Тележаңалықтардағы хабарлама («мессидж») тәжірибесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Тарау: Жаңалықты ұсынудың принципі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

1.1 Мессидж немесе хабарлама . репортаждың қысқаша әлқиссасы ... ... ... ... ... 7

1.2 Подводка + жүргізуші + репортаж = жаңалықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

1.3 Инфотеймент . тәсіл ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

2 Тарау: Тележаңалықтардағы «мессидж» тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

2.1 Қазақстандық телеарналардағы ақпараттық.сараптамалық бағдарламалар..31

2.2Ақпаратты беруді жақсарту жөніндегі ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43

Сілтеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46

Пайдаланылған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48
Кіріспе


Барлық бұқаралық ақпарат құралдарының дәл осылай аталуының себебі – оның не қажетпен, мысалы айтайық, «Түркістан уалаятының» не үшін жарыққа шыққандығымен түсіндіруге болады, яғни оқырманды жаңалықтармен қамтамасыз ету немесе оқырманның ақпарат сұранысын қанағаттандыру.
Ал телевидение оны жақсырақ, толықтырақ, және ең бастысы – басқа БАҚ-на қарағанда эмоцианалды жасайды. Күнделікті адамдардың көбісі, олардың арасында сіз де, ата-аналырыңыз да бар, өз күнін жаңалықтарды қарап шығудан бастайды. Бұл таңертеңгілік шәй не кофе ішетін дағды сияқты болып кеткен. Ал егер университетте не жұмыста барлығы кешегі болған оқиғаны талқылап жатқанда, сенің ештеңе де алып-қосарың, айтарың жоқ болса, ең өкініштісі сол. Жаңалықтарды үнемі бағдарлап отырса ғана, қазіргі заманғы адам өз өмірін толық қанды сүріп жатыр деп саналатыны да сондықтан.
«Телевидение – бұқаралық ақпарат құралдарының ішіндегі ең мықтысы және қуаттысы. Радиода тек қана дыбыс болса, газетте – мәтін мен статикалық суреттер (олардың сапасы да жақсы бола бермейді), ал телевидение журналистке дыбысты да, мәтінде де, видеоны да пайдалануға мүмкіндік береді. Әлемдегі көптеген мемлекеттердің әлеуметтік зерттеулер нәтижесі телевизиялық жаңалықтардың адамдардың 70% -на негізгі ақпараттық көзі болып табылатынын көрсетеді» (1).
Телеарналар көп, яғни көрсетілетін тележаңалықтар да көп.
«Мессидж» немесе «хабарлама-хаттың» тележаңалықтарда берілу тәсілдері – бүгінгі тақырыптың өзектілгін ғана емес, күнделікті өмірімізде де қаншалықты маңызды екендігін көрсетеді. Себебі, «хабарлама-хаттың» көтерер жүгі ауыр. Оның басты нысаны – адамның санасына ықпал ету. Қазіргі заманның адам үшін алаңдатар нәрселер көп болғандықтан, «хабарлама-хаттың» мақсаты – өзінің мазмұнына нандыру және дәл солай «ойлатқызу». Әр телеарнаның ұстанған саясатына қарай жаңалықтарды көрерменге ұсынудың тәсілдері әртүрлі. Яғни, кез келген бір оқиғаны әр телеарна түрлі «хабарлама-хат» арқылы, яғни түрлі қырынан береді. Сондықтан, тақырыптың маңыздылығы «ақпарат майданы», «ақпараттық саясат» деген XXI ғасырдың тіркестерімен тығыз байланысты болғандығымен де түсіндіріледі. Кез келген телеарнаның рейтингін көрсететін, бет-әлпеті болып келетін жаңалықтар болғандықтан, бәсекелік қанына сіңген американдық және батыс журналистикасы аудиторияны үнемі зерттеп, қайтсе де оның назарын өзіне аудару үшін көрерменді тартудың әдіс-тәсілдерін айқындаған (2).
Мысалы, Сіз кешкі 6-7 дейін жұмыс істедіңіз, онда таңертең-кешке жүретін жол бар, түске дейін кешеден қалып қойған жұмыстарыңызбен әлек боласыз, оның үстіне ертеңгілік жиналыста бастықтың берген тапсырмасы тағы бар, көмекші әріптесіңіз екі күн бұрын сұранып кеткенін ойыңызға түсіп қынжылтты, алдыңызға қойған 10 мақсаттың 4-уін ғана жүзеге асырып, қалғанын қайта ертеңге қалдырып қойдыңыз, бірақ ол кешкі шәй үстінде де ойыңыздан шықпады. Ертең сәрсенбінің сәтті күні дейік, жұмыс күндегідей жалғасады, ал Сіз бәрінен хабардар болып, жақсы қалыпта болуыңыз қажет. Басқа сөзбен айтқанда, алға қарай жылжу үшін өзіңізге қажетті ақпаратты сіңіріп қорыту керек.
Сондықтан Сіз осындай шаршаған күйіңізбен (ең болмағанда өздері айтып түсіндіріп беретін) тележаңалықтарды көріп шығу сіздің міндетіңіз әрі күнделікті әдетіңіз.
Ал қанша телеарна болса, сонша кешкі тележаңалықтарды көріп шығу мүмкін емес.
Жан-жақтан «тәй-тәйлап, кел-келдеген» нәресте қайсысына барарын білмей тұрған сияқты Сіз де арналарды таңдап, бірінен соң бірін ауыстыра бастайсыз.
Демек, месиджтің бірден бір қызметі осы жерде байқалады. Оның мақсаты – көрерменнің назарын өзіне аударту, сосын оны ұстап тұру, және дәл сол телесюжетті не бағдарламаны соңына дейін көруге мәжбүрлеу.
Неғұрлым үлкен аудиторияны жинау, өз жаңалықтарын тыңдата білу – телеарнаның ең бірінші мақсаты. Өздеріңіз де байқаған боларсыз, бүкіл әлемде газеттің бірінші бетіндегі жаңалықтар немесе тележаңалықтардағы бірінші берілетін блок қоғамдық пікірге ықпал етудегі стратегиялық позицияны көрсетеді деп есептелінеді. Онда айтылған мәселелер жалпыұлттыққа үндесіп кетеді. Тележаңалықтарда көрсетілген сюжет саяси жағынан екінші орында тұрса да, телевидение ол мәселені ең маңызды және басты мәселеге айналдырады.
Бір қарағанда «мессидж» (подводка) онша байқалмайтын көбіне жаңалықтарды берудегі механизмнің кішкене ғана құрамдас бөлігі ретінде қарастырылатын нәрсені зерттей келгенде осы «хабарлама-хатың» жалпы жаңалықтардың қызықтылығына, сапасына, кәсіби жасалғандығына, бұдан келіп телеарнаның рейтингі мен ұстанған ақпараттық саясатына ықпал етендігі анықталды.
Осы «мессиджтердің» түрлі болуына байланысты, қоғамды әр түрлі көз қарастар пайда болады. Алайда, олар кейде адамдарға мақсатты түрде жасалуы мүмкін болғандықтан, жолдама-хат ретінде дұрыс не қате, «жалған» болуы да ықтимал. «Журналистерге арналған «баспасөз мәлімдемелері» ПИАР қызметкерлерінің сөзінде «консерва» деп аталып, ойдан шығарғылған «мәліметтерді» жаңалықтар форматына көркемдеп, әдейі көрерменнің көруіне және есте сақтауына арналған жалған ақпарат»(3) деп санайды Тим О’Шии (O'Shea T. «Как манипулировать людьми»).
Автордың айтуы бойынша, «жаңалықтар индустриясының өнімі – ойлаудың бірдейлілігі...Ол үшін барлық оқиғаларға spin (спин) – айналым сәті, яғни, түсінік, интерпритация, шектеу, упаковка, кәмпиттің жылтырақ әдемі қағазы ойластырып табылады. Оқиғаларға нақты спин табатын «зауытқа» кірген кезде, біз насихат пен ақпараттар немесе дизинформация әлеміне енеміз”.
“Мысалға, баспасөздің Саддам Хусейннің қаруы (ОМУ) бар деген фантастикалық болжамдары Иракқа қарсы агрессияға әкелді. Әрине, осыны дәлелдейтін ештеңе табылған жоқ, алайда бұл жағдай түкке де керек емес болып шықты. Бұл қарудың болуы да мүмкін емес, бұл ЦРУ-дың таратқан мәліметі болса да, оның бәрі тек басып кіру үшін керек болды. Бұл кінәнің қажеті жойылғаннан соң ұмытып та кетуге болады, оны ешкім де байқамайды. Тек оны ешкімге айтудың қажеті жоқ. Саддам Хусейнге тиран деп берілген мінездеменің өзі мемлекетке басып кіру үшін қажет еді. Ал халықаралық құқықта, ең болмағанда кәдімгі логика тұрғысынан осы екі нәрсенің байланысын айтыңыздаршы? Тирандар көп, неге дәл осы Хусейн? Тағы қандай себептер бар? – Мінеки, мәселе қайда жатыр. Оның себебтері басқа, тек халыққа олардың ең қарапайымдарын ұсынады. Егер ондайлар жоқ болса, жағдайға байланысты әдеттегі қоржыннан алып, ойлап таба салады”(4) деп ой бөліседі Тим О’Шии.
Жұмыстың мақсаты – «хабарламаны» зерттеу барысындағы оның маңыздылығын дәлелдеу. Қазіргі заманның коммуникация жағынан дамып келе жатқан кезеңде, кез келген ақпараттың бағасы қымбаттаған “бәсеке дәуірінде” жаңалықтарды ұтымды және тартымды берудегі “хабарлама-хатты” пайдаланудың тәсілдерін анықтау. Қазақстандық тележаңалықтарын аудиториясы үлкен шетелдің тележаңалықтарымен салыстыру, олардың бай тәжірибесіне сүйене отырып, қазақстандық журналистика дамуына кішігірім болса да ықпал ететін жаңашылдық әкелу.
Жұмыстың нысаны – қазақстандық, ресейлік және шетел тележаңалықтары: ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар, кешкі жаңалықтар, ақпарат тарататын басқа да интернет-аhпар көздері.
Жұмыс мақсатына жету жолында келесі міңдеттердің орындалуы тиіс:
 Тележаңалықтарды берудегі әдіс-тәсілдерді және осыған байланысты тележурналистикадағы жаңалықтар спецификасын зертеу;
 Тележаңалықтардағы «мессиджтің» дұрыс және қате берілуіне тоқталу:
 Қазіргі заманға журналистика дамуының тенденцияларын қарастыру;
 Отандық тележаңалықтарды жақсарту бағытында жасалып жатқан қадамдардын анықтау;
 Қазіргі тележаңалықтар берілуіне шолу жасап, олардың неғұрлым жақсаруына, дамуына үлес қосатын тәсілдерді, кеңестерді, жолдарды топтастыру;
Жұмыстың деректемелік негізін ресейлік, шетел авторларының түрлі жылдарда шыққан азды-көпті еңбектері және жүргізген зерттеулері құрайды. Себебі, қазіргі журналистика батыстық механизмдермен дамып келе жатқандықтан, жаңалықты ұтымды берудің жаңаша әдіс-тәсілдерін тағы осы көздерден аламыз.
Мысалы, И. Фэнгтің «Тележаңалықтар: журналистік шеберліктің құпиялары» атты 1996 жылы жарық көрген кітабында қазіргі кездегі тележаңалықтардың даму бағыты мен жолдарын анықтап берген. Оның ішінде кез келген ақпарат немесе репотаждың жасалу жолын айта келіп, «хабарлама-хат», яғни подводка жайында жазған пікірлері деректемелік негізді құрайды.
Деректемелердің екінші бір тобы – қазақстандық телеарналардағы күнделікті кешкі және апталық қортынды жаңалықтар. Олар көбісі республикаға тарайтын телеарналардағы қазақ тілді жаңалықтар мен ресейлік арналар. Тақырыпты ашуға көмектескен «Қазақстан», «Хабар», «31-телеарна», «ОРТ-Евразия» және журналистер мен көпшілікке арнатағы дүние жүзіне жаңалық тарататын жүйелік ақпараттық көздер және қызметтер.
Интеренттегі library.ru виртуалды кітапханасынан тақырыпқа байланысты зерттеулер мен кітаптардан алынған деректер диплом жұмысын жазуда қолданылды.
Жұмыстың теориялық негізінде әр түрлі жаңалық таратушы көздер қарастырылды. Олардың ондағы пайдаланатын тәсілдері тележаңалықтар қолданатын әдістермен салыстырылып, «хабарлама-хаттың» түрлерін топтастыруға мүмкіндік туғызды. Нақты айтқанда, тарихи-салыстырмалы әдіс қолданылған болатын.
Қазіргі жаңалықтардың берілуін бағдарлап, оларды салыстыра келіп, осы жұмыста топтастырылған әдіс-тәсілдерді қазақстандық тележаңалықтарда қолдану зерттеудің ғылыми жаңалығы әрі тәжірибелік маңызы болып саналады.
(1) Кембелл Р. Жаңалықтар бөлімінің қызметін ұйымдастыру. - М,99, 3 б.
(2) Зорков Н.Н. Инфотейнмент: возникновение, функции, способы воздействия «Релга» ғылыми-мәдени журнал. – 2005. – №19. – 121 б. http://www.relga.ru/Environ/WebObjects/tgu-www.woa/wa/Main?textid=735&level1=main&level2=articles
(3) О’Шии Т. (O'Shea T.) Как манипулировать людьми. Врата восприятия, или Почему американцы верят всему, чему угодно "The doors of perception: why Americans will believe almost everything http://libereya.ru/public/vrata.html
(4) Ол да сонда
(5) Фэнг И. Теленовости: секреты журналистского мастерства. //М,85,стр.65-66.
(6) Бачина М. Ведущий информационной программы
Copyright © 1999. http://tvzone.city.tomsk.net/ved.htm
(7) Черняк А. "Томские новости"
Copyright © 1999 http://tvzone.city.tomsk.net/tnews.htm
(8) Бачина М. Ведущий информационной программы
Copyright © 1999.
(9) Ол да сонда
(10) Кембелл Р. Жаңалықтар бөлімінің қызметін ұйымдастыру. - М,99, 12 б.
(11) Г.Оганов. ТВ по - американски. - М,96, 83-84 б.б.
(12) Кембелл Р. Жаңалықтар бөлімінің қызметін ұйымдастыру. – М,99, 3 б.
(13) PR-глоссарий // PR-клуб Московской Международной Бизнес Ассоциации. – http://www.mibas.ru/Mibas/idp/clubs/pr/spellshock/ar...
(14) Цит. бойынша: Картозия Н. «Программа «Намедни»: русский инфотейнмент» // Меди@льманах. – 2003. – №3. – 11 б.
(15) Михайлов С.А. Америка Құрама Штаттарының журналистикасы. – СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2004.,
(16) McLuhan M. Understanding media: The Extensions of Man. – N.Y., 1967. – P.203. –Цит. бойынша: Чугунов А.В. “Ақпараттық қоғамның” концепциясының теориялық негізі: «Интернет және саясат» курсының оқу-методикалық құралы. – СПб.: СПбГУ Философия ф-нің саясаттану каф., 2000
(17) Кастельс М. Становление общества сетевых структур //Новая постиндустриальная волна на Западе: Антология /Под ред. В.Л.Иноземцева. – М.: Academia, 1990. – 494 б.
(18) Гуревич П.С. Бог поразительных преображений // Тоффлер Э. Шок будущего. – М.: АСТ, 2004. – С.5
(19) Тоффлер Э. Шок будущего. – М.: АСТ, 2004. – 391-393 б.б.
(20) Дэннис Э., Мэррилл Д. Беседы о масс–медиа. – М.: Вагриус, 1997. – 212 б.б.
(21) Олешко В. Ф. Журналистика как творчество: Учебное пособие для курсов «Основы журналистики» и «Основы творческой деятельности журналиста». – М.: РИП-холдинг, 2003. – 138 б.
(22) Картозия Н. «Программа «Намедни»: русский инфотейнмент» // Меди@льманах. – 2003. – №3. – С. 10 – 25
(23) Зорков Н.Н. Инфотейнмент: возникновение, функции, способы воздействия // «Релга» ғылыми-мәдени журнал. – 2005. – №19. – 121 б. http://www.relga.ru/Environ/WebObjects/tgu-www.woa/wa/Main?textid=735&level1=main&level2=articles
(24) Ширяева Д. Новости в стиле «инфотейнмент»: проект «Страна и мир» телеканала НТВ // «МедиаСкоп» БАҚ ғылыми-зерттеу порталы, МГУ журналистика факультеті http://www.mediascope.ru/?id_menu=4&id_menu_item=5&id_object=4&id_item=354
(25) Ол да сонда http://www.mediascope.ru/?id_menu=4&id_menu_item=5&id_object=4&id_item=354
(26) «31-телеарнаның» интернеттегі мекен-жайы http://www.31.kz/31channel/kaz/index.php?uin=1102776726&day=07&month=06&year=2006
(27) ол да сонда http://www.31.kz/31channel/kaz/index.php?uin=1110350587
(28) ол да сонда http://www.31.kz/31channel/kaz/index.php?uin=1103226112
(29) ол да сонда http://www.31.kz/31channel/index.php?uin=1103348996

























Пайдаланылған әдебиет тізімі:
1. Телевизиялық журналистика: оқу құралы//М.,94.
2. Д.Моулд. Как улучшить теле выпуски новостей в странах СНГ.- 96.
3. Кембелл Р. Жаңалықтар бөлімінің қызметін ұйымдастыру. - М,99.
4. Фэнг И. Теленовости: секреты журналистского мастерства. // М,85.
5. Г.Оганов. ТВ по - американски. - М,96.
6. Голядкин Н.А. «ТВ информация в США» 1996
7. «Кузнецов Г.В. «Семь профессиональных граней журналиста ТВ» 2001
8. Кузнецов Г.В. «Так работают журналисты ТВ» 2000
9. «Подготовка телерадиорепортажа» (из французского опыта) 2000
10. Цвик В.Л. «Основы журналистского мастерства» 2004
11. Юшкявичюс Г.З. Тенденции развития современных СМИ. Оқу құралы
12. Барманкұлов М. К. Весь мир у нас в квартире. Алматы,1972.
13. Барманкұлов М. К. Телевидение: деньги или власть? - Алматы: Санат,1997.
14. Технология тележурналистики. М.,1994.
15. Копперуд Рой, Нельсон Рой Пол. Как преподносить новости. М., 1998.
16. Рэндалл Дэвид. Универсальный журналист. Алматы, 1996.
17. Charles Coates. Professional's TV News Handbook.
Rawnsley G.D. Radio Diplomacy and Propaganda. The BBC and VOA in International Politics. 1956–1964. – Houndmills etc. – 1999.
35. PR-глоссарий // PR-клуб Московской Международной Бизнес Ассоциации. – http://www.mibas.ru/Mibas/idp/clubs/pr/spellshock/ar...
36. Картозия Н. «Программа «Намедни»: русский инфотейнмент» // Меди@льманах. – 2003. – №3.
37. Михайлов С.А. Журналистика Соединенных Штатов Америки. – СПб.: Изд-во Михайлова В.А., 2004.
40. McLuhan M. Understanding media: The Extensions of Man. – N.Y., 1967
41. Кастельс М. Становление общества сетевых структур //Новая постиндустриальная волна на Западе: Антология /Под ред. В.Л.Иноземцева. – М.: Academia, 1990
43. Тоффлер Э. Шок будущего. – М.: АСТ, 2004. – С. 391-393
45. Хейзинга Й. Homo Ludens/Человек играющий. Статьи по истории культуры. – М.: Айрис-пресс, 2003. – С. 61
46. Олешко В. Ф. Журналистика как творчество: Учебное пособие для курсов «Основы журналистики» и «Основы творческой деятельности журналиста». – М.: РИП-холдинг, 2003. – С. 138.
        
        ТЕЛЕЖАҢАЛЫҚТАРДАҒЫ ХАБАРЛАМА («МЕССИДЖ») ТӘЖІРИБЕСІ
Кіріспе.....................................................................
......................................................3
1 Тарау: Жаңалықты ұсынудың
принципі............................................................
....7
1.1 Мессидж немесе хабарлама – репортаждың қысқаша
әлқиссасы....................7
1.2 ... + ... + ... ... Инфотеймент – тәсіл
ретінде.....................................................................
.........14
2 Тарау: Тележаңалықтардағы «мессидж»
тәжірибесі..........................................20
2.1 Қазақстандық телеарналардағы ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар..31
2.2Ақпаратты беруді жақсарту жөніндегі ұсыныстар
..........................................37
Қортынды....................................................................
...............................................43
Сілтеме.....................................................................
...................................................46
Пайдаланылған әдебиет
тізімі......................................................................
............48
Кіріспе
Барлық бұқаралық ақпарат құралдарының дәл осылай ... ... ... не қажетпен, мысалы айтайық, «Түркістан уалаятының» не үшін жарыққа
шыққандығымен түсіндіруге болады, яғни ... ... ... ... ... ... сұранысын қанағаттандыру.
Ал телевидение оны жақсырақ, толықтырақ, және ең бастысы – басқа ... ... ... жасайды. Күнделікті адамдардың көбісі, олардың
арасында сіз де, ата-аналырыңыз да бар, өз күнін ... ... ... Бұл таңертеңгілік шәй не кофе ішетін дағды сияқты болып ... егер ... не ... ... ... ... оқиғаны талқылап
жатқанда, сенің ештеңе де алып-қосарың, ... жоқ ... ең ... ... ... бағдарлап отырса ғана, қазіргі заманғы адам өз
өмірін толық қанды сүріп жатыр деп саналатыны да ...... ... ... ... ең мықтысы
және қуаттысы. Радиода тек қана дыбыс болса, газетте – мәтін мен статикалық
суреттер ... ... да ... бола ... ал ... дыбысты да, мәтінде де, видеоны да ... ... ... көптеген мемлекеттердің әлеуметтік зерттеулер нәтижесі
телевизиялық жаңалықтардың ... 70% -на ... ... көзі ... ... ... көп, яғни ... тележаңалықтар да көп.
«Мессидж» немесе «хабарлама-хаттың» ... ...... ... өзектілгін ғана емес, күнделікті өмірімізде
де қаншалықты маңызды екендігін көрсетеді. ... ... жүгі ... Оның ... ... – адамның санасына ықпал ету. Қазіргі
заманның адам үшін ... ... көп ... ...... ... ... және дәл солай «ойлатқызу». Әр
телеарнаның ұстанған саясатына қарай ... ... ... ... ... кез ... бір оқиғаны әр телеарна түрлі
«хабарлама-хат» арқылы, яғни түрлі ... ... ... ... ... ... «ақпараттық саясат» деген XXI ғасырдың
тіркестерімен тығыз байланысты болғандығымен де түсіндіріледі. Кез ... ... ... ... ... ... жаңалықтар
болғандықтан, бәсекелік қанына сіңген американдық және батыс журналистикасы
аудиторияны үнемі зерттеп, ... де оның ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдерін айқындаған (2).
Мысалы, Сіз кешкі 6-7 дейін жұмыс істедіңіз, онда таңертең-кешке
жүретін жол бар, ... ... ... қалып қойған жұмыстарыңызбен әлек
боласыз, оның үстіне ертеңгілік ... ... ... ... ... ... ... екі күн бұрын сұранып кеткенін ойыңызға түсіп
қынжылтты, алдыңызға қойған 10 мақсаттың 4-уін ғана жүзеге ... ... ... ... ... ... ол кешкі шәй үстінде де ойыңыздан
шықпады. Ертең сәрсенбінің сәтті күні дейік, жұмыс күндегідей ... ... ... ... ... жақсы қалыпта болуыңыз ... ... ... алға ... ... үшін өзіңізге қажетті ақпаратты сіңіріп қорыту
керек.
Сондықтан Сіз осындай шаршаған күйіңізбен (ең ... ... ... ... тележаңалықтарды көріп шығу сіздің міндетіңіз әрі
күнделікті әдетіңіз.
Ал қанша телеарна ... ... ... ... ... ... ... «тәй-тәйлап, кел-келдеген» нәресте қайсысына барарын
білмей тұрған сияқты Сіз де ... ... ... соң ... ауыстыра
бастайсыз.
Демек, месиджтің бірден бір қызметі осы жерде байқалады. Оның мақсаты
... ... ... ... сосын оны ұстап тұру, және дәл сол
телесюжетті не бағдарламаны соңына дейін көруге мәжбүрлеу.
Неғұрлым үлкен ... ... өз ... ... білу ... ең ... мақсаты. Өздеріңіз де байқаған боларсыз, бүкіл
әлемде газеттің бірінші бетіндегі жаңалықтар ... ... ... блок қоғамдық пікірге ықпал етудегі стратегиялық
позицияны көрсетеді деп ... Онда ... ... ... ... Тележаңалықтарда көрсетілген сюжет саяси жағынан екінші
орында тұрса да, телевидение ол ... ең ... және ... мәселеге
айналдырады.
Бір қарағанда «мессидж» (подводка) онша байқалмайтын көбіне
жаңалықтарды берудегі ... ... ғана ... ... ретінде
қарастырылатын нәрсені зерттей келгенде осы «хабарлама-хатың» ... ... ... ... ... бұдан келіп
телеарнаның рейтингі мен ... ... ... ... етендігі
анықталды.
Осы «мессиджтердің» түрлі болуына байланысты, қоғамды әр түрлі көз
қарастар пайда болады. ... олар ... ... ... ... жасалуы
мүмкін болғандықтан, жолдама-хат ретінде дұрыс не қате, ... ... ... «Журналистерге арналған «баспасөз ... ... ... «консерва» деп ... ... ... ... форматына көркемдеп, әдейі көрерменнің көруіне
және есте сақтауына арналған ... ... деп ... Тим ... T. «Как манипулировать людьми»).
Автордың айтуы бойынша, «жаңалықтар индустриясының өнімі – ... үшін ... ... spin (спин) – айналым сәті, яғни,
түсінік, интерпритация, шектеу, упаковка, кәмпиттің жылтырақ әдемі ... ... ... ... спин табатын «зауытқа» кірген кезде,
біз насихат пен ақпараттар немесе дизинформация әлеміне енеміз”.
“Мысалға, баспасөздің ... ... ... (ОМУ) бар деген
фантастикалық болжамдары Иракқа ... ... ... ... ... ... табылған жоқ, алайда бұл жағдай түкке де керек емес
болып ... Бұл ... ... да ... емес, бұл ЦРУ-дың таратқан
мәліметі болса да, оның бәрі тек басып кіру үшін ... ... Бұл ... ... соң ... та кетуге болады, оны ешкім де ... оны ... ... ... жоқ. Саддам Хусейнге тиран деп берілген
мінездеменің өзі мемлекетке басып кіру үшін ... еді. Ал ... ең ... ... ... тұрғысынан осы екі ... ... ... көп, неге дәл осы ... Тағы қандай
себептер бар? – Мінеки, мәселе қайда жатыр. Оның ... ... ... ... ең ... ұсынады. Егер ондайлар жоқ болса,
жағдайға байланысты әдеттегі қоржыннан алып, ойлап таба салады”(4) деп ... Тим ... ...... ... ... ... дәлелдеу. Қазіргі заманның коммуникация жағынан дамып келе
жатқан кезеңде, кез келген ақпараттың бағасы қымбаттаған “бәсеке ... ... және ... ... “хабарлама-хатты” пайдаланудың
тәсілдерін анықтау. Қазақстандық тележаңалықтарын аудиториясы үлкен
шетелдің ... ... ... бай ... ... ... журналистика дамуына кішігірім болса да ықпал ететін
жаңашылдық ... ...... ... және ... тележаңалықтары:
ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар, кешкі жаңалықтар, ақпарат тарататын
басқа да ... ... ... жету ... келесі міңдеттердің орындалуы тиіс:
✓ Тележаңалықтарды берудегі ... және ... ... жаңалықтар спецификасын зертеу;
✓ Тележаңалықтардағы «мессиджтің» дұрыс және қате берілуіне тоқталу:
✓ Қазіргі заманға журналистика дамуының тенденцияларын қарастыру;
✓ Отандық ... ... ... жасалып жатқан
қадамдардын анықтау;
✓ Қазіргі тележаңалықтар берілуіне шолу жасап, олардың ... ... үлес ... ... ... ... ... негізін ресейлік, шетел авторларының түрлі
жылдарда шыққан азды-көпті ... және ... ... ... ... журналистика батыстық механизмдермен ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдерін тағы осы
көздерден аламыз.
Мысалы, И. Фэнгтің «Тележаңалықтар: ... ... атты 1996 жылы ... ... кітабында қазіргі кездегі
тележаңалықтардың даму бағыты мен жолдарын анықтап берген. Оның ... ... ... ... ... ... жолын айта келіп, «хабарлама-хат»,
яғни подводка жайында жазған пікірлері деректемелік негізді ... ... бір тобы – ... телеарналардағы
күнделікті кешкі және апталық қортынды жаңалықтар. Олар ... ... ... ... ... ... мен ... арналар.
Тақырыпты ашуға көмектескен «Қазақстан», «Хабар», «31-телеарна», ... және ... мен ... арнатағы дүние жүзіне жаңалық
тарататын жүйелік ақпараттық көздер және қызметтер.
Интеренттегі library.ru виртуалды кітапханасынан тақырыпқа байланысты
зерттеулер мен ... ... ... ... жұмысын жазуда
қолданылды.
Жұмыстың теориялық негізінде әр түрлі жаңалық таратушы ... ... ... ... ... тележаңалықтар
қолданатын әдістермен салыстырылып, ... ... ... ... Нақты айтқанда, тарихи-салыстырмалы әдіс
қолданылған болатын.
Қазіргі жаңалықтардың берілуін бағдарлап, ... ... ... ... топтастырылған әдіс-тәсілдерді қазақстандық тележаңалықтарда
қолдану зерттеудің ғылыми жаңалығы әрі тәжірибелік маңызы болып саналады.
1 Тарау. Жаңалықты ... ... ... асқа ... ... не ашылады, не жабылады – бұл
жаңалықты ұсынудың да принципі. Егер жүргізушінің сөзі ... ... ... іліктіріп, қызықтырып әкетсе, журналистің дайындаған репортажын көресіз,
яғни көруге деген тәбетіңіз ашылады, ал ... ... ... қолыңыздың оп-оңай қимылымен басқа арнаға ауыстыра саласыз.
Әлемде және аймақта ... ... не ... мәлімдейтін
репортаждар мен ауызша хабарламалардан тұратын ақпараттық шығарылымдар легі
бағдарламада әрдайым дәл және ... ... ... ... ... ... уақытында шықпай қалса, бір төтенше жағдай болып қалды
деп есептей беріңіз.
Әрине, егер жаңалықтар ... ... ... ... ... ... орнынан репортаж берілуі мүмкін. Бірақ СИ-ЭН-ЭН сияқты
арнайы ақпараттық арналар бар. Олар өткенді емес – дәл осы минутта не ... ... ... ... арналардың арқасында ең шұғыл
жаңалықтарға краннан аққан су сияқты кез ... ... қол ... ... ... көп адамға керек. Әлем саясаткерлерінің көбісі өз
бөлмелеріндегі ... ... осы ... ... ... кей ... ... жағдай болады – адам 30 минутқа созылған
жаңалықтар блогын көруге мүмкіндігі жоқ. Теледидарыңды жаңалықтың басында
не соңында қос, ... ... ... ... ... ... ... сағат 21:00де солай етеді. Яғни, ақпаратты концентратталған
түрінде және ... ... Ол ... өз ... қызықтыру, тарту,
аудиторияны жинау үшін жасалады.
1.1 Мессидж немесе хабарлама – репортаждың қысқаша әлқиссасы
Репортаж ... яки ... ... арнап 10-20 секундтық
подводка жазады. (Кейде жалпыұлттық компаниялар мен ірі ... ... ... ... айналысады). Подводка
хабарламасында жалпы ақпарат немесе кейін айтылмайтын кез келген факт ... ... ... сюжетінің кіріспесі әдетте "Сөзді — ... ... " деп ... ... ... журналист Зейінді
естігісі келеді.
Егер сюжетте ең бірінші ... ... ... акім сөзі ... ... шамалап айтқанда мынандай болуы керек: "Бұл жоспарды әкім
ұнатпайтынын Зейін Әліпбек ... ... ... жүргізуші пленкасыз тікелей эфирде оқиды. Фэнг өз
тәжірибесінен бірнеше кіріспе мысалдарын келтіреді (5).
|Видеоқатар ... ... ... ... хабарлауына қарағанда, |
|подводка ... ... ... ... жауады. |
| |Дәл осы ... ... ... |
| ... ... ... ... |еді. ... көп ... ... ... |
| ... енді барлық тұрғылықты |
| ... ... ... Боб ... |
| ... ... ... ... ... Бейрут қаласында осы |
|подводка ... әлі ... ең ... |
| ... ... Бейрут радиосы |
| ... ... кем емес адам |
| ... ... ... астамы |
| ... |
| |Хэл ... ... ... ... ... ... айыру мүмкін |
| ... ... ... (анонс)
Аңдатпа (тиз) — жаңалықтардағы бар ... ... ... ... үстемдететін, уақыты шамамен 10 ... ... ... ... басында жәнежаранмалық үзіліс алдында шығады. Әрине,
оның мақсаты — ... ... ... ... ... үшін оған ... бере отырып, жарнама кезінде көрерменді теледидар алдында
қалдыру. Аңдатпада, белгілі бір ... ... ... ... ... ... айтылып, нәтижесінде не болғандығын хабарламайды.
Кей американдық станциялар этикалық тұрғыдан келгенде ... ... Олар ... ... ... коммерциялық жарнама
уақытысында ұстап тұру үшін адамдардың қайға-қасіретін ... ... деп ... ... да ... ... ... адамдарды
жаңалықтарға тартудың тиімді құралы ретінде пайдаланады.
Кейде аңдатпа ретінде видеосюжеттің ... ... ... ... ... жиі ... ... ... |Бір ... соң ... ұшуы |
| ... соңғы мәліметтер. Ал одан |
| ... ... ... Джин |
| ... ірі ұтысы және кәсіби |
| ... ... ... ... ... |Осы ... ... мен ... |
| ... ... кінә ... |
| ... ... ... ... ... Осы ... |
| ... ... ... ... ... |Біз сіздерге Сент-Пол полиция |
| ... ... ... ... ... (:12). |Бұл ...... |
| ... ... ... ... ... алдын ала аңдату жаңалықтар
сценаристінің ... ... ... ... ... ... да жарнамалайды. Өз өнімдерінің жарнамасын — ... ... ... ... — әдетте жүргізуші жаңалықтардың соңында
ұсынады. Ондай жарнамалық сюжеттер күрделі, салмақты ...... және т.б. ... дайындалады.. Кейбір ірі станцияларда жарнама
("промо") дайындаумен ... ... ... арнайы топтар айналысады.
Бағдарламаның немесе рубриканың жарнамасы ... онда тек ... ... ... ... ... әдетте аңдатпадан ұзағырақ болады.
Аңдатпа көрерменді сол бағдарламада болатын хабарламаны күтуге мәжбүрлейді,
ал жарнама ... ... ... ... ... не бағдарламаға
тартады.
Төменде кадрдан тыс мәтінмен ... ... ... ... ... ... ... ... 6-да ... Сент-Полдың |
|төмендетілген): ... ... шешу үшін ... ... ... ... ... қанша тиін жұтпақ? |
|(:03). Вставка: | ... ... ойын ... ... ... |
|залы. ... ... ... |
| ... толтырады деп үміттенуде.|
| ... ... ... |
| | ... ... ... ... "пэк мэн" | ... ірі ... өту (: 08). | ... ... "пэк мэн" | ... жеп ... (: 04). ... табу үшін ... ... план: "пэк мэн" автоматының |пайдалану — бұл эксперимент, оны қала|
|қасында 2 бала ... кей ... ... ... 04). ... ... алып ... ... план: басқа ойынның таблосы | ... (: 03). |Осы ... ... ... ... |
|Жалпы план: 7-8 бала |6-да ... ... ... жүр. | ... соңы (: 32). | |
| | |
| | ... ... + жүргізуші + репортаж = жаңалықтар
Жаңалықтар – кез ... ... ... Кім ... ... сол бүкіл телеарна рейтингі бойынша ұтады...(6)
Подводка 3-5 сөйлемнен тұратын ... ... ... ... Ең ... ... Ең алғашқы тіркестен. Жанр үйлесімдігі
тұрғысынан қарағанда, алғашқы тіркес бәрін болмаса да, көп ... ... ... әрі ... көре ме, ... ме, ... қызықтырып әкете ме, жоқ
па. Сол себептен алғашқы тіркестің талаптары жоғары болады.
Ешбір репортаж жүргізушінің оған арнайы айтатын аңдатпасыз ... ... ... ... ... оны
репортажда толық көрсететін оқиғаның қысқа түйінін құрғақ айтып шығу немесе
репортердің ... ... ... ... деп қабылданады. Алайда,
олай болатын болса, жүргізуші жаңалық бағдарламаның ... ... ... құрғақ байланыстырушысына айналар еді. Сондықтан да, жаңалықтардың
мықты ... ... ... ... ...... Михаил Осокин,
Татьяна Миткова – НТВда) оп-оңай, білдірпей ғана ... ... ... ... ... ... не, қайда, қашан
болғандығын түсіндірмесінен құтқарып алады – оны көрермен ... ... де, ... ... ... ... Ол осы қызыққа
репортермен бірге жетуіне болады, немесе оны бірден алғашқы іркестен-ақ
біле алады. ... ... ... ... ... ... талап – қысқалық. максималды мөлшері – 10-12 сөз. Тіркес
алдында тұрған міндеттері мен мөлшеріне қарап, ол қысқа ... ... ... ... ... таңғы алты жарымда ұшып келді»). Ол әдейі
құрғақ бола тұра, онда ... ... ... да ... ... теміржол Депосында жабық Пленум өткізді»). Ол қызықты бір ... ... ... ... нәтижесін таңертең ешкім де болжай
алмаған еді»). Осы ... ... ...... маңызды детальды
көрсету, арбап басталуы (инрига) – ... ... ... мәтініне
назарын, аса қызығушылығын тудырады. ... ... ... ... ... мән ... ... осы репортаж барысында
өзі қортынды жасауға, АҚШ-қа келген Аққудың ... ... ... бастайды. Деталь одан да ... ... ... ... не үшін ... ... Ірі ... партияға
үйреншікті емес жерде олар соншама нені шешті? Бас қосуды осы жерде өткізуі
17 ... ... ... ... ... ... жұмыс
істеуді білдіре ме екен, т.б. ақылына, тарихи білімінің ... кете ... Ал ... ... ... ... Оны ... (7).
Кез келген жаңалық негізгі екі бөліктен – кадрдағы жүргізушім мен
журналистердің жаңалық репортажынан тұрады. Мынандай сөз бар, ... алма ... ... ... ондағы барлық сюжеттер – ішіндегі
алмасы да, ал жүргізуші – наны. Және ең ... ...... ... өте ... ... шығу үшін ... мен нанын дұрыстап дайындап бөлу
керек (8).
Жаңалықтар жүргізушісі бағдарламада ерекше орын ... ... ... ... ... өмір ... амалсыз болып
көрінбейтіндей» етіп құрастырып, бере алуы ... Оның ... көз ... ... қала ... керек. Жүргізуші жұмысының негізгісі – ... ... ... Түсінікті, тиянақты, нақты, анық, объективті.
Жүргізуші мазмұнынды көбірек қосады, оның ... бір ... ... , ... ... ... бар. Бірінен соң ... ... ... ... ... мүмкін, ал
жүргізушінің көрінуі видеоқатарды сиретеді. Бұл не ... ... атап өту жөн. ... ... ... – ол да ... ... ол
тұрақты, сол себебтен көрермен жүргізушінің киімін қарап болған соң, ... ... ... ... ... ... Сюжет басталған кезде
көрерменнің барлық назары видеоқатар үнемі ... ... ... ... ... ... ... естімейді; сондықтан
көрсетілген және айтылған бөліктері тепе-теңдікте болғаны абзал.
Және жүргізушінің негізгі мақсаты – ... өмір ... дем ... үшін ... ғана ережені пайдалануы қажет – қалай сөйлесең, ... ...... және оған бәрін тәптіштеп, шайнап берудің қажеті жоқ
(9).
Мамандар жаңалықтарды кадрдағы жүргізушімен бастауды және ... ... ... жүргізушісі – қонақты қарсы алып, шығарып салатын
қожайын, яғни ... ... және одан ... ... қажет.
Сонымен, жүргізуші – бағдарлама қожайыны. Сол ... оның ... не ... өте ... ... «Жаңалықтар бөлімінің қызметін
ұйымдастыру» (Интерньюс ... ... атты ... ... ... ... керектігі жөнінде бірнеше пайдалы кеңестер:
1. «Күткендей болып шықты» деген сөздерінен...;
2. «Таңқаларлық жолмен» деген сөздерінен бастауға болмайды...;
3. «Кешегі тақырыптың жалғасында» деп ... ... ... ... ... ... ... әр журналист өзіне
«кеше» сөзін ұмыт, жаңалықтар бүгін жасалады» дегенді ұран етіп
алуы ... ... ... ... ... бір рет» сөздерімен бастамауы
қажет...;
6. деректік ... қашу ... ұзын ... ... ... ... не ... деп атамау жөн, нөсер жаңбыр бір
мезгілде демалушыларға жаман, ал фермерлер үшін ... ... ... ... ... үшін қызмет етеді, сұхбат алушы өзінің
кейіпкерін адамдарға таныстырады, шоумен көпшіліктің әрекетін ... ... ... нақты кәсіби міндетін орындауымен қызықты. Жаңалықтар
жүргізушінің кәсіби міндеті – ... ... Ол ... етіп ... көрермен назарын бағдарламаның соңына дейін ұстап тұруы
қажет. Бұл оның жеке ... ғана ... ... дұрыс тізбектей
алуына да байланысты.
Кез келген шығармашылық баяндауда көрерменге, аудиторияның нұсқамасы
болады, ол ойдың жетімді ... ... ... ... мен
дәйектердің көрініс табуын талап етеді. Ал жаңалықтар журналистері мен
бағдарлама ... ...... ... ... ... таңдау, телевидение қолданатын барлық құралдарды пайдалана
отырып нақты құбылыстар мен оқиғаларды белгілеу.
Алайда, ... ... ... ... талаптарға толық
жауап беретін қазақстандық телевидениеде біреуді бөліп атын атау қиын.
Мысалға, ... ... ... ... ... ... мәтінде
сөйлейді. Аса қаталдылық пен салмақтылық Айгүл Мүкей мен Қамбат ... ... ... мен ... ... да (КТК) дәл ... «31-
телеарна» жаңалықтары қарапайым ауыз екі сөз ... ... ... ... ... ... қазақ тілінде Досымбек Өтеғалиев пен щрыс тілінде
Татьяна Дельцова жүргізген кезде.
Көрермен жүргізушіге ... не ... ... көру мен ... ... байланысты.
«Идеалды жүргізуші әр алуан шарттарға жауап беруі міндетті: ол сұлу,
нақтырақ айтқанда, тартымды, сымбатты болуы керек, сонымен қатар, оның ... ... ... ... ... ... көпшілік арасында тараған,
барлығы қабылдайтын болуы қажет: себебі, дара сұлулық көпшілігінің әдеттегі
ойы мен ... ... ... ... ... мінез-құлыққа
байланысты: жүргізуші өзін еркін, батыл ұстауы қажет, бірақ шеттен шығып
кетпеген дұрыс, ол өз-өзіне сенімді ... ... ... ... ... отырмауы тиіс. Ол бәрі білгіш емес, бірақ білгір, Гарвард ... ... ... емес, бірақ ол сөз етілетін мәселені мейлі
ол валюта ... ... ... жарылыс, қоршаған орта ластану
қаупі немесе мектеп білім беру реформасы ... соны ... алуы ... ... ... ... жаңалықтар бағдарламасының
жүргізушілері – Михаил Осокин мен ... ... ... ... ... жеке ... бар, бұл ... тележурналист пен аудитория
арасында тығыз байланыс ... ... ал ол ... ... бағдарламаларын жақсы қабылдауды орнатаныты белгілі. Олардың
жаңалықтар орын тәртібінің тізбегі ... ... ... ... бүтін фильм сияқты. Бүгін бұл ... ... ... ... ... ... білімпаз Михаил Осокинге сенеді.
Ол сенім мен сабырлылық сезімін туғызады. Оның ... ...... ол ... ... жеңіл мысқыл тіркесімен аяқтайды.
Көрермен кейде бағдарлама соңын «осы жолы Осокин не ... білу ... ... ... ... ... ол көңіл аударған бір факті,
кейде тіпті «дерекшік» оның қосқан ойымен, ирониясымен өмірлік ... ... бұл – адам ... өмір сүре ... «сөз ... Миткова – тартымды, сүйкімді жүргізуші, ол эфирде жұмыс
істеп тұрған кезде ... ... ... ...... атап ... Мысалы, оның «Эфирде менің әріптесрім және мен
дайындаған жаңалықтар» деген ... Ол ... ... ... ... ... Және бұл көрермендерге ұнайды. Олар көрерменге
ең қызықты, ең маңызды жаңалықтарды дайындаған бүкіл ... ... ... ... ... болған Татьяна Миткова соңында
қоштасқанда ашық, жайдарлы жымиысымен , ... ... ... ... тек жағымды сезім қалдырады. Бұл олардың ... көру үшін ... ... НТВ арнасын қосатынына кепілдік
береді.
Осылайша, жаңалықтар бағдарламаларының санының көбеюіне ... ... мен ... ... ... ... жаңалықтан бастау керек? Қайсысымен аяқтау қажет? Бөтен, бәсекелес
ақпараттық алаңға ... ... үшін ... көрерменнің назарын ұстап
тұру жөн? Көрермен үшін күрес қатал болған сайын ... ... ... ... болады. Әрине, осы жерде жүргізуші –
көрермен назарын ... не ... ... тұлғасы ерекше маңызды
болып келеді. Өзінің көрінуін күттіруге не күттірмеуге мәжбүрлейді.
Көрермендер барлығын: жүргізушінің кез келген тіркесті ерекшелеуге
қолданатын ... ... ... ... ... ... жағымды болғандықтан және тек осы фактінің арқасында ғана адамдар
бағдарламаны көруі мүмкін. ... ... сөз ... бір талаптар бар:
1. Дикция кемшіліктерсіз нақты, анық болу керек.
2. Дауыс ырғағы өте ... не қою ... ... ... ... бір ... тән даралық, танымалдылық болуы дұрыс.
4. Сөйлеу (сөз) жылдамдығы аса тез не өте ... ... ... ... және анық дету керек, алайда, көрерммен ... ... ... да қорытып үлгеруі қажет (12).
1.3 Инфотеймент – тәсіл ретінде
         
Infotainment – бұл ... «екі ... ... ... ... ... ... (information) пен ... ... және ... жаңалықты көңіл көтеру бағдарламаның
пішінінде немесе көңіл көтерушілік реңімен беру ынтасын көрсетеді» (13).
Қазіргі ресейлік ... ... ... ... алынған.
Оның ең бірінші нұсқасы – Леонид Парфеновтың ... ... ... ... Қазақстандық телеарналарда да осы тәсілдің
көріністері 31-телеарна жаңалықтарында байқалады.
Инфортеймент ... ... ... ... Сол жылдары басталған
ақпараттық бағдарлама рейтингтерінің төмендеуі журналистерді телевизиялық
жаңалықтардың ... ... ... Ең ... ақпаратты таңдау
принципі өзгерді – ... ... ... ... және мәдени
тақырыптарға хабарламалардың саны арта түсті. Екіншіден, ақпаратты берудегі
әдіс-тәсілдер өзгерді: репортаждарда бірінші етіп барлық көрерменге қызықты
детальдарды ... ... ... ... топ – ... ... бөлініп шықты. Бұл бағытта алғашқы болып «60 минут»
(CBS) деп аталатын апталық ... ... онда ... ... ... ... ... өз қарым-қатынасын қосып, сондай-ақ
американдық телевидениесіне мүлдем жат болу үшін ... ... ... ... ... бастады.
CBS тәжірибесін басқа да арналар бірден аударып алды. Атап айтқанда,
NBC продюсері Нил ... ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып, ойлап шығару керек… Сенсациялық
версткада ең маңызды болып көрінетінді асып ... ... ... ұстанатын
(14), осылайша әдетте адамдар күннің ... ... ... таныс болады. Осы принцип бойынша да ABC де («20/20») және
CBS («48 hours») те ... Ал Fox News ... ... ... негізі
етіп қойды. Сөйтіп, 1970 жылдадағы зерттеу көрсеткендей, ... ... ... жаңалық қызықтырмайды» екен (15).
Осындый процестің пайда ... ... ... ... рет ... еді. ... ... «электронды» қоғам туралы айтақан
алғашқыларының бірі болды. Коммуникация ... ... ең ... деп санаған Маклюэн кез келген ... жүйе ... ... ... ретінде қарастырылды.
Телевидение мозайка ... ... ... ... ал ... өмірді бір-
бірімен байланыспайтын логикалық мағыналық хабарламалар жиынтығы ретінде
ұсынады (жаңалықтар ... ... ... ... әр ... дәуірлерден түрлі масштабты және түрлі ракурсты ... ... ... қоса ... барлық кеңістіктері мен
мезгілдерін жарнама арқылы емген ұрпақтардың» ... ... ... ... «демократиялық бостандық көбірек көрінетін жері, адамдар
саясатпен емес, басындағы қайызғақпен, ... ... ... ауруымен, артық салмағы мен қанайналымының ... [16] деп атап ... Жаңа ... ортадағы адамдарды
әлеуметтік мәселелер әлде қайда аз толғандырады, ... ... ... ... ... ... қабылдайды.
Азаматтық қоғамдағы ұйымдар мен институттар қызметіне деген
адамдардың қызығушылығының төмендеуі туралы М. ... те ... ... ... ... ... процестер саяси өмірдің ... ... ... ... ... ... жол БАҚ арқылы имиджті
қалыптастыру арқылы өтетін болды. ... ... ... көтеретін
ақпаратқа сұранысты қалыптастырып «шаршы топ» ... ... ... ... ... ... ... жүйесін иемденіп
отырған билік, осы жүйелердің тілі мен құрылымынан көрініс ... ... ... ... ... ... ... қортындыларға Э. Тоффлер де келген болатын. Оның айтуы
бойынша, ақпараттық қоғам құндылықтар мен ... ... ... ... болуымен, ғылыми-техникалық ақпарат
көлемінің қауырт молаюымен, өмір ... әр ... ... ... ... ... ... қоршаған әлем өте
үлкен жылдамдықпен үнемі өзгеріп отырады, бұл ... ... ... қояды. Нәтижесінде, адам ерекше психологиялық қалыпқа – ... ... ... шошыну), ол «жақын болашақ алдында қорқыныштан пайда
болған реалдық сезімді, өмірде икемделе алу қасиетін ... аяқ ... ... ... ... қаьылдаған адам рацоналды ойлау мен ... ... ... ... ... Екпінді ақпарат ағын жағдайында өз
мәселелерін шешу ... ...... ... ... ... пішіндердің біреуіне айналуы мүмкін:
- шынайылықтан корқып «оқшаулану» - адам жаңа ... ... бас ... ... ... өзгеріс дәлелдерінің бәрін әншейін
елес деп қорытады;
- мамандану – адам ... ... ... ... ... ... алдындағы адам сияқты әлеуметтік, экономикалық, саяси
процестерге жабық ... қала ... ... – «дәл қазіргі кезде орынсыз және жөнсіз бұрынғы
сәтті ... ... ... ... ... болу», қоршаған орта әсерінің
деңгейі күшті болған сайын ондай адам «өткен ... ... ... береді;
- «шамадан тыс оңайлылық» - ондай адам «оны жұтып жіберейін деп
қауіп төндіріп ... ... ... кешенін түсіндіре алатын
қарапайым, нақышты ... ... ... ... ... ... және екіқабат бойжеткендер көптеген майда проблемаларды шеше
алмай, өздеріне үлкен біреуін тауып ... ... ... ... ... ... ... назарға ала отырып, ақпараттық қоғам
жағдайында қарапайым адамға (тұрғылықты адамға) ақиқатқа ... ... ... өте қиын ... ... ... ... Сәйкесінше,
әлеуметтік жауапкершілікті журналист ақпаратты тексеріп таңдаған кезде тек
қана қоғам («ойын-сауықты» ғана жиі ... ... ... алмайды. Екінші жағынан, көрерменнің (оқырманның, тыңдарманның)
психикасын «салмақты» ақпаратпен ауырлату да қатерге – аудиторияны ... ... ... ұстанымы жақынырақ келеді, ол былай дейді: ... ... ... деп ... олар нені ... ... және ... тиіс… Адамдар өзіне керек нәрсені білгісі келеді. Ал ... ... – бұл олар ... білгісі келе бермейтін нәрсе, …адамдар ешқашанда
ойламаған оларға ... ... ... ... ... – бұл ... ... маңызды және ... ... ... ... ... ... осы жаңалықтар
адамдарға қызықты және тартымды болуы міндетті емес. ... ... осы ... ... ... үшін оған ... ... жаңалықты да, мысалы, сенсациялық хабарламаны, ұсынуы міндетті
екендігін де біледі. Жақсы ... ... ... пен ... болады,
бірақ тек қана көңіл көтеретін немесе өз оқушысына ақыл үйреткіш ... ... ... ... ... да, мынаны да, келесісін де жасайды.
Редакторға тек реалист болу аздық етеді, оқырманға ... ... ... ол ... да болар деген ақпаратты та оқырманға жеткізу керек
дегенге сену үшін оған ... болу ... Бұл ... ... ... ... ... шаршаған адам жағдайында көрерменге жаңа
мәліметтер алдында үрейленуді жеңуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... үшін ерекше мәнге ие бола бастайды. Осыған
байланысты журналист пен ... ... ... ... ... ... ... қызығушылық тудырады. Ойын мәселесі
зерттеушілер назарын баяғыдан өзіне аударып келеді, және оның ... ... ... ... ... бар. Осы ... елеулі үлес қосқандар Спенсер, Бюлер, Гросс, Фрейд, Бейтендейк,
Пиаже, ... ... ... Бұл ... ... зерттеушілерінен К.Д.
Ушинский, Г.В. Плеханов, С.Л. Рубинштейн, Л.С. ... А.Н. ... ... М.М. Бахтин, В.А. Сухомлинский, В.С. Мухина айналысты.
Мынаны атап өткен жөн, журналистикада ойынды пайдалану мүмкіндіктері
көрерменнің көңілін ... ... ... ... ... адамға әлемді тануға көмектескен болатын. Егер Хейзинги теориясына
оралатын болсақ, «данышпансу» адамзат тарихының басында-ақ ойын ... ... ... жұмбақ жасыру түрінде болған. Осы орайда В.Ф. ... ... ойын мен ... қызмет ұқсастығы әбден
заңды көрінеді
Олешконың айтуынша, жалпы журналистика және тележурналистикадағы
ойын бастамасы атап ... екі ... іске ... 1) ... өзі ... ... журналистік өнімдер аясындағы әртүрлі шығармашылық әдістер
арқылы. Оған көп ... ... ... ... тыс жаңа ... мен ... ... басқаша қырынан келу, айтушының мәнді даыс
ырғағы (телевидение мен радиода), көркемдеу детальдары, сонымен ... ... ... ... шарт – осы ... көрермен
және журналистік туынды арасында емін-еркін қарым-қатынас ... ... ... нәтижесінде сәтті шыққан ... ... ... ... ... ... жасауға бел буған алғашқы
бағдарлама Леонид Парфеновтың «Намедни»-і (2001-2004 ж.ж.) ... НТВ ... ... ... «Намедни» бағдарламасы: орыс инфотейменті» [22]
деген мақалада осы ... ... ... ... ... ... ... тәжірибеге сүйенгендігін атап өтеді.
Бағдарлама құрастырушыларының басты міндетіз ... ... ... ... ... ... себеп-салдарлық
баланысы мен үрдісін анықтау» деп жария етті. Осы ... ... ... таңқаларлық немесе революциялық ештеңе де жоқ. Реселік телевидение
үшін әдеттен тыс ... ... ... ... ... еді. Ол бағдарлама
концепциясының негізіне салынған, мысалы, ... ... ... ... ... жаңалықтардың «заттандыру»,
детальдарға, өзгеше кейіпкерлерге және жағдаяттарға ... аса ... ... жаңалықтар мен инфотеймент
Қазіргі уақытта таза ақпараттық бағдарламаларда көңіл көтеру болып
бастаудың рөлі артып ... ... ... ... московское» (ТВЦ
телеарнасы) бағдарламасының халықаралық қатынастарға байланысты және АҚШ
президенті Джорш Бушқа арналған ... ... ... ... ... кейіпкері ірі саяси қайраткер болса да, сюжет мүлдем
саясатқа ... ... ...... жеке ... өзі қапараттық бағдарлама үшін өзгешелік. Мазмұны мынаған еліп
тіреледі: әлемдегі 15 елдің әйел ... ... ... 10-балдық
көрсеткіш бойынша бағалаған кезде, барлық жерлерде оның ... 2 ... ... ... ... ... өз шашы мен ... сынмен бағалауды
және жалпы имиджін өзгертуді ұсынды». Тақырыптың таңдауы да, оны ашудың
тәсілі де ... өмір ... ... ... ... ... саясат
әлем мықтыларының «тусовкасы» ретінде жиі айтылады, көрсетіледі. Сюжет 1
минуттан аспайды, алайда, ол ... ... ... «басты»
оқиғалардың қатарында көрсетілді. Көңіл көтеру ... ... ... да ... ... ... бір ... бола
алады.
Жоғарыда айтылғандардың барлығынан мынадай қортынды жасауға ... XX ... ... ... ... ... ... қоғамның «салмақты» ақпараттан шарғанын
көсетті. Сол жылдары американдық урналистикада ақпараттық
бағдарламалардың рейтингі төмендеу процесіне тап болды.
Осындай ... ... ... ... ... ... ... Адамның миы келіп түсіп
жатқан ақпарат көлемімен толып асып кетуде, Э. Тофлер
айтқан ... ... ... ... жиі ... ... «оқшаулануы», ... ... тыс ... ... пен
проблемалардан кету ынтасы ақиқаттан қашуды ... ... ... осы процестердің
сыртында қалмау керек, ол ... жаңа ... ... мен ... ... ... және
журналистиканың дәстүрлі ағартушылық функциясын сақтап
қалып, адамға демде өзгеріп отырған қоршаған ортасын ... ... ... жаңа пішінін табуы қажет. Осы
талаптардың жауабы ретінде инфотеймент пайда болды.
2. Инфотеймент интеллектуалды ... ... ... ... арнайы әдістер арқылы эвристикадық
процеске еніп кету ... ... ... ... ... бөлек фактілерге, образдарға, көз
қарастарға бөлшектеу ... ... ... ... ... ... мәжбүрлейді.
Сондықтан, инфотеймент жәй ғана көңіл көтеретін ақпаратты
ұсынудың ... ғана ... ол одан да ... ... ... қызмет түрлерінен айыратын ойынның маңызды
ерекшелігі нәтижесіне қарамастан процес әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... теориясы). Оның үстіне
ойышылармен бір іс-әрекет ретінде сезінбейтін ойын адамның
дамуна ықпал етеді. ... ... ... ... түрлері: поэзия, филосфия, музыка, би,
бейнелеу өнері, әділсот және т.б. – ең алғашқы рет ойын
пішінінде пайда ... ... ... ... ... ... ... адамзат психикаының терең
қасиеттеріне үндеу тастайды.
3. Дем ... ... ... ... ... ... да, ақпардыұсынудеңгей інде
көрініс табады. Инфотейменттің мазмұнына әсер етуі быай
түсіндереледі: журналист объектісі тек қана ... мәні ... ... ... аса бір ... бермейтін, бірақ сюжеттерді бейнелі және эмоцианалды
жағынан байыта ... ... ... детальдары да
журналист назарына ілігеді. Тағы да бір тенденция – бұл
әлеуметтік және саяси өзгерістер ... ... ... ... ... ... Ақпаратты ұсыну
деңгейінде ... ... ... ... қанық бейнелеу, ақпаратты әдейі оңайлату,
жеңілдету, кадрдың ойналуы, репортер рөлінің артуы (кейда
ол өзі репортаждың ажырамас ... ... ... ... амалдар – тілдік ойын мен ирония
маңызды рөль ... ... ... ... құрамына
интриганы кіргізген кезде, және инфотеймент ... ... ... ... ... ... қолдану репортаж
драматизмін байқауға болады. ... ... ... ... ... қана ... ойын ... ағарту функциясын атқарады.
Инфотеймент тәсілдерін қолдану (қолданбау) телевизиялық ақпараттық
бағдарлама концепциясына ... ... ... ... ... айтуы бойынша,
«Америкада қазіргі уақытта жаңалықтарды үш ... ... бар: ... ... ... ... және ... – ашық әдеттен
тыс... Бірінші және екінші жанр күшті бәсекеске түсуде» (24)... Оның ... ... ... ... ... ... ... НТВ-да 1990-
жылдары шыққан жаңалықтарды жатқызуға болады, олар көбіне ... ... ... көсететін, ұстамды ... Осы НТВ ... ... ... ... мәселелерді теледидар
арқылы шешетін ... «сол ... ... шығу ... ... ... Оған қоса ... қызықты оқиғалар көп болатын. Редакторлар
шынымен-ақ бірінші орынға не қою қажеттігі туралы ойланатын... Бұл көбіне
Б.Ельцин ... ... ... ... Ал 2000 жылы биліктің стилі
өзгерді. Қазір ең бастысы тыныш және көпшіл болмау» ... ... ... «мессидж» тәжірибесі
Әлемде және аймақта соңғы сағаттарда не болғанын мәлімдейтін
репортаждар мен ауызша хабарламалардан ... ... ... ... әрдайым дәл және ешқашан ... ... ... Егер
жаңалықтар дәстүрлі уақытында шықпай қалса, бір төтенше жағдай болып қалды
деп есептей беріңіз.
Әрине, егер жаңалықтар ... ... ... ... ... ... ... репортаж берілуі мүмкін. Бірақ СИ-ЭН-ЭН сияқты
арнайы ақпараттық арналар бар. Олар ... емес – дәл осы ... не ... ... Осындай ақпараттық арналардың арқасында ең шұғыл
жаңалықтарға краннан ... су ... кез ... ... қол жеткізуге
болады. Ондай жаңалықтар көп адамға керек. Әлем саясаткерлерінің көбісі өз
бөлмелеріндегі теледидарлары әдейі осы СИ-ЭН-ЭН арнасына ... кей ... ... жағдай болады – адам 30 минутқа созылған
жаңалықтар блогын көруге мүмкіндігі жоқ. ... ... ... соңында қос, сонда ЖАҢАЛЫҚТАРДЫҢ ТАҚЫРЫПТАРЫН біліп аласың. Мысалы,
«Хабар» ... ... 21-де ... етеді. Яғни, ақпаратты концентратталған
түрінде және қысқа береді.
Мессидж белгілі бір оқиғаның ... ... ... ... ... ... ... болуымен телеарнаға аудитория ... өз ... ... үшін аңдатпа даярлайды. Басында
келтірген мысалдан аңдатпа да ... адам ... әсер ... ... байқауға болады.
Бірінші, мессиджтің аудитория назарын тарту тәсілі ... ... ... ... ... ... ... әсер еткіштердің бірі – эмоция.
«НЕГЕ? НЕ ҮШІН?» ... ... ... ... кез келген ақпарат мәтіні эмоцияға бағытталып жазылады.
Мысалы, «Бас ... ... ... ізін ... (07.06.2006),
бұл «31-телеарна» «Информбюро» жаңалықтарының бірінші ақпаратының ... (26). Не үшін ... ... келесі подводкадан білуге болады:
«...Бұл туралы бүгін ... ... ... ... ... ... қызметкерлері оған бір жасырын хаттың ... ... ... ... ... ... ... қай депутатпен жақсы араласатынын немесе туыс екенін анықтау ... ... ... ... Бас прокурордың орынбасары ... қол ... ... ... ... ... ол қаншалықты заңды,
шынында да солай ма екен, ол түптің түбінде неге апармақ, оған ... бар ма т.б. ... ... ... ... ... ... деген тіркестен туындай түседі. Ал осы сұрақтардың ... ... ... ... яғни ол ... ... осы
сюжетті соңына дейін шығады. Немесе тағы бір мысал:
Алғашқы сөйлем немесе мессидж: «Депутаттар бүгін Үкімет әзірлеген
«БАҚ туралы» ... ... ... де ... ... ... ... мәтіні: Олардың айтуынша, жоба жазалау
мен шектеуден тұрады. Министр Ермұхамет ... ... ... заң ... осы ... ... медиа-нарықта тәртіп орнатам - деп білек
сыбанған еді. Медиа-нарықта ... ... ... ... ... ... «Қырғызстан президенті Құрманбек Бакиевтың тағдыры қыл
үстінде». ... ... ... Жұма күні ... ... мен
мемлекеттік қорғау қызметкерлері арасындағы текетірестен ... ... да оның ... ... ... етіп ... ... бүкілхалықтық құрылтайда қаралатын болып шешілді. Сәуле Сәкенова
әңгімелейді. Көршілес мемлекеттегі жағымсыз ... кез ... ... ... Қыл үстінде деген қарапайым ғана ... ... ... ... ... ахуалды, президент аты
аталғаннан соң сол хал-ахуалдың шынымен-ақ мемлекеттің саясат деңгейіндегі
ірі ... ... ... ... ... ... ... құрылымына қарап (07.06.2006, 12:00,
Түскі жаңалықтар), көрерменді ... ... ... тұру үшін ... тәсілін көрейік.
Алдыңғы 4-5 тақырып мемлекет саясаты деңгейіндегі жаңалықтар:
1. «Бас прокуратура депутаттардың басқан ізін аңдиды».
2. «Депутаттар ... ... ... «БАҚ ... ... ұсынылған
өзгерістердің де түте-түтесін шығарды».
3. «Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы ... ... ... ... ... ... қыл
үстінде».
Осы ақпараттар өзінің көрсетілген ... ең ... ... олар ... назарын өзіне аударады. Енді оны жіберіп алмас ... әрі ... ... ... қажет. Сондықтан оңтүстік
астананың тосын оқиғалары беріледі:
5. «Алматының Думан ықшам ауданы белшеден келетін ... ... ... ... ... ... деген сауал тудырады)
Подводка мәтіні: Бұқара әкімшілік пен құтқарушылар табиғи апаттан
зардап шеккендерге қол ұшын бермеді - деп дабыл ... ... ... тыңдауға аудан әкімінің орынбасары келіп, бір трактор бөлуге уәде
етіп кетті. Шынар Сағындықованың ... ... ... ... ... ... мәтіні: Алматы облысының көш -қон полициясы ... ... ... ... ... ... мен ... бар. Алайда, тәртіп сақшыларының айтуынша, саяхатшылар алаяқтықпен
айналысқан. Азат Рыстанбек әңгімелейді. сығандарды мүмкін ... ... ... ... ... ... ұсталуында қандай гәп бар?
Қазақ тілді жаңалықтар топтамасы болғпндықтан әр ... ... ... ... Ол ... ... соңына дейін
көруге мәжбүрлейді:
7. «Қазақтың ұлттық ... ... қалу ... әлі ... ... ... ... қоғамдық қозғалысының бастауымен
бүгін Жазушылар Одағында "Жүрегімізде бір ... ... ... ... ... жиын ... Ұлт жанашырлары мен діндарлар қазақтың бірлігі ... ... қалу ... қарастырды. Қазақтың ұлттық келбетінен
айрылып қалу қаупі әлі ... жоқ. ... ... ... ... пиғылды
діни ұйымдар мен секталар қандастарымыздың санасын ... өз ... ... ... Бұл мессидж басынан аяғына дейін кез келген қазақ
ұлтты азаматтың ішкі ... әсер ... етіп ... ... ... ... ... арқылы өзбек
шегарашылары қаржылай пайда түсіреді».
Подводка мәтіні: Бұл жөнінде ... ... ... байланысты әлеуметтік зерттеу жүргізген ... ... ... ... Олардың айтуынша, ала ... ... ... туған-туыстарынан ақша талап етеді. Орта
есеппен бір адамның құны 35 мыңнан 100 мың ... ... ... ... ... қозғалатыны белгілі, кез келген қазақстандықты
алып ұрлап кету, өз азаматтарын ... алу үшін ... ... ... т.б. ... ... ... байланысты сұрақтар пайда бола
бастайды.
«Қазақстан» Ұлттық телеарнасы өз жаңалықтарын ұсынудағы мессиджтің
мазмұнына үлкен мән береді. ... ... ... ... ... ... «мессидж» мәтінінде бірқатар айырмашылықтар
бар. Ол үшін «Қазақстанның» жаңалықтарынан (02.06.2006) мысал келтірейік.
Жаңалықтар топтамасы 3 ... ... ... ме, ... ... 2-сі, ... арнада қортынды жаңалықтар. Алдымен тәуіліктің басты оқиғаларын
қысқаша атап өтсек:
Аңдатпа (анонс):
1. ... ... ... ... ... болды. Ұлттық
телеарнаның телеоператорына ... ... ... ... ... Ал ... ... «Шағын ауданның үлкен ... ... ... ... 250-ге ... үйді су алып ... Алакөлдің жағдайы ... ... ... ... қауіп төндіріп тұр».
Аңдатпада әдетте 3-4 басты жаңалықтар тізбегі беріледі. Оларды
неғұрлым ... ... үшін ... да ауыз екй сөз стилі жақсы
қолданылған. Қазақ-өзбек ... ... ... болып отырғаны,
«қазақ шекарашыларының дәрменсіздігі» деген тіркестер болған оқиғаның
картинасын бірден ... ... ... ... ... ... – ол
келесі Алакөл ... ... ... ... ... ... ... демалысқа баратындықтан, бұл оқиға да
«демалушыларға қауіп төндіруде» деген тіркес көрермен назарын алаңдататыны
анық. Демек, ... ... ... ... қызметін орындады. Ары
қарай жаңалықтардың өздері кетеді, ... ... ... аударайық
(1-блок):
1. Қазақстан биыл ТМД-ға төрағалық етсе, бұл бастама ұйымды ... ... оның ... ... ... көмек береді. Бұл пікірді бүгін
мемлекет басшысының ... ... ... ... Зураб
Нагайвини айтты. Ең бірінші саяси ақпарат – Грузия мен Қазақстан
арасындағы ... ... бұл ... шаблон, мұндай
ақпаратты дәл сол түрінде ... ... ... ... ... ... ... министрлігі келесі жылы электронды мектеп оқулықтарын әзірлеуі
тиіс. Жаңа жүйе ... ... ... меңгеріп алуынасептігін
тигізеді. Бұл мәселе бүгін ... ... ... жүзеге
асыру жайы қаралған үкімет отырысында сөз болды. Ал мына жаңалық кез
келген ... ... кез ... ... ... ... мектеп оқулықтарын әзірлеуі тиіс» деген тіркес қалған
мәтіннің тақырып қызметін ... ... ... жағынан маңызды
жаңалық.
3. Шекарадан ши ... ... ... ... телеоператорын өзбек
шекарашылары себепсізден себепсіз жұмыс істеп жүрген жерінен ұстап алып,
дөң айбат ... Бұл ... ... ... бірге
тілшіміз Айбек Қолдабай да куә болды. Осы ақпаратта ... ең ... ... ... ... ... қарапайым ғана айтылған сөз,
көрерменнің қызығушылығын оятады.
Басында аңдатапада айтылған ... ... ... ... ... ... айтылды. Қазақстанның кешкі жаңалықтарының
ортасында жарнама жоқ. Соңғы айтылған ... ... ... және ... ... ... үшін ауытқу (отводка)
жасалады. Бұл ауытқуда жүргізуші қазақ-өзбек шекарасындағы ... ... ... болатын «не айтасыз?» бағдарламасында
талқыланатынын ... ... ... ... 2-ші ... жергілікті
жаңалықтар – Алматының Думан шағын ... ... ... ... дауыл, Атырау қаласының жарықсыз қалуы, Маңғыстаудағы баржа
бортының салынуы, Түрксіб мерекелік ... ... ... ... әсер ... ... «білуге міндетті» ... ... тағы да ... анонс беріледі, эфирде ол былай делінеді:
«Хабарымыздың ... ... ... ... тың ... – «Президент
аудиториясы» атты жаңа тележоба жасалып жатыр. Негізінде бұл жоба
шынында да «тың ... ма, жоқ па – оны ... пен ... ... ... ... ... дайындаған редактор мен жүргізуші
телеарна саясатына байланысты көрерменді позитивке дайындау үшін
және ... ... ... ... ... ... ... екен деген сұрақты туғызу) үшін осы тіркес қолданылған.
Бұл жерде мессидж өзінің ... ... ... ... да осы сарындас:
2. Сандықтау сан ғасырдың куәсі ғой. Көкшетаудағы көрікті мекенді ел
игілігіне жарата алмай келеміз. «Шетел ... ... ... ... тағы бір ... ... Ал, Германияда көктемнен кейін жаз емес, қайтадан қыс келді. Шетел
жаңалықтарын тілшіміз жалғастырады.
Хабардың соңында спорт жаңалықтарына жүргізуші тағы да анонс ... Бұл ... ары ... ... ... ... ... беріледі. Себебі, спорт ... ... ... ... ... Жүргізуші мынандай подводкаларды пайдаланады: «Спорт
жаңалықтарына қысқаша шолу»:
1. Футболдан Германияның құрама командасы Швейцарияның ... ... ... капитаны Михаил Баллок «бапкер ойыншыларды ауыстырды,
сондықтан жеңіліп қалдық» деп айтты.
«Хабар» ... ... ... ... ... көшкен
болатын. Олар «Caspionet»-тегідей жүргізушісіз кадрдан тыс (ЗКТ) мәтіндер
жазады. Яғни, шетелдің жаңалақтар ... ... ... ... бойы тек ... ... ... айналады деген болжам бар. Ендеше,
оған мысал келтірейік:
1. «Үкімет отандық бизнестің ... ... мен ... ... ... ... Бұл жөнінде бүгін Қазақстан мен
Грузия іскерлік қауым өкілдерінің қатысуымен өткен бизнес ... ... ... ... ... ... ... қауымы қызу
талқылауда. Әлемнің бәсекеге қабілетті 50 мемлекеттің қатарына ену
мақсатында Қазақстан кәсіпкерлер форумы ... ... ... іс-
қимыл бағдарламасын қабылдауды қолға алды.
3. Бүгін Астанада демократиялық реформалар бағдарламасын әзірлеу ... ... ... ... биліктің өкілді органдарының
құзырын кеңейту мәселелерімен айналысатын жұмыс тобы бірінші отырысы
өтті.
4. Бүгін Алматы қаласының ... ... ... оқытуға арналған
мультимедиалық кабинет ашылды. Бұл іс-шара құжаттарды мемлекеттік тілге
көшіруге тигізбек дейді әкімшілік ... ... ... ... ... ... салдарынан болған опырылыс
тұрғындарының саны 17 адамға жетті. Көміркенішінде 5 адам ... 5 адам ... ... ... ... шеккен.
«Би-Би-Си» - әлем жүзіне өзінің ең ... ... ... Олар үшін жаңалықтарды мемлекеттік саяси ақпарлардан бастау
міндетті емес. Бір күннің ең маңызды деп ... ... ... ... ... ... ... басымдылық жасайды. Мысалға, маусымның 9-ы
күнгі жаңалықтарға ... ... ... ... әлем футбол чемпионаты
туралы ақпарат береді, ... ... ... ... ... дүние жүзіне ең әйгілі ойын, сондықтан Әлем чемпионаты туралы
жаңалықтарды көпшіліті ... ... ... ... ... мынадай:
«Әлем чемпионатының ашылуына бәрі дайын»
Подводка: «Әлем ... ... ... ... ... ... 17:00-де Мюнхендегі ашылу салтанатынан басталады.
Екінші маңызды болып есептелген ақапараттың «мессиджі»:
«Заркави өлімінен кейін Багдадта комендант сағаты ... ... ... ... автокөлік қозғалысына тыйым
салынды, бұл жағдай ирак қарсылығынан ең танымал фигураларының бірі - Абу
Мусаба ... ... ... ... жарылыстар қауіпінен туған шаралар».
Негізі дүние жүзі бойынша бұл ірі «Би-Би-Си» жүйесі ақпаратты ең
объективті береді деп ... Осы ... ... ... деген түсінікке сүйенетін болсақ, жаңалық дегеніміз не немесе
тележаңалықтар бөлімінде қызмет істеу үшін нені ... жөн, ... ... ... ... ... зерттеулерінің нақты нәтижелері көрсеткендей, адам
дистанциондық пультты басқа арнаға ауысу үшін ... Өз ... алу ... екі ... ...... топтамасының басында
(егер іш пыстыратын сюжет болса) және осы жерде жарнамалық блок ... егер ... ... ... ... ... (бағдарлама
отртасындағы келесі екінші топтамадағы жаңалықтар – ... ... ... қайта оралуын күтпеген жөн.
Әр жаңалықтардан соң көрермендер жақсы көңіл ... ... ... барысында оларды түрлі қиындар мен мәселелер жөнінде ... Сіз ... ... ... ... ... Ең соңында жақы,
жағымды бір нәрсе болуы керек. Сол үшін жаңалықтар қабылдауға жағымды және
қарапайым нәрсемен ... ... ... не ... да ... ... ... біздің
жаңалықтар қызметінен нені күтетінін білу өте маңызды.
Келесі жаңалықтарда көретін сюжеттердің аңдатпасын берумен қатар,
телеарналар ... ... ... ... басты оқиғаларын қайталап
кетеді. Ереже бойынша, ауа-райын берген соң, басты оқиғалар туралы ... ... де, ... ... ... ... ... жиі келесі топтамада не болатыны қоштасар алдында ... ... ... ... ... әр ... көздерден біледі. Жаңалықтар
адамдарға жақсы не жаман әсер етуі мүмкін.
Журналистердің ... ... ... Және соны ... ... толық
хабарлауы керек. Оны шындықпен, ... ... үшін ... ... ... ... ... Мысалға,
авиадиспетчерлердің қарсылық білдірген жиын дейік. Ең алдымен ... ... ... ... ... Одан соң ... ең ... кімге зардап тигізетін адамдармен, мысалы, келесі кұндері
ұшайын деп жатқандармен әңгімелесіз. Авмадиспетчер туралы, оның ... ... ... жайлы сюжет жасауға болады. Мүмкін біреулер бәрі де осылай-
ақ тұрады ғой деп ойлады. Бұл ... ... ... ... өмірін, не
істеп, қалай қоятынын көру ұнайды. Және ... ... ... ... ... ол ... болса, онда ол жаңалық болмас еді. Басқа бір
отбасын көру үшін ... ... болу ... Сіз ... ... ... ... дегеніміз не өзі деген сұраққа көшейік. Жаңалықты шартты
түрде төрт алуан түрге ... ... ... хабардар болу керек турасындағы ақпарат (оны редактор
шешеді).
Адамдарға нені білу қажетті турасындағы ақпарат.
Адамдар нені ... ... ... ... ... ... турасындағы ақпарат («міндетті емес»
категориясындағы жаңалықтардан).
Мысал: авиадиспетчерлер қарсылығына ... ... ... ... ме? ... ... пе, олар білуді қажетсінеді ме? Мысалы,
мен ешқайда ұшпаймын. Бұл туралы олар білгісі келе ме? ... ... ... да ... алайда көпшілік көрерменге бұл қызық. Жаңалықтарды
қарастыру барысында осы сұрақтарды қою керек.
Енді мына ... ... ... ... ... оқитын қызды
ол өзініңшашын 2-3 түрлі түске бояғаны үшін мектептен шығарып жіберді. ... ме? Осы ... ... ... ... ... ... болатын. Мектептің ережелер кітабында бұл туралы, шаштың
түсі ... ... ... ... ... ... репортер
фактілердікелтіріп, қаздың шашын көрсетеді. Сосын қыздың шешесінен ... ол ... ... ... ... ... не жасап қойды, егер ең жаманы
шашын бояғаны болса, бұған ... арыз ... ... Ол ... ... ... топтарда жүрмейді, онда неге? Отводка журналист
қыздың ата-анасы осы мәселеге байланысты бір кеңеске баратыны ... ... ... ма? ... осы ... білуі қажет пе? Олар бұл
туралы білгісі келе ме? Сөзсіз, бұл өте ... ... ол ... ... ... бұл ... таңқаларлық жағдай болғандықтан, эфирден көрген ел
ертеңінде тек осы ... ... ... ... ... ... бар, солай ғой?
Сіз қалай ойлайсыз, бұл мәселе дастархан басында әңгіме болды ма? Әлде ... ... ... деп ... ба? Менің ойымша, тіпті апалар мен
әжелер де бір-бірімен осы ... ... ... ... болмағанына шүкір
деп талқылауы да әбден мүмкін. Басты сұрақ: шашыңның түсі сәйкес келмесе,
мектептен шығаруға бола ма? Ал ... ... мен ... ... ... ... ол қыз ... кигеннен кейін оған
мектепке қайтып оралуға рұқсат берілді.
«Мессидж» – «хабарлама» – подводка – ... ... ... ... - ... сзө ... оны ... әдіс-тәсілдері бар. Фэнг ... ... ... ... (М,85) атаы ... осы тележаңалықтарға
арнайы кіріспе сөздің түрлерін жазады.
Кіріспе сөз ... ... ... сөйлемін жазу оңай емес, оны
құрастырып жазуға бүкіл мәтінді жазуға құртатын ... да көп. ... Фэнг ... ... сөйлем бірқатар талаптарғ ажауапберуі қажет.
— Ол (1-ші сөйлем) хабарламаның ең қызық және ең маңыздысынан тұруы
керек.
— Ол ... ... ... ... тиіс.
— Кіріспе сөздің міндеті — хабарламаға уақыт пен кеңістік рамкаларын
беруі керек.
— кіріспе сөздің ең ... жиі ... ... үшін маңызды деп
басымдылық жасалуы.
— Хабарлама алдыңғы ... ( не ... ... ... ... арқылы онымен жалғасуы керек. Ол диктордың ... ... дем ... білуге болады.
— Егер жаңалық аудиторияға тікелей байланысты болса, ... ... ... ... ... ... ... зиян заттары бар
цистерна теміржол ... ... оның ... жайында немесе
телефон төлемақысының қымбаттауы туралы хабардар етуі қажет.
— Кіріспе сөз өзінің міндетін қысқа ... етіп ... ... ... ... ... және жаңа ... адамның интеллектуалдық антеннасын тез арада туралау қиын.
— «Жұмсақ», «бейнелік» кіріспе сөздерге жолмауға тырысу керек.
Мысалы:
Фэнг кіріспе сөздің түрлерін ұсынады: ... ... мен ... өткенін
1. Қыркүйекте азық-түлік бағасы екі пайызға өсті.
2. Қыркүйекте азық-түлік бағасы тағы да ... В ... цены ... снова выросли. Егер шілде айында апталық бакалеялық резервіне ... ... ... 51 ... ... Жанармайдың жетіспеушілігі бұкіл елге жайылмақ, Әсіресе көп
зардап алатын аймақ Миннесота штаты. Бұл туралы ... ... ... станциялар қауымдастығының директоры Брайон Эттесволд мәлімдеді.
2. Жанармай жеткізу жөніндегі маманнның айтуы бойынша, келесі ... ... ... ... ... тыс жетіспеушілігі байқалады.
Тастамалы кіріспе сөз
Хабарлама басындағы қысқа тіркес тақырып ... ... ... ... ... дайындайды: "Ал қазір Бейрут".
Тастамалы кіріспе сөз (труэвей лид) көрермендерге енді не күту
керектігі жайында айтып ... Ол қықа ... ... ... ... ... бола ... Кіріспенің бұл түрі сюжетпен мазмұнды жағымен тек
қана бойлап жанаса байланысу қажет. Фэнг ... ... ... ... Ол бағдарламаға серпініс береді. Алайда, жаңалықтардағы барлық
визуальды және ... ... ... ... ... ... ... жөн. Төменде бірнеше мысалдар берілген:
Қарапайым кіріспелер:
"Бүгін жаңбыр астында штат жәрмеңкесінң жабылуы болып өтті..."
"Автомобилқұрастырушылар забастовканытағы 1 күнге жалғастырыд..."
Тастамалы ... ... ... ... ... ... ... тағы бір күндік зсбастовкасы..."
"жаңалықта үш апат..."
Тастамалы кіріспеде ... ... ... ол да ... ... ... кешке — алаңдатарлық тыныштық..."
"Лос-Анджелесте — Джон Белуши актерінің ... жаңа ... ... ... сөздің қысқа сөйлем пішінінде қолдану аясы кең:
репортаждан комментарийге дейін. Кейде тастамалы кіріспе сөз ... алу үшін ... ... ... ... ... сөздің бқл
түрі жаңалықтардң алдында айтылуы ... ... атау ... ... сөзі
Кіріспе сөздің бұл түрі бір сөйлемде хабарламаның барлық құрамдас
бөліктері бар қолшатыр ... Ол ... ... оны жаңалықта
қолданудың өзі қиын. Нақтылығы жоқ кіріспе сөзі ... және ... да қиын ... ... көпшілігімен белгілі.
Олай болған жағдайда кей уақытта ондай кіріспе ... ... ... ... ... ол ... қысқа болуы шарт
Мысал ретінде мынандай жағдайды қарастырып көрейік. Кеше кешке өткен отырыс
туралы жазайын деген репортер ... ... ... ... жатыр,
себебі, онда айтылған үш мәселенің барлығы да ... Фэнг ... ... ... ... ... ұсынады:
"Лос-Анджелестің мектеп кеңесі мемлекеттегі мектеп жүйесіндегі
көлемі жағынан екінші ең ірі кешенді интерграциялық ... ... жоба ... жаршруттарының қысқа жолмен жүруі мен оқушылардың
арнайы көлікпен жүру міндеттерінен босатуды қамтиды. Ұсыныс сонымен бірге
лос-анджелестік ... ... ... ... жөнінде ата-
аналарға дауыс құқығын береді".
«Кешенді интеграциялық жоба» деген тіркес арқасында кіріспе сөз үш
мәселені де ... тұр: ... ... ... ... автобуспен
жүруден босату және ата-аналарға мектептер интеграциясының жолдарын іздеу
құқығын беру. "Кешенді интеграциялық жоба" — бұл ... қиын ... ... ол ... ... ... түсіндіруге көмектеседі.
Жеке кіріспе сөз
Жеке кіріспе сөз (айтем лид) ... бір ... ... Жеке ... сөзі — ... өте ... ... тәсіл. Әдетте
одна соң көрермен күтпеген, бірақ орынды сөйлем жалғасады.
Жеке кіріспе сөзі қолданылған ақпарат былай ... ... ... кеңес келесі жыл бойы оқушыларды
мектепке арнайы автобуспен жүруге мәжбүлемейді деп шешті.
Автобуспен ... ... ... ... қысқа жолмен жүретін
болады.
Сонымен қатар мектептік ... ... ... ... ... ... ... дауыс құқығын
ұсынуды ұйғарды".
Сұрақ кіріспе сөз
Сұрақ кіріспе сөзін жиі ... ... ... ... ... ... назарын аудару үшін тікелеі және ыңғайлы тәсіл. Бірақ оны сирек
және абайлап қолдану қажет. Себебі, сұрақ кейде ... ... ... ... ... ... қолданған кіріспе сөз көрермендерді
ойландырады, мысалы: "Жанармай ... ... айда ... ... ... бүгін таңертең өз болжамдарын хабарлады..."
Кейінге қалдырылған кіріспе сөз
Хабарлама басындағы ауыз екі сөз ... ... ... ... кіріспе сөз (дилейд, саспенс лид) ... ... Фэнг ... ... ... видеоматериалына жасалған комментарийге
мысалдар келтіреді.
Алғашқы мәтін:
"Линкольн атындағы орта мектеп ... өз ... ... ... өткен графствоның білім жөніндегі кеңесінің отырысында
мектептің ережелерін ... зиян ... ... ... ... ... ... Гриннің ата-анасының аппеляциясын қабылдамады.
Бозбаланың өзі барбитурларды (есірткінің түрі – Б.Ж.) қолданғанын
мойындағанына ... ... алан ... ... ... тексеріс баланың есірткіні қолданбағанын көрсетеді.
Адвокат баланың ата-анасы мистер мен ... Джон Грин өз ... ... үшін ... да шағымданатынын айтты".
Тексерілген нұсқасы:
"Говард Грин Линкольна атындағы орта мектепке қайта оралғысы келеді.
Бірақ қазір ол мүмкін ... ... ... үшін ... ... ... Говард
оны мойындады.
Бірақ оаның ата-анасы адвокатты жалдаған еді. Және адвокат бүгінгі
графствоның білім ... ... ... Говардтың есірткіні
қолдабағанын және оны ... ... ... ... ... да… ... ... апелляцияны қабылдаған жоқ.
Говард мектепке қайта келе ... ... ... қолдануға
тыйым салатын ережені бұзған
Оның әке-шешесі, мистер мен миссис Джон Грин, берілмейтінін айтты.
Олар ... ... ... орта мектепке ... үшін ... ... ... емес адам ... ... ... басталғандығына
көңілаударады. Бұл бейтаныс адамдардың атын ... ... ... ... ... ... ... мына мысалда ережелерден
ауытқу ауызекі сөз ... ... және ... түсінбеушілігін
қызғушылығын туғызады.
Кеінге қалдырылған кіріспе сөзбен жазылған және Си-Би-Эс радиосынан
оқылған ... ... ... ... ... атты ... құрылысшы Жетінші
көшесінде "Галери плейс" станциясында ... ... ... ... ... ... астында жұмыс істейтін, бірақ
бүгін ... ол ... ... бара ... жүк ... платформасы қозғалды да, үштонналық
гидравликалық стенд ... ... Бұл ... жасы 33-те болған
Херндонды басып өмірінен айырды".
«Мессиджті» ұтымды ...... ... түрде көруге
жетелейді. Ал бұл дегеніміз аудиторияны қызықтыру, көрермен көңілінен шығу,
алайда мұнда тағы бір ... ... ... ... ... ... Ақпарат объективті берілу қажет. Тек қана ... ... ... ... ... аудиториясын жинай алады. Және осы ережеге сүйеніп,
жоғарыда айтылған ... ... ... ... санын
көьейтіп, есесіне жарнамалық кіріс ... ... ... ... журналистика дамиды. Ал журналистикасы, ақпараттық саясаты дамыған
ел – «50 бәсекелес мемлекеттердің арасында» қаймықпай тұра алады.
2.1 Қазақстандық ... ... ... ... телеарнаналар өз жаңалығын мемлекеттік мәселерден
бастайды. «31-телеарнада» да ... ... олар ... қашуға
тырысады. Бұл ақпаратты беру тәсілі жағынан да, жүргізуші ... ... да ... Телеарнаға неғұрлым жаңа технолигияларын енгізіп
отырады. Егер ... ... ... ... ... ... ... «Точки над «і» апталық
және «Информбюро» күнделікті жаңалықтар жатады.
«Тұжырым» - ... жаңа ... ... ... ... ... саласындағы ақпаратпен құлағдар. «Территория Тенге»-қаржы
саласына енгізіліп жатқан соңғы өзгерістерге ... ... ... ... ... ... ... нарықтық жағдайға қатысты мәселелерді
шешу жолдары мен оны дамыту болжамдарын саралайды.
Несие құны төмендетілген ... ... ... одан әрі қалай
дамиды? Осы тектес бірнеше сұрақтарға ҚР Ұлттық Банк Бас ... ... ... ... жауап береді. Бұнымен қоса, ... ... ... ... ... ... мамандарының, Қазақстан
министрліктері мен ведомство пікірлерін біле аласыздар.
Бағдарламаны «REC-STUDIO production» ұжымы шығарады. Бұндай ... ... ... ... Ұлттық банк тарапынан түскен.
Ал, жобаның жетекшісі танымал ... бірі – ... ... ... «Информбюро» ақпараттық бағдарламасының бас редакторы болып
қызмет істеген. ... ... ... ... жұмыс
істеген Қайыржан Смағұлов. Қазір ол апталық «Бизнес и власть» басылымының
тілшісі.
Ұжым құрамында Виктория ... ... тобы бар. ... ... ... агенттігі бас редакторының орынбасары. Ал,
редактор – Олег Хе апталық «Бизнес и ... ... бас ... Шен мен Олег Хе ... ... ... ... танымал.
Бағдарлама редакторы – Тимур Жұмажанов. Ол «Информбюро» ақпараттық
редакциясында тілші болған. Бүгінде ... ... ... ... ... ... бейнеоператорлары – Алексей Руднев пен
Нұрлан Досмағамбетов. Бағдарламаның дизайнері мен бейнеинженері – Станислав
Нагребецкий.
Кез-келген мәселенің екі ... да ... ... ... күн ... жатпағанына көз жеткізесіз. Бұл ... ...... ... ... дөп ... ... айтып, ТҰЖЫРЫМ
жасау. Оның сыртында ұлттық мәселелерге, мемлекеттік тілге ... ... ... және ... ... эфирге шығатындықтан, сол
күнгі жаңалыққа ден қойып, белгілі бір мәселенің төңірегінде ... ... ... екі қонақ шақыратыны да басты ... ... ... бір ... ... ... талдау жасап, тақырыпты
мейлінше аша түсу. Қоғамды толғандыратын саяси, ... ... ... ... кіріспе есебінде ... ... ... беріледі»(27). Ал жаңалықтар аяқталысымен эфирге “Тұжырым”
бағдарламасы шығып, студияға шақырылған екі ... ... ... ... ... ... жүргізушісі – Өтеғалиев Досымбек Қонысбекұлы.
«Состояние.kz» - адамның рухани күші мен бостандығы жеке дара ой
түюге ... ... Осы ... ... ... ... және ... болып жатқан оқиғаларға баға беретін
тартымды диалог ... ... Оған ... ... ашық білдіретін
беделді азаматтар қатысады. Хабар өз ... ... ... ... ... ... ... мнение” бағдарламасы еркін пікір алмасатын
көрермендердің ойымен бөлісуге әр кез дайын.
Авторлардың айтуынша, ең бастысы “Состояние KZ” ... ... ... Олар мемлекетімізде болып жатқан оқиғаларды қызықты, дәйекті,
шынайы, жан түршігерліктей етіп ... ... әр бір ... көкейінен шығатын жағдайды ұсынады. Хабардың авторы: ... ... ... ... гезетіне берген
сұхбатында былай дейді: «...осындай хабар ашу идеясы менің және әріптесім
Виктор Климовтың ... ... 3 жыл ... келген. Оны қалай жасаймыз деген
сұраққа талай рет жауап іздестірдік. Басында жобаны “Достояние республики”
деп атап, халыққа билік ... ал ... ... ... ... ... ... аты “Состояние.kz” болады деген ортақ
тоқтамға келдік. Ал оның бағыты саяси да, сараптамалық та ... ... тек қана ... ... ... әр қырынан көрсетуді мақсат етіп
қойдық. Бұл бағдарлама қоғамның айнасы десек артық айтқандық ... ... - ... қоғамдық-саяси ток-шоу бағдарламасы. Хабар әр
сенбі күні кешкі сағат 20:10 да тікелей эфирге шығады. Хабардың ұзақтығы ... ... бір рет ... ... ... екі ... ... Қазақтілді қоғамдық-саяси хабардың брендін жасау;
2) Қоғамдық-саяси процестерге қазақ қоғамын ... үн қосу ... ... ... ... ... – қоғамдық диалогтың телевизиялық формасы, яғни, толғағы
келіп, пісіп-жетілген ... ... ... ... ... топтардың, саяси партиялардың бір-бірімен ... ... ... сол ... ... қоғамдық пікір қалыптастыру; пікір
алуандығын, көппікірлікті насихаттау ... ... ... ... ... ... қайшылықты ушықтыру, конфронтация,
иә, антогонизмге итермелеу, болмаса, саяси ... ... ... арқылы
мәмілеге келу, әлеуметтік ынтымақ пен қоғамдық жарастықты күйттеу; қоғамдық
процестер мен ситуативті жағдайларды талдау, таразылау ... ... ... ... мазмұнын ... ... ... ... ... ... саяси селқостығы мен бұйығылығынан
арылту; ой-пікірді ... ... ... айту ... ... ... сананы
қалыптастыру.
Бағдарламаның аты туралы түсінік:
Дода – ұлттық көкпар ойынындағы кульминациялық сәт. Көкпар ... ... Дода сөзі ... ой тартысы, пікірталас екенін
аңғартып тұратын, ... ... ... ... ... Берік Уәлиұлы. “Дода” бағдарламасының авторы және редакторы –
Әлімбеков Ораз ... ...... ... ... Арайлым Аблеқызы, аудиторяны өзіне қызықтыру үшін қолданған бір
тәсілі – түсініксіз кейіпкердің (Нұртаев Манат Үркімбайұлы) студияда ... ... ... ... Қазақстанның теле нарығында әр бір адамға ... ... ... мәселелерді қамтитын бағдарламалар жоқтың-қасы.
Осы ретте “Центр внимания” хабары өзіндік ойы, ұстанымы бар ... ... ... ... ... ... ... бағалардан бастап, үкіметтегі күйзелістерге дейінгі жағдаяттар
осы хабардың төңірегінде кеңінен сөз болады. Өмірдің ... ... ... ... ... Әр ... оқиғаның ортасында болыңыз.
Жүргізушісі – Арманжан ... над «і». ... ... күнделікті орын алып жатқан қым-
қиғаш оқиғаларды шағын ақпараттар топтамасына ... ... ... ... ... ... ... сараптап–саралап көрермендерге тереңнен
көрсету қажет. Тап осы мәселені күнделікті жаңалықтардың түйіні саналатын
өзекті мәселелерге нүкте ... ... ... ... ... над ... іске асырады. Күн сайын шығатын хабар әлемде болып жатқан
оқиғаларды ... оған ... ... ... жатқанын
топшылайды. Бағдарлама жүргізушісі – Евгений Грюнберг.
«Информбюро» жаңалықтары. Бұл бағдарлама жайында авторлардың ... ... ... сіз енді не болатытын біліп отырасыз. Күндіз –
бәрінің қалай басталғанын көрерсіз. ... – арты ... ... болып, оқиға куәгерлері мен түрлі қатысушыларымен бірге ... ... ... ... ... – жоғары технологиялық жоба. Себебі, ... ... ... ... ... оқуға болады.
Ақпараттар топтамасы әр сағат сайын жаңартылады.
«Информбюро» телевизиялық жаңалықтар жобасы 1996 ... ... ... Ол ... ... ... ... «Ең үздік ақпараттық
бағдарлама», «Ең үздік автор» номинацияларында бес ... ... ... телефестивалінде «Жаңалықтар әлемі» сыйлығының
иегері.
«Хабар» агенттігі 1995 жылы Қазақстан телеарнасының ақпараттық
қызметінің негізінде, алғашында Ұлттық ... ... ... ... құрылған.
ҰТАА өзінің алдына мемлекттік жаңалықтарды қыызықты және сапалы
жасау міндетін қойған болатын. Және анеттік басшылығына осыны орындай алды.
Қазақстан телеарнасында сараптама пайда ... ... пен ... жаңа
көз қарас қалыптасты. ҰТАА өзінң жұмысына атақты және кәсіби журналистерді
және жас репортерлерді бір мезгілде жұмысқа тартты. Агенттіктің бірінші
журналистік ...... ... ... ... Сергей Насыров,
Ольга Латынина, Григорий Беденко, Сергей Пономарев, Татьяна Бендзь, Федор
Курепин, ... ... және ... ... жұмыс істеп жүрген журналистер.
«Хабар» 1997 жылға дейін тек ... ... ... Сол жылдың
қаңтарынан бастап бірнеше ток-шоу мен сараптамалық бағдармаларды енгіізп,
өзіңін жеке жұмысын бастаған ... күн» ... ... ... «Алтын жұлдыз» ұлттық
журналистік бірнеше сыйлықтың иегері. Бағдарлама өзінің күшті кәсіби
сараптамасымен ерекшеленіп, және әр ... ... ... жүргізушілері
талантты журналистер – Владимир Рерих, Ерлан Бекхожин («Айкын» мен ... ... ... ... Асылбек Абдуллов («НТВ-Қазақстан»
жоба басқарушыларының бірі болған), Татьяна Бендзь («Gala-TV» редакторы)
болды.
«Хабар» эфирінде күнделікті он жаңалықтар ... ...... ... және ... орыс тілінде. Жаңалықтарда аймақтық хроника,
сонымен қатар өткен күннің негізгі жаңалықтарын қайталау елеулі орын алады.
Күннің бірінші негізгі қортындысы «Хабарда» сағат ... орыс ... ... ол қысқа, оны тіпті аңдатпа деп те айтуға болады. Онда көбіне
сағат 21:00де ... ... ... ... ... ... қортынды жаңалықтар сағат 20:00де басталады. Атап өтетін жайт, КТК
телеарнасындағыдай бөлек ... ... ... бар ... ... кешкі бағдарламада әлем оқиғаларына елеулі орын
бөлмейді.
2002 жылдың қазан айында эфирде Агенттікпен дайындалған тағы бір
жоба – CaspioNet телеарнасы ... ... ... ... ... ... Азия мен Африка елдерінде ешқанадй кодировкаларсыз
қабылдайтын шетел телеарналар пакеті бар спутниктік телевизиялық арна ... ... ... бойы үш ... орыс, ағылшын) тілде сағат
сайын блокпен шығатын ақпарат таратады. Арнаның басты мақсаты – тұрақты
саяси ... ... ... қолайлы, тәуілсіз полиэтникалық
мемлекет Қазақстан Республикасы туралы толық және объективті түсінік ... қоса ... ... ... Азия мен ... болып жаткан барлық маңызды оқиғалармен таныстыру мақсатын
көздейді.
Осылайша, «Хабар» Қазақстаннан шеткері жерлерге де ақпарат тарататын
алғашқы телевидение ... ... ... ... ... шыққаннан кейін бұрынғыдан да «адал идеологиялық» жобаға
айналды. Бұл Қазақстандағы ақпараттық хабар таратуының сапасына әсер етпей
қойған жоқ. ... ... ... бірнеше атақты журналистер шығып кетті.
Ірі қалаларда «Хабардың» рейтингі айтарлықтай төмен. Сапалы дайындалған
жаңалықтардың өзі ... ... көп ... ... оның ... ... аса «мемлекеттенгендігінен» болар.
Жалпы, Қазақстанда ең жақсы техникалық жабдықталған арна соңғы
уақытта ы жағынан арна ... ... ... ... ... сараптама және өзгеше көз қарасы жағынан жүдеді. Эфир жалықтыратын,
«татымсыз», стандартты жасалған ... ... ... ... ... ... ... оқиғаларға баға беру мен
комминтарийлерінен толық бас тартты. Олар фактіні ұсынады. ... ... ... ... «дәмсіз» етеді және жалықтырады.
Соның арасынша, Евгений Прохоров тележурналистика оқулығында «сюжетте текст
экрандағы бейнені суреттемеу ... ... ол ... ... ... ... өтеді (17. - с.209-210). Оған ... ... және ... ... ... ... толықтыруы, айқындауы, мағынасын
ашуы қажет, экрандағы «оқылып» жатқанды қайталамауы керек", деп дәйектейді
(3. - ... ... ... – жеті жаңалық топтама – төртеуі қазақша
және бесеуі орысша. Таңертеңгі ... ... ... ... ... мен бүгінгі күннің бастыларына аңдатпаға ... ... орыс ... ... ... топтамасы шығады. Негізгі
оқиғалар мен жаңалықтардың кейбір тақырыптары кешкі жаңалықтарда беріледі.
Қортынды ақпараттық бағдарлама эфирге сағат 20:00де ... ... ... ... ... Ол ұзақ ... бойы ... саяси және экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтар бар. Екінші блокта
мәдениет, бейресми ақпарлар (көбіне шетеден) ... ... ... ... жаңалықтары мен ауа-райы болжамы көрсетіледі.
Жалпы айтқанда, КТК жаңалықтары 90-жылдардың ортасы мен соңындағы
өзінің өркендеген кездерінен бүгін, шынында да, ... ... Ол ... ... ... ... мен ... сюжеттерді ұсынбайды, және
сонысымен тек қана «жалаң фактіні» білгісі келмейтін көрерменді қажытады.
«Портрет недели» - апталық-сараптамалық ... ...... Әр ... ... орыс ... ... 20:00де шығады. Дүйсенбі күні
сағат 13:20да қайталайды.
"Портрет недели" редакцияның ұйғаруымен ең маңызды деп ... ... елде ... ... талдануына арналады. Журналистер өз
сюжеттерінде кез келген мәселені ашу мақсатында міндетті түрде мамандардың
бағасын береді. "Портрет недели" бағдарламасы 5 ... бері ... ... ... элементі – топтамада талқыланатын маңызды ... көз ... мен ... ... ... ... Платонов пен Денис Каретников.
Бағдарлама дайындауда ақпараттық телевизиялык Агенттіктің барлық
журналистік қауым – Полина ... ... ... ... ... ... Раушан Қажыбаева, Ярослав Красиенко, ... ... ... ... ... ... в ... программы задействовано более 30 человек:
видеооператоры, видеоинженеры, техническая служба.
"Шарайна" - ақпараттық-сараптамалық бағдарлама. Форматы - 30 ... ... ... ... ... ... шығады.
Шығармашылық топ: Қадыржан Забих – басқарушысы. Авторы және
режиссері – Гүл ... ... 10 ... ... ... ... ... Сраил Смаил. Жүргізушісі – Ербол ... «Күн ... ... бағдарламаның журналистік тобы
дайындауда қатысады: Тоқтар Жақашов, Оразәлі Баймұрат, ... ... ... ... ... Айша ... ... Жиенқұлов,
Жазира Бегалы, Жолдасбек Дуанабай, Абілғазы Көпбай, Гүлжахан Тұрарова,
Жұмаш Кәкімжанов және ... ... апта ... ... ең ... ... жасайды. Сюжеттерді дайындау барысында маманның пікірі мен бағасы
міндетті. Бағдарламаның мамандары көпшілікке ... ... ... мен ... ... ... ... жас сарапшылар. "Шарайна" КТК телеарнасында 2000
жылдан бастап шығады.
          
2.2 Ақпарат беруді жақсарту жөніндегі ... ... ... ... ... қазіргі журналистердің әдеби
жазуда әлсіз деп айтып жатады. Өткізілген зертеуге қарағанда, олар ... ... ... жаза ... ... ... жүреді. Алайда,
әдеби шеберлік тележурналистерге тәжірибемен келеді.
Жаңалықтар ең маңызды және ең қызық ақпарат таңдауды қажет етеді.
Жаңалықтар ... ... ... ... керектігін Фэнг бірнеше кеңес
ұсынады:
— егер сөз артық болса, алып тастаңыз (с. ... ... ... не кез ... идея ... ... жазуға тырыспаңыз.
Ол мүмкін емес;
— мәтінмен жұмыс істегенде, эфир жаңалықтарының ауыз екі сөз стиліне
қараңыз;
— редакциялаған кезде, түсінікті ... ... және ... көздері
Көздерге сілтеме жасау (атрибуция) хабарламаның жауакершілігін
фатктіге немесе көз қарасқа жүктейді. Кез ... көз ... ... олай болмаса, көрермен барлық сөздер диктордікі не рипортедікі ... ... ... ... жөні бөлек. Фэнгтің айтуы бойынша, көздерге
сілдтеме үш ... ... ... жасалады:
1) мәлімдеме айтыс тудырарлық болса: "Моральдық көпшілік жергілікті
мүшелерінің ... ... ... дұға оқу – ... бірінші
түзетуімен берілген құқық";
2) сенімді арттыру үшін: "Денсаулық сақтау имнистрі күніне бір
темекі корапшасы ... орта ... ... 4 ... ... ... ... көзі хабарламаның бөлігі болған кезде: "Губернатор өз
кандидатурасын қайта сйлау кезінде ұқсынбайтытын айтты".
Бұл мысалдарда сілтеме ... ... ... ... бұны ... де пбасын ауыртпайды.
Қажетсіз жерде сілтеме жасаудың керек емес. Ақпарат көзі түсінікті
және ... ... ... де қажеті жоқ.
нашар:
"Маммот» киностудиясының вице-президент Сеймур Флике келесі аптада
қаламыздың ... ... «Сые ... фильмінің түсірілім басталатынын
айтты".
Дұрысы:
"Келесі аптада біздің сауда аудынымызда «Маммот» киностудиясы «Сын
ведущего» картинаыны ... ... ... ... ... мен өкілді көрсетпеуге болатын жағдай болса,
сол адамдардың жататын ұйымдарды жалпы атауға ... ... ... керек.
Нашар:
"Полиция бастығының көмекшісі Рид С. Райтс ...айтты"
Дұрысы:
"Полиция хабарлауынша…"
Фэнг «сенуге тұрарлық» немесе «жоғарғы жақтың адамдары» деген сияқты
тұрақсыз анықталмаған сілтеме қолдануға кеңе ... ... ... дамытуғу және қабылдауға қиындығына
соқтырады. Екінші жағынан сілтемесі аз материал комментарийге ұқсап кетеді.
Ойластырылған нақты сілтеме ... ... ... ие ... ... қаталап жасалған сілтеме өте қысқа болуы керек. Мысалы, егер сенотор
Миллер ... ... ... сөзі ... ... рет қайта осы көзге
сілтіме жасағанда былай айту дұрыс: ... ... ...... ... да ... жақсы сөз. "Нұсқады,
көрсетті" — сенімдірек. "Бекітті, ресми мәлімдеді" дегендер де солай.
"Обещал" — еще одно ... ... там, где оно ... болған оқиғаның уақыты маңызды болса немесе сол жаңалық
қаншалықты жаңа ... ... кету ... болса, «бүгін таңеартең», «бүгін
кешке» т.б. деп кірістіруге болады.
Қысқа сөйлемдер
"Сөйлем — ақпараттың сыртындағы қорапшасы. Сөздер мен ақпарат ... ... ... ... ... ... ұзын-сонар көркемдік тәсілдер
тыңдағанға жағымды болғанмен, қысқартылған сөйлем тек ... (62 ... ... ... мен ... түрлі тәсілдерін қолдануды
кеңес береді:
— бағыныңқы сөйлемдер 2-3 сөйлемге бөлінеді;
—бағыңыңқы ... ... ... ... бағыныңқылы
сөйлемдерді оңайлатуға болады. Бағыныңқылы сөйлемдердің басында не
ортасында келетін қыстырма сөйлемдер тыңдарманды шатастырады.;
— анықтауыш пен үстеудің ... ... ... ... ... ... ... әрбір фактіні саралап көріңіз. Хабарламаны түсіну үшін сол факт
қаншалықты қажет? Оны есте сақтау оңай ма? Олай ... ... ... ... есімдерді, атаулар мен цифрларды мұқият қарап шығыңыз.
Олардың әрқайсысы қосымша ақпарат;
— ұзақ ... ... ... ... ... көп нүктемен
бөліп тастауға болады.
Қысқа сөздер
Белгілі бір ережелерді ескереотырып, тыңдауға жағымды мәтінді
жазудың қағсдасы, Фэнгтің ойынша, «қалай сөлесең солай жаз» ... ... ... ... ... арналған оқулықта қарапайым
сөйлемдерді қолдануға кеңес береді:
аттандыру емес, жіберу
иемдену емес, сатып алу
тастап кету не эвакуациялау емес, ... ... болу ... ... табу ... ... болу емес, көру
көмек не жәрдем көрсету емес, көмектесу
бүтінді жою емес, сындыру
жиналыс өткізу емес, кездесу.
Аяқталған сөйлемдер — бұл сөйлеудің ... ... ... ... ... әбден орынды.
Дыбыс фрагментіне дайындалатын подводка
Дыбыстық «бөлікке» жалғасатын ... ... ... ... күтеді, бірақ подводка мәтінінде кейін айтылатын сюжет ... ... ... ... көрермен күткен қызықты айтып қоюға
болмайды. Фэнг бірқатар ... және ... ... ... ... мысалға келтіреді:
Нашар:
Әкім Смит кеңесші Брауын қателесетінін айтты.
Дұрысы:
Әкім Смит кеңесші Браунды сынға алды.
Әкім: "Кеңесші Браун қателеседі" ... Смит ... ойын ... ... деп ... ... мен ... ата-анасын ренжітетін жаман хабар жеткізді.
Әкім: "Өкінішке қарай, мен барлық ойын алаңдары жабылатынын айтуға
міндеттімін" ... егер ... ... мәлімгердің өзінен емес, оның
комментариінен басталса, жоғарыда көрсетілген "сәтсіз" шыққан ... ... ... ... ... Әкім Смит ... ... қателесетінін айтты.
Мэр: "Мен кеңесші Браунның көз қырын осыйлайша бағалауымның себебі,
оның қаланы көркемдеу бағдарламасына қайтпай ... ... Әкім Смит ... ойын алаңдары жабылады деп мәлімдеді.
Мэр: "Біздің осы ... ... екі ... ... ... ... қалалық бөлімінің берген кеңестерімен
байланысты".
Егер осындай тіркестерден басталатын болса, Фэнгтің айтуы бойынша,
тікелеі және жанама цитата ... ... ... ... ... ... жазу ... жазылатын мәтін бірдей,
пленкада жазылып қойған мәлімдемеден бөлек тіркестің өзінде мән жату керек.
Дыбыс фрагментінің алдында ... ... ... ... БОЛМАЙДЫ: "Ал бұл
әкімнің жаңа салықтар туралы айтқаны" немесе "Ал міне әкімнің өзі де".
Кейде дыбыс фрагметтің подводкасы репортер сұрағын алмастырады. ... оны есту ... ... егер ол ... ұзақ ... ... жауаппен
байланысты болса («Осыған байланысты, сіз оны ... ... ол ... ... ... ... ... ал редакциялық
саясат қарсыластың дауысын жібермеуді талап етсе, ... ... ... ... ... сұрақ подводканың ішінде болуы керек,
мысалы:
Диктор: «Баспасөз конференцияның соңында ... ... өз ... вице-президент орнына ұсынылмағандығын
мәлімдеді. Бұдан кейін осы шешімді ол қалай қабылдағанын сұрады».
Губернатор: «Бұл не ... да ... ... ... ... ... ... аты-жөнін беру керек
деп есептелінеді. Кейбір ұзақ дәрежелерді ... ... ... ... ... үй мүмкіндіктерін жақсарту мен айлық төлемақыны қадағалау
жөніндегі азаматтар Коалициясының президенті Минна Скьюэлдің мәлімдеуінше…"
Дұрасы:
"Айлық төлемақыны қадағалаудың жақтасы ... ... ... ... үй мүмкіндіктерін жақсарту мен айлық ... ... ... ... ... сөзде таныс емес сөздерден қашу керек.
Адамдарға заттарға сияқты сілтеме жасауға болмайды.
Нашар:
45-жастағы Скьюэл...
Консерватор Скьюэл...
Дұрысы:
Скьюэл, ол жасы ... ... ... ... ... айтқан сөзін келтіретін болса,
оларды басқа мәтіннен бөлу қажет. Тырнақша ... ... ... ... үшін ... ... Оған қоса, кіріспе тіркесі де қажет. Мысалы:
— Әкім айтты — мен қайталаймын. "Бірге қызмет етейік".
— Әкім бұны ... ... ... жоба" деп атады.
— Әкім сөзін қайталап: "Бізде ... еш амал жоқ", ... ... ... сөзі ... ... "Соңғы демім бар болғанша, бұлай
болмас".
— Әкім тура ... ... ... ... ... " айтты.
Ұзын цитаталарды тіркестерге бөлген жөн: "Тағы да Әкім ... ... ... әрі ... ... ... немесе "Әкім былай деп
жалғастырды..." Ұзақ цитатаның соңында былай деп қосу керек: ... ... ... ... "Цитатаның соңы".
Цитататаның мазмұнын да айтып беруге болады. Бірақ сақ болатын жері
– «мен» деген кезде ешкім жүргізуші өзін ... ... деп ... ... ... екі ғана ... жақсы нәтиже береді.
Нашар:
Әкім былай деді: "Мен өз кандидатурамды ... енді ... ... ... ... ... мәлімдеді. Оның нақты сөзі
былай болды... "Мен өз кандидатурамды орынға енді ешқашан ұсынбаймын".
Әдетте жүгізуші экран ... ... оқу үшін ... ... ... бейненің алдында отырып оқиды. Жүгізуші видеопленканың бірінші
дыбысына дейін (саунд байт) мәтінді оқиды. Кей уақытта жүгізуші ... ... ... ... ... ... кіргізуге болмайды. Кіріспені
өзінше бір хабарлама етіп жазу керек. Мысалы:
БРУКЛИН ОРТАЛЫҒЫНДАҒЫ ӨЛІМ ... ... ... ... табандылығының нәтижесі өз |
| ... ...... ... |
| ... ... ... ... |
| ... Рэнди Пэтерсон өлімінің |
| ... ... ... ... ... ... ... |Екі ер адамды бөлке жұмыс орнында |
|СП: машина гаражға кіруде. ... ... ... полиция |
|КП: күдікті машинада. ... ... жоқ ... 05) ... ... орталығы |автокөлікпен әкелінді. ... ... ... машиналар кіруде; | ... ірі план | ... 07). | |
| | ... ... ... ... құпия ақпарат |
|Роберт Диркс, полицейі ... және бұл ... ... екі ... ... ... Біз осы ... |
|орталығының ... ... ... ... та, ... ... соң ... ұстадық". |
| | |
| ... ... ... ме?" |
| ... ... ... ... |
| | |
| ... "... ... ... ... ... ... |Олардың аты-жөндері әлі аталған жоқ, ... ... ... плакаты |тек екеуі де 20-дан асқандығы бегілі. |
| | |
| ... атыс ... ... |
| ... ... әлі тапқан жоқ... |
| ... ... ... 44 ... |
| ... ... |
| | |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... сол ... дейін |
| ... ... жаңа ... |
| ... ... XXI ... ... адамзат бүгін өз өмірлерін
телевидениесіз елестете алмайды және көтеген ... ... ... ... ... құралдарына қарағанда
тележаңалықтарға халықтың 70% -ы ... ... ... ... түрлі техника мүмкіндіктері
пайда бола бастағанан бері БАҚ, оның ... ... күн ... ... сайын дамып келеді. Қазақтанның “КАЗСАТ” спукниктік жүйесі іске
қосылғаннан кейін адамдардың сапаға, әралуандылыққа ... ... ... ... спутниктік тарелка орнатқан қазақстандықтар орта
есеппен елуге жуық ... ... ... ... ... аса қарқындап келе жатыр деп айта алмайсыз, ол
журналистердің кәсіби деңгейіне ғана ... ... ... ... да қарап тұр. Егер өз көрерменімізді жоғалтып
алмай, керісінше, неғұрлым үлкен ... ... алу ... ... ... таба алмасақ, жақын болашақта бәсекеге тұра
алмаймыз. Ал біздің мақсатымыз тек қазақстандық қана емес басқа ... ... ... ... ... яғни,
телевидениені халықаралық деңгейге шығару. Сонда ғана толық ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа
жету жолындағы алғашқы қадамдардың бірі. Себебі, “мессиджті” ұтымды
қолдану ең ... ... ... ... келіп тіреледі. Ал
журналистердің мүмкіншіліктері ... ... ... ... ... сабақтасып жатқан процестер.
Ендеше “мессидж” дегеніміз:
❖ Жүргізуші оқитын подводка
❖ Репортаждың қысқаша әлқиссасы
❖ Сюжетті ұсынудағы қолданылатын ауызша әдіс
Тележаңалықтарыдағы “мессиджті” ақпарат ... ... ... ... ... ... ... төмендегідей:
Американдықтар 80-жылдары жаңалықтардың рейтингі ... ... ... ... ... зерттеу барысында қоғамның
“ауыр”, “салмақты” ... ... ... ... ... Ал
Тоффлер, Кастельс, Маклюэн, ... ... ... ... XX ғасырда болжаған екен. Тоффлер сол кезде болашақ адамның
жаңа ақпарат алдында “қорқыныш” пайда ... ... ... бзліседі.
Осыдан туындаған проблема – ... ... ... ... оның амал-тәсілін табу еді. Осы тығырықтан шығудың амалын
тапқан американдықтар болды. “Инфотейнмент” терминін енгізген де ... екі ... яғни ... ...... және ...... көтеру, ойын-сауық, қосындысынан туған термин.
Демек, кез келген ақпарат немесе жаңалықты ... ... дәл ... ... ... ... көрсетуді, көрермен назарын бірден іліктіріп
әкететіндей, жеңіл ойын-сауық ... ... ... және ... дұрыс екендігі тәжірибеден көрінді.
Инфотейнментті дамытып жүргендердің бірі Ресей тележурналистикасы.
Ондай ... ... ... ... ... мен ... ... и мир” бағдарламаларын мысалға келтіруге болады.
Жаңалықтарды инфотеймент форматындағы қолданылатын әдіс-тәсілдердің
бірі – “мессиджті” ұтымды пайдалану. Егер көрерменді бірінші тіркеспен-ақ
қызықтырып ... ол ... ... жетістігіңіз және “мессиджтің”
бірінші мақсаты. Әдетте, подводка 3-5 ... ... ... осы 3-
5 ... екінші мақсаты журналистің репортажын көруге ынталандыру, ... ... ... ... ... ... ... және
тартымды, сапалы және есте қаларлықтай болса, көрермен міндетті түрде дәл
сол арнаның жаңалықтарын үнемі көруге тырысады. Телеарна осындай ... ... ... жүз пайыз. Соңғысы телеарнаның ары ... ... ... ... ... ... және ... өрлеуіне түрткі болмақ.
Себебі, “жаңалықтар – кез ... ... ... ... ... ... сол бүкіл телеарна ... ... ... асқа ... ... не ашылады, не жабылады – бұл
жаңалықты ... да ... Егер ... сөзі ... ... ... ... әкетсе, журналистің дайындаған
репортажын көресіз, яғни көруге деген ... ... ал ... ... жалықтырса, қолыңыздың оп-оңай қимылымен басқа ... ... ... “мессидж” мазмұны ғана емес, оны оқып отырған
жүргізушінің де кім ... ... ... да ... ... Ол ... ... бойынша, “ол сұлу, нақтырақ айтқанда,
тартымды, сымбатты ... ... ... ... оның бет-әлпеті «орташа
типті» елестеткізуі, сыртқы кейпі ... ... ... барлығы
қабылдайтын болуы қажет: себебі, дара сұлулық көпшілігінің әдеттегі ойы
мен талғамдарына сәйкеспей қалуы ... ... ... ... өзін еркін, батыл ұстауы қажет, бірақ шеттен шығып
кетпеген дұрыс, ол ... ... ... ... бірақ өз-өзіне
мақтаныш тұтып отырмауы тиіс. Ол бәрі білгіш емес, бірақ білгір, Гарвард
не Пристонның «маңдайлы» ақылгөйі емес, бірақ ол сөз ... ... ол ... ... ... ... ... қоршаған орта
ластану қаупі немесе мектеп ... беру ... ... соны ... ... Және ... негізгі мақсаты – мәтінге өмір бітіру, дем
беру.
Қазақстандағы телеарналардың ішінде аудиторияға біршама ұнап ... бар ... да, ... дәл осы ... ... ... енгізген арна жоқ. Өз жаңалықтарына батыстық
принциптерін енгізуге тырысып жүрген арналардың бірі – ... ... ... ұтымды қолданатындардың арасында “Қазақстан”
телеарнасын атауға болады. Алайда, соңғысы техникалық жабдықталуы мен
жүргізушілерінің кәсіби ... ... ... ... ... ақпараттық және апталық-сараптамалық
бағдармалар баршылық. Олардың ... ... ... болып
қалғандар: “Жеті күн” (“Хабар”), “Информбюро”, “Состояние.kz” ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты өз аудиториясы бар.
Екінші тараудың соңғы тармағында ... ... және ... ... ... берілген. Оларды тәжірибеде қолдану қазіргі журналистерге
көмек болар еді.
Бүгінгі тақырыптың маңыздылығы және жаңалығы – ... ... ... ... ... ... тәжірибесін тәсіл
ретінде пайдаланып, инфотейнментті біздің төлсипатымызға сәйкестендіріп
қолдану, және сол арқылы отандық тележурналистиканы дамыту.
Сілтеме тізімі:
1) ... Р. ... ... ... ... - М,99, 3 ... ... Н.Н. Инфотейнмент: возникновение, функции, способы воздействия
«Релга» ғылыми-мәдени журнал. – 2005. – №19. – 121 ... ... Т. (O'Shea T.) Как ... ... Врата восприятия, или
Почему американцы верят всему, чему угодно "The doors of perception:
why Americans will believe almost ... Ол да ... Фэнг И. ... секреты журналистского мастерства. //М,85,стр.65-
66.
6) Бачина М. Ведущий информационной программы
Copyright © 1999. ... ... А. ... ... © 1999 ... ... М. Ведущий информационной программы
Copyright © 1999.
9) Ол да сонда
10) Кембелл Р. Жаңалықтар бөлімінің қызметін ұйымдастыру. - М,99, 12 ... ... ТВ по - ... - М,96, 83-84 ... ... Р. ... бөлімінің қызметін ұйымдастыру. – М,99, 3 б.
13) PR-глоссарий // PR-клуб Московской Международной Бизнес Ассоциации. –
http://www.mibas.ru/Mibas/idp/clubs/pr/spellshock/ar...
14) Цит. ... ... Н. ... «Намедни»: русский инфотейнмент»
// Меди@льманах. – 2003. – №3. – 11 б.
15) Михайлов С.А. Америка Құрама Штаттарының журналистикасы. – СПб.: Изд-
во ... В.А., ... McLuhan M. ... media: The ... of Man. – N.Y., 1967. ... –Цит. бойынша: Чугунов А.В. “Ақпараттық қоғамның”
концепциясының теориялық негізі: «Интернет және саясат» курсының оқу-
методикалық ... – СПб.: ... ... ... ... ... ... М. Становление общества сетевых структур //Новая
постиндустриальная волна на Западе: ... /Под ... – М.: ... 1990. – 494 ... Гуревич П.С. Бог поразительных преображений // Тоффлер Э. Шок
будущего. – М.: АСТ, 2004. – ... ... Э. Шок ... – М.: АСТ, 2004. – 391-393 б.б.
20) Дэннис Э., ... Д. ... о ... – М.: ... 1997. – ... ... В. Ф. Журналистика как творчество: Учебное пособие для курсов
«Основы журналистики» и ... ... ... ... ... ... 2003. – 138 ... Картозия Н. «Программа «Намедни»: русский инфотейнмент» //
Меди@льманах. – 2003. – №3. – С. 10 – ... ... Н.Н. ... ... ... способы воздействия
// «Релга» ғылыми-мәдени журнал. – 2005. – №19. – 121 б.
http://www.relga.ru/Environ/WebObjects/tgu-
www.woa/wa/Main?textid=735&level1=main&level2=articles
24) Ширяева Д. ... в ... ... ... ... и ... НТВ // «МедиаСкоп» БАҚ ғылыми-зерттеу порталы, МГУ
журналистика факультеті
http://www.mediascope.ru/?id_menu=4&id_menu_item=5&id_object=4&id_item=
354
25) Ол да сонда
http://www.mediascope.ru/?id_menu=4&id_menu_item=5&id_object=4&id_item=
354
26) «31-телеарнаның» интернеттегі мекен-жайы
http://www.31.kz/31channel/kaz/index.php?uin=1102776726&day=07&month=06
&year=2006
27) ол да сонда ... ол да ... ... ол да ... http://www.31.kz/31channel/index.php?uin=1103348996
Пайдаланылған әдебиет тізімі:
1. Телевизиялық журналистика: оқу құралы//М.,94.
2. Д.Моулд. Как улучшить теле выпуски новостей в странах СНГ.- ... ... Р. ... бөлімінің қызметін ұйымдастыру. - М,99.
4. Фэнг И. Теленовости: секреты журналистского мастерства. // М,85.
5. Г.Оганов. ТВ по - американски. - ... ... Н.А. «ТВ ... в США» ... ... Г.В. ... профессиональных граней журналиста ТВ» 2001
8. Кузнецов Г.В. «Так ... ... ТВ» ... «Подготовка телерадиорепортажа» (из французского опыта) 2000
10. Цвик В.Л. «Основы журналистского ... ... ... Г.З. ... ... ... СМИ. Оқу құралы
12. Барманкұлов М. К. Весь мир у нас в квартире. Алматы,1972.
13. Барманкұлов М. К. ... ... или ... - ... ... ... ... Копперуд Рой, Нельсон Рой Пол. Как преподносить новости. М., 1998.
16. Рэндалл Дэвид. Универсальный журналист. ... ... Charles Coates. ... TV News ... G.D. Radio ... and ... The BBC and VOA in
International Politics. 1956–1964. – Houndmills etc. – 1999.
35. PR-глоссарий // PR-клуб Московской ... ... ... ... ... Н. ... ... русский инфотейнмент» //
Меди@льманах. – 2003. – №3.
37. Михайлов С.А. Журналистика ... ... ... – СПб.: ... Михайлова В.А., 2004.
40. McLuhan M. Understanding media: The Extensions of Man. – N.Y., 1967
41. Кастельс М. Становление ... ... ... ... ... на ... Антология /Под ред. В.Л.Иноземцева. –
М.: Academia, 1990
43. Тоффлер Э. Шок ... – М.: АСТ, 2004. – С. ... ... Й. Homo ... ... ... по истории культуры. –
М.: Айрис-пресс, 2003. – С. 61
46. Олешко В. Ф. Журналистика как творчество: Учебное пособие для ... ... и ... творческой деятельности журналиста». – М.:
РИП-холдинг, 2003. – С. 138.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кафедраның тәрбие жұмысына бағытталған мобильді қосымшаның сервері77 бет
Компьютерлік телекоммуникация20 бет
Криптожүйелер17 бет
Кәсіпорында өнімді жоспарлау мен өткізуді ұйымдастырудың маңыздылығы13 бет
Оқушылармен жүргізілетін кәсіптік бағдар беру жұмыстарының әдістемесі6 бет
Салық берешегін тексерудің экономикалық мәні35 бет
Тиімді кодтаудың принциптері мен әдістері3 бет
Тиімді нәтижеге жетудің мақсатты бағыты бар салық әкімшілігі бойынша жұмысы3 бет
Электрондық почта туралы10 бет
Электрондық пошта13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь