«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1КӘСІПОРЫНДАҒЫ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қысқа мерзімді міндеттемелердің экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Бюджетпен және банк ұйымдарымен есеп айырысу операцияларының негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

2«КАЗТРАНСГАЗ.АЛМАТЫ» АҚ.НЫҢ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1 Кәсіпорынның жалпы экономикалық көрсеткіштері және есеп саясаты..20
2.2 Бюджетпен және бюджеттен тыс мекемелермен бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.3 Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу есебі ... ... ... ..39
2.4Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төлеу есебін ұйымдастыру.43

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
КІРІСПЕ

Курстық жұмыстың өзектілігі. Еліміздің даму кездерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Бухгалтерлік есеп және есеп беру мәліметтері шаруашылық жүргізуші субъектілердің және олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық жоспарлар жасап, оның орындалуын бақылау үшін қолданылады.
Елімізде 1997 жылы 1 қаңтардан бастап 2003 жылдың 1 қаңтарына дейін қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары басшылыққа алынып келді, 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарын қабылдадық. Қаржылық есеп беру екі бөліммнен тұрады. Бірінші бөлім жеке кәсіпкерлер және орташа кәсіпорындарға арналған, екінші бөлімі Қазақстан территориясындағы үлкен кәсіпорындарға және шетелдік серіктестік ұйымдарға арналған [1, 87 б].
Кәсіпорын қаржылық – шаруашылық қызметті жүргізу кезінде қызқа мерзімді міндеттемелері пайда болады. Себебі, бюджетпен, банктік ұйымдармен есеп айырысу, жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысу, жұмысшылар мен қызыметкерлерге еңбекақы төлеу сияқты міндеттемелері туындайды.
Қысқа мерзімді міндеттемелерге 12 айдың ішінде өтелуі тиіс кредиторлық берешектер жатады.
Ағымдағы міндеттемелерді ашып көрсеткен кезде, кредиторлардың талабы бойынша төленуге тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың ішінде өтелуге тиісті қысқа мерзімді міндеттемелердің бөлігін қоса алғанда мынадай баптар ашылуы тиіс: қысқа мерзімді несиелер; салықтар бойынша берешек; төлеуге арналған дивиденттер; жұмысшылар мен қызыметкерлерге еңбекақы төлеу; жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу.
Экономиканың қай саласындағы болмасын шаруашылық субъектілер мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жасауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, өндірісті ұлғайтуға, өндіретін өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және де қоршаған ортаны сақтап, оған зиян келтірмеуге мүдделі [2].
Курстық жұмыстың мақсаты – Алматы қаласындағы «КазТрансГаз-Алматы» Ационерлік Қоғам материалдары негізінде қысқа мерзімді міндеттемелердің бухгалтерлік есебін ұйымдастыруды және талдаудауды тану болып табылады.
Курстық жұмыстың міндеті. Осы мақсатқа жету үшін келесідей сұрақтар қарастырылды:
1. Қысқа мерзімді міндеттемелердің мазмұны және олардың жіктелуі;
2. Несие операцияларының негізі және оның түрлері;
3. Бюджетке түсетін салық және салық салу түрлері және оның есебін ұйымдастыру;
4. Еңбекақы түрлері және есебінің жүргізілуі;
5. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуын ұйым-дастыру;
6. Кәсіпорындағы қысқа мерзімді міндеттемелердің бухгалтерлік есебін ұйымдастырудың жетілдіру жолдары
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс: кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылғын әдебиеттер тізімінен тұрады. Әр бөлім бөлімшелерден құралған:
Бірінші бөлімде кәсіпорынның қысқа мерзімді міндеттемелерінің ұйымдастырылу тәртібі, мазмұны көрсетілген.
Екінші бөлімінде бюджетке түсетін салық және салық салу түрлері және оның есебін ұйымдастыру, еңбекақы түрлері және есебінің жүргізілуі, жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуын ұйымдастыру көрсетілген.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 87-бет
2. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., Жұмағалиева Ж.Т. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы – Экономика 2001 ж.
3. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. 254-бет
4. ТөлегеновЭ.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері, А., Экономика. 2001ж-200б.,
5. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. 278-бет
6. ҚР Еңбек Кодексі – 2007 жылдың 15 мамырынан, №251-ІІІ 3ҚР
7. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. 304-бет
8. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдері туралы» кодексі (Салық кодексі) Астана, 2010 ж
9. А.Д. Үмбеталиев, Ғ.Е. Керімбек. «Салық және салық салу», Алматы, Экономика, 2006
10. Ақша, несие, банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың жалпы ред. — Алматы: Экономика, 2001.
11. Экономикалық теория негіздері, Оқулық. – Алматы, 2005
12. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердің операциялары. — Алматы: Қазақ университеті, 2002
13. К.З.Хамитова, Экономика және кәсіпкерлік негіздері. – Астана, 2007
14. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі
15. Укашев Б.Е., Әжібаева З.Н. Бухгалтерлік есеп теориясы, А.,Ұлағат университеті. 1999ж-220б.,
16. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 11-бет
17. Лоханина И.М., Золкина З.К. Основы анализа финансового состояния предприятия. Учебное пособие - Ярославль, 2003.
18. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2007.
19. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 236-бет
20. Мақыш С.Б. Комерциялық банктердің операциялары. Оқу құралы. – Алматы. – 2004
21. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 278-бет
22. Әкімбекова Ш. Қазақстандағы еңбек нарығының қалыптасу ерекшеліктері. – Жаршы. -2005
23. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 290-бет
24. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 291-бет
25. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия. -Интел-Синтез, 2004.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1КӘСІПОРЫНДАҒЫ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 ... ... ... ... ... және банк ... есеп айырысу операцияларының
негізі......................................................................
....................................................9
2«КАЗТРАНСГАЗ-АЛМАТЫ» АҚ-НЫҢ ... ... ... ЕСЕБІН
ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1 Кәсіпорынның жалпы экономикалық көрсеткіштері және есеп саясаты..20
2.2 Бюджетпен және ... тыс ... ... ... ... және ... есеп ... мен қызметкерлерге еңбекақы төлеу есебін ұйымдастыру.43
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................49
ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................................
..................51
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Еліміздің даму кездерінің қай сатыларында
болмасын дамудың ... ... ... ... және ... ... шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын дұрыс
ұйымдастырудың маңызы зор.
Бухгалтерлік есеп және есеп беру ... ... ... және ... ... бөлімшелерінің қызметін жедел
басқару үшін, экономикалық жоспарлар жасап, оның орындалуын ... ... 1997 жылы 1 ... ... 2003 ... 1 ... дейін
қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары басшылыққа алынып келді, 2003
жылдың 1 қаңтарынан бастап қаржылық есеп берудің ... ... ... есеп беру екі ... ... Бірінші бөлім жеке
кәсіпкерлер және орташа кәсіпорындарға арналған, екінші ... ... ... кәсіпорындарға және шетелдік серіктестік ұйымдарға
арналған [1, 87 б].
Кәсіпорын ...... ... ... ... ... мерзімді
міндеттемелері пайда болады. Себебі, бюджетпен, ... ... ... ... мен мердігерлермен есеп айырысу, жұмысшылар мен
қызыметкерлерге еңбекақы төлеу сияқты міндеттемелері туындайды.
Қысқа мерзімді ... 12 ... ... ... тиіс кредиторлық
берешектер жатады.
Ағымдағы міндеттемелерді ашып көрсеткен ... ... ... ... тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың
ішінде өтелуге тиісті қысқа мерзімді міндеттемелердің ... қоса ... ... ... ... қысқа мерзімді несиелер; салықтар бойынша
берешек; ... ... ... ... мен ... ... жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу.
Экономиканың қай саласындағы болмасын шаруашылық субъектілер мен еңбек
ұжымдары ... пен ... ... жасауға, өндіріс қалдықтарын
азайтуға, ысырапты жоюға, өндірісті ұлғайтуға, өндіретін ... ... ... және де қоршаған ортаны сақтап, оған зиян ... ... ... мақсаты – Алматы қаласындағы ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелердің
бухгалтерлік есебін ұйымдастыруды және талдаудауды тану болып табылады.
Курстық жұмыстың міндеті. Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... және ... жіктелуі;
2. Несие операцияларының негізі және оның түрлері;
3. Бюджетке түсетін ... және ... салу ... және оның ... ... ... және ... жүргізілуі;
5. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуын ұйым-дастыру;
6. ... ... ... ... ... ... ... жолдары
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс: кіріспеден, екі ... ... ... ... ... Әр ... ... бөлімде кәсіпорынның ... ... ... тәртібі, мазмұны көрсетілген.
Екінші бөлімінде бюджетке түсетін салық және салық салу ... ... ... ... ... ... және есебінің жүргізілуі,
жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... ... ... ... ... ... ... НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қысқа мерзімді міндеттемелердің экономикалық мазмұны
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің ... ... ... ... ... басқа қатыстырылған (тартылған) капиталдарды
да қолданады. Бұл қатыстырылған капитал бухгалтерлік есепте ... ... Кез ... ... ... ұйым сол ... өндіру үшін
қажетті шикізаттар мен материалдар алғаны үшін жабдықтаушы-мердігерлердің
алдында міндетті болса, ... ... ... ... ... ... ... яғни қызмет көрсетуші ұйымның алдында қарыз
болуы ... ... ... де немесе саудамен де ... өзі ... ... ... ... ... олардың істеген еңбегі үшін, сондай - ақ бюджетке ... үшін ... ... оның ... ... ... ... Қазіргі
таңда қаржының жетіспеушілігінен банктер, банктен тыс мекемелерден, ... ... ... алып ... ... ... ... сондай-ақ
міндеттемелерін шектен тыс көбейтіп алып, оны қайтаруға мүмкіншілігі болмай
жабылып, аукционға салынып, ... ... ... ... ... Осы
айтылған міндеттемелер есебі бухгалтерлік есептегі ең негізгі, яғни ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің есебі типтік шоттар ... деп ... ... ... есептеліп жүргізіледі [3, 254
б].
Міндеттеме – бұл бір тұлғаның (борышкер) ... ... ... ... ... ... ... істі орындау борышы немесе
міндеті. Борышқордың нақты әрекетіне мыналар жатады: мүлікті беру, ... ақша ... және ... әйтпесе белгілі бір әрекеттен тартыну
(бас тарту) ал кредит беруші борышқорынан өз міндетін орындауын талап ... ... ... ... ... ... субъектінің берешегі.
Бұл берешекті реттеу (жою) ... ... мол ... ... ағынына әкеп соғады. ... ... ... ... ... ағымдағы құны ретінде өлшенеді.
Міндеттемелерді реттеу мынадай тәсілдермен іс жүзіне асырылады:
- ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені басқа міндеттемемен ауыстыру;
- міндеттемені капиталға аудару.
Міндеттеме ағымдық ... ... ... ... ... ... ... күннен 12 айдың ішінде өтеледі) және ұзақ
мерзімді (төлеу мерзімі бір жылдан көп) болып ... ... ашып ... ... ... ... ... тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір ... ... ... ... мерзімді міндеттемелердің бөлігін қоса алғанда
мынадай баптар ашылуы тиіс: ... ... ... ... ... төлеуге арналған дивиденттер; жұмысшылар мен ... ... ... және ... есеп айырысу.
Кәсіпорын өз өндірісінің тиімді және ырғақты жұмысын ... ... ... материалдық-техникалық базасын жасайды, яғни өндіріске қажет
қорларын құрайды. Кәсіпорынды жабдықтау экономикалық және ... ... ... жүргізіледі. Кәсіпорын өзінің ұдайы өндірісін
қамтамасыз ету үшін өнім ... ... ... ... келісімшартқа отырады [4].
Өнім жеткізушілермен есеп айырысу есебі арнайы нысандағы ... ... ... ... шот-фактурасы немесе төлем талап
тапсырмалары бойынша ... ал бұл өз ... ... ... бойынша
есеп айырысуларды бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Келіп түскен шот-фактураларды алдымен «Келіп ... ... ... тіркейді. Қоймаларға құндылықтардың түсуіне қарай журналда кіріс
құжаттары бойынша есепке алынады да, ... ... ... ... жүктерді іздестірумен байланысты сұрау салудың нәтижесінде алынған
деректер негізінде келіп түскен күнін жазып қояды. ... ... ... ... ... ... ... бақыланады. Журналға
жабдықтау бөлімінің тауарлы – көлікті ілеспесі ... ... ... қабылдау туралы актілері негізінде ... ... ... түсуіне қарай жазып отырады. «Ескерту»
бағасына шоттың төленуі, ... бас ... ... ... ... ... басқалары жөніндегі мағлұматтар жазылады. Журналға ... шот – ... ғана ... ... ... тіркеу номерін көрсете отырып, түскен жүктердің
акцептелген шоттары бухгалтерияға беріледі. ... ... ... және ... есеп ... ... ... журналға
жазылады, ал ол үшін кезең бойынша жүреді.
Бірінші кезеңде журналға акцептелген шот – фактура және ... да ... ... ... ... ... жазулар жазылады. Бұл ретте тіркеу
нөмірі мен төлем ... ... ... ... шот ... акцептің сомасы жазылады.
Екінші кезеңде журналда қоймадан ... ... ... ... ... ... ... – көліктік құжаттары, материалдар
қабылдау туралы актілері) негізінде жазылады. ... осы ... ... түскен құндылықтардың есептік немесе келісім шартта
көрсетілген бағасы бойынша ... құны және ... ... ... ... ... ... бойынша жекелеген шоттар шегінде
төлем талап – ... ... ... ... құны ... көрсетіледі.
Кіріс құжаттары мұқият тексерілуі және ... ... ... ... ... ... ... Егер жүктерді қабылдау
кезіндегі жабдықтаушының немесе көлік ұйымының кінәсінен ... ... ... ... Осы ... ... – шарт ... сомасы 1% мөлшерінде өтеледі.
Сондай-ақ журналда жұмыстар мен қызметтер берушілермен есеп айырысулар
есебі бойынша ... да ... ... ... немесе
қызметті көрсеткені үшін берілген шот – ... ... ... ... оның не үшін ... ... кезеңде журналда шот – фактурасының төленгені көрсетіледі. Төлем
туралы белгілер банктегі есеп ... және ... да ... ... ... ... расталады. Айдың аяғында ... ... және ... ... ... қалдықтары шығарылады.
Жабдықтаушыламен есеп айырысулар есебі жөніндегі журналда ай аяғында
талданған қалдықтар көрсетіледі. ... ... ... негізінен
жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу жөніндегі қалдықтар
туралы мағлұмат алуды қамтамасыз ету үшін және есеп ... ... ... мына төмендегі топтардан қалыптасады, атап айтсақ: төлеу мерзімі
келмеген есеп ... ... ... ... қалған жабдықтардан; мерзімінде төленбеген есеп айырысу
құжаттары бойынша ... ... ... ... ... ... түрінде
көрсетеді: төлем мерзімі келмеген, төлем мерзімі өткен вексельдер бойынша,
жолдағы материалдар [5, 278 б].
Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері.
Жалақы екі түрге бөлінеді:
- негізгі;
- қосымша.
Негізгі – бұл қызметкерлерге нақты жұмыспен ... ... ... жұмыстары мен өнеркәсіптік өнімдерінің саны мен сапасы үшін
белгіленген ... мен ... ... ... ... ... құрамына кіретіндер:
- жұмыс істеген уақытына ... ... ... кесімді
бағалаулар немесе орташа табыстар бойынша есептелген жалақы;
- қызметпен өткерген жылдар үшін ... ... ... өзгеруіне байланысты кесімді ақы алушыларға қосымша
қызмет;
- кесімді ақы алушыларға үдемелі бағалаулар бойынша қосымша ақы;
- ақшалай және ... ... және ... ... бекітілген
тәртібіне сәйкес төленген сыйақылар, қосымшалар;
- мерзімнен тыс уақыттағы жұмыс үшін қосымша ақы;
- түндегі жұмыс үшін ... ... ... ... жоқ тұрып қалуға төлемдер.
Қосымша – бұл қызметкердің кәсіпорында жұмыс жасамаған уақытына ҚР
заңдарына сәйкес есептелетін жалақы.
Қосымша ... ... ... балаларын тамақтандырушы аналардың жұмысындағы үзіліс уақытына төлем;
- жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарына төлем;
- мемлекеттік және қоғамдық міндеттемелерді ... ... ... төлем;
- негізгі және қосымша демалыстар уақытына төлем;
- пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы;
- ... ... ... ... ... ... сақтандыру қаражаттары есебінен
еңбекке уақытша жарамсыздық жөніндегі жәрдемақыны алады.
Негізгі және ... ... ... қорын құрады. Жалақы қорының
құрамына жалақының ... ... ... ... ... ... заңға сәйкес қызметкердің жұмыс жасамаған уақытына есептелген ақша
сомаларын қоса ... ... ... ... нысанда есептелген жеке
әлеуметтік жеңілдіктер қосылады.
Кәсіпорынның жоспарымен белгіленген, жалақы төлеу шығыстарының ... ... қоры деп ... Ал есепті кезеңде қызметкерлерге нақты
төленуге тиіс жалақының сомасы кәсіпорындағы жалақының есептік қоры деп
аталады.
Бухгалтерлік ... ... ... 2 ... ......... нысан кезінде еңбекақы төлеу ... ... ... ... ... қызметақылар бойынша жүргізіледі. Еңбекақы
төлеудің мерзімдік нысаны мынадай жағдайларда ... ... өнім ... ... ... әсер ете ... ... бағалауға қажетті шығарылымның көрсеткіштері толық емес;
- жұмыс уақытын пайдалануға қатаң бақылау ұйымдастырылған, ... ... ... қатаң есеп жүргізіледі;
- жұмысшыларды ... ... ... яғни жұмысшының
біліктілігі орындалатын жұмыстың разрядына сәйкес келуі;
- қызметкерлерге еңбекақы ... ... ... жай және мерзімді сыйақылар болып бөлінеді.
Жай мерзімдік еңбекақы тек жұмыспен өтелген уақытпен және қызметкердің
тарифтік ставкасымен немесе ... ... ... ... ... үш түрлі әдісі қолданылады:
- сағаттық;
- күндік ақы;
- айлық ...... ... ... тек ... ... ... уақыт
қана ескеріліп қоймай, сондай – ақ еңбектің соңғы нәтижесі ескеріледі [6].
Кесімді еңбекақы шығарған өнімін ескеруге болатын жұмыскерлерге ... Бұл ... ... ... 5 жүйесі бар:
- тікелей кесімді жүйе;
- кесімді – сыйақылық жүйе;
- ілгерішіл – кесімді ... ...... ... ... ... кесімді төлемде жалақының мөлшері тек шығарылған бұйымның саны
мен өнім ... үшін ... ... ... болады.
Кесімді – сыйақылық төлемде кесімді жалақы сомасынан басқа, белгілі бір
сандық және сапалық көрсеткіштерге қол ... үшін ... ... – кесімді төлемде өндірілген өнімді белгіленген нормалар
шегінде тікелей бағалаулар ... ... ... Ал ... ... шығару көтермеленген бағалаулар бойынша төленеді.
Жанама – кесімді жүйе жабдықтарға және жұмыс орындарына ... ... ... ... өсіруге ынталандыру үшін
қолданылады. ... ... ... олар қызмет көрсететін негізгі
жұмысшылар ... ... ... ... – кесімді бағалаулар төленеді.
Аккордтық жүйеде орындалатын жұмыстың көлемі алдын ала белгіленіп,
бағалау белгіленеді. ... ... ... ... арқылы бағаланады.
Жұмысты орындауға наряд жазылады да, онда табыстың жалпы сомасы, жұмысты
аяқтау ... ... мен ... мөлшері көрсетіледі. Бұл құрылыс
саласында жиі қолданылады [7, 304 б].
1.2 Бюджетпен және банк ... есеп ... ... ... ... алдындағы әрбір салық төлеушінің
міндеттемесі болып табылады және ол салық заңына сәйкес ... ... ... және ... ... ... алымдар мен салымдарды және басқа да міндетті төлемдерді
белгілейтін, ... ... ... ... ... баж ... мен төлемдері мәселелерін қоспағанда, Қазақстан Республикасындағы
барлық салықтық қатынастарды ... ... – бір ... құжаты болып
табылады.
Салық кодексі салықтардың толық тізімін, оларды есептеу тәртібін, салық
салу объектілерін, салықтың негізгі түрлері бойынша төлеушілерін анықтайды.
Салықтар, ... мен ... да ... ... деп ... ... ... Қазақстан Республикасының бюджет жүйесіне ... ... ... ... ... ... және басқа да міндетті төлемдерді енгізу ... ... ... ... ... ... заң ... жүктелген. Бұл кезде: салық салынатын объектісі және салық
салумен байланысты объектілері: мүлік және әрекеті болып табылады, егер ... бар ... онда ... ... ... де пайда болады.
Салық базасы деп – құқықтық, физикалық базасын ... және ... ... ... да ... ... салық салуға жатуы мүмкін. Салық
базасының негізінде салық сомасы және ... да ... ... мөлшерлемесі – салық базасының өлшем бірлігіне есептелген ... ... ... ... ... ... немесе абсолюттік
сомасы бойынша салық базасының өлшем ... ... ... ... – бұл ... кезеңі, әрбір салық түріне және салық
кодексінің басқа да ... ... ... етіп ... ... ... ... салық базасы анықталынып бюджетке ... ... ... да ... ... есептелінеді.
Қазақстан Республикасындағы салық заңы – мүліктің кірістелген және
тауарды сату ... ... ... көрсетілген, жұмыстың
атқарылған кезеңімен ... ... мен ... табысының кезеңіне
қарамастан, салықтық есептің әдісіне орап есептеу әдісі бойынша құрылады.
Қазақстан Республикасында әрекет етіп ... ... мен ... ... ... ... төлемдердің сызбасы төменде көрсетілген.
Корпоративтік табыс салығының салық салынатын негізгі объектісі салық
салынатын табысы ... ... оның ... ... ... жиынтығы мен
шегерімнің арасындағы айырмасы арқылы анықталады:
Салық салынатын ... ... = ... ... – Шегерімдер
Жылдық табыс жиынтығына: жөнелтілген ... ... ... ... және де басқа да операциялар үшін, салық ... ... ... ... ... қаражаттар, өзара есеп айырысу ретінде
үшінші тұлғаларға жіберілген, тікелей, не ... ... ... ... ... кіреді.
Кәсіпкерлік қызметтен түсетін кірістерге: өнімді сатқаннан түсетін
кірістер; ғимараттарды, қондырғыларды сату кезінде құнының ... ... ақ ... ... ... ... ... құндарына
түзетулерді есепке алу барысында түскен кірістер, соның ... ... ... дивиденттер; ақысыз алынған мүліктер мен ақша қаражаттары;
мүліктерді жалға беруден түсетін кірістер; рояльти; мемлекеттен және ... ... ... алынған жәрдем ақшалар; кәсіпкерлік қызметтен немесе
оның қызметін шектеуден ... ... ... ... ... ... және тағы ... жатады.
1кесте – Корпоративтік табыс салығының көрсеткіштері
|Корпоративтік табыс |Салық салынатын объектілер ... ... ... ... | ... |
| | |есі | ... ... ҚР ... ... табыс |20 % ... ... | | |лық жыл |
| ... ... ... ... |15% | |
| ... салықтар | | ... ... ҚР ... ... табыс |10% ... ... олар | | |лық жыл ... жер ... | | | ... ... б.т. | | | ... тұрақты ұйымдар |Салық салынатын табыс |20% ... ... ... | | |лық жыл ... ... | | | ... емес ... | | ... | | | |
| ... ... |15% | ... ... ... |Төлем көзінде алынатын табысқа |15% ... ... ... ... салықтар: марапаттау | |лық жыл |
|емес заңды тұлғалар ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| | | | |
| | | | |
| ... ... |10% | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... қайта |5% | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... |5% | |
| ... қызмет | | |
| ... ... ... | | |
| ... да ... |20% | ... ҚР 2010 ж 10 ... ... төленетін салықтар мен
басқа да төлемдер» кодексі негізінде құрылған
Төлем көздерінен ұсталатын салықтар. ... ... ... 15% ... ... ... көзінен ұсталатын табыстардың
қатарына:
- дивиденттер;
- депозиттер ... ... ... ... ... және
ұйымдарға салған салымдары бойынша ... ... және ҚР ... алып ... ... ... ... асырғаны үшін
төленетін депозиттері кірмейді);
- ... ... ... ... ... сомасы (банк – резидент,
зейнетақы жинақтау қоры, ... ... ... кірмейді);
- бағалы қағаздарды шығарғаны үшін төленетін марапаттау ... де ... ... ... ... ... және оларды
растайтын құжаттары болса, онда олар корпоративтік табыс салығының зачетына
жатқызылады.
Резидент емес ... ... таза ... 15% мөлшерлемесінде
салық ұсталынады. Олардың таза ... ... ... ... пен
корпоративтік салық сомасының айырмасынан шығады.
Төлем көзінен ... ... ... ... ... ... салық төлеушінің табысына алынады, олардың қатарына:
- еңбеккерлердің табысы. Төлем көзінде табыс салынатын, еңбеккерлердің
табысына ... ... ... ... ... ... ... жатады, оған әрекет етіп тұрған салық заңында ... ... ... ... материалдық олжасы, әлеуметтік және материалдық
олжасы, әлеуметтік және материалдық игілік тағы басқа табыстары кіреді.
Қосылған құн салығы. Бұл өндіріс ... және ... ... ... ... сату ... салынатын құн бөлігінің
бюджетке аударылатын, қосылған құны салығы болып табылады, сондай-ақ ҚР-ның
аумағына тауарларды импорттау ... ... ... ... жататын қосылған құн салығы тауар айналымына ... ... ... ... ... ұсталынады. Қосылған құн
салынатын объектілері болып, салық салынатын импорт болып табылады.
Сондай-ақ еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... құнға салынатын салық енгізіледі.
Салықтан босатылған тауарлардан басқа, сырттан әкелінетін тауарларға
салық салынады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және қара металлдардың сынығын қоспағанда, тауарлардың
экспортына нольдік мөлшерлеме ... ... ... ... ... ... мөлшерлілігі салық салынатын
айналымның 12% құрайды.
Салық салынатын айналым ... ... ... ... ... құн
салығының сомасы сатылған тауарға есептелген ҚҚС сомасы мен ... ... ... жататын ҚҚС сомасының арасындағы айырмасынан шығады.
ҚҚС төлеушінің тауарды сатуы бойынша жасаған ... ... ... ол ... салынатын айналым болып табылады. Салық Кодексімен
босатылғандар ... ҚР ... ... орны болып табылмаса, онда олар
салық салынатын айналымға ... ... ... ... ... құн ... ... қоспай, тариф пен тараптардың мәмлесі
бойынша белгіленген бағасын қолдана отырып, тауардың сатылған құнын ... ... ... ... ... ... келген тауарларға салық
салынады (ҚҚС босатылғаннан басқасы). Оларға салынатын салық деңгейі ҚР
кеден ... ... ... және оларға кеден құны да қосылады.
Акциздік салық – сатып алушы төлейтін тауардың бағасына немесе тарифіне
қосылатын жанама ... ... ... ...... ... ... салықты |Салық салынатын |Салық мөлшерлемесі |Салық кезеңі |
|төлеушілер ... | | ... ... ... ... ... ... |Календарлық |
|резиденттері, ҚР |ке келген |табысынан-11% |ай, әр ... ... ... ... ақшалай |Қалған басқа барлық|сайын есеп ... өз |да, ... да ... 11% ... ... ... жүзеге |нысанындағы | | ... ... | | ... | | | ... ... ... |өзі үшін 3 ... | ... ... ... ... ... |
| ... өзін ... жұмыскер үшін| |
| ... ... ... есептік | |
| | ... | ... ... | ... ... | |
| | ... 20% | ... ҚР 2010 ж 10 ... ... және ... ... ... да
міндетті төлемдері туралы» кодексі негізінде құрылған
Жер салығы. Салық салу мақсатында барлық жер ҚР-ның заң ... ... ... және ... бір ... ... ... салығы олардың меншік құқын, тұрақты пайдалану құқын, уақытша тегін
пайдалану құқын растайтын құжаттардың негізінде есептелінеді және әр ... ... ... ... бойынша есебі мен мемлекеттің үлесі бойынша
мәліметін жер ресурстарын басқаратын өкілетті органдарға ... ... ... ... ... есепте тұрған меншік
және меншікті сенімді басқаруға, шаруашылықты ... ... ... ... ... ... ... табылады.
- Көлік құралдарына салынатын салық жыл сайын төленеді және ... ... ... төлем жасалады және олар көлік
құралдарының қуатының әр киловатынан алынатын ... ... ... ... [9].
3 кесте – Мүлікке салынатын салық көрсеткіштері
|Мүлік салығын |Салық салынатын ... ... ... ... |объектісі | ... ... ... ... салынатын |Салық ... ... ... ... ... |объектінің жылдық |дарлық |
|меншігіндегі ... және МЕА ... ... 0,1% |жыл |
|салық ... ... ... және жеке ... коммерциялық | ... ... ... ... | |
| ... тұрған |әлеуметтік сферадан, | |
| ... ... ... мен | |
| ... мәліметтері |байланыстықызметтерден| |
| ... ... |; ... ... | |
| ... ... қалдық |кадрлерді | |
| ... ... | ... ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... ... | | | ... | | | ... |Салық салынатын ... ... ... |
|кәсіпкерлердің |объектісіне, |объектінің жылдық ... ... ... ... ... 1% |жыл ... салынатын |меншігіндегі және |мөлшерінде алынады. | ... ... емес | | |
| ... ... | | |
| ... т.б. | | |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... | ... ... ... |
|меншігіндегі | ... ... ... ... салынатын | ... ... |жыл ... | ... ... ... | |
| | ... | ... ҚР 2010 ж 10 ... ... және ... ... да міндетті төлемдері туралы» кодексі негізінде құрылған
Несие.
Несие – нарықтық ... ... ... ... ... ... білдіреді. Оны барлық шаруашылық субъектілерімен
қатар, мемлекет те, ... те, ... жеке ... да ... ... болуын өнімдерді өндіру сферасынан емес, олардың айырбас
сферасыннан іздеу қажет. Тауар айырбастау – бұл ... бір ... ... ... білдіреді десе, шынымен де осындай айырбас кезінде несиеге
байланысты қатынас ... ... ... мен ... ... бір ... да ... несие – бұл ақшалай қаражаттың екі жақты қозғалысын, яғни ... ... және ... өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы – ... бір ... ... бейнелейді, яғни қаражат: дотация,
субвенция, субсидия түрінде бірлесе, олар қайтарымсыз сипатқа ... – бұл ... ... және ... ... ... пайдалануға
(қарызға) берілетін ссудалық капитал қозғалысы [10].
Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталға ... ... ... несие берушілер мен қарыз алушылар аоасындағы несиелік қатынасты
бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке ... ... ... мен ... ... жүйе ... ... отырып,
уақытша және негізгіге пайдалануға берілетін ссудалық капиталға ... ... ... ... – кәсіпорындар, ұйымдар және
бірлестіктер, сондай-ақ халық арасындағы несие қоын құру және ... ... ... ... ... бір мерзімге уақытша пайдалануға
беру негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығы [11].
Қарыз алушы – бұл ... ... және оны ... ... несиелік
қатынастың екінші жағы. Борышқор және қарыз алушы бір-бірімен жақын сөздер
болғанымен де, олардың түсініктері әр ... ... ... ... ... коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты
төлемдері кешігуі ... ... бұл ... ... да ... қатынас
туындамайды. Борыш бұл тек қана экономикалық қатынасты емес, сондай-ақ
адамзаттық қатынастар жағдайын ... ... – бұл өте ... ... ... алушы – бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар тұлға.
Қарыз ... және ... ... қатар несиенің құрылымының элементіне
берілетін объекті де жатады. Беру объектісі – бұл құнның ерекше ... ... ... ... ... айналыс шығындарынан үнемдеу қызметінің іс жүзіне асуын
несиенің ... ... ... ... ... ... түсуі мен жүмсалуы арасындағы уақытша болатын
алшақтық кей ... ... ... ... ... ... сондықтан да мұндай жағдайлада қарыз алушылардың барлық
категориялары өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің ... үшін ... ... Бұл ... ... айналымын
қамтамасыз етіп қана қоймай, айналыс шығындарын үнемдеуге де мүмкіндік
жасайды.
Несиенің формалары және ... ... ... формалары, оның
құрылымымен және белгілі бір дәрежеде несиелік қатынастардың мәнімен тығыз
байланысты келеді.
Несиенің формасы – бұл несиелік қатынастар ... ... ... яғни әр ... ... және ішкі өзгерістер барысында толық
сақталатын ... ... ... мен ... алушылар арасындағы байланыстар қалай
өзгергенімен де, несиенің формасы сол күйінде сақталады.
Несиенің екі формасы бар: тауарлы және ... ... ... ... ... – коммерциялық, ал ақша түріндегі несиені банктік деп
атайды.
Қалған несиенің түрлері осы екі ... ... ... ... ... – бұл қарыз берушінің қарыз алушыға ... ... ... ... – бұл ... айналысының пайда
болуына себеп болған, экономикадағы несиелік қатынастардың алғашқы формасы.
Несиенің бұл формасының басты мақсаты – ... өту ... ... одан пайда табу.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден айырмашылығы мынадай:
- қарыз ... ... ... ... ... яғни ... немесе
қызметті сатумен айналысатын кез келген заңды тұлға бола ... ... ... тек қана ... ... ... ... капиталы өнеркәсіптік немесе сауда капиталымен байланысты;
- коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі банктік ... ... ... ... ... ... мен ... алушы арасындағы несиелік мәміленің заңды
түрде рәсімделуі барысында, бұл несие үшін төленетін ақы ... ... ... ... – бұл ... ... ... алушыларға ақшалай түрде
берілетін несиені білдіреді.
Банктік несие – бұл ... ... ... ... ... ... ... Банктік несие бойынша ... ... ... шарт ... ... ... ... Банктік
несиеде несие беруші: банк және арнайы қаржы мекемелері болса, ал ... ... ... немесе бизнеспен шұғылданатын ... ... ... бар кез ... заңды ұйым болып табылады.
Мұндағы қарыз берушінің басты ... – бұл ... ... ... алу.
Несиенің түрлері коммерциялық және банктік несиеден туындайды.
Коммерциялық банктер өздерінің клинеттеріне әр түрлі несиелер ... ... ... байланысты жіктеледі:
1. Қарыз алушылар категорияларына қарай: Қаржылық институттарға
берілетін ... ... ... банктерге; қаржы-несиелік
мекемелеріне. Қаржылық емес ... ... ... ... ауыл ... ... дайындау ұйымдарына; жабдықтау-
сату ұйымдарына; кооперативтерге; жеке кәсіпкерлерге. Тұтыну ... ... ... ... қысқа мерзімді (1 жылға дейін); орта мерзімді (1
жылдан 3-5 жылға дейін); ұзақ мерзімді (5 ... ... ... және ... ... ... негізгі қорларға
жұмсалатын; айналым қаражатына жұмсалатын.
4. Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай: ... ... ... ... сақтандырылған, қамтамасыз етілмеген: сенім
(бланктік) несиесі.
5. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
- ... ...... ... жетпеген, бірақ қайтуында
ешқандай күмән жоқ несиелер;
- күмәнді несиелер – қайтарылу уақыты кешіктірілген, ... ... банк үшін ... туғызатын несиелер. Соңғы қабылданған активтердің
жіктеу ... ... ... ... ... бөлінеді:
1-санатты күмәнді, 2-санатты күмәнді, 3-санатты күмәнді, 4-санатты ... ... ... ...... ... кешіктірілген, мерзімі өткен
ссудалар шотына жазылған несиелер.
6. Валютамен ... ... ... ... ... ... ... шартына қарай:
- тұтыну несиесі – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып алу үшін
және тұрмыстық ... ... ... ... ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын мүліктерді (тұрғын үйді, өндіріс
ғимараттарын, жерді және ... ... ала ... ұзақ ... ... ... несиесі – клиенттің шотынан қаражатты шегеру, дебиттік
қалдық бойнша берілетін қысқа мерзімді несиенің формасы.
- овернайт несиесі - ... ... ... бір ... берілетін
банкаралық несиенің түрі,
- онкальдық несие – кредитордың алғашқы талабы бойынша өтелетін қысқа
мерзімді несие.
- банкаралық несие – банктердің бір-біріне ... ... ... ... – тез іске ... бағалы заттарды немесе бағалы
қағаздарды кепілге алып, берілетін несие.
- лизингттік несие – құрал-жабдықтарды ... ... ... несие.
- рамбурстық несие – шикізаттарды ішке алып кіру және жартылай фабрикат
пен дайын өнімдерді сыртқа шығару тәжірибесінде пайдаланылатын несие.
- сенім ...... ... ... ... ... ... берілетін несие.
- маусымдық несие – жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен ... ... ... ... ... ... ... арналған несие.
8. Несиелеу объектісіне қарай: меншікті ... ... ... ... ... мен ... ... сыртқы
экономикалық қызметке байланысты тауарларды ... мен ... жеке ... үшін ... ... ... ... да мүліктер алуына; ломбардтық, кепілдік және ссудалық операцияларға;
театрлар және демалыс үйлерінің кірістері мен ... ... ... ... жүмсалымдарды қаржыландыруға; тез өтелген
тиімділігі жоғарғы шараларға.
ҚР-дағы несие жүйесі – жалпы банктердің (ұлттық және коммерциялық) ... ... ... ... жүзеге асыру асыратын банктік
емес мекемелердің ... ... ... банк ... ... кеңірек, яғни мұнда өзге де
несиелік мекемелер қамтылады. Әр елдің ... ... ... ... банк жүйесінің құрылымы қалыптасады. ҚР-дағы несиелік жүйе ... ... ...... жүйе, ал екіншісі – парабанктік жүйе
(банктік емес мекемелер).
Несие заңдарын білу және ... ... ... ... ... ретке
келтіру өндіріс қорларының ... мен ... ... ... бос ... ... ... пайдалануға мүмкіндік
береді.
Несиенің пайда болу заңының экономикадағы тауар-ақша қатынастарының
дұрыс жұмыс ... ... ғана ... күші бар. ... ... ... байланыстарф баламалық және тепе-теңдік қатынастарға
негізделген экономика салаларындағы ғана туындайды.
Егер шаруашылық субьектісінің өзі ... ... ... ... ... материалдық жауапкершілігі болмаса, несиелік қатынастардың дұрыс
жұмыс істеуінің, несиенің қайтарылып келетіндігінің кепілдігі болмайды.
Несиенің пайда болу ... ... ... ... ... және
инфляцияға әкеп соқтырады.
Банктік несие. Нарықтық экономикада несиенің негізгі формасы ... Бұл ... ... қатынасының обьектісіне ссуданы ... беру ... ... ... несие уақытша қаржылай көмекке мұқтаж
мамандырылған қаржы-несие ұйымдарына, көбінесе банктерге, қарыз алушы
кәсіпорындарға, ұйымдарға, ... ... ... ... ... ерекшелігі – банк өз қарыз алушыларына несиені
өзінің капиталынан ғана ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың депозитінен) береді. Қазақстан ... ... ... капиталының үлесі шамамен алғанда
18-20%-ды құрайды, ал ...... ... (депозиттер, банк
аралық қарыз ақшалар).
Осы несие ... ... ...... ... әлі ... ... ұйымдардың халықтың банкке орналастырылған
уақытша бос ... банк ... ... ... үшінші ерекшелігі – банк ақшалай қаражатты ссудаға
өздігінен өсетін құн ретінде болатын капитал ... ... ... ... ... алушы бұл ссуданы пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... саласында пайдаланғаннан кейін пайда
алады әрі оның есебінен несиелерге пайыз төлейді. Несиеге қажеттілік оның
ажырағысыз ... ... ... Банк ... ... саласына ғана
қызмет ететін коммерциялық несиеден айырмашылығы, ол сонымен қатар, өндіріс
саласына және ... ... да ... ... Банк ... қолданылу
аясы коммерциялық несиеге қарағанда әлдеқайда кең, ... ...... ... ... ... және сомасымен шетеліп
қалған [12].
6 кесте – Банк және банктен тыс мекемелердін қарыздары шоты ... ... ... ... ... шот ... шот |
|1 ... банк ... ... ... есеп |1010, 1030 |3010 |
| ... шотына келіп тусті | | |
|2 ... ... банк ... |1070 |3010 |
| ... ... ... | | |
|3 ... мердігерлерге қарыз сома банк |3310 |3010 |
| ... ... ... | | |
|4 ... ... ... ... |1610 |3010 |
| ... ... ... үшін банк | | |
| ... ... ... аванс | | |
|5 ... ... ... ... ... |3310 |3010 |
| ... ... ұйымға банк несиесінің | | |
| ... ... ... | | |
|6 ... ... бойынша ұйымның бюджетке |3110 |3010 |
| ... ... банк ... ... | | |
| ... | | |
|7 ... алынған банк несиелері | |3010 |
|8 ... банк ... ... |3010 | |
| ... ... ... есеп ... | | |
| ... ... | | |
|9 ... тыс ... ... |3310 |3020 |
| ... ... мердігерлерге карыз | | |
| ... ... | | ... ... тыс мекемелерден алынған несиелер |1040 |3010 |
| ... ... есеп ... ... төленді | | ... ... ... ... ... ... негізінде құрылған
2 «КАЗТРАНСГАЗ-АЛМАТЫ» АҚ-НЫҢ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕРІНІҢ ... ... ... экономикалық көрсеткіштері және есеп саясаты
«КазТрансГаз-Алматы» АҚ-ның есеп саясаты бухгалтерлік есепте ... ... ... есеп ... және бухгалтерлік
есеп типтік жоспары, Қоғам пікірінен шығу және оның ... ... ... ... ... және ... есептемені құрастыру үшін
Қазақстан Республикасының заңдылықтар талабына ... ... ... ... талптарынан, ережелерінен және ... ... ... негізінде құрастырылған:
1. Қазақстан Республикасының 28 желтоқсан 2007 ж. №234 ... есеп және ... ... ... Заңы ... және
толықтырулармен);
2. Бухгалтерлік есеп стандарттары (өзгертулерімен);
3. Бухгалтерлік есеп стандарттарына методикалық көрсетулері ... және ... ... есеп ... шоттар жоспары;
5. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері және басқа
да заңнамалары (өзгертулер және толықтырулармен);
6. Қоғамның ішкі құжаттары ... және ... ... ... Есеп ... ... мәліметтерге
сәйкес Қоғамның түрлі тұтынушылары үшін қаржылық, статистикалық, салықтық
және басқару есебінің есептепмесі ұсынылады: ... ... ... ... орны бойынша мемлекеттік статистика ... ... және ... ... ... компетенциясымен сәйкес.
Қаржылық есептемені және басқа да есепті-бухгалтерлік ақпаратты басқа
тұлғаларға Қоғам ... ... ... оның ... Қазақстан Республикасының Заңдылығына сәйкес беріледі.
Есеп саясатының жүргізілуіне ұйым президенті жауапты. Заңнама немесе
ұйымның жұмыс шарттары өзгерген жағдайда Есеп ... ... ... ... және тиісті тәртіпте өзгерілуі тиіс, сонымен қатар ол құжатты
пайдаланушылардың барлығына ... ... ... және ... ... Қоғам органдары: жоғарғы орган – президент кеңесі; басқару органдары
– президент;
2. Бірінші қаржылық қол қою ... ие ... ... ... ... ... және ... қаржылық қол қою құқы-
ғына ие тұлға: бас бухгалтер [13].
Еңбекақы есебі және онымен есеп айырысу.
1. Еңбекақы шығындары ... есеп ... №2 ... ... ... ... ... сәйкес жүзеге
асырылады.
2. Қоғамның жеке жұмысшы ... ... кадр ... басқа-рылады.
Жеке жұмысшы құрамының есеп ... ... ... ... ... заңына байланысты жасақталуы тиіс. Қоғам директорының
бұйрығы жұмыс беруші мен жұмысшының арасындағы ... ... және ... қызметті атқарады. Бұйрық негізінде кадр бөлімі барлық
есептік формаларды, беттік шоттарды, жеке құжаттарды, еңбек ... ... да ... ... ... ... пайдалану есебі ауытқуларды (жұмыска келмеу, кешігу
және т.б.) тіркеу жолымен жүзеге ... ... ... ... ... ... алғашқы құжат – ведомостісінің есебін пайдалану
арқылы жүзеге асырылады.
4. Еңбекақы жұмысшының қызмет түрі мен дәрежесіне, ... ... ... ... сай ... Қоғамның штаттық ... ... ... бекітіледі.
5. Еңбекақы түрі мен жүйесі, негізгі және ... ... ... ... және ... ... ... [14].
Меншік капиталы.
1. Қоғамның меншік капиталы жарғылық капиталдан, қосымша төленген ... ... ... ... және ... ... ... Қоғамның жарғылық капиталының көбеюі немесе азяюы тек ... ... ... ... ... ... ... және
Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес болуы мүмкін.
3. Қазақстан Республикасының Заңында қарасытырылған ... ... ... ... таза ... бөлу ... жалпы
жиналысында анықталады.
4. Меншік капитал есебі типтік шоттар ... 5 ... ... қарыз .
1. Дебиторлық қарыз тауарды сату және қызмет ... ... ... шот және ... ... ... ... қатар
дебиторлық қарызға жал төлемі, пайыз және басқа да алынатын, есептік
кезеңде келіп ... ... ... Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің дебиторлық қарыз түрлері
және басқа дебиторлық қарыздар, сонымен қатар болашақ кезең ... ... ... ... ... үшін ... Типтік шоттар
жоспарының 3 бөлімінің шоттары қолданылады.
3. Тиелген дайын өнім (тауар), ... ... және ... ... ... ... ... есем активтер, негізгі қралдар,
инвестициялар, қаржылық инвестициялар, және ... да ... ... ... ... бірлесіп басқарылатын заңды тұлғалардың,
еншілес және ... ... ... қарыз түрлері туралы ақпаратты
сараптау үшін 1220 «Еншілес (тәуелді) ұйымдардың қысқа мерзімді ... ... ... қолданылады.
4. Келісім – шартқа сәйкес белгіленген уақытта ... ... ... ... ... резерві құрылады.
5. Күмәнді қарыз бойынша резерв ұйымның жыл соңында жүргізілген есептік
кезеңде дибиторлық қарыздарды ... ... ... ... ... ... ... актпен рәсімделеді. Актіде
түгенделген шоттар аттары және талап мерзімдері өткен төленбеген дебиторлық
қарыздар сомасы көрсетіледі. ... ... ... ... ... аты-жөні, мекен-жайы, қарыз сомасы, себебі және пайда болу
уақыты туралы анықтама тіркелуі ... ... ... құру ... ... тауар, жасалған жұмыс
(көрсетілген қызмет) көлемінен пайыз әдісін қолданады. Күмәнді ... ... ... ... болып табылады.
7. Дебиторлық қарыздың баланста ашылуы күмәнді қарыз бойынша резервтің
шегерісінде көрініс ... ... ... ... сәйкес талап уақыты өткен
дебиторлық қарыздар үмітсіз қарыз болып ... және ... ... ... ... резерв есебінен шегерімге жатқызылады.
Кредиторлық қарыз.
1. Қоғамның түрлі заңды және жеке тұлғалармен, сонымен қатар ... ... және ... ... қаржыландыру қаражатынан алынған
серіктестік қызметін қаржыландырудан тыс алынған ... ... ... түрлері туралы ақпаратты сараптау үшін Типтік шоттар
жоспарының 6 бөлімінің шоттары ... ... ... өнім ... ... ... және ... қызмет,
сонымен қатар, жасалған материалдық есем активтер, негізгі ... ... ... және ... да ... ... құжаттарын ұсынатын бірлесіп басқарылатын заңды ... және ... ... ... қарыз түрлері туралы ақпаратты
сараптау үшін 1220 «Еншілес (тәуелді) ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардан алынатын табыс салығының есебі.
1. Қоғамда заңды тұлғалардан ... ... ... ... ҚЕХС ... табыс салығының есебіне» сәйкес міндеттеме әжісімен жүзеге
асырылады.
2. Салықтық төлемдер ... ... ... ... Төленетін табыс салығы (салық есебі бойынша анықталады);
-Уақытша айырмашылықтардың салықтық эффектісі (уақытша айырмашылықтар
сомасын ... ... ... ... арқылы аныталады);
- Есептік кезеңнің басындағы мерзімі ... ... ... ... ставкасы өзгерген кезде анықталады).
3. Бухгалтерлік және салық салынатын ... ... ... ... уақытша айырмашылықтар туындайды. Бір есептік кезеңде ... ... ... ... кезеңде күшін жояды. Тұрақты
айырмашылықтар жылдық ... ... ... ... ... ал ... айырмашылықтар уақытша айырмашылықтардың
салықтық эффектісін анықтау жолымен есептік және қаржылық ... ... ... ... салықтық эффектісі – бұл ... ... ... болған алдағы кезеңде төленетін ... ... ... ... ... ... сомасы.
Табыстар.
1.Табыс – бұл активтердің көбеюі немесе есептік кезеңде міндеттемелерді
азаюы болып табылады. Табыстар ... ... ... ҚЕХС ... сәйкес қаржылық есептемеде көрініс табу жолымен бағаланады ... ... ... ... ... ... ... және
қаржылық есептемеде табысқа ие болған кезде ғана көрініс табады.
2. Табысты есептеу және тауарды (жұмыс, қызмет) ... ... ... да табыстар, сонымен қатар ... ... ... және басқа да табыстар, сонымен қатар, сатылған ... ... ... мен ... қайтарылу табыстары туралы
ақпаратты ... үшін 6 ... ... ... ... Бір келісім немесе бір жағдайда болған табыс және шығын бір уақытылы
болып табылады.
4. Негізгі және ... емес ... ... ... ... ... ... түскен табыстар алынуы мүмкін: құрылыс жұмыстарынан;
серіктестік жарғысында көзделген басқа да табыс түрлерінен.
Негізгі емес қызметтен ... ... ... ... ... ... ... табыстан; материалдық емес активтерді сатудан
түскен табыстан; жалға ... ... ... басқа да қызметтерді
көрсетуден түскен табыстан; күмәнді кредиторлық табыстарды шегеруден түскен
табыстардан; курстық ... ... ... ... ... ... да табыстардан.
5. Тауарды өткізуден немесе қызмет көрсетуден ... ... ... ... тиіс ... ... анықталады.
Тауарды өткізуден қызметт көрсетуден түскен табыс ... ғана ... ... ... ... ... ... үлкен нақтылық (сенімділік) деңгейімен бағаланады, яғни,
келісімшартта көзделген екі ... ... ... сома сұрап отырғанын, ал
сатып алушы қандай сома беру керек екендіктерін біледі;
Мәмілемен байланысты ... ... ... алынуы
ықтималдығы болады, яғни, қызмет көрсетуші өзінің ... ... ... ... үшін ... сомасын клиенттің төлейтінін анық біледі.
6. Табыс аралық төлем немесе алынған ... ... ... болып
саналмайды.
7. Жыл ішінде алынған өндірістің таза табысы қоғамның Жарлығына сәйкес
бөлістіріледі.
8. Тауарды сатудан түскен ... ... ... және ... ... ... ... ұйымның сатып алушыға меншік иесі құқығын
беруі; мәміле бойынша нақты және жоспарлы шығындарды бағалау үлкен деңгейлі
сеніммен ... ... ... ... ... ... жалпы талаптарды және келесілерді
сақтаудан табыс болып саналады: мәміленің аяқталу сатысы үлкен ... ... ... күнге анықталады; мәміле кезінде туындаған
шығындар және мәмілені аяқтауға ... ... ... деңгейлі сеніммен
(нақтылықпен) бағаланды; сипатына қарай мәміленің аяқталу ... ... ... ... ... ... ... түрде анықталады.
10. Пайыз, роялти және дивиденттер түрінде түскен табыс ... және ... ... ... болып саналады: пайыз, активтен
түскен нақты табысты есептейтін уақытша ... ... ... ... мазмұнына сәйкес аудару әдісі бойынша анықталады; дивидент,
акционерлердің оны алу құқығына ие болғанда ғана анықталады.
11. Қоғамның негізгі ... ... ... есепте үшін шот
атауларына қатысты 6 Типтік шоттар жоспар шотына ... ... ... ... да сату ... табыс, күмәнді кредиторлық қарыздарды шегеру
және басқа да табыстарды апарады. Осы аталған ... әр ... ... ... ... ... шот ашуы керек. ... әр ... ... ... көлемі (саны) мен атау
пайдалану, керек деңгейіне қарай өзгеруі мүмкін.
12. ... ... ... ... жұмыс мерзімі өзіне бірнеше
кезеңдерді кірістіретін жағдайда, ... ... ... жұмысты
талдау жолымен анықтайды.
Шығындар.
1. Шығын – бұл экономикалық ... ... ... ... ... азаюы, немесе пайда (табыс) алуда шаруашылық қызметті
нәтижесінде пайда болған міндеттемелер.
2. Шығындарды көрсету үшін ... ... ... ... ... ... шоттар жоспарының 7 «Шығыстар» және 8 «Өндірістік
есеп ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелеріне сәйкес бұл
шығындарды тудыраты 2421-2428, 1310-1315, 3350, 3310 және бағы ... ... ... ... шот ... 8 ... шоттар көрініс табады. Ай сайын
кредит ... ... 7010 ... ... ... ... ... кезеңінің басында 1340 кредит шотынан 8 бөлімнің дебит
шотына апарылуы тиіс ... ... ... шығындары 8 бөлімнің
кредит шотынан 1340 «Аяқталмаған өндіріс» дебит шотына апарылады.
4. ... ... ... ... ... есептеу үшін 7 және 8 Типтік
шоттар жоспары шоттарына сәйкес аналитикалық шот ашылады.
5. Құрлысқа ... ... ... ... әр ... ... жүргізілетін жұмыс уақыты есеп табеліне негізделе отырып аударылады.
6. Қоғамның басқарушылық және шаруашылық ... ... ... үшін 7210 ... ... баланстық шотына аналитикалық шот
ашылады.
7. Сатылған немесе қандай да бір болмасын себеп салдарынан шығып қалған
активтер сомасын ... ... ... ... ... ... ... тиісті 7470 «Басқа да шығыстар» бөлісінің шоттарына
сәйкес жүргізіледі.
Корреспонденцияда тиісті шоттармен ... ... ... ... ... ... құндары дебиттік шотпен 7410 шоттарында көрініс
табады.
Корреспонденцияда тиісті шоттармен валюта курсының ... ... ... ... ... ... 7430 ... көрініс табады.
7470 «Басқа да шығыстар» шоты бойынша жал бойынша шығындар, ... ... ... ... ... сияқты негізгі өндірістік емес басқа
да шығындар есептелінеді.
Жыл ... ... ... 6280 ... да ... ... жабылады.
8. Сатылған тауардың (жұмыстың, қызметтің), сонымен қатар, басқа да
берілген өнімді (жұмысты, қызметті) сатумен байланысты ... ... ... ... ... және тағы да ... ... өзіндік құнын
көрсету үшін 7 Типтік шоттар жоспарының шоттары арналған [15].
Қаржылық есептемені жасақтау принциптері.
1. Қаржылық есептеменің ... ... ... қызметтің
үздіксіздігі және есептеуі (аударымы), сонымен ... ... ... ... елеулілік, сенімділік, құқықтық танылуы,
бейтараптық, абайлампаздық, сақтық, тығыздық, салыстырмалық және ... ... ... мен ... арасындағы баланс, сапалы
сипаттама арасындағы баланс.
Есептеу (начисление).
Принцип, табыс табылған ... ғана ... ... ... ... ... ал ... және зиян ақша қаражаттырының түскен немесе
төленген кезінде емес, шығынға ұшыраған ... ... ... ... ... өз ... ұзақ кезең аралығына
дейін жалғастырады және болашақта қандай да ... ... ... ... ұшырамайды деп болжайды.
2. Түсініктілік. Қаржылық есептемеде көрсетілген ақпарат пайдала-нушыға
түсінікті болуы ... ... ... қабылдау кезінде және оны бағалау кезінде көмектесу
үшін пайдаланушыны қанағаттандырарлық қаржылық ақпарат мағыналы болуы тиіс.
4. Елеулілік. Қаржылық ... ... ... ... ... оны ... ... оның болмауы немесе дәлсіздігі елеулі түрде
қаржылық есептеме негізіне әсер етеді.
5. Сенімділік. Қаржылық есептемеде көрсетілген ақпарат ... ... егер онда ... ... болмаса және оған пайдаланушылар сүйене
алса.
6. Шындық және риясыз ұсынба. Қаржылық есептемеде көрсетілген ақпарат
қаржылық жағдай туралы ... және ... ... ... ... ... есептемеде көрсетілген ақпарат сенімді болуы
тиіс.
8. Абайлампаздық. Есептеме жоғарғы сапалы ... ... және ... ... қатар, міндеттемелер және шығындар жоғарғы
сапалы ... ... ... Бір есептік кезеңнен екінді есептік кеземен салыс-
тырмалы ақпарат.
10. Салыстырмалылық. Бір ... ... ... ... ... ... [16, 11 ... есептеме. Бухгалтерлік баланс.
1. Қаржылық есептеме ҚЕХС №1 «Қаржылық ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік баланс; кіріс және шығыс
туралы есептеме; ақша айналымы туралы есептеме; меншік капиталының ... ... есеп ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есптемесі
заңдылықтарына сәйкес және бухгалтерлік есеп стандарттарына сай ... ... ... ... Қаржылық есептеменің мақсаты болып пайдаланушыларды қаржылық жағдай,
қызмет нәтижелері және есептік кзеңде қаржылық жағдайдың өзгерісі ... ... және ... ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады.
5. Серіктестіктің бухгалтерлік балансы ҚЕХС-ның талаптарына ... ... ... бар активтерді, меншік ... ... ... ұзақ ... ... келесілерді құрайды: негізгі
қралдар; материалдық емес активтер; ұзақ мерзімді дебиторлық ... ... ... ұзақ ... ... инвестициялар.
7. Ағымды активтер келесілерден құралады: тауарлы-материалдық қорлар;
болашақ кезең шығындары; ақша қаражаттары; ... ... ... дебиторлық қарыздар.
8. Ұзақ мерзімді міндетемелер келесілерден ... ... ... ... қамтамасыз етілмеуі; қоғамның негізгі
шаруашылық және ... ... бір ... өзара берілген
қарыздары; мерзімі ұзартылған салықтар; ұзақ мерзімді дебиторлық қарыздар.
9. Ағымды міндеттемелер келесілерден құралады: ... ... ... ... ... шығындарды есептеу; болашақ кезең
табыстары; басқа да есептік есеп айырысулар.
10. Қоғамның меншік капиталы келесілерден ... ... ... ... және ... капитал; резервтік капитал; бөлінбеген
пайда (зиян).
11. Бухгалтерлік есепте шаруашылық операцияларды ... ... ... ... ... шоттар жоспарымен басшылығымен
қызмет етеді.
Қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері туралы есептеме.
Қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері туралы есептеме ... ... ... ... табылған барлық кіріс және шығыс баптары
есептік кезеңде анықталған таза табыс немесе зиянды ... ... ... ... туралы есептеме есептік ... ... ... ... ... ... табыс сатылған тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... ... өнімнен (тауардан,
жұмыстан, қызметтен) түскен табыс қосылған құн салығы, акциздер және тағы
сол сияқты салықтық және ... ... ... ... қайтарылған
тауарларды, сатып алушыға сатудағы жеңілдіктерді және бағалық жеңілдіктерді
қоспай көрсетеді (алып тастап).
2. Сатылған дайын өнімнің (тауардың, жұмыстың, ... ... ... ... ... қызмет) өндірумен байланысты, яғни, экономикалық
мазмұнына қарай: материалдық шығындар, еңбекақы ... ... ... ... ақауы және басқа шығындар элементтеріне
топтастырылатын ... ... ... ... ... ...... дайын өнімнің (таруардың,
жұмыстың, ... ... ... Ол ... ... нәтижесінде
сатылған дайын өнімнің (тауарды, жұмыстың, қызметтің) және сатылған дайын
өнімнің ... ... ... өзіндік құны арасындағы
айырмашылықпен анықталады.
4. Кезең шығындары – бұл өндірістік дайын өнім (тауар, ... ... ... ... ... ... шығындарына мыналар
жатқызылады: жалпы және әкімшілік шығындар; сату ... ... ... ... ... қызметінен түскен табыс (зиян) қалдықты қаржылық
нәтижені ... және ... ... пен ... шығындары арасындағы айырма
арқылы анықталады.
6. Негізгі қызметтен емес табыс, негізгі қызметтен емес табыстан болған
қаржылық қалдық нәтижесін ... яғни ... тыс ... ... айналымда болатын бағалық қағаздардың қайта
бағалануы.
7. Салық салынғанға дейінгі ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінен сомалау жолымен анықталатын салық
салуға дейінгі қарапайым ... ... ... ... ... ... Табыс салығы ҚЕХС №12 «Табыс салығы бойынша есеп» сәйкес анықталады.
9. Салық салынғаннан қарапайым қызметтен түскен табыс «Салық ... ... ... ... ... және «Табыс салығы» мәліметтер
көрсеткшитерінің айырмашылықтар түрлері бойынша есептеу жолымен анықталады;
10. Салық салудан кейінгі қарапайым қызметтен түскен ... пен ... ... шығын арасындағы айырмашылық жолымен анықталатын ... ... ... ... ... таза ... ... көрініс
табады;
Ақша қозғалысы туралы есептме.
1. Ақша қозғалысы туралы есептемеде серіктестік ақшасының келіп-түсуі
мен кетуі туралы ақпаратта ... ... Ақша ... ... ... ҚЕХС №7 және барлық ақша төлем
түрлерінің келіп түскенуі ашылатын тікелей әдіс жолымын ... ... ...... ... алумен байланысты қыз-меті
және инвестициялық және қаржылық қызметке қатысты емес қызметі.
4. Инвестициялық ...... ... және ... активтер,
төленетін кредиттерді беру және алумен байланысты қызметі.
5. Қаржылық қызмет – жарғылық капитал көлемі мен ... ... ... ... немесе басқа да бағалы қағаздарды шығару жолымен ... ... ... несиелерді алу, банктік несиелерді жабуға кеткен
ақша қаражаттары, өз акцияларын сатып алу, дивиденттерді төлеу және ... ... ... ... ... ... Актуалды жағдайдан ақша қозғалысы сипатына қарай операциондық,
инвестициялық және ... ... ... ақша ... ... және ... түрінде алынған және төленген ... бір ... ... ... есептік кезеңге алмаса болатын
операциондық және қаржылық қызмет ... ... ... салығын төлеу нәтижестіннен туындайттын ақша қозғалысы
операциондық ... ... ... егер де ол ... ... қызмет нәтижесі ретінде анықталмаса.
9. Қазақстан Республикасының территориясында орналасқан ... ... ... ... ... ... және шетел
валютасындағы ақшаның бары мен қозғалысы ... ... ... ... салуға дейінгі қарапайым қызметтен табыс» және ... ... ... ... айырмашылық түрінде есептеу жолымен
жүргізіледі.
Әр ұйым жеке өзінің даму деңгейін бақылау мақсатында есептілік жүргізіп
отырады. Соның арқасында олар ... ... құра ... Сол ... ... ... кесте – «КазТранГаз-Алматы» АҚ-ның негізгі технико-экономикалық
көрсеткіштері
(мың тенге)
| № |Көресткіштер |2008ж |2009ж |
|1 ... ... ... ... ... |7710 |3110 |
| ... ... ... | | |
|2 ... ... және ... операцияларға |7470 |3110 |
| |байланысты ... ... ... ... | | |
|3 ... жағдайдың және тоқтатылған операциялардың |3110 |7470 |
| ... ... ... ... ... ... | |
| ... | | |
|4 ... ... ... ... ... |3110 |1040 |
| ... ... ... ... | | |
|5 ... ... ... бағалау үстеме өсімінің, |3110 |5320 |
| ... ... ... ... үстеме өсімінен| | |
| ... ... ... | | |
|6 ... ... және тапсырыс берушілерге сатылған|1210 |3130 |
| ... ... ... үшін ... ... шот ... | |
| ... құн ... ... | | |
|7 ... ... ... құн салығы сомасына |3130 |1030 |
|8 ... ... ... ... салық сомасына |3350 |1030 |
|9 ... ... ... мен |3010 |1030 |
| ... ... үлес теріне карай, төленетін | | |
| ... ... ... ... салық | | |
| ... | | ... ... ... еңбекақысынан ұсталған табыс |3120 |1030 |
| ... ... ... ... | | ... ... артық аударылған салық сомасының |1030 |3120 |
| ... | | ... ... ... ... ... |3150 |1030 ... ... ... ... ... |1210 |3140 ... |Есептелген акциз салығынын сомасы бюджетке есеп |3140 |1030 |
| ... ... ... | | ... ... жер ... ... |7210 |3160 ... ... есеп ... ... ... ... құрылды
2.3 Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу есебі
Кез келген кәсіпорын үзіліссіз және ырғақты жұмыс ... ... үшін ... ... материалдармен жабдықтап отырудың маңызы зор ... ... ... ... ... ... ... дамыту жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өнім өндіруші
ұйымдармен, сондай-ақ делдалдық ұйымдармен ... ... ... және ... ... ету ... ... жасасады
немесе өзінің делдалдары арқылы биржадағіні сатып алады. Осы ... ... ... материалдармен және басқа да ... ... есеп ... ... ... ... есеп айырысу» деп аталатын шотта жүргізіледі. Бұл шотта есеп
айырысу сомасының ... және ... ... ... ... мен қосалқы бөлшектер, олардың атқарған жұмыстары мен
көрсеткен қызметтері үшін есептелінген қарыз сомалардың ... ... және ... есеп ... деп ... ... тиісті материалдық қорлар, шығындар бойынша жабдықтаушылардың
акцептелген шот-фактурасына сәйкес есептелген сомалар, ал бұл шоттың дебиті
бойынша «Ағымдағы ... ... ақша ... деп ... ... ... да шоттардың кредитінен (төленген жерлеріне байланысты) оларға
төленген ... ... ... және ... есеп айырысу»
шоты бойынша есеп нөмірі 6-журнал-ордерде жабдықтаушы-мердігерлердің әрбір
шот-фактурасы бойынша бөлек жүргізіледі. Бұл ... ... ... акцептелуі, материалдық құндылықтардың,
жұмыстар мен қызметтердің қабылдануы, олардың құнының төленуі ... ... ... түскен шот-фактураларды алдымен үлгілі түрі М-1 «Келіп ... ... ... ... Бұл ... бойынша ұйымда материалдық
құндылықтардың уақытылы келіп түсуіне бақылау ... ... ... ... ... ... ... жүк құжаттары
(накладнойлары), ... ... ... ... ... актілер
негізінде Кәсіпорын қоймасына материалдық құндылықтардың келіп ... ... ... ... тек ... ... ғана ... жабдықтар есебі.
Кейбір жағдайларда келіп түскен материалдық ... ... ... мүмкін. Мұндай құндылықтарды ... деп ... ... ... фактураланған, яғни шот-
фактураларымен бірге келген жеткізілімдер тәрізді әрбір жабдықтаушылар
бойынша жеке көрсетіледі. Фактураланбаған жабдықтарды жазу үшін ... ... ... қабылдау туралы актілер» қолданылады, олар ... ... ... ... ... ... артық
шыққан тауарлык-материалдық құндылықтарға да ... ... ... ... уақытында оларға бұрын ... ... ... ... ... шот ... ... Төлем жасалған, бірақ айдың аяғына дейін кәсіпорынның қоймаларына
түспеген тауарлық-материалдық құндылықтардың шот-фактуралары немесе ... ... ... ... ... тәртіп бойынша жазу
жазылады. Айдың аяғында жолдағы материалдық құндылықтардың сомасын журнал-
ордердің «Келіп түспеген ... ... жүк ... деп ... ... көрсетеді. Журнал-ордер бойынша жиынтықтарды шығарғаннан
кейін жолдағы тауарлық-материалдык қорлардың құнын материалдақ қорлар
шоттарына жазады, олар ... ... ... ... ... да,
жедел ескеріліп отырады. Сөйтіп, жолдағы тауарлық-материалдық қорлар ... ... ... ... түрде есептелініп, олардың құндары
жабдықтаушылар мен есеп ... ... ... ... ... ... ... басында жолдағы материалдардың қалдығы сторно
етіледі (қызыл жазумен жазылады).
Жабдықтаушылар және қызмет көрсетушілермен есеп ... ... ... ай ... ... және мердігерлермен есеп
айырысу» деп аталатын шот ... ... ... ... ... ... жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу
жөніндегі қалдықтар туралы мағлұмат алуды қамтамасыз ету үшін және есеп
айырысуды ... ... үшін мына ... ... құны төленген, бірақ іс жүзінде алынбаған (қабылданбаған)
материалдық қорлар, көрсетілген қызметгер бойынша есеп айырысудан;
- фактураланбай қалған жабдықтар ... есеп ... ... ... есеп ... және мердігерлермен есеп айырысулар есебі бойынша мынадай
шоттар қорреспонденциясы ... ... ...... мен мердігерлермен есеп айырысу шоты бойынша
жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялар мазмұны ... ... |
| | |шот |шот |
|1 ... ... ... | | |
| |- ... ... және өңдеу қызметтерінің | | |
| ... |1310 |3310 |
| |- ... кұн ... ... |1420 | |
|2 ... ... жұмыстары үшін |2930 |3310 |
| ... ... ... ... |1420 | |
| |- ... ... | | |
| |- ... кұн салығы сомасына. | | |
7 ... ... ... ... өнім сату ... ... |7110 |3310 |
| ... үшін талап еткен шоты (егер тасымалдауға | | |
| ... ... ... ... өнім | | |
| ... ... болған жағдайда): - көрсетілген | | |
| ... ... - ҚҚС сома | | |
| ... ... ... |3310 |
| ... кем ... және бағасының сәйкес келмеуіне, | | |
| ... ... ... және т.б. | | |
|5 ... ... ... ... түскен |1310 |3310 |
| ... ... ... ... баға | | |
| ... | | |
|6 ... ... шот-фактураға сәйкес |1310 |3310 |
| ... ... ... ... | | |
| ... құны ... ... ... ... | | |
|7 ... төленген, бірақ айдың аяғыңда жолда қалған |1310 |3310 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... құнына | | |
|8 ... ... ... ... ... |8044 |3310 |
| |құралдар | | |
|9 ... ... ... |3310 |1040 ... |Жабдықтаушы-мердігерлерге алдын ала берілген аванс |3310 |1610 |
| ... ... | | ... ... типтік шоттар жоспары негізінде құрылған
2.4 Жұмысшылар мен ... ... ... есебін ұйымдастыру
Шаруашылық субъектінің түріне қарамастан әрбір қызметкердің кірісі
субъект жұмысының түпкілік ... ... оның жеке ... және ... реттелінеді. Жалақы тұтынушы кірісінің үлкен
бөлігін ... ... да ... ... тауардың тұтынысына
және олардың бағасына елеулі әсер етеді [22].
Жалақының номиналды және шынайы түрлері болады. Номиналды ... ... ... еңбектің қызметкері өзінің күндік, апталық, айлық
еңбегі үшін алатын ақша ... ... ... ... ... деңгейі жайында айтуға болады, бірақ тұтынудың деңгейі мен
адамның ... ... айту ... ... жалақы – алған ақшаға сатып алуға болатын ... ... ... ... Ол ... ... ... қатынаста және тұтыну
заттары мен ақылы қызметтердің бағасы деңгейімен кері ... ... ... ... ... ... ... бірі болып
табылады, сондықтан да жалақы ... ... ... ... ... ... ... құнының кемуіне және еңбеккерлердің
өмір деңгейінің жақсаруына себепші болады.
Қызметкерлермен есеп ... ... ... ... ... саны мен сапасына, шығарылым нормасының орындалуына, жұмыс
уақыты мен жалақы қорының пайдаланылуына бақылау жасау;
2. Субъектінің әрбір қызметкерлеріне жалақыны дер ... және ... ... Жалақыдан дер кезінде және дұрыс ұстап қалу;
4. Белгіленген мерзімдерде қызметкерлермен еңбекақы бойынша ... ... ... жалақыны өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік құнына дер
кезінде және дұрыс енгізу;
6. Өндірістік процеске басшылық жасау операцияларына қажетті еңбек ... ... ... ... Еңбек және жалақы бойынша статистикалық септемені жасау [23].
Адам құрамының және жұмыс ... ... ... ... ... ... қабылдау және жұмыстан шығару нәтижесінде
қызметкерлердің саны өзгереді, жұмысы ... ... ... Адам
құрамының есебін кадрлар бөлімі жүргізеді. Ол жалпы кәсіпорын бойынша, оның
құрылымдық бөлімшелері ... ... саны ... және осы ... ... ... ... санаты, лауазымы, мамандығы, жұмыс
стажы, білімі және басқа белгілері бойынша қызметкерлер ... ... ... ... ... Адам ... есепке алу үшін № Т-2
нысанындағы жеке ... ал ... ... үшін № Т-4 ... ... ... алу ... ... ... ... соңғы жұмыс орны туралы жазулар жазылған еңбек ... ... ... ... ... алынған қызметкерге еңбек кітапшасы толтырылады. Ол
кадрлар бөлімінде сақталады. Оған ... ... ... ... карточкасы беріледі. Бухгалтерия оған ай сайын жалақы туралы
мәліметтерді ... ... ... ... қабылдау туралы № Т-
1 нысанындағы бұйрықпен рәсімдейді. Басқа жұмысқа ауыстыру туралы № Т-5
нысанындағы ... ... бір ... ... ... ... басқасына өткізуді рәсімдеу кезінде қолданылады. Соның негізінде
жеке карточкада және еңбек кітапшасына ... ... ... беру
туралы № Т-6 нысанындағы бұйрық жыл сайынғы және өзге ... ... Оның ... жеке ... ... ... ол
бухгалтерия демалыс кезеңіне ақы төлеуді жүргізеді.
Еңбек шартын тоқтату туралы № Т-8 нысанындағы бұйрық қызметкер жұмыстан
кеткен кезде ... және ... ... ... ... жеке
карточкасын жабуға және түпкілікті есеп айырысуға негіздеме болады. Өз
еркімен жұмыстан ... ... ... № Т-8 нысаның кері жағына өтініш
жазады. Материалдық жауапты адам қабылданған, ... және ... ... ... материалдық жауапкершілік туралы шарт жасасылып, жаңадан
тағайындалған ... ... ... ... мен ... ... ... жұмысқа қабылдану мерзіміне қарай былайша
бөлінеді: тұрақты – жұмысының аяқталу мерзімі көрсетілмеген, уақытша – 2 ... ... ...... жұмыстарды орындау кезеңіне (6
айдан аспайды). Кәсіпорындарда жұмыс жасайтындарды тізімдік және тізімдік
емес персонал деп ... ... ... ... ... ... және ... деп бөледі. ... ... және ... ... ... бөлінеді. Жұмысшыларды
өндіріс процесіне қатысуына қарай негізгі және ... деп ... ... есебі. Жұмыс уақытының есебін табельдерде жүргізеді.
Табельді есептік деректері еңбек ... ... ... келу мен
кетудің уақытылығына бақылау жасауға, жұмыспен өтелген уақыт туралы және
жұмысқа себепті және ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге, жалақы есебін жүргізуге қажет. Кәсіпорындарда табельдердің мынадай
түрлері қолданылады:
- № Т-12 ... ... ... ... ... ... және есептік
деректерді өңдеудің механикалық әдісі негізінде жалақыны есептеп
шығаруға арналған;
- № Т-13 ... ... ... ... ... ... есепке алуға арналған;
- № Т-14 нысаны, тұрақты айлық кесімді жалақысы немесе ... ... ... ... ... ... арналған;
Табель – бұл жұмыс жасаушылардың санаттары бойынша қызметкерлер тізімі.
Табельге жазуды және одан қызметкерлердің ... алып ... ... ... алу ... ... ... жасайды. Табель күн
сайын жұмыс күні аяқталған бойда мына 2 әдістің біреіумен жабылады:
1-әдіс. Мұндай кезде қалыпты жұмыс ... – 8 ... 12 ... ... ... әріптермен немесе сандармен қойылады.
2 - әдіс. Бағандарға тек жұмысқа келмеу белгісі қойылады. Ал жұмысқа
келген күндер ... бос ... ... ... толтыру үшін жұмыс
уақыты үш топқа бөлінеді.
1. Жұмыспен өтелген уақыт (жұмыс күні ішіндегі жұмыс ... ... тыс ... ... және ... күндеріндегі жұмыстар);
2. Жұмыспен өтелмеген, бірақ төленген уақыт (ауырған күндер, дема-лыс,
жасөспірімдердің жеңілдік ... ... ... ... ... өтелмеген, төленбеген уақыт (бос жүру, қызметкерлердің
кінәсі бойынша тұрып ... ... ... ерте ... ... уақтылы басталуына және аяқталуына, жұмыс күні ішінде жұмыс
уақытының ... ... ... ... ... ... ... әдістері:
- карточкалық, бақылау сағаттарының көмегімен;
- жетондық, табельдік жетондар мен маркілерді пайдалану арқылы;
- өткізу, мұндай ... ...... рұқсат қағаз беру ... ... және ... ... рапорттық – ведомстік, бөлімше бастығының рапорттары мен табельдік
ведомостерін пайдалану арқылы;
- бақылау - өткізу ... ... ... яғни жұмыс түрлері, жұмыстың күрделілігі мен
қызметкерлердің ... ... ... ... ... арқылы
жүзеге асатын жұмыс уақытының шығындар нормасын әзірлеу еңбекті есепке
алудың маңызды ... ... ... Осы ... және разряд аралық
коэффициенттердің негізінде есептелген тарифтік ставкалар мен лауазымдық
кесімді ... ... ... мен ... ... ... ... Қызметкердің айлық тарифтік ставкасы сол мезетте ҚР – да белгіленген
ең төменгі жалақыны тиісті ... ... ... ... ретінде анықталады [24].
Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айырысудың есебі. Зейнетақы қорымен
есеп айырысулар есебі «Жинактаушы зейнетақы ... есеп ... ... ... жүргізіледі. Меншік нысанына қарамастан барлық кәсіпорындар
мен ұйымдар, ... жеке ... ... ... ... ... ... жалдайтын тұлғалар, зейнетақы қорына жарналар
аударып түруға міндетті. Зейнетақы қорына ... ... ... жағдайларда Кәсіпорындар өсім сомасын төлейді, сондай-ақ ұйымның
лауазымды тұлғаларына ... ... ... ... мүмкін.
8 кесте – Жұмысшылар мен ... ... ... есепшоттары бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялар мазмұны ... ... |
| | |шот |шот |
|1 ... мен ... ... | | |
| ... және ... да ... ... | | |
| |- ... өндіріс жұмысшыларына |8012 |3350 |
| |- ... ... ... |8032 |3350 |
| |- ... ... |8042 |3350 |
| |- ... ... ... да тауарларды |8048 |3350 |
| ... ... ... | | ... ... демалыс ақысын есептеу: |3380 |3350 |
| ... ... ... ... ... сомасы |3380 |3150 |
|3.|Жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбекақыдан |3350 |3160 |
| ... ... ... ... | | ... ... енбекақысынан ұсталатын табыс |3350 |3120 |
| |салығына | | |
8 ... ... ... сот органдарының шешіміне|3350 |3210 |
| |сәйкес орындалатын құжат бойынша ұсталған сомаға | | ... ... ... есеп ... |3350 |1250 |
| ... ... сомаларына | | ... ... ... ... |3350 |1250 |
| ... ... енбекақысынан ұсталатын | | |
| ... | | ... ... олардың алдынғы |3350 |1250 |
| ... ... ... үшін ұсталатын сомаларға | | ... ... ... мерзімде таратылмаган |3350 |3210 |
| |еңбекақы | | ... мен ... ... төленген |3350 |1010 |
| |енбекақы, сыйакы, жәрдемақы және ... ... | | ... Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары негізінде құрылған
Кәсіпорынның «Зейнетақы мен қамтамасыз ету ... есеп ... ... шоттың қалдығында ұйымның зейнетақы қорына аударым қаражаттарын
уақтылы ... үшін ... өсім ... ... ... ... ... жарна үшін есептелген өсім ... мына ... жазу ... 7200 ... және ... ... деп аталатын шоты;
К-т: 3220 «Зейнетақы мен қамтамасыз ету қорымен есеп ... ... ... бұл ... ... ... ... аударған уақытта:
Д-т: 3220 «Зейнетақы мен қамтамасыз ету ... есеп ... ... ... 1030 «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаттар» шоты түріндегі
бухгалтерлік жазу жазылады.
Зейнетақы қорына төленетін жарналар ... мен ... ... ... ... сомасы есептелініп ұсталғанға дейін
олардың табыстарының барлық ... 10% (он ... ... ... жарна төлеушілер жарналарды ай сайын еңбекақы төлеу ... ... ... бірақ келесі айдың 10-ынан кеш қалмауы керек [25].
9 кесте – Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айырысудың есепшоты бойынша
жүргізілетін операциялар
|№ ... ... ... шот ... шот |
|1 ... мен ... есептелген |3350 |3220 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ұсталған сомаға | | |
|2 ... ... ... ... |3220 |1030 |
| ... есеп айырысу шоттынан аударылуы | | ... ... ... типтік шоттар жоспары негізінде құрылған
Кәсіпорын қаржылық – шаруашылық қызметті жүргізу кезінде қызқа мерзімді
міндеттемелері пайда болады. Ұйым ... ... ... ... ... мен мердігерлермен есеп айырысу, жұмысшылар мен
қызметкерлерге еңбекақы ... ... ... айналысады.
Ағымдағы міндеттемелерді ашып көрсеткен кезде, кредиторлардың ... ... ... міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың
ішінде өтелуге тиісті қысқа мерзімді міндеттемелердің бөлігін қоса ... ... ... ... ... ... салықтар бойынша берешек;
төлеуге арналған дивиденттер; жұмысшылар мен ... ... ... және мердігерлермен есеп айырысу.
Қорыта келгенде экономиканың қай саласындағы болмасын ... мен ... ... ... ... ғана ... жүргізіп
отырмай, шикізат пен материалдарды ұқыпты жасауға, ... ... ... ... ... ... өндіретін өнімнің өзіндік
құнын төмендетуге және де қоршаған ортаны сақтап, оған зиян ... ... ... сай ... тұрған өркениетті елдердің қайсысы
болмасын, кезінде шағын және орта ... ... ... ... өсу ... ... ... мәлім.
Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі дамуы ... ... ... ... ... нарықтық қатынастар дамуының
стратегиялық бағыты есеп пен есептік ақпараттың сапасына ... ... ... кәсіпорындардың бухгалтерлік есебінің теориялық негіздерін
жас мамандардың жақсы меңгеруі олардың кәсіби дайындығы мен ... ... ... зор ... Осы ... ... ... есебінің теориялық және әдістемелік қағидаларының
бұдан былайғы дамуымен байланысты.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу ... ... ... қарым – қатынастарын ... жаңа ... ... ... ... жақтарын белгілейді,
олардың арасында аудиторлық институт лайықты орын алып ... ... ... ... жүргізген барлық коммерциялық операциялар мен
инвестициялар тәуелсіз аудиторлық қызметтің бақылауы ... ... ... және растала алады.
Әрбір кәсіпкерліктің алдында ... ... бұл ... табу ... ... және әр ... ... мемлекет бюджетіне әсерін
тигізеді. Мекемелер алға қойған мақсаттарға жету үшін, жаңа ... ... ... ... ... ... қаржыларды қазіргі кезде банк
мекемелерінен, өзге де мекемелерден алуға болады.
Сондықтан да жоғарыда жазылған ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылған мәліметтер тек мені ғана ... ... ... бар ... ... ... ... «КазТрансГаз-Алматы» АҚ-ның ағымдағы міндеттемелер есебі және ... ... ... ... ... ... қорытындыға келдім:
1. Шаруашылық субъектісінде ағымдағы ... ... ... ... есеп стандарттарына байланысты жүргізіледі;
2. «КазТрансГаз-Алматы» АҚ-да ағымдағы міндеттемелерінің әрбір баптары
бойынша дұрыс жүргізіліп, ... ... ... ... ... ... ... аналитикалық және синтетикалық есебі заңға
сәйкес белгіленген құжаттарда есептелініп жүргізіледі. Олардың уақтылы,
яғни ... ... ... дер ... ... жауапты адамдар
белгіленіп, оған бақылау жасалынып отырады;
Қандай да болмасын отандық ... ... ... ... ... ... ... орай кез-келген субъектінің
табысының жоғарлауы мемлекет бюджетіне тікелей әсерін тигізуі сөзсіз, ал
бұл өз ... ... ... ... ... артуына
әкеледі. Кәсіпорын табыстылығының артуы жұмысшылар мен ... ... ... ... яғни ... зейнетақы қорларына
аударымдары да артады.
Осыған орай қай ... ... ... ... жақсаруы
барлығына да жағымды әсерін тигізеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... С.Б. ... ... Оқулық. – Алматы, 2007. 87-бет
2. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., ... Ж.Т. ... ... ... ...... 2001 ... Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және
негіздері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. 254-бет
4. ... ... ... ... А., Экономика.
2001ж-200б.,
5. Кеулімжаев Қ. К., ... Н.А. ... есеп ... ... ...... ... 2006. 278-бет
6. ҚР Еңбек Кодексі – 2007 жылдың 15 мамырынан, ... ... ... Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп ... ... ... – Алматы: Экономика, 2006. 304-бет
8. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа ... ... ... ... (Салық кодексі) Астана, 2010 ж
9. А.Д. Үмбеталиев, Ғ.Е. Керімбек. «Салық және салық ... ... ... ... ... банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың ... ред. — ... ... ... теория негіздері, Оқулық. – Алматы, 2005
12. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердің ...... ... ... К.З.Хамитова, Экономика және кәсіпкерлік негіздері. – Астана, 2007
14. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі
15. Укашев Б.Е., Әжібаева З.Н. ... есеп ... ... ... ... С.Б. ... ... Оқулық. – Алматы, 2007. 11-бет
17. Лоханина И.М., Золкина З.К. Основы анализа ... ... ... ... - Ярославль, 2003.
18. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2007.
19. Баймұханова С.Б. ... ... ... – Алматы, 2007. 236-бет
20. Мақыш С.Б. Комерциялық банктердің операциялары. Оқу құралы. – Алматы.
... ... С.Б. ... ... ... – Алматы, 2007. 278-бет
22. Әкімбекова Ш. Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 290-бет
24. Баймұханова С.Б. ... ... ... – Алматы, 2007. 291-бет
25. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение ... 2004.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұйымның қысқа мерзімді міндеттемелерінің есебі42 бет
Кәсіпорындағы қаржылық менеджментті жетілдіру жолдары40 бет
ҚазТрансГаз» АҚ құрамындағы «Интергаз Орталық Азия» АҚ-9 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«Каспиймұнайқұрылыс» АҚ – ның қысқаша тарихы22 бет
«Кондитер цехы жабдықтары» қыскаша оқу құралы40 бет
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
«Приречное» ЖШС-тің кәсіпорнының қысқаша сипаттамасы31 бет
«Статистика» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі22 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь