша талаптарды топтастырған жөн. ... ... мен ... ... ... ... сондай-ақ пайдаланбайтын дерлік функциялар артықшылығы төмен болып дәрежеленуі мүмкін. Түрлендіру мен тесттерге ... ... ... ... ... ... жиі ... немесе ақырғы пайдаланушылардың бағдарламалық өнімді пайдаланудың осы саласында ақпараты мен біліктілігі жеткілікті болмағандықтан өте жоғары дәрежеленуі мүмкін. Тесттерге қойылатын ... ... ... үшін ... ... бар. Егер ... кезінде осы талаптарға көңіл бөлуді арттырмаған жағдайда, келісім-шарттық міндеттемелер бұзылуы немесе кәсіпорын қаржылық шғындарға ... ... ... мен ... үшін ... ... ... әзірлеу кезінде бүкіл өмірлік циклдың ішінде едәуір ресурстар қажет болады, сондай-ақ осы ... ... ... ... етілген уақыты аса қатерлі ресурс болып табылады. Ірі бағдарламалық жүйелердегі (ПС) өзгерістерді ерекшелеу мен ... ... ... архитектурасы мен компоненттерді пайдалануға дайын нақты құрамына байланысты болып келеді. Жүйелі түрде ... ... ... ең ... ... функционалдық тобындағы төменгі иерархиялық деңгейлердің бағдарламалық компоненттері тексеріледі. Компоненттерді төменнен жоғарыға бірізділікпен өсіру төменгі деңгейлердегі компоненттерді ... және ... ... ... ... орындалуында жұмысқа қабілеттілігін тексеруге мүмкіндік береді. Жоғарылатып тестілеуде ... ... - ... кешенінің функционалдық міндеттерді толығымен шешуі үшін барлық компоненттерді ірілендіруді, біріктіруді және өзара дұрыс іс-қимыл жасауын қамтамасыз ету.
Егер бағдарламадағы ... ... ... ... болмаған жағдайда, сынаушылар әдетте орындалған түзетулермен тікелей байланысты компоненттермен шектелуге ұмтылады. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... ... тіпті кішігірім өзгерістерге ұшыраған компоненттер тестілеу үшін ерекшелеп алынады. Алайда, бағдарламалық ... ... өзі 10 - 30% ... ... ... ... және өзгерістер енгзілген бөлімдер ғана емес, барлығы егжей-тегжейлі тестілеуді талап етеді.
Бағдарламалар кешенінің әзірленген ... ... ... ... ... ... ... дұрыстығын тексеру үшін қажет. Бұл ретте түзету кезінде бағдарламадағы жаңадан енгізілген ақаулар мен қателердің неғұрлым ықтимал орнын және ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан бағдарламалық өнімнің әрбір жаңа нұсқасын бірінші немесе алдыңғы нұсқа тәрізді, соншалықты кең тестілеуден өткізу үнемі ... ... ... ... нұсқаға алғаш рет енгізіліп отырған немесе елеулі түрде түрлендірілген компоненттер мен функцияларға шоғырландыру қажет. Осылайша, тестілеу басқарылатын, реттелетін сипатқа ие ... ... ... ... ... ... тәуекелдерді басқару мен бағдарламалық жүйелердің функцияларын бақылаудың специфификацияланған сценарилеріне дейін - түрлі ой-пікірлер мен критерилер басшылыққа алынуы мүмкін. ... ... ... ресурстарды, сандық бағалаулар мен өзге де сипаттамаларды негізге ала отырып, алынатын өнімді жан-жақты бағалау және ... ... үшін ... ... ... қамтамасыз еткен жөн. Түрлі деңгейде жүргізілетін сынақтар бойынша жұмыстар элементтерді және олармен ... ... ... ... ішінде, кәсіпорынның ұйымдық құрылымы мағынасында), құралдарды, регламенттер мен сандық бағалауларды (өлшемдерді) ... алу ... ... ... (бір ... түсіндірілетін) ұйымдастырылған болуы тиіс.
Сынақтардың тиімділігіне егер, ақаулардың қандай типтері жүйенің ... ... ... және ... ... ... жиілігінің қалай өзгеретіндігі (жүйенің сапасының дамуының тарихи перспективасын ескере назарға ала ... анық ... ... қол ... ... Бұл ... ... өнім мен жүйенің сапасын болжамдауға мүмкіндік береді және әзірлеу процесін жетілдіруге көмектеседі. Тестіленетін ... ... ... ... шығу мен жіктеудің негізінде бағалануы мүмкін. Ақаулардың әрбір класы үшін тиісті ақаулардың саны мен бағдарламалар кешенінің ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы мен өлшемдері сапаны қамтамасыз ету қызметі тәрізді бірыңғай процеске біріктірілген болуы тиіс. Әзірлеудің қазіргі заманғы әдістерінің көпшілігінде тестілеу ... ... ... және ... ... бірі ... ... Көпжақты тестілеу мен алынған нәтижелердің негізінде болжамдау қажетті ... қол ... ... ... осы ... ... жұмыстармен жиі ауыстырылады. Егер сынақтарды бағдарламалық өнімді жасау мен қолдау жөніндегі бүкіл ... ... ... бірі ... ... жағдайда, тиісті жұмыстардың сапасы мен құнын бағалауға және жоба үшін тапсырыс беруші анықтаған шектеулерді де сақтауға қол жеткізілуі мүмкін.
Сынақтардың ... ... ... ... және ... ... қашан аяқтау қажеттігі туралы шешім сынақтарды ұйымдастырудың аса маңызды аспектісі болып табылады. Қол жеткізілген ... ... ... ... қамту тәрізді егжей-тегжейлі өлшемдер, сөзсіз түрде өте ... ... олар ... ... ... ... ... Тестілеуді аяқтау туралы шешім қабылдау тестіленетін бағдарламалық жүйенің әлеуетті жаңылысуымен және бұзылыстарымен байланысты құн мен тәуекелдерді қарауды қамтиды. ... ... ... ... құны ... бірі боып табылады. Бұлардың негізінде жобамен байланысты аталған немесе өзге де ... ... ... тестілеу) жалғастыру туралы немесе оларды тоқтату туралы шешім қабылданады.
Талаптар кеңістігі мен ... ... ... ... мен ... ... ... атап өткеніміздей, бағдарламалар кешені мен компоненттерін верификациялаудың негізгі мақсаты түрлі деңгейдегі бағдарламалық компоненттерге қойылатын талаптарды жүйелі ... ... ... ... кезінде енгізілген ақаулар мен қателерді табу, тіркеу мен жою болып табылады. Оны жүзеге ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін, верификациялау бағдарламалар кешенінің өмірлік циклындағы жобалау және сүйемелдеу ... ... ... ... ... тиіс. Ол техникалық тапсырмаларда және/немесе бүкіл жүйеге маманданымда берілген жалпы талаптардан бастап бағдарламалық компоненттерге ... ... ... ... өзара іс-қимылы мен тесттерге дейін өткізілуі тиіс (8.3-сурет).
Верификациялаудың мақсаттарына бақылау ... мен ... ... ... талдаулардан, әзірлемелерден бірлестірулерді жүйелі түрде орындау арқылы, сондай-ақ оларды кейіннен орындау арқылы қол жеткізіледі. Алайда, бұл процесс барлық талаптардың ... мен ... ... ... ... бұл ... ішінара қолмен жүргізіледі әрі оларды тексеру үшін айқын ... ... ... ... ... ... сапасын қамтамасыз ету үшін талаптарды верификациялаумен және түзетулерді ... ... ... ... спецификациясы мен осы талаптардың жүзеге асырылуын тексеру әдістері мен нақты рәсімдерін бейнелейтін сценарилерді әзірлеу және ... ... ... ... ... атқарылуынсыз талаптардың келісілуін, ішкі қарама-қайшылықсыздығы мен жүзеге асырылу толықтығын тексеру үшін пайдаланылуы мүмкін. Бағдарламалар кешені ... оның ... ... ... ... әрбір талап үшін компоненттің осы талапқа сәйкестігіне тестілеуді ... ... ... ... барабарлығы мен мүмкіндігін тексеруді қамтамасыз ететін, тесттерге қойылатын талаптардың спецификациясы әзірленген болуы тиіс.
Тесттердің талаптары мен сепцификацияларында бейнеленген компоненттердің ... ... ... ... ... ... сапасын арттыруды, ақауларын, қателерін, әркелкі мағынасындағы әркелкілікті және қарама-қайшылықтарды қысқартуды ... ... ... өзіне тән ерекшеліктері бағдарлама кешендерінің тиісті деңгейде сипатталуындағы ... ... ... мен сыңарлардың өзара әрекеттесуінің верификациясының қосымша қадағалануын қамтамасыз етуі қажет. Талаптардың өзіндік ерекшеліктерінің негізінде тестердің өзіндік ... ... ... ... ... ... немесе тестілеу арқылы тексеруге мүлдем келмейтін талаптарды анықтап табуға арналған базаны жасайды. Осылайша, тестердің бағдарламалық сыңарлар және кешеннің ... мен ... ... ... ... ... екі мақсатта пайдаланылуы мүмкін:
Тапсырыс беруші мен пайдаланушының қажеттіліктері; жүйенің функциялары мен сипаттамаларына қойылатын талаптардың спецификациясы
Бағдарламалар кешені ... ... мен ... ... мен ... бағдарламалық өнімге қойылатын талаптарға сәйкестігін верификациялау
Компоненттің функционалдығына қойылатын талаптардың спецификациясының бағдарламалық өнімге қойылатын талаптарға сәйкестігін верификациялау
Тесттердің спецификациялары мен ... ... мен ... ... ... мен ... ... талаптарға сәйкестігін верификациялау
Өндірілген өнімнің жүйенің функциясы мен сипаттамаларына қойылатын талаптарға сәйкестік спецификациясын ... ... ... өнімге қойылатын талаптарға сәйкестігін тестілеу
6-сурет
:: бағдарламалар және бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... интерфейстерін әзірлеу және тексеру мақсатында;
:: бағдарлама ... ... ... тән ... ... ... ... тексерілуін қамтамасыз ететін сыңарлардың жиынтығын тексеруге арналған тесттердің үйлестірілген кешеніне қойылатын талаптарды жасау мақсатында.
Тесттерге қойылатын талаптардың ... тән ... ... ... ... және ... төменге қарай тесттерге қойылатын талаптар ерекшеліктерінің толассыз верификациялануына арналған бағдарлама кешенінің мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... өзі де әртүрлі деңгейлі бағдарлама мәтіндерінің сыңарларына қойылатын бастапқы талаптарға сәйкестігін түзетудегі верификациялауға ұшырауы әбден мүмкін ... ... ... және ... ... ... ... ерекшеліктерінің мұндай өзара қатар тексерілуі бағдарлама кешендеріндегі көптеген екінші олқылықтар мен қателіктерді анықтауға және ... ... ... Нәтижесінде, тестердің мұндай ерекшеліктері тиісті деңгейлі бағдарламалық сыңарларға қойылатын талаптардың орындалуын тікелей тестілеу мақсатында ... ... ... ... ... ... және ... әзірлеме, бір жағынан, бағдарламалар мен тесттердің ерекшеліктерін айқындауға, сонымен ... ... ... ... ал ... ... жұмыстардың қатар жүруін қамтамасыз етіп, нәтижесінде бағдарламалардың сыңарлары мен кешендерін жасауға жұмсалатын мерзімнің анағұрлым қысқаруына септігін тигізеді.
Верификациялау мен ... ... ... ... асырылуы әртүрлі әдістер арқылы және тәуелсіз мамандар (бағдарламашылар, интеграторлар және сынаушылар) тарапынан жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл өз ретінде, бағдарламалардың ... ... және ... тілінде берілген әртүрлі сипаттамаларын салыстыру мақсатында олардың іс-әрекеттерінің нәтижелерін пайдалануға мүмкіндік жасайды. Бағдарлама ... ... ... ... мен ... ... негізінде бағдарлама сипаттамалары мен жүзеге асырылуының ерекшеліктері, сондай-ақ оларды әзірлеген мамандардың (бағдарламашылар) ойлау қабілеті, ... ... мен ... ... ... ... нәтижелерін жасайтын тестілеушілердің бағдарлама кешендерінің көзқарастары мен сипаттау әдістерінен, сол бірдей қызметтерінен анағұрлым айрықшаланады.
Олар өздерінің іс-әрекеттерін жұмысқа қабілеттілігін тексерудің нақты ... ... ... және ... ... ... өзара әрекеттесуімен үнемі байланыстырып отырады. Бұл өз ретінде, екінші олқылықтарды анықтауға мүмкіндік ... ... екі ... және сол ... ... мен ... ... нәтижелерін өзара салыстыру жолымен сапаны арттыруға қол жеткізу мүмкіндігі ... ... ... да сценарилер мен тестердің жүзеге асырылуында, сондай-ақ бағдарлама қызметтері мен сипаттамаларына қойылатын талаптарының сипатталуында бірдей қателіктердің болу ... ... аз ... ... болады.
Тесттерге қойылатын верификациялау талаптары базасында жүргізілетін сынақтар бағдарлама кешендерінің сапасын қамтамасыз етуі ... ... ... ішкі ... және ... ... ... мен сапа сипаттамаларына қойылатын талаптардың жүзеге асырылуының толыққандылығын кезең-кезеңмен тексеруге арналған. Тесттерге қойылатын талаптар қызметтік ... ... ... ... ... ... байланысының нақтылығы және сыңарларға, олардың келесі тестілеуге, қолдануға жарамдылығын анықтауға қойылатын талаптардың өзара әрекеттесуінің ішкі нақтылығы ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктердің байланыстары мен қолданылуының нақтылығын қамтамасыз етуі қажет. Алайда, бұл ... ... ... ... ... ... мен ... кепілдендірмейді, себебі, бұл жұмыстар әдетте жарым-жартылай қолмен ... және ... ... ... ... ... ...
Функциялар мен сипаттамаларға қойылатын талартар мен жүйелік деңгейдегі тесттерге қойылатын талаптардың арасындағы арақатынас түрленуі мүмкін, бұл жағдайда сипаттамаларға қойылатын әрбір ... ... ... мен ... ... байланысты тесттерге қойылатын бір немесе бірнеше талаптар сәйкес келуі мүмкін.
Талаптардың немесе жүйені пайдалану сценарилерінің ... ... ... ... әзірлей келе, тестілеу жөніндегі мамандар бағдарламалық өнімнің сипаттамаларына қойылатын ... ... ... тым ... тесттерге бір талапты жасаулары тиіс.
Функцияларға қойылатын жүйелік талаптар немесе бағдарламалық өнімнің немесе архитектураның ... мен ... ... деңгейінде құрамдас бөліктерге бөлшектенген жүйені пайдалану сценариі ... ... ... немесе қабылдау-тапсыру сынақтары кезінде тексеріледі.
Талаптарды тесттермен қадағалау матрицасы жүйелік талаптар мен жүйені пайдалану сценариін бақылауға, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі бейнеленулерге негізделген бірнеше формалардың бірін қабылдай алады. Талаптарды ... ... ... ... ... ... ... оны верификациялау әдісін анықтауы тиіс. Матрица жүйелік талаптарға тесттік рәсімдерді немесе жүйені ... ... ... әрі тестілеу кезінде тексерілген жүйелік талаптардың немесе жүйені ... ... ... ... ... көз ... ... .
Тесттік бүркеу - тестілеуге ... ... ... ... кешенінің функциялары мен сипаттамаларына қойылатын талаптардың кейбір жиынтығына тесттердің түрлену кеңістігінің ... ... ... ... ... ... онда бір осьтің бойымен тесттік сценарилер, ал екінші осьтің бойымен ... ... ... ... ... ... ... сипаттамалары, қауіпсіздігі немесе қатерлері көрсетілген [5,6]. Бұл ретте бағдарламалық өнімнің
Дайын сынамаланған жоғары ... ... ... мен ... ... мен ... ... талаптар
Функционалдық компоненттерді талаптарға сәйкестікке тестілеу
Функционалдық компоненттерге қойылатын талаптардың бағдарламалық өнімге қойылатын талаптарға ... ... ... ... ... ... ... өнімге қойылатын талаптар спецификациясының жүйеге қойылатын талаптарға сәйкестігін верификациялау
Бағдарламалық өнімнің ... ... мен ... ... ... сәйкестігін сертификаттық сынақтар
Бағдарламалық өнімнің функциялары мен сипаттамаларына қойылатын талаптар
конфигурациясымен және пайдалану сценариімен қолданатын талаптарды бүркеу дәрежесін қадағалауға болады. ... ... ... ... ... статикалық бағандық модельдері болып табылады. Осыларға ұқсас модельдер жүйе деректерінің ағындары мен түрлерін, жай-күйінің бірізділігін есепке алуы ... Осы ... ... ... ... пен ... байланысқа бағанда тесттік сценаридің сәйкесетіндігін тексере отырып, бүркеу дәрежесін бағалауды жүргізуге болады. Бүркеуді бағалау тесттердің бағдарламалар кешінінің ... ... ... мен ... ... ... дәрежеде көзделгендігін есепке алуды талап етеді.Бүркеу дәрежесін анықтау дәлдігі шектеулі, бірақ тесттер мен жобаның функциялары мен сипаттамаларына қойылатын талаптар кеңістігінің ... ... және ... байланыстарды ерекшелеп көрсету нақты жоба үшін маңызды болып табылатын қауіпсіздікті, шекті тәуекелдерді немесе кейбір сипаттамаларды талдауды баса ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы бағдарламалар кешендерінің функциялары мен сипаттамаларының эталоны және оларды сипаттаудың екінші барабар ... ... ... ... ... ... ... сапасын қамтамасыз ету үшін тесттерге қойылатын талаптарды жасау стратегиясын бағдарламалар кешендерінің функциялары мен сипаттамаларына қойылатын ... ... ... құру ... ... ... қойылатын талаптар жүйе архитектурасының логикасын құрылымдық әдіспен талдаудың негізінде толықтыруға болады. Ол шарттың шатрына немесе жүйенің қауіпсіздігіне немесе шектеулі ... ... ... мүмкін. Мәселен, кейбір функциялар үшін шешімдердің толық құрылымын бүркеу қауіпсіздіктің жоғары талаптарымен бірге аэроғарыштық және өзге де ... ... ... ... ... ... және бағдарламалық өнімдерді сынап білуді жоспарлау.
Сынақ стратегиясы - бұл жоба мен оны ... ... мен ... ... ... ... ... мен шешімдердің жиынтығы, жоғары сапалы ауқымды өнімді әзірлеудің мақсаттарына қол жеткізуге мүмкіндік туғызушы жалпы ережелері мен қағидаттары. Жетекші ... ... ... ... ... ... пайдаланушы мамандардан не талап етілетінін айқын түсінетіндей етіп, идеяларды, ... және ... ... ... ... ... стратегиясын, қорларды жоспарлауды және пайдалануды, жобаның пішім үйлесімін басқаруды және қауіп-қатерлерді барынша азайтуды (5-сурет).
Сынақ стратегиясын ... ... ... ... пайдалану мақсатты [8].
Сынауды ең бірінші кезекте ең жоғары бастапқылықты ... үшін ... ... олар ... беруші үшін ең үлкен маңыздылықты білдіреді, не олар тапсырыс берушіге ауқымды өнімнің кемшіліктері ... ... ең ... ... келтіруі мүмкін. Егер барлық талаптардың сынақтамасы жоспарлап қойылса, және қорлар бұған мүмкіндік берсе, әлбетте, барлық талаптардың ... ... ... ... ... ... ... беруші өнімді ұсыну алдында ең жоғары бастапқылықтармен талаптарды мұқият тестілеуі қажет. ... ... ... ... ... ... ... тексерілмеген талаптар пайдаланылмайтынына және қолдау таппайтынына тапсырыс берушінің келісімін алу мақсатты. ... ... ... ... ... сынақ стратегиясы - жоғары сапалы ауқымды өнімдерге қол жеткізуге мүмкіндік туғызушы әдістер мен шешімдердің жиынтығы;
- сынақтарды ең ... ... ең ... басымдықтары бар талаптар үшін жүргізу қажет, олар ең маңызды, немесе ең көп жағымсыздықтар келтіруі мүмкін;
- сынақтарды ең алдымен, өнімнің функциясы мен ... ... ... ... ... жаңа ... мүмкіндіктер үшін жүзеге асыру қажет;
- тестілеуді функция мен ... ... ... ... ... ең жиі ... ... немесе жүйе жұмыс атқарады;
- сынақты жоспарлау кезінде басымдықты төмендегілерге беру мақсатты:
:: жүйені және пайдаланушы деректерін пайдаланудың сыни ... жабу ... ... бар ... көтеріңкі қауіп-қатер салаларында;
:: тестілік жабында сыни олқылықтарды жабу ... ... ... ... ең ... ... және жоғары қауіп-қатерлі функцияларға;
:: тестілерге арналған талаптарды басқару, талаптарды сақтауды, байланыстарды қадағалауды, тестілерге ... ... ... ... ... 8.5 сурет
Тестілеуді ең алдымен жаңа функциональдық мүмкіндіктер үшін жүзеге асырады, олар функция мен сипаттамаларды түзету немесе ... ... ... Егер ... ... ... ... пайдаланушы болжамы болып табылса, онда ерекше ықыласты жаңа функциялар мен сипаттамаларға бөлу қажет. ... ... кез ... ... ... ... өзгерістермен көтерілмеген бағдарламалар кешенінің бөліктерін бұрмалауы мүмкін. Мұндай жағдайда қандай өзгерістер болмасын, ең жақсысы мүмкіндігінше бағдарламалар кешенінің барлық функциялары мен ... үшін ... ... ... орындау қажет.
Тестілеуді ақаулардың бар болуы ең көп ықтимал ... мен ... ... қажет. Егер қандай-да бір ақау табылса, онда қасында осыған ұқсас тағы да ... ... ... мүмкін. Егер әзірлеушілерден модульдік тестілеу немесе құрауыштардың өзара әрекеті мен ... ... ... ... құрауыштардың бір бөлігі проблемалар туғызды деген мәліметтер келіп түссе, онда оларға кешенді тестілеу немесе жүйелік сынау ... ... бөлу үшін ... ... белгілеу қажет.
Тестілеуді соңғы пайдаланушы немесе жүйе барынша көп бірге жұмыс атқаратын функциялар мен ... ... ... Бұл үшін талаптар ерекшелігінде кейбір функцияларды пайдалану жағдайларын бағалау әдістемесін қамту және соңғы пайдаланушының функциональдық қимасына рұқсат алу ... - ... ... ... ... ... Бұл тестілеу басымдықтарын орнатуға арналған қосымша ақпарат көзі. Тестілеуге бөлінген уақыттың үлкен бөлігі барынша жиі пайдаланылатын ... ... және ... ... ... тиіс.
Бағдарламалар кешенінің қызметі мен сипаттамаларын сынау стратегиясы келесі бірізді үдерістерді сақтауы қажет:
:: барлық функцияларды, сипаттамаларды және сапа тәуелділігінбүркеуге ... ... ... ... ... тестілерді әзірлеуді, олар пайдаланушы интерфейсі немесе қолжетімді бағдарламалық жүйе ... ... ... ... ... ... ... ерекше зейінмен, толық немесе теңгерілген басымдықты тестілеуге мұқтаж ретінде анықталған;
:: жүйені пайдаланудың сыни нұсқаларын, пайдалану деректерін бүркеу ... ... ... ... ... қысқарту үшін тестілік деректерді немесе тестілік сценарийлер шартын толықтыру;
:: бұрын тесттермен бүркелмеген салаларда зерттеу сынақтамаларын пайдалану, және түйсік көзқарасы немесе ... ... ... ... бар ... ... ... салаларымен ұсынылады;
:: тестілеуге тартылмаған салаларды айқындау үшін құрылымдық жабын әдістерін ... және ... соң ... жабында сыни олқылықтарды жабу үшін тестілерді толықтыруға уақыт пен қорлар ... ... ... ... ... ... ... туралы күмән туғызады [5, 6].
Тесттерге талаптарды әзірлеу кезінде тестілеу тобы бірнеше бастапқы адымдарды орындауы тиіс, оның ішінде тапсырыс берушінің қажеттіліктері ... ... ... алуы тис. ... қатар жүйелік талаптарды, әзірлеу мақсатын жақсы түсіну үшін жүйені пайдалану және/немесе жүйенінің міндетін сипаттау сценарийлерін зерделеуі ... Тағы бір адым - ... ... үшін ... ... ... және жоғары тәуекелді функцияны анықтау. Сонымен қатар жобаны орындау үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... қойылатын талаптарды, сондай-ақ жүйе сәулетінің логикасы туралы ұсыныстар негізінде алуға болады. Жүйелік талаптар немесе жүйені пайдалану сценарийлері ... ... ... ... ... отырып, тестілеу тобы, кем дегенде, тесттердің әрбір жүйелік ... бір ... ... ...
Тесттерге қойылатын талаптарды басқару өзіне талаптарды сақтауды, ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптардың бірізділігін құруды және тестілерді верификациялау әдістерін анықтауды қамтиды. Байланыстарды қадағалау тесттерге қойылатын талаптарға ... ... және ... ... ... ... ... Тестілеу тобы тестілеу жоспарында тестілерге қойылатын талаптарды басқару тәсілін сипаттауы ... ... ... және ... ... ... ... және қорыта айтқанда, бағдарламалар кешенінің сынақ жоспарын бекітуі тиіс, оның ішінде тестілеуге талаптар сипатталған және жүйелік ... мен ... ... ... ... ... [6]. ... матрицасында талаптар туралы ақпарат болуы керек, сондай-ақ талаптар мен жобаның басқа нәтижелері арасындағы өзара байланысты көрсетуі тиіс. Сынақтарды ... ... ... ... ... ... осы талаптарды басқару үдерістерін әзірлеуді қамтиды. Ол бойынша тестілеу процестері, әдістері, әдістемелері, қызметкерлер, құрал-саймандар, кестелі жоспар және жабдықтар жете ... ... ... ... кешенін сынау жоспары әзірленіп, жаңартылып, толығымен тестілеу процестерін сипаттаған жағдайда ғана ол сынақтар бағдарламалары орындалуының ... ... ... ... ... Ол ... мақсаттары, міндеттері мен стратегияларын түзету, сондай-ақ тестерге қойылатын ... ... ... ... құжатталуы тиіс болған сынақтар Бағдарламаларының параметрлерін жазып отырады.
Сынақтар бойынша ... ... ... тестілеу ортасын дер кезінде дайындау мақсатында ресурстар мен орындалуы тиіс жұмыстарды ескеруді қажет етіледі. ... ... ... ... ... ... және ... мақсатында аппараттық, бағдарламалық және желілік жабдықталуына қойылатын талаптарды анықтауы қажет. Тестілеу ... ... ... ... ... ... сатып алу, орнату және икемдеу бойынша жүргізілетін жұмыстарды жоспарлау керек. ... ... ... жоспарында толыққанды сипатталуы тиіс болған сынақтар мен тестілеу амалдарының стратегиясын бекітіп беруі және ... ... мен ... ... ... анықтап беруі тиіс.
Сынақтар жоспары сынақтар бойынша жүргізілетін жұмыстардың көлемін ... ... ... ... ... ... ... оның бір деңгейінде тестілеу бойынша жұмыстардың санаттары анықталса, екінші деңгейде - жұмыстардың жан-жақты сипаттамалары беріледі. ... жете ... ... құрылымын сынақтардың әрбір кезеңін орындауға жұмсалатын уақытты анықтауға арналған хронометражбен өзара үйлесімділікте пайдаланады. Бұдан бөлек, тестілеу жоспары ... ... ... ... бейнелеп отыруы керек. Шығындардың бағалануын топ қызметкерлерінің жобадағы сағатына ... ... ... ... орындалуына нақты мерзім белгіленген жағдайда, адамдардың санына қарай ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің біліктілігі мен дағдылары құжатталуы тиіс [7]. Сынақ топтарының құрамы мүшелерінің қажет етілетін біліктілігі ... ... ... ... ... ... ... Оқыту үдерісінің ықтимал бағыттарын анықтау үшін тест-менеджер қызметкердің қажет етілетін біліктілігі мен оның шынайы дайындығы арасындағы айырмашылығын жете ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ескере отырып, жоспарда сынақ тобы қызметкерлерінің рөлдері мен ... ... және ... ... ... ... Бағдарламасы қызметкерлерге орай, сағат бойынша жұмыс істейтін адамдарға қарай және кестеге қарай шектеулерді бейнелейтін белгілі бір шеңберге ие болуы ... ... ... ... ... ... белгіленген жағдайлары мен тәуекелдері де сипатталуы тиіс. Бұған қоса, сынақтардың өз уақытында орындалуына кедергі болатын барлық оқиғалар, ... ... ... да ... ... әзірлеу жұмысымен қызметтерді анықтау жұмысы тығыз байланысты. Мұндай қызметтердің әзірленуі жобаның және аса үлкен ... ие ... ... әзірлену жұмыстары бойынша белгілі бір жетістікке қол жеткізуде аса маңызға ие болады. Аса жоғары тәуекелділікті анықтау ... ... ... ... дәлдігі тұрғысынан алып қарағанда аса жоғары маңыздылыққа ие болған қызметтерге баса күш ... ... ... ... ... ... ... және/немесе талаптарды қадағалау матрицасына ендірілуі керек. Мәліметтер базасында ... ... ... ... ... ... бағдарламалық өнімнің жүйелі сәулеті сыңарының сәйкестендіру нөмірі қойылады. Соңынан сәулеттік сыңары бағдарламалық ... ... ... тексерілетін талаптарға дейін және жүйелі талаптарға дейін немесе жүйені ... ... ... зерделеніп шығады. Тестілеу тобының тестеріне қойылатын талаптарды анықтап алған соң, әрбір талапты өте жақсы деңгейде тексеріп отыратын тестілеу әдістері ... ... ... ... алу ... ... ... пайдаланушылардан немесе жүйенің тапсырыс берушілерінен келіп түскен қадағалау талаптарының матрицасы туралы ақпаратты ... ... алуы ... ... Бұл өз ... ... талаптың тексерілуін немесе қадағалануын қамтамасыз ететін верификациялау әдістері бойынша өзара келісімге қол жеткізуге ықпал ... Бұл ... ... өте ... Өйткені, верификация әдістері аса күрделілігімен және уақытты көп жұмсауымен ерекшеленеді. Тапсырыс берушіден келіп түскен ... ... ... ... алу тестілеу тобына ондағы болуы ықтимал өзгерістеріне кері әсер уақытын арттыруға мүмкіндік жасайды. Себебі, талаптарды қадағалау матрицасы орындалатын ... ... ... ... ... ... матрицаны құптауы - бұл оның жүйелі талаптардың немесе жүйені пайдалану ... ... ... ... ... білдіреді.
Сынақ жоспарында аппараттық, желілік және бағдарламалық өнімге қойылатын талаптар анықталуы тиіс. Нәтижесінде, сынақтарға арналған бағдарламалық өнімді пайдалану ортасының ... ... ... ... ... ... жасауға септігін тигізеді. Тестілік ортаның әртүрлі сыңарларын сатып алу, орнату және ... ... ... ... ... Сынақтарды жүргізу жоспарын жасауда тестілік мәліметтер және оларды алу амалдарына, тудырылуы немесе әзірленуіне ... ... ... ... ... ... ... біртұтастығын басқару тетігін, яғни регрессиялық тестілеуді қолдау мүмкіндіктеріне арналған мәліметтердің тестілік базасының базалық нұсқасының бастапқы қалпына дейін жаңартылуы ... етіп ... ... ... ... элементтеріне қолданыстағы және технологиялық құжаттамаларды тестілеуді жатқызуға болады. Тестілеу тобы сынақтар Бағдарламасының ... ... ... құжаттап отыруы керек, ал сынаушылар бұл жоспарлардың мазмұнын міндетті түрде үйреніп шығулары қажет. Бұл мамандар ... ... ... ... ... ... мақұлданған тестілеу жоспарымен жұмыс жасайды. Тапсырыс беруші тестілеу жоспарында толыққанды сипатталған тестілеу стратегиясы мен тестілеу амалдарын бекітіп ... ... ... қай ... және ... ... да анықтайтын болады. Бұдан бөлек, тапсырыс берушінің тестілеу жоспары және онымен байланысты болған барлық тестілеу сценарийлерінің жүйелі талаптар немесе ... ... ... ... ... ... ... тексеріліп отыруымен де келісетіні көзделеді.
Тесттерді әзірлеу дегеніміз, бұл сынаушылар тарапынан ілеспелі, көп мәрте қолданылатын, ... және ... ... амалдарының жасалуын қамтитын үдеріс болып саналады. Бұл ... ... ... ... ... әзірлемелеріне жұмсалатындай күш салуларды қажет етуі әбден мүмкін. Тестілеуді автоматтандырудан аса жоғары нәтижеге қол жеткізу үшін ... ... ... жұмысын бағдарламашылардың бағдарламалық өнім мәтіндерін жасау жұмысымен қатар жүргізуі қажет етіледі. Бағдарламалар кешендерінің құрылымының сызбасы ... ... ... ... тиіс болған негізгі жұмыстардың графикалық көрінісі болып ... ... ... ... ... жабылу толыққандылығын талдау жасау арқылы қай талаптар тестіленбегендігін және ... ... ... ... өнім ... қай бөліктері орындалмағандығын анықтауға болады. Құрылымдық жабынды тестілеу арқылы тестілеу амалдарымен тексерілмеген бағдарламаның қандай да бір элементтері қалып кетпегендігін ме және ... ... ... ... ... ... өткізілгендігін анықтауға болады.
Талаптарға негізделген тестілеу мағлұматтары арқылы ... өнім ... ... ... ... ... барлық талаптардың жүзеге асырылуын қаншалықты толық тексергендігін анықтауға мүмкіндік ... ... ... сценарийлерінің қаншалықты қажет етілетіндігін көрсетеді. Сондықтан да, құрылымдық жабын ... ... ... оның ... жүргізілуі тиіс. Бағдарламалық сыңарлардың қызметтері мен сипаттамаларына қойылатын талаптардың жүзеге асырылуын тестілеуде олардың тестермен ... ... өте ... ... 90%-ға ... Осы ретте 80%-дың өзі де өте жақсы көрсеткіш ... ... [5, ... ... ... ... ... тапсырманы талдау жасау және қызметтер мен сипаттамаларға қойылатын талаптар жиынтығының негізінде жүргізілетін сынақтарда бағдарламалық өнімнің нұсқасын толыққанды ... үшін ... тест ... екендігі туралы жорамалдың да бағалануы мақсатқа сай болады. Егер де осы ... ... ... ... ... болсақ, бағдарламалық өнімнің келесі нұсқасын жасаудағы тестердің толық ... ... ... және талдау жасауға жұмсалатын уақытты жете бағалауға болады.
Сынаушылар тестілеу амалдарының әзірленуі және орындалуының жоспар кестесін әртүрлі тестердің әзірленуі жне ... ... ... аяны ... ... ретінде жобаның жүзеге асырылу уақытының шкаласы бойынша құруы қажет (Гант кестелері). Жоспар кестесі сынақтар ... ... ... ... және ... сценарилердің өзара байланысын анықтайды. Бағдарламалық өнімнің келісі нұсқасына арналған тестілеу амалдарының толық жинағын жасау алдында сынаушылар сыңарлар арасындағы байланыстардың талдауын ... ... ... ... ... ... нәтижелері тәуелсіз сыңарларды анықтауға, тестер арасындағы байланысты жоспарлауға және келесі нұсқаларды тестілеу барысында қайтадан пайдаланылуы мүмкін болған жалпы сценарилерді айқындауға ... ... Бұл үшін ... ... ... ... тәуелділігін көрсететін байланыстар матрицасы құрылады. Мұндағы графикалық көрініс сынаушыларға сценарилердің әртүрлі қабаттарды пайдалану арқылы әрқилы комбинацияларда көп мәрте қолданылу ... ... ... Бұл өз ... ... ... ... жасау және сүйемелдеу бойынша жүргізілетін жұмыстардың көлемін анағұрлым азайтуға мүмкіндік береді. Тестілеу ... ... ... ... тобы конфигурациялық басқару және тестілеу сценарилері мен тестілеу мәліметтерінің, сондай-ақ әрбір жеке тестілеу амалдарының қадағалануын ... ... ... ... ... ... ... пен ресурстарды анықтап алулары қажет. Кестені дайындауда:
:: сынақтар бойынша жүргізілетін әрбір жұмыстардың орындалуына жауапты ... ... ... ... әзірлеудің бірізділігі, олардың өзара тәуелділігі және бағдарлама кешендерінің өмірлік цикл ... мен ... ... байланыс ескерілуі тиіс;
:: құжатталуы тиіс болатын тестілеу амалдарының арасындағы болуы мүмкін ықтимал дау-дамайлар қысқартылады немесе жойылады;
:: ... ... ... өнім қызметтеріне сәйкес топтарға біріктірілуі мүмкін;
:: тестілеу амалдарының әзірленуі және олардың ... ... ... ... болдырмайтындай етіп жоспарлануға тиіс;
:: тестілеу амалдарының құрылымында олардың басымдықтары мен тәуекелдерді ескеріп, құжаттап отыру қажет.
Кестелі жоспар жұмыстардың ... ... ... ... қызметкерлерді анықтауға да септігін тигізеді. Тестілеу амалдарының әзірлену және орындалуының жете кестелі жоспарын құру ... ... тобы ... ... ... ... жасайды. Сыңарлар мен тестілеу амалдарының өзара байланысының моделі кестелі жоспарды әзірлеуде аса маңызды орын алады. Тестілеу ... ... мен ... сипаттау арқылы бұл жұмыстардың конфигурацияны басқару стандарттарына сәйкес жүргізіліп отырғандығын анықтауға болады. Сонымен қатар, амалдардың ... ... және ... ... ... де ... өте қажет, өйткені сынақтарды жүргізу кезінде әрекеттегі қызмет қажетті мәліметтерді ... ... ... белгілі бір қызмет орындалмай қалады. Тестілеу амалдарын ... және ... ... өз ... ... ... ... тексеретін, бағдарламалардың кешеніне қатысты болған тестілеуді қамтиды. Ортаны икемдеу, тестілеу амалдарын әзірлеу және орындау кестесіндегі ... ... ... ... ... ... жоспарлау қажет. Тестілеу амалдарын әзірлеу және орындау кестесі дау-дамайларды туғызуы мүмкін болған барлық тестілеу амалдары туралы ... ... ... ... ... ... олардың қосарлануын болдырмау керек. Кестелі жоспарла ескерілген ... ... ... және ... ... ... тексеру мақсатында жүргізілетін сынақтардың Бағдарламасы мен жоспарын, сондай-ақ тестілеу сценарилерін жете үйреніп шығу қажет. Әзірлеу кестесін құрастыру және ... ... ... ... ... ... ... басымдықтар мен тәуекелдерді есепке алу қажет. Тестілеу кестесі бағдарламалық өнім үшін барынша маңызды функцияларды және жоғары қауіп-қатерлі функцияларды тексеруге ... ... ... ... ... ... ең ... кезекте орындалуы тиіс, және кесте осы функцияларды тексеру үшін, және қажеттілік жағдайда регрессиялық ... үшін ... ... ... ала ... міндетті.
Сынаушылар тобы талаптар мен тестілердің өзгерістерін қадағалауы тиіс және осыған ... ... ... жаңартуы керек. Жоспар-кестені нақтылауды талап ететін болуы мүмкін өзгерістердің алуан түрлілігін ескере отырып, жоспар-кестенің базалық болжамын және оның ... ... ... ... ... ... құру ... Жоспар-кестенің әрбір өзгерісін кестелерді қадағалау жүйелерінің көмегімен құжаттамалық бекіту қажет. ... ... ... жұмсалған шығындарды бағалау.
Бағдарламалар кешендерін сынауға жұмсалған ... ... ... ... бірқатар жобалардың статистикалық деректерін жинақтау негізінде мүмкін болады [4, 18]. Бұл ... ... тек ... ... ... ... ... шектелген, оларды сынау үдерсінде есепке алу мақсатты. Бұл тізбе сынақ Бағдарламасын дайындау кезінде ... ... ... ... ... жобаны іске асыру үшін барынша маңызды және оның басым көпшілік ерекшеліктері мен факторларына байланысты нәрсе, бағдарламалар ... ... ... құнын тікелей анықтаушы еңбекті көп қажетсіну болып табылады. Әзірлеу ұзақтығының мәні және мамандар саны өзара ... және ... ... ... ... ... осы ... көрсеткіштерінің бағасын түрлендіруге болады, және мамандардың жеткіліксіз құрамы кезінде әлбетте, әзірлеудің ұзақтығы өседі, дегенмен еңбекті көп қажетсіну іс ... ... ... ... Сол бір ... ... қайта-қайта қолдану және/немесе кешенді әртүрлі қолдану жағдайларына қайта-қайта ... ... ... және ... ... кешенін сынауға еңбек шығындарын азайтудың перспективалық әдістерінің бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... талаптарға сәйкестігін қамтамасыз етудің күрделі құрауыштарының бірі болып табылады (6-сурет).
Бағдарламалық ... ... ... ... ... ... жұмсалатын еңбек шығындарының бағалау және бағдарламалық өнім нұсқаларының олқылықтарын іздеп табу жұмыстары мынадай кезеңдерден тұрады:
:: орындалуы тиіс ... ... ... тізімі мен құрамын анықтау;
:: жеке міндеттерді шешуге және ... ... ... ... еңбек шығындарын бағалау;
:: әрбір міндетті шешуде және барлық сертификатталған сынақтардың ұзақтылығында қажет етілетін уақытты анықтау;
:: бағдарлама кешендерінің ... ... ... мен қауіпсізділігін қамтамасыз етуге жұмсалатын шығындар;
:: әрбір тестілік міндетті шешудің толыққанды кестесі мен ... ... ... ... ... ... ... және оларды барынша төмеендету жоспарларының жасалуы;
-бағдарламалық өнім ... ... ... және ... ... ... ... қамтиды:
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Изосимов А.В., Рыжко А.Л. Метрическая оценка качества программ. - М.: МАИ, ... ... В.В. ... и ... ... ... ... средств. Методы и стандарты. - М.: СИНТЕГ, 2001
3. Липаев В.В. ... ... ... крупномасштабных
программных средств. - М.: СИНТЕГ, ... ... В.В. ... ... ... средств. Методы и стандарты. - М.: СИНТЕГ, 2001
5. Орлов С.А. Технологии ... ... ... ... для ... - СПб.: ... ... Е.А. Жоголев. Технологические основы модульного ... 1980, #2. - С. ... Б. ... Дж. ... Х. Каспар и др. Характеристики качества программного обеспечения. - М.: Мир, 1981
8. В.В. Липаев. Качество ... ... - М.: ... и статистика, 1983
9. В.Ш. Кауфман. Языки программирования. Концепции и принципы. М.: ... и ... ... Дж. ... Дж. ... ... подход к программированию. М.: Мир, 1980
11. Акишев К., Дарибаева Г. Стандарттау, ... және ... ... Оқулық. - Астана: Фолиант, 2008. - 256 ... ... для XXI века - ... А. Г., ... В. В. - ... [2001, ... Ю. В. Димов - Метрология, стандартизация и сертификация [2004, DjVu]
14. Б.П. ... - ... ... и ... в технике связи [1986, ...]
15. Сергеев А.Г. - Метрология: Учебник [2005, DjVu, RUS]
16. Основы наук - ... И.М. - ... ... и ... [2005, ... ... А.М. Вендров. Практикум по проектированию программного обеспечения экомических информационных систем. М.: . 2002. -190 с.
19. ... ... ... ... ... и ... Справочная книга руководителя. Под редакцией Л.Д. Реймана. М.: 2000. -259 с.
20. В.В. ... ... ... ... ... рекомендации. М.: . 2002. - 298 с.
21. Боэм Б.У. Инженерное проектирование ... ... Пер. с ... ред. А.А. ... ... и связь, 1985
22. В.В. Липаев, А.И. Потапов. Оценка затрат на разработку программных средств. М.: Финансы и ... ... С.А. ... Технологии разработки программного обеспечения. Учебник для вузов. М., Санкт-Петербург: . 2002
24. Г. Коллинз, Дж. Блей. Структурные ... ... ... от ... ... до ... М.: , 1980.- 260 с.
25. ГОСТ Р ИСО 9127 - 94
26. ГОСТ 34601 - 90.
27. ГОСТ 34601 - 89.
28. ГОСТ 34601 - 92. .
29. ... системы в экономике. Под ред. Проф. В.В. Дика. Учебник для вузов, М., . 1996. - 270 с.
30. ... В.В. ... ... ... ... - М.: ... ... Крайер Э. Успешная сертификация на соответствие нормам ИСО серии 9000. Пер. с нем. - М.: ... ... ... В.В. ... ... качества крупномасштабных программных средств. - М: СИНТЕГ. 2003
33. Фатрелл Р. Т., Шафер Д. Ф., Шафер Л. И. ... ... ... ... ... ... при ... затратах. Пер. с англ. - М.: Вильяме. 2003
34. Липаев В.В. Тестирование крупных комплексов программ на соответствие требованиям. Учебник. - М.: ... ... ... Э., Рэшка Д., Пол Д. Автоматизированное тестирование программного обеспечения. Внедрение, управление и эксплуатация. Пер. с ... - М. ... ... ... В.В. Человеческие факторы в программной инженерии: рекомендации и требования к ... ... ... ... - М.: ... 2009

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Е-қаржымині жүйесіне қойылатын жалпы талаптар110 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
ЖШС КазЭкспо Аудит бойынша жүргізілген іс - тәжірибе27 бет
Кристаллдағы жүйелер. Жобалау және дамыту106 бет
Курорт19 бет
М.Х. Дулати атындағы ТарМУда өткен педагогикалық практика бойынша магистранттың есебі76 бет
Сертификаттаудың халыкаралық тәжірибесі4 бет
Стандарттау сертификаттау,метрология туралы ұғым9 бет
Стандарттаудың экономикалық мәселелері жайында5 бет
СЭС орталығында өткен іс-тәжірибеліден есеп беру29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь