Жер қабаттары

І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Атмосфера
2.2. Гидросфера
2.3. Жердің қыртыс қабаты
2.4. Литосфера
2.5. Сиал
2.6. Сима
2.7. Мантия қабаты
2.8. Ядросы
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
Жер қабаттары және олардың химиялық құрамы. Жердің бізге белгілі бөлімі — оның үстіңгі қабаты, яғни жұқа қыртысы ғана. Оның ішкі қалың, терең қабаттарының қандай заттардан кұралғандығы бізге әлі де мәлімсіз. Қолдан қазылған шахтылардың тереңдігі 2—3 километрге дейін, ал бұрғылау тереңдігі 5—6 километрге дейін жетті. Бұлардан басқа Жердің ішкі қабаттарынан хабар беретін кейбір табиғат құбылыстары да бар. Олардың бірі — жанар тау вулкандардың атқылауы. Он шақты километр тереңдіктен атқылаған вулкандардан шыққан магма, лавалардың қандай заттардан тұратынын зерттеп білуге болады. Жер сілкіну, тау көтерілу, вулкан атқылау сияқты геологиялық әрекеттер Жер қабаттарында үздіксіз болып тұрады. Сонымен қатар Жер бетіндегі тау-тастар жел қағу, күн шағу, су шаю әрекеттерінен бұзылады. Осы магма мен таудың кәтерілуі және олардың бұзылып, шайылуы арқасында Жердің астыңғы қабаттары, яғни Жердің ондаған километр қабаттарына орналасқан тау жыныстары Жердің бетіне шығып қалады. Жер сілкінудің тау көтерілу, тау жыныстарын Жер бетіне шығару әсерінен басқа да Жер астының қалың қабатынан хабар беретін тағы бір әсері бар. Ол — Жер сілкінгенде пайда болатын серпімді толқындар. Жер сілкінгенде Жер кабаттары дірілдеп, серпімді толқындар тарайды. Ол толқындар түрлі-түрлі қабаттарда, түрліше салмағы бар тау жыныстарында әр түрлі жылдамдықта тарайды. Заттарға түскен сәуленің сынуы және шағылуы сияқты серпімді толқын да Жер қабаттарында әр түрлі сынып, әрқилы шағылады. Толқындардың сынуы мен шағылуын, таралу жылдамдықтарын елшеу арқылы Жердін. қалың кабаттарында қандай салмақты тау жыныстары жатқандығын анықтауға болады. Жер сілкінгенде пайда болатын серпімді толқындар ондаған, жүздеген, тіпті мыңдаған километр тереңдіктерден келеді. Демек, олар сондай тереңдіктегі заттардың қасиетінен мәлімет жеткізеді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Бигон М., Харпер Дж., Таунсенд К. Экология. Особи, популяции и сообщества: В двух томах. М., 1989. Т.1. 667 с.; Т.2 477с.
2. Дажо Р. Основы экологии. М., 1975. 415 с.
3. Одум Ю. Основы экологии. М., 1975. 740с.
4. Одум Ю. Экология. В двух томах. М., 1986. Т1. 328с.: Т.2 376с.
5. Пианка Э. Эволюционная экология. М., 1981. 399 с.
6. Риклефс Р. Основы общей экологии. М., 1979. 424 с.
7. Қазақ мақал-мәтелдері Алматы, «Ана тілі«, 1993. с. 34-59
        
        Жоспар 
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
2.1. Атмосфера
2.2. Гидросфера
2.3. Жердің қыртыс қабаты
2.4. Литосфера
2.5. Сиал
2.6. Сима
2.7. Мантия қабаты
2.8. Ядросы
Пайдаланылған әдебиеттер ..............................................................................11
І. Кіріспе
Жер ... және ... ... құрамы. Жердің бізге белгілі бөлімі -- оның үстіңгі қабаты, яғни жұқа қыртысы ғана. Оның ішкі ... ... ... қандай заттардан кұралғандығы бізге әлі де мәлімсіз. Қолдан қазылған шахтылардың тереңдігі 2 -- 3 километрге дейін, ал ... ... 5 -- 6 ... ... ... Бұлардан басқа Жердің ішкі қабаттарынан хабар беретін кейбір табиғат құбылыстары да бар. Олардың бірі -- жанар тау ... ... Он ... километр тереңдіктен атқылаған вулкандардан шыққан магма, лавалардың ... ... ... ... ... болады. Жер сілкіну, тау көтерілу, вулкан атқылау сияқты геологиялық әрекеттер Жер қабаттарында үздіксіз болып тұрады. Сонымен қатар Жер бетіндегі тау-тастар жел ... күн ... су шаю ... ... Осы магма мен таудың кәтерілуі және олардың бұзылып, шайылуы арқасында Жердің астыңғы қабаттары, яғни ... ... ... ... орналасқан тау жыныстары Жердің бетіне шығып қалады. Жер ... тау ... тау ... Жер ... ... ... ... да Жер астының қалың қабатынан хабар беретін тағы бір әсері бар. Ол -- Жер сілкінгенде ... ... ... толқындар. Жер сілкінгенде Жер кабаттары дірілдеп, серпімді толқындар тарайды. Ол толқындар түрлі-түрлі қабаттарда, түрліше салмағы бар тау жыныстарында әр ... ... ... Заттарға түскен сәуленің сынуы және шағылуы сияқты ... ... да Жер ... әр ... сынып, әрқилы шағылады. Толқындардың сынуы мен шағылуын, таралу жылдамдықтарын елшеу арқылы Жердін. қалың кабаттарында қандай салмақты тау жыныстары жатқандығын анықтауға ... Жер ... ... ... ... толқындар ондаған, жүздеген, тіпті мыңдаған километр тереңдіктерден келеді. Демек, олар сондай тереңдіктегі заттардың қасиетінен ... ... ... ... Жер -- ... ... ... соның ішінде Күнді айналып жүретін планеталардын, бірі. Сондықтан кейбір астрономиялық әдістер де Жердің ішкі құрылысынан мәлімет бере алады. Мысалы, ... ... ... ... ... заттардың құрылысын, құрамын өлшеп, соны Жер құрылысымен салыстыру; басқа аспан денелері мен Жердің арасындағы тартылыс күштерін бақылау, сол ... ... ... ... т.б. ... ... ... орташа тығыздығы астрономиялық өлшеу бойынша 5,5, ал Жердің беткі қабаттарындағы тау жыныстарының тығыздығы 2,5 -- 3. Демек, мұнан Жердің арғы ... ... ауыр ... ... болу ... ... қорытынды шығады.
Сонымен, көптеген зерттеулердің нәтижесінде Жер заттары өздерінің ... ... ... ... ... түрінде орналасқан деген қорытындыға келеміз: ең ауыр ... ... ішкі ... ... ең ... ... ... үстіңгі бетінде. Жер қабаттары геосфералар деп аталады (гео -- жер, сфера -- шар ... ... ... ең ... ... ауа ... атмосфера деп аталады. Оның қалыңдығы бірнеше мың километрге дейін барады, бірақ өлшеуге, бақылауға келерліктей мөлшері 5ққ ... деп ... ... өзі ... ... бөлінеді, бірақ біз оған тоқталмаймыз.
2.2. Гидросфера
Жердің ең үстіңгі бетіндегі сұйық су қабаты гидросфера деп ... ... ... ... мұхит суының ең терең, жері 10,8 километрдей, меншікті салмағы 1-ден сәл артықтау.
2.3. Жердің қыртыс қабаты
Гидросфераның ... ... оның ... және онан ... таулы-қырлы жерлерде Жердің қатты қабаты бар. Жердің қатты кабатының ең бергі бетін топырақ қабаты немесе Жердің қыртыс ... ... ... осы ... ... үш қабатының астасқан жерінде, яғни олардың араларында тіршілік қабаты бар, оны биосфера деп ... ... ... ... ... ... топырақ қыртыс қабатымен қоса алғанда, литосфера деп атайды (тас кабат деген сөз). Оның жалпы қалындығы ондаған километр келеді. Литосфераның өзін ... ... оның ... ... ... ... қабатын сима деп атайды.
2.5. Сиал
Сиал деп аталу себебі бұл тас ... ... екі ... ... яғни ... мен ... тотықтарынан тұрады. Ал осы екі элементтің аттарының бас буындарынан сиал деген сөз құралады. Сиал қабатының құрамы гранит деген тау жынысының ... ... және көп ... сол граниттің тікелей өзінен тұрады. Сондықтан сиал қабатын кейде гранит қабаты дегі ... Сиал ... ... 20 -- 30 километр шамасы есептейді. Мұның меншікті салмағы 2,6 -- 3,0 ... Бұл ... ... ... ... құрылықтарда қалың, теңіз түбінде жұқа немесе тіпті жоқ ... ... ... да ... ... ... ... мұнда алюминий орнына магний алынған, яғни 20 -- 30 километрден әрі қарайғы тереңдікте тау жыныстарының құрамында ... ... ... ... оның орнына магний көбейеді. Бұл қабаттағы тау жыныстарыныд құрамы базальт деген тау жынысына жуық келеді. Сондықтан оны ... ... деп те ... Сима ... ... жағынан, едәуір күшті қысым жағдайында болса, екінші жағынан, Жер бетінің қозғалыс күштерінің әсері ... ... ... ... ... ... ... оны иленгіш қабат деп те атайды. Оныд қалыңдығы да орта ... ... ... ... ал ... ... 3,5 ... болады.
2.7. Мантия қабаты
Литосферадан төмен, Жердің ең ішкі ... ... ... ... немесе мантия қабаты бар. Бұл -- өте зор қалың қабат, оның қалыңдығы 2 880 ... ... ... Оның құрамы ауыр магмалық тау жыныстарынан тұрады. Бұл ... ... мен ... өте аз, ал ... ... ... хром сияқты металдар кеп болады. Мұнда фосфор мен көміртек те бар. Жоғарғы литосферадағы металл тотықтардың орнына мұнда металдың күкірт қосындылары ... ... ... ... ... алып ... Жер ... әрекеттері көбінесе осы мантияның үстідгі бөлігінде болады. Аралық қабатта қысым күші аса зор, ол ... ... ... ... қысымда заттың құрылысы кристалды бола алмайды, ал аморф түрінде, шыны құрылысты болады деп есептеледі.
2.8. Ядросы
Жердің ед ішкі ... ... -- ... -- ... ... онан қала ... никельден тұрады деп есептеледі. Бұл екеуінен басқа да ауыр металдар, көміртегі болу керек. Жер шары салмағының басым ... осы ... ... ... оның ... салмағы өте жоғары (1қ шамасында) болса, екіншіден, оның көлемі өте зор, (радиусы кемінде 3460 километр ... ... ... аса ... болу ... ... (ядродағы) зат өте серпімді, қатты, шыны құрылысты, тығыз зат деп ... ... өзі ... және ішкі болып, екіге белінеді.
914405899785Осы айтылған геосфералардың әрқайсысына ерекше тән заттары ... ... ... және ... ... бар. ... ... ғалымы, геохимияның негізін салушы В. М. Гольдшмидт барлық элементтерді, геосфераға таралуына қарай, төртке беледі: 1) атмофилдер, 2) литофилдер, 3) халькофилдер, 4) ... ... ... ауалық (атмосфералық ) элементтер деген сөз. Литофилдер -- литосфералық элементтер, яғни оттекпен қосылатын элементтер. Халькофилдер -- ... тән ... бұл ... ... руда ... ... элементтер. Сидерофилдер -- темірге тән элементтер; бұл жердін, ішкі өзегіне (ядросына) жиналатын элементтер. В. М. ... ... ... ... ... ... мен ... сыртқы электрон қабықтарының құрылысын да негізге алған. Атмофилдерге жататындар: газдар, оның ішінде ... ... ... азот, бұлардың көпшілігінде атом сыртындағы қабығы 8 электроннантұрады. Литофилдерге жататын элементтер: литий, натрий, ... ... ... ... силиций (кремний), оттек т. б. Бұлардың иондары 8 электрондық қабықты болады. Халькофилдерге жататын элементтер: мыс, ... ... ... ... ... мышьяк, қалайы, күкірт т. б. Бұлардың иондары 18 электрондық қабықты болады. Сидорофилдерге жататындар: темір, кобальт, никель, платина ... ... т. б. ... ... сыртында қосымша құрылысты электрон қабықтары бар. Элементтердін, осындай жолмен бөлінуінің ең ... жері ... ... негізделген түсінік жер қабаттарында заттардыд қалай орналасқанына дәлел болуында. В. М. Гольдшмидт теориясы бойынша элементтердін. геосфераларға бөліну таблицасы суретте ... ... ... ... ... рет саны (номерлері), ордината осінде олардың атомдық көлемі кәрсетілген. Бұл таблицадан атомдардың геосфераларға ... ... ... ... ... ... көреміз. В. М. Гольдшмидт теориясында айтылмаған екі қосымша геосфера бар, оның бірі су ... -- ... ... -- ... ... -- биосфера . Гидросфераның геохимиялық кұрамын есепке алған ғалымдардың бірі -- академик A. Е. ... Бұл ... ... Жер қабаттарының әрқайсысындағы элементтердің үлес мөлшерін кларк атты елшеуішпен белгілеуді ұсынған (Кларк -- американың ірі ғалымы, геохимик, ... ... ... ... немесе атомдық мөлшері соның есімі бойынша кларк деп аталады). A. Е. Ферсманның есептеуі бойынша гидросферадағы негізгі элементтердің салмақ мөлшері ... ... ... ... ... ... гидросферадағы салімақ мөлшері проценттің жүз бөлігінің бір бөлігіндей ғана болады. Биосфераны құраушы ең ... ... ... ... (С), ... (О), ... (Н), азот (N), ... (S), фосфор (Р), калий (К),темір (Ғе). Осы сегіз элемент -- барлық биосферанын, түрлерінде болатын заттар. Олардың ішінде бірінші ... ... ... ... Сондықтан да кеміртекті өміртегі дейміз. Олай болса, осы келтірілген элементтерді биогендік, яғни өміртегі элементтер деп атайды. Көп организмдерде ... ... ... ... ... ... мыналар:
кальций (Са), кремний (Si), иод (I), марганец (Мп), мыс (Си) т. б. Кейбір ... ... ... ... ... элементтер ұшырасып отырады. Солардың ішінде никель, кобальт, бериллий, бор, қорғасын, мырыш т. б. бар. Тікелей зерттеуге болатын және ... өмір ... ... ... геосфералар саны үшеу: атмосфера, гидросфера және литосфера. Біз литосфераньщ 15 -- 20 ... ... ғана дәл ... біле алатындығымызды жоғарыда айттық. Сонымен, атмосферада, гидросферада, литосфераның үстіңгі 16 километрлік калыңдығында қандай элементтердің қаншалық үлестері (кларкы) бар екені ... ... ... Бұл ... шығатын қорытынды мынадай: барлық заттардың тең жартысына тақауын алып тұрған оттек (49,13%). Онан кейінгі ... ... алып ... кремний (26%). Сонан кейінгілері алюминий (7,45%), темір (4,20), кальций (3,25), натрий (2,40), калий (2,35), магний (2,35), сутек (1,00). Осы ... ... ... ... 9 элемент 98,13% болады. Проценттің ондық бөлшегіне ... алты ... бар. ... ... (0,61), ... (0,35), хлор (0,20), фосфор (0,12),күкірт (0,10), марганец (0,10). Бұлардың жиыны 1,48%. Проценттің жүздік белшегіне ілінетін ... ... бар. ... фтор (0,08), ... (0,05), азот (0,04), ... (0,035), хром (0,03), ... (0,025), ... (0,02), никель (0,02), мырыш (0,02), мыс (0,01), бор (0,01). Бұлардың жиыны 0,34%. Осы ... ... 26 ... 99,95% ... ... ... ... аса элементке 0,05% қана қалады. Осы кейінгі айтылған, кларк үлесі өте аз элементтердің ... ... кен ... ... және қазылып алынғандары да көп. Мысалы, платина, мышьяк, сурьма, ... ... ... ... ... т. б. Осы ... ... Жер қабатындағы жалпы мелшері аз болғанымен, табиғи жағдайда бір жерге ... ... ... ... ... олар кен ... құрайды.
Ал кейбір элементтердің жалпы кларк үлесі Жер қабатында едәуір мол ... олар ... ... кетеді де, кен түрінде жиналып құралмайды. Мысалы, ванадий сирек кездесетін элемент, өйткені оның ірі құранды кендері ... ал ... ... ... ... ... ол ... түрде көп кездесетін зат. Бұл екеуінің жер қабатындағы кларк мелшерін салыстыратын болсақ , ванадий қорғасыннан 12,5 есе көп. ... ... ... ... осы ... ... көп ... Химиялық элементтердің қасиеттері ең алдымен олардың атомдық ... ... ... ... ... ) құрылыс деген түсінік -- - геометриялық формаға жататын түсінік. Олай болса, заттардың геометриялық формасы мен химиялық ... ... ... табу -- ... ... ең күрделі мәселесінің бірі болмақ . Осы сияқты пікірді көп ғалымдар айтқан болатын. Соның ішінде атақты химик Д. И. ... т. б. бар. ... бұл ... ... ... ғана ... іске аса бастады. Осы жолда әлі талай жаңалық таралда тұрғанға ұқсайды. Геометриялық түрлер табиғат заңдарының бейнесі ... ұлы ... ... ... ... жетеміз деген үміт бар.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Бигон М., Харпер Дж., Таунсенд К. Экология. Особи, популяции и ... В двух ... М., 1989. Т.1. 667 с.; Т.2 ... Дажо Р. Основы экологии. М., 1975. 415 с.
* Одум Ю. Основы экологии. М., 1975. 740с.
* Одум Ю. ... В двух ... М., 1986. Т1. 328с.: Т.2 ... ... Э. ... экология. М., 1981. 399 с.
* Риклефс Р. Основы общей экологии. М., 1979. 424 с.
* Қазақ мақал-мәтелдері Алматы,

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер қабаттары жайында17 бет
Жер кадастры81 бет
Жер сілкінсе, жағдайымыз не болмақ? Мекемелер мен мамандар ойлары3 бет
Жер салығы – тұрақты не уақытша пайдалануға берілген жер телімі6 бет
Жер салығына жалпы сипаттама және оның құрылу ерекшеліктері12 бет
Менеджер болуы керек..4 бет
Судың физикалық және химиялық қасиеттері7 бет
Қазақстан Республикасын жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару14 бет
Қазақстан Республикасындағы жер кадастрын нормативті - құқықтық реттеу10 бет
Қабаттың жалпыға ортақ жерлерінің күтімі (холл, фойе, дәліз т.б.) Баспалдақ түрлері және оның басты элементтері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь