Тауар және тауар өткізу

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І. Тауар және тауар өткізу саясатының теориялық негіздері
1.1 Тауардың мәні, түрлері, қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Тауар айналымы және тұтыну құны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

ІІ. Тауар өткізуді жоспарлау
2.1 Тауардың өткізілу қабілеттілігін жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.2 Тауардың бәсекеге қабілеттілігін жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.3 Рынок сыйымдылығы және тауар өткізу көлемін жоспарлау ... ... ... ...18
2.4 Тауарды өткізудегі жарнаманы жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
2.5 Тауар өткізудің ақырғы жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.6 Тауардың өткізілу қабілеттілігінің шекарасы ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

ІІІ. Тауарларды көтермелеп сату формалары және оларды қолдану шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
КІРІСПЕ

Курстық жұмыстың өзектілігі. Тұтыну биржасы – тауардың пайдалылығы, адамның белгілі бір қажетін қанағаттандыру қасиеті. Ол тұтыну бұйымдары, не өндіріс құрал-жабдықтары ретінде адамдар қажетін өтейді. Тұтыну құнының ерекшеліктері: 1. Тұтыну құны негізінен сол заттардың табиғи қасиетімен байланысты. Мысалы, нан, май, ет, сүт, жеміс-жидектердің құрамында адам организміне қажетті витаминдер, қышқылдар, белоктар болады. 2. Тұтыну құны сол затты шығаруға жұмсалған еңбек мөлшерімен байланыссыз. Мысалы, 100 г нанды пісіруге жұмсалған еңбек пен 100 пар аяқ киімді тігуге жұмсалған еңбек мөлшері әр түрлі. Алайда олардың пайдалылығы бір-бірінен кем емес. 3. Тұтыну құны әр қоғамда да болып келеді. Бірақ өндіргіш күштердің дамуымен, өндірістік қатынастардың жетілуіне сай олардың атқаратын рөлі де өзгеріп отырады. Мысалы, адамның көлігі есебінде ертеде негізінен ат пен арба пайдаланылса, қазір машина, поезд, ұшақтар атқарып отыр. Заттардың пайдалылығы да қоғам дамуымен кеңейе береді. Мысалы, ағаш ертеден құрылыс материалы, отын есебінде пайдаланылса, бүгінде одан алынатын заттардың түрі де артып отыр.
Тауар дегеніміз айырбастау және сату, тұтыну үшін шығарылатын еңбек өнімі. Ал ол тауардың айырбасталу, немесе сату үшін өзіндік бір қасиеті болуы шарт. Мысалы, нан, май, сүт адамдардың жеке тұтыну қажетін қанағаттандыратын болса құрал-жабдықтар өндірістік талғанды қанағаттандырады.
Тауардың екі жақтылық қасиетінің болуы еңбекке байланысты. Тауар өндірушінің тауарға сіңірген еңбегінің екі жақты сипаты бар. Бірінші жағынан, ол нақты (тұтыну құнын жасаушы) түрінде көрінсе, екінші жағынан абстракты еңбек (құн жасаушы) түрінде көрінеді. Нақты еңбек падамның жұмыс күшін ерекше бір тиімді жұмсау. Ол тұтыну құнын жасайды. Нақты еңбектің әрбір түрі өз мақсатымен, белгілі бір өндіріс құралдарын, шикізат, қосалқы материалды пайдаланумен, қызметкерлердің белгілі бір дәрежедегі ептілігімен,и тапқырлығымен, шеберлігімен, адамның өнімді өндіру процесінде атқаратын айрықша істерімен және әдістерімен, өзіндік өндірістік қызметінің түпкі нәтижесімен сипатталады. Нақты еңбек тұтыну құнының бірден-бір көзі бола отырып, құнның негізі бола алмайды. Таурлардың құнын жасайтын абстракты еңбек. Абстракты еңбек – физиологиялық мағынада адам күшін жұмсау.
Кустық жұмысының мақсаты. Берілген зерттеу жұмысының мақсаты – тауар өткізуді жоспарлау саясатын және оның даму беталысын қарастыра отырып зерттеу болып табылады. Бәсекелі нарықтық экономика өз ресурстарын жоғары деңгейлі тиімділікпен пайдалануға және бөлуге ықпал жасайды.
Маркетинг пен өткізу саласында жоспарлаудың ең шешуші пункт мынадай көрсеткіштерді анықтау болып саналады:
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған 6 наурыз 2009 жылғы «Дағдарыстан – жаңару мен дамуға» атты Жолдауы
2. Сахариев С.С «Әлем экономикасы», Алматы – 2003 ж.
3. Шеденов Ө.Қ. «Жалпы экономикалық теория», Алматы – 2002 ж.
«Экономикалық саясат»,
4. Ахметов Менеджмент негіздері, 2005
5. Экономика // Әлемдік классика – Алматы – 2005
6. Осипова Г.М. Экономикалық теория негіздері// Алматы 2007
7. Шеденов В.Қ. Жалпы экономикалық теория// Алматы – 2006
8. Ахметов К.Г. Основы менеджмента – Уральск, 2003
9. Абдрешев А.А. Производственный менеджмент, Астана - 2004
10. Макконел К.Р. , Брю С.Л. «Экономикс», М., 2002
11. Әубәкіров «Экономикалық теория», Алматы – 2002
12. Веснин В.Р. Маркетинг, М., 2004
13. Маркетинг негіздері//Алматы-2007
        
        Жоспар
Кіріспе.......................................................................................3
І. Тауар және тауар өткізу саясатының теориялық негіздері
1.1 Тауардың мәні, түрлері, қызметтері...............................................5
1.2 Тауар айналымы және тұтыну ... ... ... ... ... өткізілу қабілеттілігін жоспарлау......................................9
2.2 Тауардың бәсекеге қабілеттілігін жоспарлау...................................13
2.3 Рынок сыйымдылығы және тауар өткізу көлемін жоспарлау...............18
2.4 Тауарды ... ... ... ... ... ақырғы жоспары.................................................21
2.6 Тауардың өткізілу қабілеттілігінің шекарасы..................................22
ІІІ. Тауарларды көтермелеп сату формалары және оларды қолдану ... ... ... ... ... ... - ... пайдалылығы, адамның белгілі бір қажетін қанағаттандыру қасиеті. Ол ... ... не ... ... ... адамдар қажетін өтейді. Тұтыну құнының ерекшеліктері: 1. Тұтыну құны негізінен сол заттардың табиғи қасиетімен байланысты. Мысалы, нан, май, ет, сүт, ... ... адам ... ... ... ... белоктар болады. 2. Тұтыну құны сол затты шығаруға ... ... ... ... ... 100 г нанды пісіруге жұмсалған еңбек пен 100 пар аяқ ... ... ... ... ... әр ... Алайда олардың пайдалылығы бір-бірінен кем емес. 3. Тұтыну құны әр қоғамда да болып келеді. Бірақ өндіргіш күштердің дамуымен, өндірістік қатынастардың ... сай ... ... рөлі де ... ... ... ... көлігі есебінде ертеде негізінен ат пен арба пайдаланылса, ... ... ... ... атқарып отыр. Заттардың пайдалылығы да қоғам дамуымен кеңейе береді. Мысалы, ағаш ертеден құрылыс материалы, отын ... ... ... одан ... ... түрі де артып отыр.
Тауар дегеніміз айырбастау және сату, тұтыну үшін шығарылатын ... ... Ал ол ... ... немесе сату үшін өзіндік бір қасиеті болуы шарт. Мысалы, нан, май, сүт адамдардың жеке тұтыну қажетін қанағаттандыратын болса ... ... ... ... екі ... ... ... еңбекке байланысты. Тауар өндірушінің тауарға сіңірген еңбегінің екі жақты сипаты бар. Бірінші жағынан, ол ... ... ... ... ... ... ... жағынан абстракты еңбек (құн жасаушы) түрінде көрінеді. Нақты еңбек падамның жұмыс күшін ерекше бір тиімді жұмсау. Ол тұтыну құнын жасайды. ... ... ... түрі өз ... белгілі бір өндіріс құралдарын, шикізат, қосалқы материалды пайдаланумен, қызметкерлердің белгілі бір ... ... ... ... ... өнімді өндіру процесінде атқаратын айрықша істерімен және әдістерімен, өзіндік өндірістік қызметінің түпкі ... ... ... ... ... ... бірден-бір көзі бола отырып, құнның негізі бола алмайды. Таурлардың құнын жасайтын абстракты еңбек. Абстракты еңбек - ... ... адам ... ... ... ... Берілген зерттеу жұмысының мақсаты - тауар ... ... ... және оның даму беталысын қарастыра отырып зерттеу болып табылады. Бәсекелі нарықтық ... өз ... ... ... ... пайдалануға және бөлуге ықпал жасайды.
Маркетинг пен өткізу саласында жоспарлаудың ең шешуші пункт мынадай көрсеткіштерді анықтау болып саналады:
- ... ... ... әр ... өткізу (көлемі және құны), географиялық бағыт бойынша өткізу (көлемі және ... ... ... ... ... қойылатын мақсатты нұсқаулар, қор деңгейі;
- орташа мерзімдік: өнім категориясы бойынша өткізудің жалпы өткізу, бағалар, жалпы экономикалық ... ... ... ... ... жаңа ... ...
- ұзақ мерзімдік: өнім категориясы бойынша өткізудің жалпы көлемі, рынок ... ... ... жаңа ... ... ... бұрынға өнімдерді әкету, маркетингті зерттеудің маңызды ерекшеліктері, т.б. ... ... ...
* ... ... ... түрлерін зерттеу;
* Тауар өткізу саясатын;
* тауардың мәніне, ... ... ... ... - ақша ... зерттеу;
Курстық жұмысының құрылымын негіздеу. Зерттеу курстық жұмысы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден тұрады.
І. ... және ... ... ... ... ... Тауардың мәні, түрлері, қызметтері
Тауар - экономикалық қуат пен өндірушілердің дәл индикаторы. Өндірушінің позициясын айқындайтын факторлардың ... ... ... ... ... ... бәсекелесуі үдерісінде тексеріледі. Ол белгілі бір тауардын бәсекелес тауар-дан нақты қоғамдьщ тұтынуға сәйкестігі дәрежесі бойынша да, ... оны ... ... шығыңдар бойынша да айырмашылығын айқындауға мүмкіндік береді. Бұл үшін тауар белгілі бір ... ... ие болу ... ... ... ... ... алу-сату жолымен бөлінетін, құны бар еңбек өнімі, яғни ... ... ... ... кез ... ...
2) ... қанағаттандыратын және базарға жұрттың назарын аудару, сатып алу, пайдалану не тұтыну мақсатымен ұсынылатын ... яғни ... ... ... мен ... ... арасындағы нарықтық кдтынастар нысаны. Әрбір тауардың түұынушылық кұны, яғни адамның қандай да болсын кажетін өтеу қасиеті болады. Бірақ ол ... ... ... ... ... ... қажетін қанағаттандырады, яғни қоғамдық тұтыну құны болып табылады. Тауардың осы қасиеті айырбас құны деп аталады, ол ... ... оның ... бары-сындағы сыртқы көрінісі бо-лыптабылады. Барлық тауардың құны сапалық жағынан бір-текті және тек сан жағынан, оларды өндіруге ... ... ... шыгынының көлемі жағынан ғана айырмашылығы бар. Тауарға жұмсалған қоғамдық еңбек оның қүнын ... ... ... ... ... ұзақ ... болуы мұмкін. Тауар атқарымдық мақсатына, беріктігіне, төзімділігіне, пайдалануға қолайлылығына, сыртқы түрінің тар-тымдылығына, буып-түйілуіне, қызмет көрсетілуіне, кепілдіктеріне, ... ... ... мен ... т.б. ... қарай ажыратылады.
Тауарлардың мынадай түрлері бар:
- Аукциондық тауар,
- биржалық тауар,
- ақшалай тауар,
- ... ...
- ... бар ...
- көпшілік колды тауар,
- арзанқол тауар,
- төменқол тауар,
- өтімді тауар,
- еркін айналыстағы тауар,
- ... - ... ... ... ...
- ... ...
- стратегиялық тауар,
отандық тауар,
шетелдік тауар, т.б. түрлерге бөлінеді.
Тауардың пайдаланылуы қысқа мерзімді, ұзақ ... ... ...
3) ... құқығында -- мемлекет немесе кеден шекарасы арқылы өткізілетін кез келген жылжымалы мүлік, соның ішінде ... ... ... ... жылу энергиясын беретін мүлік, энергияның басқа да түрлері, көлік құралдары (халықараралық жолаушы және жүк тасымалы үшін ... ... ... контейнерлер мен басқа да көлік жабдығын қоспағанда). Тауардың қозғалыс бағытына қарай экспорттық, импорттық немесе транзиттік болуы мүмкін. Кеден шекарасы арқылы ... ... ... ... және ... ... тауар болып бөлінеді.
1.2 Тауар айналымы және тұтыну құны
Тауар айналымы белгілі бір уақыт кезеңінде ақшалай түрде сатылған және ... ... ... ... яғни ... құрал-жабдығы мен тұтыну заттарын өткізудің (сатудың) жиынтық қүнын бейнелейтін экономикалық көрсеткіш.
Айналыс аясындағы ... ... ... ... түтынушыға ауысу үдерісі, яғни тауардың ақшаға айырбасталуымен жөне өндірістен тұтынуға ... ... ... Ол ... ... және белшек сауда айналымы түрінде болуы мүмкін. Тауар айналымы транзиттік және қоймалық түрлеріне ажыратылады. Транзиттік ... ... ... ... ... ... жеткізушіден (өндірушден) өз қоймасына апармай, тауар алушыға тікелей жөнелтіп, ... ... ... ... нда ... сауда фирмасы тауарды өз қоймасына қабылдап, қоймалық өңдеуден өткізеді, кажет болған ... ... ... ... соң ... ... жөнелтеді немесе өңдірістік үдерістің кезекті сатысына жібереді.
Тауар-ақша қатынастары -- ... ... эко - ... ... ... ... ... білдіретін термині. Мұнда оқшауланған тауар өндірушілер бір-бірімен ... ... ... ... ... ... Бұл ... нарық, тауарларды сатып алу-сату, айырбастау арқылы көрініс табады. Нарықтық қатынастардың тауар белгісі - бір заңды немесе жеке ... ... ... ... ... ... бір заңды не-месе жеке тұлғалардың осы тектес тауарларын немесе көрсететін қызметтерінен ажыратуға мүмкіндік беретін таңба.
Тауар белгісі өнімді дараландыру тәсілі ... ... бұл ... ... ... заң бойынша зияткерлік меншікке жатқызылады. Тіркелген Тауар белгісіне куәлік беріледі. Тауар белгісі ретінде сөз, бейне, келем және басқа таңбалар немесе ... ... ... ... мүмкін. Мемлекеттік елтаңбаларды, тулар мен эмблемаларды, халықаралық ұйымдардың қыскэртылған немесе толық атауларын; ресми бақьшау таңбаларын, кепілдікті жөне сынамалық таңбаларды, мөрлерді, ... мен ... да. ... ... ... ... тауар белгісі ретінде тіркеуге алынбайды. Дегенмен, осы құзырлы органдардың немесе иелерінің келісімі болса, олардың тауар белгісіне қорғалмайтын нышандар ретінде ... ... ... ... ... ... және оны тауар үшін тауар белгісі ретінде тіркелген бүкіл ... ... оның бір ... ... ... шарт ... ... бір заңды және жеке тұлғаларға беруге болады. Сонымен бірге тауар белгісінің иесі (ли-цензиар) Тауар белгісін пайдалану құқығын лиценз. келісім бо-йынша ... ... ... ... ... ... ... қатар белгілі бір фирманың бір тауарын емес, ... ... ... үшін ... түріндегі сауда таңбасы (кейде оны фирмалық белгі деп те атайды) мен шығарылатын онімге смсс, шыгаруіпы ... ... ... ... да пайдаланылады. Заң жүзінде қорғалған тауар белгісі, әдетте дөңгелек сызықпен ... ... К. ... -- (R) ... ... ... ... оны пайдалануға заңмен қорғалған айрықша құқығы болады. Тауар белгісі (сауда таң-балары) фирмалық ... ... ... ... анықтамалықтарға, шоттарға, бланкілерге, зат-белгілерге және тауарлармен, жұмыстармен, қызметтермен қоса жүретін басқа да құжаттамаларға соғылады. Тауар белгісі зияткерлік белгілерге жатады және ... ... ... ... ... жагдайда айналым-нан тыс активтердің күрамында есептеледі.
Тауардың арналуы (жеке ... ... ... ... сатуына арна-луы), ал статистика мақсаты үшін -- есеп ... ... ... есеп ... немесе қолма-қол ақшасыз есеп айырысу) заң жүзінде бөлшек сауданың басты белгісі болі.ш табылады, тауар - нарықтағы басты нысан ... ... Оның құны және ... құны ... ... бар, ... бір ... техникалық деңгейі мен сенімділігі, тұтынушылар қалағандай пайдасы болады, өндірістегі және тұтынудағы тиімділігі көрсеткіштеріне, басқа да аса маңызды ... ие. Нақ сол ... ... экономикадағы нарықтық қатынастардың барлық ерекшеліктері мен қайшылықтары көрініс табады.
Тұтыну құны - тауардың пайдалылығы, адамның белгілі бір ... ... ... Ол ... ... не ... ... ретінде адамдар қажетін өтейді. Тұтыну құнының ерекшеліктері: 1. Тұтыну құны негізінен сол заттардың ... ... ... Мысалы, нан, май, ет, сүт, жеміс-жидектердің құрамында адам организміне қажетті витаминдер, қышқылдар, белоктар болады. 2. Тұтыну құны сол ... ... ... ... ... байланыссыз. Мысалы, 100 г нанды пісіруге жұмсалған еңбек пен 100 пар аяқ киімді тігуге жұмсалған ... ... әр ... ... ... ... бір-бірінен кем емес. 3. Тұтыну құны әр қоғамда да болып келеді. Бірақ өндіргіш ... ... ... ... ... сай олардың атқаратын рөлі де өзгеріп отырады. Мысалы, адамның көлігі есебінде ертеде негізінен ат пен арба ... ... ... ... ... атқарып отыр. Заттардың пайдалылығы да қоғам дамуымен кеңейе береді. Мысалы, ағаш ертеден құрылыс ... отын ... ... ... одан ... ... түрі де артып отыр. Тауардың екі жақтылық қасиетінің болуы еңбекке байланысты. Тауар ... ... ... еңбегінің екі жақты сипаты бар. Бірінші жағынан, ол нақты (тұтыну құнын жасаушы) ... ... ... жағынан абстракты еңбек (құн жасаушы) түрінде көрінеді. Нақты еңбек ... ... ... ... бір ... ... Ол тұтыну құнын жасайды. Нақты еңбектің әрбір түрі өз ... ... бір ... ... шикізат, қосалқы материалды пайдаланумен, қызметкерлердің белгілі бір дәрежедегі ептілігімен,и тапқырлығымен, ... ... ... ... ... ... айрықша істерімен және әдістерімен, өзіндік өндірістік қызметінің түпкі нәтижесімен ... ... ... ... ... бірден-бір көзі бола отырып, құнның негізі бола алмайды. Таурлардың құнын жасайтын абстракты еңбек. ... ... - ... ... адам ... ... Біз ... атап өткенедей, құн дегеніміз тауарға сіңген абстракты еңбек. Олай болса құн мөлшері ... ... ... ... ... ... анықталады. Сонымен тауардың құнының мөлшері оны өндіруге жұмсалған қажетті жұмыс уақытының мөлшерімен анықталады.
ІІ. ... ... ... ... ... ... ... өткізілу қабілеттілігі төрт бағытта шектелген.
Біріншіден, тауарларды сатып аяушыларга қатысы бойынша. Тауардың иесі көрінген кісіге оларды өткізе ... ... ... шаруашылық жүргізушілерінің белгілі бір тобы бар.
Ол өз тауарын барлық ... ... деп ... ... ол тауарға қажеттіліктер жоқ;
ә) олар құқықтық немесе физикалық себептермен сатып алудан шеттетілген;
б) пайда болған айырбас мүмкіндігі туралы білмейді.
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... жерлерде тауар өткізілуі үшін мыналар қажет:
а) берілген тауарда осы елді мекенге жеткізуге және сол ... ... ... ... ... ... ... тасымалдауға кеткен шығын айырбастан түсетін пайдадан асып кетпеуі.
Бұл саланың кеңістігін алатын болсақ, жекелеген тауар үшін бұл жерде әр ... өте ... Бір ... бір елді ... ... сатылады, себебі оған деген қажеттілік шағын шекарамен шектелген, енді біреулері -- ... ... ... ... -- бір елдің ауқымында, төртіншісі -- ... ... ... және ... біреулері -- жер шарының барлық аумақтарында сатыла алады.
Тауардың сол жердегі жөне рыноктағы бағасының айырымы ... ... және ... ... ... керек. Құны үлкен емес тауарлар үшін, бұл айырым өзінен өзі үлкен болмайды. Керісінше, құны жоғары тауарлар үшін, мысалы, ... ... ... ... ... баға мен ... рыноктағы бағасының айырымы, бірінші рыноктағы оның бағасының қымбаттығына қарамастан, аз болмайды ... алыс ... ... ... жабу да оңай ... ... өткізілу қабілеттігінің көлемдік тұрғыдан шектелуі. Тауарлардың өткізілу қабілеттілігі көлемдік ... әлі ... ... ... және ... ... операциялары үшін негізі бар көлеммен шектеулі. Бір тұлғаның тауарға деген қажетгілігі соншалықты үлкен болғанмен, оның шекарасы болады, оның сыртында белгілі бір ... ... ... тағы да ... ... деп санауға болмайды, тіпті осы шекараның ішінде тұлға ... ... ... бар ... ... айырбас жолымен алуға дайындығын білдіреді. Жекелеген тұлғалардың сұранысынан ... ... ... құралады, оның көлемі анықталады, барлығы толық анықталғанда ... ... ... болады, бұл шекарадан асатын мөлшердегі тауарды сату ... ... 56 ... мөлшерді алатын болсақ, онда бүл жерде де жекелеген тауарларға қатысы бойынша әр түрлілік ... Бір ... кез ... ... ... ... оған қажеттілікке байланысты, белгілі бір өткізілім болады; басқа ... үшін ... көп, яғни ... ... ... көлемдік шекарасы кең екендігін білдіреді;
- тәжірибелік мәні бар кейбір көлемдер өздеріне ... ... ... ... ... қабілеттілігі өткізілімі мүмкін болатын уақыт аралығына тәуелді.
Кейбір игіліктерге қажеттіліктер қыс кезінде болады, ал қайсыбіріне -- тек жазда, кейбір ... ... көп ... аз ... өткінші уақыт аралығында болады. Алдағы мейрамның бағдарламасы, суреттер көрмесінің санаттары, жорналы және ... ... -- ... бәрі ... осы ... жатады. Содан соң қысқа мерзімге сақталатын барлық игіліктер де солардың ... ... ... ... ... ... иесі үшін ... экономикалық шығынмен байланысты.
Тауарлардың өткізілу қабілеттілігі адамдардың аз немесе көп, уакыттық және көлемдік шекарасымен шектелетінін біз жоғарыда оқып білдік.
Тауар ... ... ... экономикалық игілік, бірақ қалай болғанда да айырбас үшін жасалмаған. Тауардың иесі оны айырбастағысы ... ... кез ... ... ... Сағат дүкенінің иесі барлық тауарының бір данасын бір талерден, ал тері сатушының барлық терісін өте арзанға сатып жіберуге ... бар. ... ... бұл екі көпес тауарлардың өткізілімі жоқтығына шағым айта алады: ... ... ... ... ... үшін ... ... кез келген бағамен емес, тек экономикалық ережеге сай ... ... ... осы ... ... ... ... Егер осы тауарға қажеттілігі бар адамдардың бөлігі бәсекелестіктен шеттетілетін болса, онда баға ... ... ... ... ... ... егер осы жағдай ұсыным жасаушы бәсекелестер жағынан болса, онда ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестік бір себептен реттелмеген болса, онда меншік иелері оны экономикаға сай емес бағамен ... ... ... ... қауіп бар, ал басқа тауардың иелері үшін ешқандай мұндай қауіп жоқ, болса да шамалы болады, мұндай жағдай, әрине, біздің ... ... ... ... айырмашылығын шарттастырады: біріншілері еш қиындықсыз өз міндеттерін атқарады, ал басқалары -- көбінесе экономикалық құрбандыққа бару шартымен ғана ... ал ... ... оны да ... 123 ... қалалардан базарлар, жәрмеңкелер, мерзімдік көпшілік аукциондары және сол тәрізді қоғамдық орындар тұрақты немесе мезгіл-мезгіл белгілі бір жерде барлық, ... жөне ... ... әсер ете ... тұлғаларды тұрақты түрде жинап отыратын өз мақсаттары болады және сөйтіп бұл бағаларды экономикалық етеді.
Сондықтан ... ... бар ... ... жалпы экономикалық жағдайға сай келетін баға мен тез сатылып кету мүмкіндігі бар; ... ... ... тауарлар кейде өз сатып алушыларын таппауы мүмкін. ... ... ... ... үшін өндірушілер мен тауарларды сатушыларға тауарларын осы кезеңге сәйкес келетін экономикалық бағамен сатып жіберуіне мүмкіндік туғызады.
Әр тұтынушы белгілі тауарларды ... ... ... ... -- ... ... да тауардың иелерінің бір-біріне жақын орналасуын және сатып алушылардың бір ... ... ... ... -- бұл ... ... тиісті тауарлардың тез арада экономикалық баға бойынша сатылып кету ықтималдығын арттырады, бөлшектеп сатуда мұндай жинақтылықтың жоқтығынан бағаның экономикалық ... ... ... басым негіздеме болады.
Сонымен тауардың өткізілу қабілеттілігінің әр түрлі болуының себептері мыналар:
Біріншіден, тауардың өткізілу қабілеттілігінің мөлшерін анықтайтын адамдардың саны ... көп, ... аз ... және ... ... пункттері бағаның құрылуы кезінде бірде жақсы, бірде нашар ұйымдастырылады.
Екіншіден, кейбір тауарлар өздерінің өту қабілетіне сай рынокты барлық жерден ... ... ... үй жануарлары, астықтар, темірлер және т.б. үшін, жалпы тұтыну игіліктері үшін барлық жерде рыноктар бар және ең ... ... мен ... ... белгілі мезгілде осы сияқты тауарлардың рыногына айналады; керісінше, басқа игіліктер үшін (шикізат, шай) бір-бірінен алыстау ... ... ... ... ... ... ... Бір рынокгағы жағдайлар туралы деректер, егер ол өте маңызды болса, басқа бас рыноктарға беріледі, содан соң шаруашылық ... ... ... ... -- ... ... ... рыноктағы тауарлардың бағасындағы айырма тасымалдау шығынынан артып кетпеуін қадағалайды.
Тауарлардың өткізу қабілеттілігі үлкен ... ... ... ... ауқымымен шектелген, бір тауарлар экономикалық баға бойынша осы ... ... ... ... сатылады, ал басқалары -- тек бірнеше орталық сауда нүктелерінде ғана, біріншінің иегері экономикалық бағамен, өз ... ... ... сауда нүктелерінде өткізе алады, ал екіншінің иегері -- шектелген ауқымның тек бірнеше жерінде ғана -- бұл ... ... ... ... әр ... ... себебін құрайды./11, 123 б./
Үшіншіден, кейбір тауарлар бойынша белсенді өрі ... ... ... бар; ол рынокта пайда болған тауарлардың көлемін, осы сәтге ол ... ... ... ... ... да жұтып қояды; ал өзге шаруалардың сауда айналымында алыпсатарлық болмайды немесе сонша-лықты дәрежеде емес, және ... ... ... кеткенде не баға өте тез төмендейді, не жеткізілген ... ... ... ... ... игіліктерді кез келген көлемде, өр уақытта бағасындағы шағын айырмамен сатып жіберуге болады, ол кезде тауарларына ешқандай алыпсатарлық жоқ ... осы ... ... ... ... ... сата алмайды, ал егер сататындай болса, тек үлкен шығынмен ғана өткізеді. Тауарлардың өткізілу ... ... ... кең ... тар ... ... ... келіп түскен тауарлардың бірін экономикалық бағамен тез-ақ өткізіп жіберуге болады, ол кезде баскасыньщ сондай көлемін сату өте қиын ... кей ... ... сатылмайды -- бұл жағдай тауарлардың өткізілу қабілеттілігінің әр түрлілігінін ... ... ... ... қажетті тауарлардың рыногы үздіксіз жұмыс істейді. Тауарлық биржа бар жердегі бағалы қағаздарды сол сияқты белгілі ... күн ... ... ... ... тауарлармен сауда аптасына екі немесе үш рет жүргізіледі, нан және басқа да дәнді дақылдар үшін күнделікті ... үшін -- ... ... ... ал ... және ... ірі қара мал үшін -- екі немесе үш және т. с. с.
Игіліктердің өткізілу ... ... ... ... кең ... тар болатыны, олардың ішінде бір тауарларды кез келген сөтте ... ... ... жіберуге болады, ал басқаларын -- тек белгілі бір мезгілдерде, үлкенді-кішілі ұзақтығы бар ... ... ... ... бұл ... ... ... төртінші себептерін құрайды.
Егер шаруашылық өмірдің құбылысына көз тастап, біз жекелеген тауарлардың өтуіне деген әр түрлі қабілетін көрсек, онда ... осы әр ... бір ... ... ... ... өкелуге болар еді.
Астықтың белгілі көлеміне кім ие, соның қолында экономикалық жағдайға сай бағамен сатуға болатын ... ... егер сол ... астық өнімдерінің биржасы болса, әр минут сайын немесе әр апта ... ... ... болар еді, ондай тауарларды саудагерлер "қолма қол ақша" деп атаған. Бұның себебі -- осы ... ... ... ... молдығы, тауардың өту қабілепілігінің жоғарылығы, рыноктағы ұйымдастыру қызметінің жоғарылығы жөне ... ... ... ... ... көз ... біз ... тауарлардың өтуге деген әр түрлі қабілетін көрсек, онда бізге осы әр түрлілікті бір немесе бірнеше айтылған ... ... ... еді.
Астықтың белгілі көлеміне кім ие болса, соның қолында экономикалық жағдайға сай бағамен сатуға болатын тауар болады, егер сол ... ... ... баршасы болса әр минут сайын немесе апта сайын сатып жіберуге болар еді, ондай шаруаларды саудагерлер "қолма-қол ақша" деп атаған. ... ... -- осы ... ... ... адамдардың көптігі, тауардың өту қабілетінің жоғарылығы, рыноктағы ұйымдастыру қызметінің жоғарылығы және белсенді алыпсатарлық.
Қоймадағы шикізаттың көп жағдайда өтімі ... ... Бұл ... өту ... ... тар, ... ұйымдастырылуы нашар болады жөне кеңістіктік және уақыт жағынан олар көбіне бір-бірінен алшақ болады, астыққа қарағанда алыпсатарлық әлсіздеу ... ... ... ... бағасынан бағаны сәл төмендетіп, бәрін сатып жіберуіне мүмкіндігі бар, ал шикізатпен олай ... ... ... бұл ... ... иесі ... сатып жіберуіне болады, бірақ бағадан көп жоғалтады, ол бір кезде тауарын мүлдем сата алмай қалуы мүмкін, біраз уақыт бойы ... тура ... 12 ... Тауардың бәсекеге қабілеттілігін жоспарлау
Тауардың бәсекеге қабілеттілігі - салыстырмалы ұғым, оны үлгілерді талдап жасау үдерісінде ... ... ... ... ... қабілеттілік тек қана нарықта ұқсас бәсекелес тауарлардың сипаттамаларын, сондай-ақ сату ... ... ... ... баға-ланады.
Экспортталатын отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін бағалаған кезде мына сияқты факторлардың бар екендігін ескеру қажет: техникалық және экономикалық ақпараттардың жеткіліксіздігі, ... ... ... ... ... мен каталогтарын пайдаланады; тапсырыстарды орындау мерзімінің ұзақтығы мен орындау кезіндегі кідірістердің жиілігі; тауарларды өткізудің жеткілікті дамыған және ... ... ... желілерінің жоқтығы; бәсекелестердің тұтыну шығындары деңгейін обьективті бағалаудың болмауы және т.б. Бұл факторлардың ықпалы мүмкін болғанша азайтылуы ... ... ... өзінің мәні жағынан пайда алудың бірден-бір құралы, және ... де ... ... ... ... оның ... ... болып табылады. Өнім сапасын арттыру, пайданы барынша көбейту, өндіріс шығындарын азайту жолындағы бәсеке өріс-теген жердің ... ... ... ... ... ... аса ... мәнге ие болады.
Мұндай бағалаудың негізгі факторларына мыналар жатқызылады:
- экономикалық ... және ... өсу ... ... ... даму ... ... енбек бөлінісіне қатысу;
- ішкі нарықтың серпінділігі мен сыйымдылығы;- әлеуметтік-экономикалық және ішкі саяси жағдай;
- қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз етілуі және ре-сурстарды жіктеу деңгейі.
Бәсекеге қабілетті тауарлар шығара отырып, ... ... ... ... орын ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі үшін күресте баға белгілеу әдістерімен қатар бағадан тыс әдістері де пайдаланыл ад ы.
Талданатын тауарлар коньюнктурасының нарықтық өзгерістерін ... ... ... ... ... сай ... ... тобы іріктеп алынады.
Одан әрі жаңа бәсекелес тауарлардың пайда болу ... ... Бұл ... ... ... ... және ... арасында күшті тайталас туғызатын жаңа тауарлар бөліп көрсетіледі. Одан соң ... ... ... ... ... ... Қорытындысында бірнеше қызығушылық туғызатын жаңа тауар шығару мүмкін ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде нұсқаны таңдау аталған өнеркәсіптік фирмасы үшін технология, ... ... ету ... бар ... ... ... ... қабілетін арттырудың дұрыс таңдап алынған нұсқасы мәнсіз шығындардан барынша аулақ болуға және тауарлардың алуан түрін талдау ... ... ... ... ... ... фирманың нарықтағы бәсекелестік күрестегі позицияларын бәсеңдету үшін оның өндірістік қаржы-экономикалық және өткізу жұмысындағы ... ... ... ... ... ... еңбек бөлінісінің және ғылыми - техникалық прогрестің ықпалымен бәсекелестіктің кеңінен өрістеуі өндірушілерді бәсекеге қабілетті жаңа тауарлар шығарудың жолдарын және ... ... ... ... іздестіруге итермелейді.
Параметрлік қатарлары мен ассортименті жиынтығы неғұрлым кеңірек болса, тұтынушының өзіне оңтайлы сатып алу нұсқасын табу мүмкіндігі солғұрлым жоғары болады. ... ... ... ... ... бірақ олардың бір-бірінен жүк көтеруі, жылдамдығы, бұрылу радиусы жағынан және ... ... бар. ... ... оның ... ... ... ескергенде сатып алынатын автотиегіштердің белгілі бір пайдалану параметрлері қажет. Егер сатушы оларды қамтамасыз ете алса - ... ... ал егер ... ете ... ... ... ... сатушыны іздейтін болады.
Көптеген бәсекелестерге қатысты алғанда нарықтағы позицияларды жеңіп алудағы маңызды сәт шығарылатын тауарларды дер ... ... жаңа өнім ... ... ... мен ұйымдастыру болып табылады. Қазіргі кезде жаңа тауарлар жасап шығару мен өндірудің кәсіпорынның өркендеуі үшін ... ... бар. ... ... ... ... ... кұрайтын жаңа өнім шығаруды игергеннен кейін оны өткізудің өсу қарқыны ... ... ... екі есе ... ... Жаңа өнім ... және ... тауарлардың түрін кенейте отырып, фирмалар нарықтағы болжап білуге болмайтын өзгерістерді ... ... ... ... әкеп ... ... бір ғана ... тәуелділікті азайтуға ұмтылады. Бүгінде біздің еліміздегі бірқатар кәсіпорындар мен фирмалар өндірісті айтарлықтай қайта құрылымдауға кірісіп отыр және бейіндік өнімдерді ... ... ... ... ... ... жолга қоюда.
Алайда, жаңа тауар жасап шығару - аса күрделі ... ... ... ... және ендірістік базаны жаңартумен қоса, бұл арада түптеп ... ... ... ... ... ... ... тауар массасын жасау турасында болып отыр. Нарыққа шығарылған жаңа тауарлардың едәуір бөлігі коммерциялық сәтсіздікке ... ... ... ... ... сегізі дайын-даушылардың оларға деген үмітін ақтамайды. Мұның негізгі себептері: нақ осы ... ... ... екендігін жеткілікті білмеу, тауар-дың техникалық және пайдаланудағы ақаулары, тиімділігі ... ... ... ... бәсекелестердін күтпеген қарсы әрекеттері, нарық-ка шығатын уақытты дұрыс тандамау, күтпеген өндірістік проблемалар, жалпы ... ... ... ... ... болып табы-лады. Тауардың бәсекеге кабілеттілігін арттыру жолдарын тандауда жа-ңа тауар шығару жөнінде емес, тауарды ... ... өте дер ... ... ... сәттер жиі болады. Тауарды түрлендіру туралы шешім көбірек пайда алу үшін ... ... ... талаптарын қанағаттандыру мақсаттарында қабылданады.
Кәсіпорынның бәсекелестік күрестегі позицияларын және оның ... ... ... қабілеттілігіне маркетингтік зерттеулер жүргі-зудегі мақсаты - бәсекелестік стратегиясын тандау үшін қажетті ақпарат-тар жинау мен ... ... ... ... ... ... мынадай екі тобын зерттеу нәтижесінде анықталады. Біріншіден, осы саланың ұзақ мерзімді болашақтағы тартымдылығын орнықтыру қажет. Екіншіден, кәсіпорынның және оның өнімдерінің осы ... ... ... ... ... ... ... қажет.
1-суретте саланың және нақты фирманың осы саладағы бәсекелестік күрестегі тартымдылыгын айқындайтын бес бәсекелестік күш бейнеленген, атап айтқанда:
1. Жана ... ... ...
2. Осы ... ... ... қаупі.
3. Жеткізушілер позициясының күші.
4. Сатып алушылар позициясының күші.
5. Саланың өзіндегі өндірушілер арасындағы бәсеке.
Осы бәсекелестік күштерді қысқаша карастырып көрейік.
Жаңа ... ... болу ... ... кезде "салаға кіру кедергісі" ұғымын басшылыққа алу қажет, оның ... ... ... ... да (олар үшін кедергі неғұрлым биік болса соғұрлым жақсы), сондай-ақ жаңа ... ... ... ... ... ... ұй-ымдар да (олар үшін кедергі неғұрлым төмен болса, солғұрлым жақсы) ескеруі қажет. Кедергінің биіктігі мынадай факторлармен анықталады:
1. Экономикалық ... ... ... ... ... ұйымдар жаңа өнімді сату жөніндегі қызметін ондай өнімді дәстүрлі өндірушілерге қараганда айтарлықтай аз ... ... ... ... ... өндірістік-өткізу шығындары артығырақ болады, бұл нарықтық ба-ғаның шамамен тең болуы жағдайында азырақ пайда алуға, тіпті ... ... ... да ... Үйым жаңа ... ... жолында мұндай қадамға баруға әзір ме?
2. Тауар ... ... ... тауарды тұтынушылар тауарлардың белгілі бір маркаларын сатып алуға бағдар ұстанған. Жаңа өндірушілер өз маркасын жаңа ... ... ... етуі ... Көп ... бұл өте ... міндет. Айтар болсақ, мысалы, джинсы киімдер өндірісі саласындағы дүние ... ... ... ... ... ... бұдан бірнеше жыл бұрын фирма үшін дәстүрлі емес өнім - ерлердің конымды "тройка" ... ... ... ... ... Технологиялык және өндірістік тұрғыдан алғанда
"Ливайске" мұндай жаңа міңдетті шешу айтарлықтай қиындық келтір-мейтіні түсінікті. "Ливайстың" жаңа өнімді ... ... ... зор күш ... ... тұтынушылар бұл фирманы тек қана джин-сы маталардан тігілген киімдермен байланыстыратын ... ... ... сәті ... Ол ... ... арналған осындай кос-тюмдер шығаратын дәстүрлі өндірушілер болды. "Ливайс" өзінің жаңа жобасымен коммерциялық табысқа жете ... Жаңа ... ... байланысты тіркелген шығындар (жаңа стандарттарға, дизайн талаптарына ілесіп отыру және басқалар).
4. Жаңа негізгі қорларға арналған шыгындар, көптеген ... ... жана өнім ... үшін ... тура ... ... ... жүйесіне кіру. Осы саладағы дәстүрлі өндірушілер жаңа өндірушілер үшін олардың жұмыс істеп тұрған өткізу жүйесіне кіруі жолында ... ... ... Бұл ... жаңа ... ... тауар өткізудің өз арналарын құруга тура келеді, бұл жоғары шы-ғындарды талап етеді.
6. Жабдықтаудың салалық жүйесіне ... Бұл ... ... ... ... ... ... кезігеді.
7. Өнімнің осытүрін өндіру тәжірибесінің жоқтығы, осының салдары-нан өнімнің ... кұны осы ... ... ... ... ... ... Саладағы кәсіпорындардың өздерінің мүдделерін қорғауға бағыт-талған мүмкін болатын жауап әрекеттері. ... ... ... ... бас ... үкіметте және жергілікті билік кұрылымдарында өз мүдделерін қорғаштау, осылардың нәтижесінде дәстүрлі өңцірушілер са-лықтық және басқа да жеңілдіктерге ие болуы мүмкін, ал жаңа ... ... ... кіру қиын болады.
Нақты бір өнімді жаңа өнімдермен ауыстыру қаупіне келетін болсақ, онда ... ... бір ... қанағаттандыратын жаңа өнімдер өндіру, бірақта мүлдем жаңа принциптер негізінде жасалған өнімдер турасында болмақ. Мысалы, өткен ғасырдың алпысыншы ... ... ... аса ... арзан пластмасса шығаруды бастады, олар машина жасауда, құрылыста және басқа жерлерде металды ығыстыра бастады. Ауыстыру қаупін бағалаған кезде ауыстырушы ... ... ... ... ... ... мен жаңа ... пайдала-нуға ауысу бағасын ескеру қажет. Мұның соңғысы ауыстырушы өнімді тұтынушьшардың жабдықтарды алмастыруына, кадрларды ... ... тура ... және ... ... ... ... қымбатқа түсуі мүмкін. Бұған қоса тұтынушы дәстүрлі сатып алынатын өнімдерді өзгертуге пейілді ме, жоқ па соны да ... алу ... ... ... Ол көп ... ... мен сала кәсіпорындары әрекет ететін нарықтың тұрпатымен аныкталады.
Егер бұл жеткізушілер нарығы болса, олар сала ... өз ... ... ... онда ... ... нарықта (тұтыну-шылар нарығы) үстем болатын жағдаймен салыстырғанда азырак тиімдіпозицияда болады. Жеткізушілер позициясыньщ күші мынадай фактор-лармен ... ... ... мен ... ... ... ... мен жоғары сапасы.
2. Жеткізушілерді ауыстыру мүмкіңцігінің болуы.
3. Түтынушылардың баска ... ... ... көшу ... ... бұл жана ... мен жабдықтар-ды пайдалану қажеттілігінен, ұйымдастырушьшық және басқа мәселе-лерді шешумен байланысты.
4. ... ... ... ... ... ауқымы. Ши-кізат, материалдар, жиынтықтырушы заттар, өндірісті жүргізу үшін бар-лық қажетті дүниелерді үлкен көлемде ... алу ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға көбірек тәуелді етеді.
Сатып алушылар позициясының күші. Ол осының алдындағы жағ-дайдағыдай, көп ретті сала кәсіпорындары мен олардың өнімдерін ... ... ... ... ... ... ... Әңгіме тиі-сінше өндірушілер мен сатып алушылар нарықтары турасында болып ... ... ... ... күші ең ... мынадай фак-торлармен анықталады:
1. Басқа өнімдерді пайдалануға ауысу мүмкіңдігі.
2. Осы ауысумен байланысты шығындар.
3. Сатып алынатын өнімдер көлемі.
Жоғарыда қаралған факторлардың төрт тобы ... ... және онда ... ... реті қалай болатындығын анықтайды. Өйткені бұл факторлар бағаға, ... ... әсер ... осы ... ... ... деңгейін анықтайды. Аталған ба-ғыттарда жүргізілген зерттеулер фирмага бәсекелестік "ахуалын", тай-таласу қарқынын және бәсекелесушілердің әрқайсысы ие болып отырған бәсекелестік ... ... ... ... ... ... бәсекелестік күресті сипаттайтын факторлардың бесінші тобын қарастырайық.
Басым бәсекелестерді ... және ... ... ... ... ... тауар нарығы үшін неғұрлым қауіпті (басым) бәсеке-лестер сәйкестендірілген ... ... ... ... ... ... кадам әдетте белгілі бір тұжырымдамаларға сүйеніп жасалады. Бәсекелік күрестегі өзінің ... ... ... ... мынадай төрт топқа бөлуге болады: нарықтық көшбасшы, ... ... және ... ... ... ...
2.3 ... сыйымдылығы және тауар өткізу көлемін жоспарлау
Батыс кәсіпорындары қызметінің осал тұстары, сату саласы болып ... ... да ... пен ... ... негізгі салаларында рынок сыйымдылығы мен өткізу көлемін ... ... роль ... ... ... ... ... бағасы өнімді сату көлемінің мүмкіндігін болжалдауға немесе өткізуден түскен пайда көлемін болжалдауға байланысты. Сол ... де ... ... мен ... ... ... маркетингте және өткізу ісінде айрықша роль атқарып қоймай, басқа да іс-әрекет бағытында шешуші ... ... ... ... ... - ... қуат ауқымын жоспарлағанда, жабдықтауда - ... ... ал ... саласында - ақша айналымы мен күрделі қаржыны жоспарлағанда ... ... ... ... пен өткізу саласында жоспарлаудың ең шешуші пункт мынадай көрсеткіштерді анықтау болып саналады:
- ... ... ... әр түрін өткізу (көлемі және құны), географиялық бағыт бойынша өткізу (көлемі және құны), ... ... ... қызметкерлеріне қойылатын мақсатты нұсқаулар, қор деңгейі;
- орташа ... өнім ... ... ... ... ... ... жалпы экономикалық жағдай, рынокқа тауар жеткізілуінің ерекшеліктері, жаңа өнімдерді енгізу;
- ұзақ мерзімдік: өнім ... ... ... ... ... ... орындарына тауарды толтыру, жаңа өнімдерді енгізу, рыноктағы бұрынға өнімдерді әкету, маркетингті зерттеудің маңызды ерекшеліктері, т.б.
Болжалдаған кезде, тек ... ... ғана ... сондай ақ орташа және ұзақ мерзімді бағалау ма болжалдауды ескеру керек. Соңғы екі уақыт мүмкіндігіне жататын факторлар ішінара болуы ... ... олар ... ... ... ... ықпал етеді (мәселен, технологияның өзгеруі, кез келген артық материалдардың қолайлылығы, т.б.).
Рынок ... ... ... мен ... ... ... үш түрлі тәсілмен анықтауға болады:
- рынок пен өткізу болжамы дегеніміз, нақты тауар мен қызметтің заттай түрінде болашақта өткізілуі (өткізудің ... ... ... және ... әрі ... ... белгілі бір уақыт аралығында (қысқа, орташа және ұзақ мерзімде) ... ... ... ... ... ...
- бюджет дегеніміз, табыстардың, шығындардың және белгілі бір уақыт ... ... өнім ... ... (мүмкіндігі) туралы қаржы құжаты (документ);
- рынок сыйымдылығы мен өткізу көлемінің болжамы сол ... ... ... егер оны ... ... қызметке жауаптылар қарап, бекітетін болса.
Жоспар жасаудың алғашқы қадамы бастапқы ақпарат ... ... ... ... ... өзі ... ... толық мағлұмат береді.
Фирма ішіндегі деректерді талдау
Өткен жылдардағы айналымды талдау әдетте кесте түрінде ... де, ... өзі көп ... ... ... Кестеде мыналар көрсетілуі тиіс:
1. сату айналымы (саны);
2. сату құны (айналымы);
3. сату бағасы (өз өнімдері, бәсеке өнімдері);
4. өз ... ... ...
5. өткен жылдары орын алған жоспарлы және нақтылы көрсеткіштердің арасындағы ауытқулар.
Әр ай сайынғы көрсеткіштерді осылайша мұқият талдау және ... ... ... ... ... мүмкіндіктері өткізудің болашақтағы деректерін болжауға ықпал етеді. Өткізу статистикасы мынадай өзгерістер бойынша айқындалады:
1. тауарлар және ... ...
2. ... ... және ... ... ...
3. сатып алушылар тобы;
4. тапсырыс (заказ) саны мен жиілігі;
5. сату ... ... тобы ... ... өте ... ... ... бағдарламасы көбінесе едәуір ауқымды. Оның үстіне тауарлардың ... ... ... ... әр ... әсері ықпал етеді.
Сауда аудандары және аудан өкілдіктері бойынша айыру жекелеген аудандарда тауарлардың өткізілуінің дамуын көрсетуге, ... ... ... ... ... ... және ... құралдарының тиімділігін талдауға, сондай ақ сатушылардың жалақы деңгейін белгілеуге мүмкіндік береді.
Барлық 5 пункт бойынша өткізудің ... ... ... ... мен мазмұны туралы мағлұмат береді. Тұтастацй алғанда фирма ішіндегі деректер өткізу жолдарын көрсетуге, әрі оған ... ... ... ... ... ... туралы деректерді талдау
Рынок туралы деректерді алу өте қажет, өйткені бұрынғы ... ... ... ... ... тиісті тауарларды бағалауға мүмкіндік бере қоймайды. Тек айналым көлемі мен рынок ... ... ... ара ... ... оның болашақта дамуын нақты бағалауға мүмкіндік береді.
Батыс кәсіпорындарында мынадай көрсеткіштер талданады:
1. ... және жас ... ... ... ... ... динамикасы. Мұндай мәлімет халық тұтанатын тауарларды сатуда ұйымдастыруда айрықша маңызы бар;
2. әр жан ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылардың талғам тілегіндегі өзгерістерді анықтауға мүмкіндік береді;
3. халық (сатып алушылар) табысының динамикасы. Мұндай ... ... бір ... ... ... ауысуын көрсетеді;
4. сатып алу қабілетінің динамикасы;
5. рыноктағы барлық салыстырмалы тауарларға ... ... ... Мұндай деректерді нақты өнеркәсіптік саладағы өндірістік қуаттың пайдалану статистикасы бойынша алуға болады. Осындай талдау өзара алмасытырылатын тауарлардың ... ... ... ...
6. ... ... қуатының немесе нақты салада жұмыс істейтіндер санының өзгеру динамикасы.
- өскелең сұранысқа ие тауарлар;
- ... ...
- ... кеміген тауарлар;
Рынок бойынша деректерді тұтастай талдау, оларды фирма ішіндегі деректермен салстыру, рынок динамикасы мен кәсіпорын меншігіндегі ... ... ... ... ...
2.4 ... ... жарнаманы жоспарлау
Жарнаманы жоспарлау тауарды өткізу жоспарымен бірге жасалады да, мұнда ... ... ... және ... ... ... ескеріледі. Өнімді өткізуде жарнаманың тиімділігін дәл анықтау ешқашанда мүмкін болмайтындықтан, кәсіпорын жарнама құралдарын пайдаланған кезде қалауынша еркін әрекет ете ... ... ... бюджетін анықтауда мынандай тәсілдер анықталады:
1.айналым процессін анықтау;
2. бәсекелестер жұмсаған қаржыны анықтау;
3. өзінде жұмсалған жарнама қаржыларын бағалау. ... ... және ... ... ... ... ... сомасы, ал екіншісімен - бөлінісі анықталады. Жоспарлар резервтерді ескере отырып жасалады.
Жарнама шараларының жоспарына жататыны:
1. күнделікті жарнама шараларын өткізу ...
- ... ... ...
- ... ... ... уақыты бойынша;
2. көрмелер мен экспозициларға қатысу жоспары;
3. жарнама шараларының қорытынды ... ... ... ... де ...
4. ... ... науқандарын өткізудің жеке жоспары.
Ірі американдық фирманың қожайыны жарнама бюджетін талқылаған кезде былай деген көрінеді: ... ... ... жартысына жуығы желге ұшқанын білемін, бірақ оның неге ... - тек ... ... Көп ... мұы ... өзі ... отыр.
Өткізу деңгейін сақтау, содан кейін арттыру үшін, жарнама шараларымен бір ... ... ... (мәртебесін) сақтау және жақсарту мақсатында шаралар жоспарын қабылдау қажет. ... өзі ... ... ... ... ... ... газеттер мен журналдарға хабарландырулар жіберу, т.б.). Осының барлығының қоғамдағы байлансы қызметіне () тікелей қатысы бар.
Батыс рыноктары ауытқуын бағалағанда байқалатыны, ... баға ... ... тұрақтанған, коньюктурасы жоғарылаған сайын, олар жарнамаға ақшаны аямай жұмсайды, ал тоқырау кезеңінде, үнемдей мақсатында жарнама ... ... ... Мұны ... ... деп атайды. Дұрысында төмен коньюктура кезеңінде жарнама қызметін жандандыруы, яғни оны ... ету ... еді.
2.5 ... ... ... ... негізгі алынған деректерімен және болашақта өткізу болжамымен қаланады. Тауар өткізуді әр айға және аптаға жоспарланады. Егер ... ... бөлу ... байқалмаса, онда басты негіз ретінде тауарларды уақытша қайта бөліп өткізуді пайдаланады. Мұндайда жлдық мөлшер шамасын 100% етіп алады да, ... ... ... ... ... ретінде есептейді.
Бұл жылдық жоспар өндіріс жоспарына ықпал етеді, өйткені өндіріс процессі, әдетте, тауар өткізумен қатар жүреді. Дұрыстап ... ... ... ... жоспарын тауар өткізу статистикасымен жасайды.
Жоспарды сандық көрсеткіштермен жасағаннан кейін, құндық көрсеткіштердің есебін жүзеге асырады, мұндайда әдетте орташа бағаға сүйенеді. ... ... ... ... ... тауар өткізу аудандары мен сатып алушылар тобы бойынша өткізу шығындарының ... ... ... ... өндіріс құны мен сату бағасының ең төменгі деңгейі бойынша ... ... ... Мұнда ең көп жеңілдікті және төлем жағдайын анықтау керек.
Осы жоспарларға сәйкес жоспарлы тапсырмалар мен ... ... үшін ... нұсқаулар жасалады.
Сонымен, тауар өткізу жоспары қалған барлық жоспарларды жасаудың негізі болып саналады және де әрдайым бұған мыналар ...
- ... ... ...
- құн ...
- жеңілдіктер, мерзімдер және төлем жағдайлары туралы нұсқаулар.
Пайданы жоспарлау
Пайданы (кірісті) жоспарлау - ... ... ... ... ... ... ... пайда табуға тырысатындықтан, бұл жоспар ең өзектісі ... ... ... жоспарлаудың алуан түрлі тәсілдері болады, соның төртеуі ... кең ...
1. ... ... ... капиталдың тиімділігін есептеу үшін айналым капиталы шамасы мен жұмсалған капиталдың түскен пайда ... (%) ... ... ... мынадай формуланы пайдаланады:
Айналым қаржысы + күрделі қаржы-жұмсалған капитал;
АҚШ-та формула кеңінен, ... ... ... ... ... да ...
2. ... лимитін талдау. Бұл тәсіл график арқылы жоспарлы пайданы, әрі капитал айналымы кезінде ... ... ... бойынша кәсіпорынның икемділігін көрсетуге мүмкіндік береді.
Бұл талдауда (шығынды жабу үшін ең аз йналым) ме жоспарланған айналымның арасындағы зор мәні бар. Тек ... өзі ғана ... ... ... ... ... әрекет етуін көрсетедеі.
3. Өтімділікті жабуды талдау (тиімділікті талдау варианты). Өндіріс ... осы ... ... кәсіпорындар ақша жұмсайтындарға бөлінеді, бұған қатысты, мәселен, амортизация ығандары да жатады. Ақша ... ... ... құн ... сызығы нүктесінің, айналым қисық сызығы нүктесімен қиылысуы, өтімділікті сақтау үшін айналымның ең аз шамасын көрсетеді.
2.6 Тауардың өткізілу қабілеттілігінің ... ... ... төрт ... ... ... сатып аяушыларга қатысы бойынша. Тауардың иесі көрінген кісіге оларды өткізе алмайды; тауарды алатын шаруашылық жүргізушілерінің ... бір тобы ... өз ... ... ... ... деп есептемеуі керек:
а) ол тауарға қажеттіліктер жоқ;
ә) олар құқықтық немесе физикалық себептермен сатып алудан шеттетілген;
б) пайда болған айырбас мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... ... бойынша шектелген.
Кейбір жерлерде тауар өткізілуі үшін мыналар қажет:
а) берілген тауарда осы елді мекенге жеткізуге және сол ... ... ... ... ... ... ... тасымалдауға кеткен шығын айырбастан түсетін пайдадан асып кетпеуі.
Бұл саланың кеңістігін алатын болсақ, ... ... үшін бұл ... әр ... өте ... Бір ... бір елді ... көлемінде сатылады, себебі оған деген қажеттілік шағын шекарамен шектелген, енді ... -- ... ... ... ... -- бір ... ... төртіншісі -- барлық мәдениетті елдерде және ақырғы біреулері -- жер шарының барлық аумақтарында сатыла алады.
Тауардың сол ... жөне ... ... ... тасымалдауға кеткен және басқа шығындарды жабуы керек. Құны үлкен емес тауарлар үшін, бұл айырым өзінен өзі ... ... ... құны жоғары тауарлар үшін, мысалы, қалта сағатын алайық,оны шығаратын жердегі баға мен алыстан рыноктағы ... ... ... рыноктағы оның бағасының қымбаттығына қарамастан, аз болмайды сондықтан алыс рынокка жеткізу шығынын жабу да оңай емес.
Үшіншіден, тауарлардың өткізілу ... ... ... ... ... өткізілу қабілеттілігі көлемдік тұрғыдан әлі жабылмаған қажеттіліктердің мөлшерімен және экономикалық ... ... үшін ... бар ... шектеулі. Бір тұлғаның тауарға деген қажетгілігі соншалықты үлкен болғанмен, оның шекарасы болады, оның сыртында белгілі бір уақыт аралығыңда тұлға тағы да ... ... деп ... ... тіпті осы шекараның ішінде тұлға айырбасқа экономикалық негізі бар тауарлардың ... ... ... ... дайындығын бідціреді. Жекелеген тұлғалардың сұранысынан белгілі тауарға сұраныс ... оның ... ... ... ... ... барып тауарларды өткізуге болады, бұл шекарадан асатын мөлшердегі тауарды сату мүмкін емес./9, 56 ... ... ... ... онда бүл жерде де жекелеген тауарларға қатысы бойынша әр ... ... Бір ... кез ... жағдайда нақты шектелген, оған қажеттілікке байланысты, белгілі бір ... ... ... ... үшін қажеттіліктер көп, яғни тауарлардың өткізілу қабілеттілігінің көлемдік шекарасы кең екендігін білдіреді;
- тәжірибелік мәні бар ... ... ... әдеттегідей өткізілім табады.
Төртіншіден, тауарлардың өткізілу қабілеттілігі өткізілімі мүмкін болатын уақыт ... ... ... ... қыс ... ... ал кайсыбіріне -- тек жазда, кейбір игіліктерге сұраныс көп немесе аз қысқа өткінші уақыт аралығында болады. Алдағы ... ... ... ... санаттары, жорналы және сән-салтанат заттары -- осының бәрі игіліктердің осы тегіне жатады. Содан соң ... ... ... ... игіліктер де солардың қатарына жатады.
"Қоймада үстау" әдетте тауардың меншік иесі үшін едәуір ... ... ... ... ... сату ... және ... қолдану шарттары
Тауарлардың өткізілу қабілеттілігі адамдардың аз немесе көп, уакыттық және көлемдік ... ... біз ... оқып ... ... ... ... экономикалық игілік, бірақ қалай болғанда да айырбас үшін жасалмаған. ... иесі оны ... ... ... кез ... бағаға емес. Сағат дүкенінің иесі барлық тауарының бір данасын бір талерден, ал тері сатушының барлық терісін өте арзанға сатып жіберуге ... бар. ... ... бұл екі ... ... ... ... шағым айта алады: олардың тауарлары, жоғарыда айтылғандай, сатылу үшін өндірілген, бірақ кез ... ... ... тек ... ... сай ... ... керек.
Баға осы бәсекелестік қатынастың нөтижесін көрсетеді. Егер осы тауарға қажеттілігі бар адамдардың бөлігі бәсекелестіктен ... ... онда баға ... ... ... ... ... төмендейді; егер осы жағдай ұсыным жасаушы бәсекелестер жағынан болса, онда ... ... ... ... жоғарылайды.
Егер қайсыбір тауарға бәсекелестік бір себептен реттелмеген болса, онда меншік иелері оны экономикаға сай емес ... ... ... ... деген қауіп бар, ал басқа тауардың иелері үшін ... ... ... жоқ, ... да ... ... ... жағдай, әрине, біздің тауарлардың өткізілуге деген қабілеттілігінің айырмашылығын шарттастырады: біріншілері еш қиындықсыз өз ... ... ал ... -- ... ... ... бару ... ғана атқарады, ал кейде, тіпті оны да істемейді./11, 123 б./
Үлкен қалалардан базарлар, ... ... ... аукциондары және сол тәрізді қоғамдық орындар тұрақты немесе мезгіл-мезгіл белгілі бір жерде барлық, ... жөне ... ... әсер ете ... ... ... түрде жинап отыратын өз мақсаттары болады және сөйтіп бұл ... ... ... реттелген рыногы бар тауарлардың тиісті жалпы экономикалық жағдайға сай келетін баға мен тез сатылып кету мүмкіндігі бар; ... ... ... ... кейде өз сатып алушыларын таппауы мүмкін. Рыноктың орнығуы кейбір заттар үшін өндірушілер мен ... ... ... осы ... сәйкес келетін экономикалық бағамен сатып жіберуіне мүмкіндік туғызады.
Әр тұтынушы белгілі ... ... ... ... жағдай -- көтерме сауда да тауардың иелерінің бір-біріне жақын орналасуын және сатып алушылардың бір жерге жиналуын қамтамасыз ... -- бұл ... ... ... тауарлардың тез арада экономикалық баға бойынша сатылып кету ықтималдығын арттырады, бөлшектеп сатуда мұндай жинақтылықтың жоқтығынан бағаның экономикалық тұрғыда ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігінін әр тұрлі болуының себептері мыналар:
Біріншіден, тауардың өткізілу қабілеттілігінің мөлшерін анықтайтын адамдардың саны ... көп, ... аз ... және мүдделі жинақталу пункттері бағаның құрылуы кезінде бірде ... ... ... ... ... ... ... өту қабілетіне сай рынокты барлық жерден табады. Мысалы, пайдалы үй жануарлары, астықтар, темірлер және т.б. ... ... ... ... үшін ... жерде рыноктар бар және ең шағын қалалар мен мекен жайлар белгілі мезгілде осы сияқты тауарлардың рыногына айналады; керісінше, ... ... үшін ... шай) ... алыстау орналасқан рыноктар болады. Соңғылары бір-біріне тәуелді болады. Бір рынокгағы жағдайлар туралы деректер, егер ол өте маңызды болса, ... бас ... ... ... соң ... жүргізуші тұлғалардың арнайы сыныбы -- төрешілер ... ... ... ... ... ... тасымалдау шығынынан артып кетпеуін қадағалайды.
Тауарлардың өткізу қабілеттілігі үлкен немесе шағын кеңістік қатынасының ауқымымен шектелген, бір тауарлар экономикалық баға бойынша осы ... ... ... ... сатылады, ал басқалары -- тек бірнеше орталық сауда нүктелерінде ғана, біріншінің иегері экономикалық бағамен, өз ... ... ... ... ... ... алады, ал екіншінің иегері -- шектелген ауқымның тек бірнеше жерінде ғана -- бұл жағдай тауардың өткізілу ... әр ... ... ... құрайды./11, 123 б./
Үшіншіден, кейбір тауарлар бойынша белсенді өрі дұрыс қойылған алыпсатарлық бар; ол ... ... ... ... ... осы сәтге ол сұраныстың нақты көлемінен артып тұрса да жұтып қояды; ал өзге шаруалардың сауда айналымында алыпсатарлық ... ... ... ... ... және ... ... толып кеткенде не баға өте тез төмендейді, не жеткізілген тауарлар өткізілмей қалады. Бірінші реттегі игіліктерді кез келген ... өр ... ... ... ... ... жіберуге болады, ол кезде тауарларына ешқандай алыпсатарлық жоқ иеленушілер осы сәттегі қажеттіліктен артатын ... ... сата ... ал егер ... ... тек үлкен шығынмен ғана өткізеді. Тауарлардың өткізілу қабілеттілігінің көлемдік шекарасы кең немесе тар болады, соңғысының ішінде келіп түскен тауарлардың ... ... ... ... ... ... болады, ол кезде баскасыньщ сондай көлемін сату өте қиын болады, кей жағдайларда тіпті сатылмайды -- бұл ... ... ... қабілеттілігінің әр түрлілігінін үшінші себебін құрайды.
Төртіншіден, ақыры, қажетті ... ... ... жұмыс істейді. Тауарлық биржа бар жердегі бағалы қағаздарды сол ... ... ... күн ... сатуға болады, басқа тауарлармен сауда аптасына екі немесе үш рет ... нан және ... да ... ... үшін күнделікті тауарлар үшін -- ... ... ... ал ... және ... ірі қара мал үшін -- екі ... үш және т. с. ... ... ... шекарасы уақыт бойынша кең немесе тар болатыны, олардың ... бір ... кез ... ... ... бағамен сатып жіберуге болады, ал басқаларын -- тек ... бір ... ... ... бар ... аралығында сатуға болады, бұл тауарлардың өткізуге қабілеттілігінің төртінші себептерін құрайды.
Егер ... ... ... көз ... біз ... ... ... деген әр түрлі қабілетін көрсек, онда бізге осы әр түрлілікті бір ... ... ... ... ... ... ... белгілі көлеміне кім ие, соның қолында экономикалық жағдайға сай бағамен ... ... ... ... егер сол ... астық өнімдерінің биржасы болса, әр минут сайын немесе әр апта сайын сатып жіберуге болар еді, ... ... ... ... қол ... деп атаған. Бұның себебі -- осы игілікті қажет ететін адамдардың молдығы, тауардың өту қабілепілігінің ... ... ... ... ... жөне ... алыпсатарлық.
Егер шаруашылық өмірдің құбылысына көз тастап, біз жекелеген тауарлардың өтуге деген әр түрлі қабілетін көрсек, онда ... осы әр ... бір ... ... ... себептерге әкелуге болар еді.
Астықтың белгілі көлеміне кім ие болса, соның қолында экономикалық жағдайға сай бағамен сатуға болатын тауар болады, егер сол ... ... ... ... ... әр ... ... немесе апта сайын сатып жіберуге болар еді, ондай шаруаларды саудагерлер "қолма-қол ақша" деп ... ... ... -- осы ... ... ... адамдардың көптігі, тауардың өту қабілетінің жоғарылығы, рыноктағы ұйымдастыру қызметінің ... және ... ... шикізаттың көп жағдайда өтімі төмендеу болады. Бұл тауардың өту қабілеттілігінің шекарасы тар, рыноктардың ... ... ... жөне ... және ... ... олар ... бір-бірінен алшақ болады, астыққа қарағанда алыпсатарлық әлсіздеу болады. Астық иесінің рыноктың бағасынан бағаны сәл төмендетіп, бәрін сатып жіберуіне ... бар, ал ... олай ... ... ... бұл жерде шикізаттың иесі бәрін сатып жіберуіне болады, ... ... көп ... ол бір ... ... ... сата ... қалуы мүмкін, біраз уақыт бойы күтуіне тура келеді./7, 12 ... ... ... І - тарауында мынадай мәселелер қаралды: Тауар биржасының мәні, қажеттілігі, беталысы және ... ... құны ... көрінеді. Мысалы, өндіруші қоғамға бір қажетсіз тауарды шығарса, ол ... оны ... ... ... ... ол тұтыну құны тұрғысынан қоғамдық қажетті де, оның мүшелерінің қажетін де ... ... Егер ... жеке ... ... ол тез ... өтіп кетеді, ақшаға айналады. Міне, тауар мен ақша арасындағы әрі бірлік, әрі қарама-қарсылық осылай түсіндіріледі. Қазіргі рынок ... бұл ... ... ... жөн.
Тауар өндірісінің екінші алғы шарты тауар өндірушінің жеке меншігі ... ... ... ... тауар өндіруші өз мүлкін еркін сатуға, басқа жерге апарып өткізуіне ... ... ... ... ... ... ... тарихи сатылардан өтті. Алғашқы адамзат қоғамына белгілі қауымдық, тайпалық меншік болды. Бұл меншіктің пайда болуы алғашқы қауымдағы адамдардың ... ... ... ... ... күн ... ... туған қажеттілік. қоғамдық қауымның меншігі өндіргіш күштердің нашар дамуының салдары.
Тауардың ... -- ... ... ... өзінің айырбастау деген райынан қайтатын болса немесе тауар, оны алдағы ... ... ... ... онда игілік тауар болудан қалады.
Тауардың сипаты игіліктің қасиетін құрамайды, тек шаруашылық жүргізуші субъектіге ауысу қатынасымен ерекшеленеді. Белгілі бір игіліктер олардың ... ... ... ... ... ... үшін ... Бір уақыт аралығыңца бір қолдан екінші қолға өту кезінде, бірінші иегерінен соңғысына ... біз ... ... деп ... ал игілік өзінің экономикалық мақсатына жетіп, тұтынушының қолына тигенде, олар тауар болудан кетіп, тұтыну игіліктері ретінде болып ... ... ... ... ... ... ... өңдеген түрінде.
Ал, ІІ - тарауында: Тауарлардың өткізілу қабілеттілігі көлемдік тұрғыдан әлі ... ... ... және ... ... операциялары үшін негізі бар көлеммен шектеулі. Бір тұлғаның тауарға деген қажетгілігі соншалықты үлкен ... оның ... ... оның ... белгілі бір уақыт аралығыңда тұлға тағы да тауар алады деп санауға болмайды, тіпті осы шекараның ішінде тұлға айырбасқа ... ... бар ... ... ... ... алуға дайындығын бідціреді.
Керісінше, жоғарыда көрсетілген тұлғаның қолындағы киімдерге, төсек жаймаларына, дайын ... біз ... ... ... бұл ... өткізуге деген қабілетін жоғалтуға жақын қалар еді, ең кем ... ... еді. Бұл ... ... ... ... ... белгілі саудагерлердің қолында өткізу қабілеті өте жоғары болар еді немесе егер бұл тауарлар қолданыста болды ... кір ... ... деген күдік туса, онда оның өткізу қабілеті төмендей бастаған болар еді, сондықтан олар экономикалық айырбаста қолдан қолға өтуге жарамайды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* ... ... ... ... ... ... арнаған 6 наурыз 2009 жылғы атты Жолдауы
* Сахариев С.С , ... - 2003 ... ... Ө.Қ. , ... - 2002 ... ... ... негіздері, 2005
* Экономика // Әлемдік классика - Алматы - 2005
* ... Г.М. ... ... негіздері// Алматы 2007
* Шеденов В.Қ. Жалпы экономикалық теория// Алматы - 2006
* Ахметов К.Г. ... ... - ... ... ... А.А. Производственный менеджмент, Астана - 2004
* Макконел К.Р. , Брю С.Л. , М., 2002
* Әубәкіров , ... - ... ... В.Р. ... М., ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тауар тарату арналары. өткізудің маркетингтік жүйелері35 бет
Тауар өткізу арналарының мәні, қызмет аясы28 бет
Тауар өткізу арналарының мәні, қызмет аясы, түрі және деңгейлері20 бет
Тауар өткізуді жоспарлау31 бет
Тауарды өткізу арналарының мәні және қызметі15 бет
Тауарды өткізуді ынталандыру23 бет
Тауардың өмірлік цикл кезеңдері. Өндіріс. Өнімді сатып өткізу23 бет
Тауарларды өткізу нарығын қалыптастыру68 бет
"Ұлан" шаруа қожалығы17 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь