Мұнай және мұнай өнімдерінің биологиялық әсері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Мұнай және мұнай өнімдерінің физикалық және химиялық қасиетттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
1.2 Қазақстанның Батыс өңіріндегі ( Атырау облысы) мұнайгаз өндіру аудандарының табиғат жағдайы және физикалық географиялық сипаттамма ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 7
1.3 Мұнай және мұнай өнімдерінің биологиялық әсері ... ... ... ... ... ... ... 13
2. Материал және зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
1.3.2. Мұнай және мұнай өнімдерінің жануарлар мен адам ағзаларына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2. Материал және зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 23
2.1 Зерттеу объектісі және топырақтағы мұнай және мұнай өнімдерін химиялық әдіспен анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 23
3. Зерттеу нәтижелері және оны талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3.1 Атырау облысы мұнай кендерінің топырақтарының мұнаймен ластануын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
Кіріспе
Мұнайгаз комплексі бірден – бір қоршаған ортаны зиянды заттармен жабдықтаушы екендігін қазіргі уақытта өте белгілі. Әсіресе, көмірсутек күрделі құрамдары геологиялық жоғарғы беткі қабаттардың ластануы тіршілік орталарының деградациялануына әкелуде, халықтың денсаулығына залалын тигізуге алып келуде және әлеуметтік алдыңғы өте маңызды да өткір экологиялық проблема болып қалуда. Қазақстанда мұнайгаз өндіру өнеркәсіп шаруашылығын алдыңғы орын алатын аймақтар Атырау облысы, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қызыл орда облыстары. Экологиялық жоғары қауіпті аймаққа Атырау облысы жатады, яғни барланған (шоғырланған) органикалық және минералдық шикізат қорынан дүние жүзінде алғашқы орынды алады.
Осылардың ішінде, сыртқы ортаны мұнай және мұнай өнімдерімен ең көп ластануышы Жылой ауданы, яғни территориясында көптеген мұнай өнідіретін кәсіпорындар орналасқан, яғни Құлсары, Теңіз, Королев, Гүюрва және т.б.
Мұнай және мұнай өнімдері топырақта, суда, өсімдіктерде жинақталып, қоректік тізбек арқылы жануарлармен адам ақзаларына түседі, ауданның экологиялық жүйе жағдайына және тұрғындардың денсаулығына әсер етуде, осыған сәйкес негізгі мақсат Атырау облысы, Жылой ауданының топырақтарындағы мұнай және мұнай өнімдерінің жағдайын зерттеп білу, үйрену.
Пайдаланған әдебиеттер:

1. Некоммерческие организации в Центральной Азии: организационно-правовые аспекты деятельности: Практическое пособие.– Алматы: «Интерлигал», 1997.
2. Экологические права общественности в Казахстане.– Алматы, 2000.
3. Сборник «Экотерра». Участие общественности в принятии экологически значимых решений. Выпуск № 1.– Москва, 1996.
4. БҰҰ Еуропалық Экономикалық Комиссиясының 1998 жылғы «О доступе к информации, участие общественности в процессе принятия решений и доступе к правосудию по вопросам, касающимся окружающей среды» атты Конвенциясы (Орхус конвенциясы).
5. Взаимоотношения между экологическими неправительствен-ными организациями и правительством // Материал Российско-Голландской Конференции. Москва, 23-26 ноября 1992.
6. ҚР Президентінің 1996 ж. 30 сәуірдегі 2967 Өкімінің (ҚР экологиялық қауіпсіздік ту жырымдамасы) Ноосфера, 1996, № 1.
        
        Жоспар
Кіріспе ...........................................................................................................
3
* Әдебиеттерге шолу...................................................................................
4
1.1 Мұнай және ... ... ... және ... ... ... Батыс өңіріндегі ( Атырау облысы) мұнайгаз өндіру аудандарының табиғат жағдайы және физикалық географиялық ... ... және ... ... ... ... ... және зерттеу әдістері...............................................................
13
1.3.2. Мұнай және мұнай өнімдерінің жануарлар мен адам ағзаларына әсері ................................................................................................................
16
2. Материал және зерттеу ... ... ... ... және ... ... және мұнай өнімдерін химиялық әдіспен анықтау..........................................................................
23
* Зерттеу ... және оны ... ... облысы мұнай кендерінің топырақтарының мұнаймен ластануын бағалау........................................................................................
25
Қорытынды ....................................................................................................
31
Пайдаланған әдебиеттер ...............................................................................
32
Кіріспе
Мұнайгаз ... ... - бір ... ... ... ... ... екендігін қазіргі уақытта өте белгілі. Әсіресе, көмірсутек күрделі ... ... ... ... ... ... ... орталарының деградациялануына әкелуде, халықтың денсаулығына залалын тигізуге алып келуде және әлеуметтік ... өте ... да ... ... ... ... ... Қазақстанда мұнайгаз өндіру өнеркәсіп шаруашылығын алдыңғы орын алатын аймақтар Атырау облысы, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, ... орда ... ... ... ... ... Атырау облысы жатады, яғни барланған (шоғырланған) органикалық және минералдық шикізат қорынан дүние жүзінде алғашқы орынды ... ... ... ... ... және ... өнімдерімен ең көп ластануышы Жылой ауданы, яғни территориясында ... ... ... кәсіпорындар орналасқан, яғни Құлсары, Теңіз, Королев, Гүюрва және т.б.
Мұнай және мұнай өнімдері топырақта, ... ... ... ... ... ... ... адам ақзаларына түседі, ауданның экологиялық жүйе жағдайына және тұрғындардың денсаулығына әсер ... ... ... ... ... ... ... Жылой ауданының топырақтарындағы мұнай және мұнай өнімдерінің ... ... ... ...
1. ... ... ... және мұнай өнімдерінің физикалық және химиялық қасиеттері
Мұнай - ... ... ... ... ... шикі зат. ... түрлі өнімдер өндіруде және сұйық отын ретінде пайдаланылатын бағалы шикі зат. Мұнай ашық ... ... және ... ... ... қара ... болып келетін, өзіне тән иісі бар, ультра-күлгін сәуле жарығын шығаратын сұйықтық. Табиғатта ақшыл түсті мұнай да кездеседі.
Мысалы: Азербайжан ... кен ... ақ ... ... ... ... Генетикалық тұрғыдан қарағанда мұнай шөгінді тау жыныстары орталылығында пайда ... Ол ... ... бір ... ... ... ... жиылып өзгеріске ұшырауынан пайда болады.
Химиялық жағынан мұнай сұйық көмірсутектердің метандық (Сп Н2п+2), нафтендік (Сп Н2п), ароматтық (СпН2п -6), ... ... ... және ... ... тұрады. Мұнай құрамындағы шекті көмірсутектер (парафиндер) метаннан (СН4), этаннан (С2Н6), пропаннан (С3Н8), бутаннан (С4 Н10) бастап, гексоконтонға дейінгі (С60 Н 122) ... ... ... ... ... ... ... (С6Н6) мен дефелиннің (С6 Н5) туындылары. Бұларды пафталин (С10Н8) сияқты қоюланған жүйелерде ұшырайды. Нафтендер шекті ж/е ароматтық көмірсутектер аралығынан орын ... ... ... әр ... көрсеткіште көмірсутекке қаныққан. Тығыздығы бойынша мұнай 3 ... ... 1) ... ... ... 0,8 ... 2) орташа мұнай - 0,087-0,910 г/мс 3. 3) ауыр мнай ... - 20,910 г/см ... ... ... ... мұнайдың қайнау температурасы арта түседі.Ауыр мұнайлардың қайнау температурасы 100 °С стан, ал жеңіл мұнайдың - 50° - 100°. ... 82,5% - 87%-ке ... ... 11,5 - 14,5% -ке ... ... ... ... қарай мұнай ауыр және жеңіл мұнай болып екіге бөлінеді. Жеңіл ... ... ... 0,9 г/см 2 - тан ал ... одан да ... мөлшерде күкірт, 0,001-1,8% азот, 0,7 % оттегі, 10% -тен ... ... 35%-ке ... ... - бетонды заттар болады. Қату температруасы -30-60 °С. Мұнайдың құрамын ... ... ... және фракциялық анализдер қолданылады. Фракциялық кұрамына байланысты көмірсутек, бензинді, керосинді және бензинсіз ... ... ... ... ... ж/е аз күкіртті мұнайлар көп кездеседі. Жалпы мұнай өз бойымен электр тогын нашар өткізеді, көп жағдайда өткізбейді. Мұнайдың жылу ... ... ... ккал/кг шамасында, бұл ең жоғарғы жылу беретін отын ... ... ... ... органикалық бензин, хлороформ, эфир сияқты ерінділерде тез ериді. Сонымен қатар ол йод, күкірт, каучук, шайыр, өсімдік майларын ерітетін еріткіш ... де ... ... ... суда ... ... бұл ... өндірісте мұнай қабаттарына су айдау арқылы, мұнай бергіштікті жоғарлату ... ... ... ... Атырау мұнайының құрамында май дистилляттары ... ... 27-28 %. Май ... 60% ке жуық ... ... ... Атырау МӨЗ (НПЗ) ашық өнімдер шығарады. Әртүрлі ұңғымадан алынған мұнайдың құрамы әр ... ... ... ... компоненттер қатынасы, оның типін және физикалық қасиетін анықтайды. Бір ауданда әр түрлі типті мұнайды кездестіруге болады. Экосистеманың мұнаймен ... ... оның ... ... ... ... ... құрамында жоғары улы және корризиялы - ативті меркаптаны бар күкіртті мұнай Қазақстанның ... ... ... ... Жылыой мұнай газды ауданында, Каспий шығыс жағалауында 15-20 км қашықтықта орналасқан. ... кен орны 1979 ж ... ... ондаған ірі кенорындарының бірі болып саналады. 3- млрд тонна мұнай және 1,8 млрд м 3 газ қоры бар. ... кен ... ... ... ... қысыммен (850-900 атм), тығыздығымен ( 0,785-0,802 г/см 3), газ факторымен (300-600 м3) ... ... (1-2-18 % - 20% ) ... Мұнайдың қату температурасы 40 °С, тұтқырлығы 20 °С - 21 °С МПА ... ... - 44 °С, ... ... ... - 200 °С.
Теңіз мұнайы мен газының ... мен ... ... ... бөлігі, парафиннен, жанғыш жоғары улы газдар H2S, СО2, меркаптан және көмірсутектің кең фракциялары, смола - ... ... (0,5 -1,5% ... - ... факторлардың әсерінен қалдықтар түрлі химиялық айналуларға ұшырайды. Сонымен қатар ластанған ауа мен топырақта ... ... жаңа ... ... ... ... ... нәтижесінде көптеген зиянды заттар түзіледі.
Мұнайдың суда еруі проценттің жүздік бөлігін ... ... ... өзі судың сапасын төмендету үшін жетіп жатады. Әдетте, ... ... ... ... ... түзеді, олар қиын бұзылады.
Мұнай және мұнай өнімі өз ... ... ... ... ... Мұнайды айырудың физикалық методтарына хромотография жатады. Қазіргі кезде универсальда және тура ... ... ... ... ... спектральды методтары қолданылады.
Органикалық қосылыстармен қатар мұнай құрамына ... ... ... ... ... Табылған қосылыстар микро элементтер. Мұнай құрамына ауыр металдар Ca, Cu, Zn, Mg, Pb, Fe, Si, Ni, V, U және т/б. Шикі ... әр ... ... өнімдері алынады. Олар мынадай негізгі топтарға бөлінеді:
* Жанармай (бензин, керосин, реактивті дизельді мазут)
* ... ... ... Мұнай битумдары
* Жарықтандырғыш керосин
* Еріткіш және т.б. мұнай өнімдері (кокс, күйе, ... ... және ... ... өте көп шикі ... ... май, мұнай битумдары, күйе ластайды.
Атмосфера арқылы күйе кең тарайды. Мұнайдың әр типінің улылығы ... ... ... ... ... және ... мұнай өнімдерінің (бензин, керосин) улылық әсері бір организмдері өте күшті болады, Атырау ... ... ... ... ... ... Табиғи битумдар, асфальт және асфальтиттен құралады.
Битум құрамында ваннадий, никель және т.б. ... ... ... Батыс өңіріндегі (Атырау облысы) мұнайгаз өндіру ... ... ... және ... географиялық сипаттама
Қазақстан Республикамызда, әсірессе Батыс ... ... ... ... ... ... ... мұнайгаз өңдеу өндірісінің жаңа импульс алуда. Ол біздің мемлекетіміздің ... ... көзі ... табылады, сонымен қатар мұнайгаз комплексі бірден - бір қоршаған ортаға зиянды заттармен ... ... ... ... өте белгілі. Әсіресе, көмірсутек флюидтерімен геологиялық жоғарғы беткі қабаттардың ластануы тіршілік ... ... ... ... ... ... ... алып келуде және әлеуметтік алдыңғы өте маңызды да өткір экологиялық проблема болып ... ... ... өндіру өнеркәсіп шаруашылығын алдыңғы орын алатын ... ... ... Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қызыл орда облыстары. Экологиялық жоғары қауіпті аймаққа Атырау облысы жатады, яғни барланған (шоғырланған) органикалық және ... ... ... ... ... ... орынды алады.
Атырау облысы республикамыздың батысында орналасқан, жер көлемі 112,15 мың км 2. Атырау ... ... маңы ... ... жер рельефі - толқын тәрізді жазықтың каспий ойпатынан біраз бөлігін ... және ... ... алып ... ... территориясының жартысы сортан және сортанды, топырақтардан тұрады. Атырау облысының климат жағдайы - жазы құрғақ, қатты ыстық және аз қарлы, қысы ... ол ... улы ... айналымға түсуіне жағдай жасайды. Мұнай өндіру кәсіпорындары - Мартыши, Доссор, Құлсары, Комсомольск, Сагыз, Қошқар, Қаратон, Теңіз.
Мұнай өңдеу және ... ... ... ... өнім ... ... майы ... электродты кокс, полиэтилен, полипропилен сонымен қатар 200- ден астам ... ... ... ... мен ... ... ... қоршаған ортаны ластайды.
Теңіз кен орны 1979 ашылды, солтүстік Каспий бассейнінің оңтүстігінде орналасқан, алып мұнай және газ кен ... саны ... - ... ... Астрахань, Орынбор жатады. Теңізде 3 млн т. Жоғары шикі мұнай және 1,8 млн м3 газ ... ... ... ... ... ... 270 га, ... 150 - ден астам өндіру көздері орналасқан, тастанды ... ... 82 мың ... ... оның 1600 ... ... зиянды заттарына қатысты. Сондықтан, өндірістің кенорындарындағы мұнайгазхимиялық ластаушы негізгі көздері болып есептеледі: 1) мұнай кен орындарын барлау 2) ... және газ ... 3) ... және ... тасымалдау 4) мұнай және мұнайгаз өнімдерін өңдеу 5) мұнайгаз өнімдерін пайдалану 6) қалдықтарды пайдаға асыру.
Табиғат ... ... ... ... ... ... ... асады. Бұрғылаудың барлық технологиялық процесі бұрғы мұнарасын орнатудан скважинаны құрастыруға дейін топырақ жабынына едуәір механикалық және ... әсер ... ... ... қондырғы территорияларындағы жер амбарларында (тұндырғыш) ... ... ... ... ... саз ... органикалық реагенттермен, май, тұздар жинақталып және сақталған, ол ... ... және оның ... ... өте ... ... қатар жер асты сулары ластанады және теңіздің ауа режимі бұзылады.
Теңіз кен орнында және бұрғылау ... ... 0,3 - 0,5 га ... ... ... ... Олардың қақпан қызметін атқарып солардың әсерінен ... мен сүт ... ... ... болып жатыр. Бұрғылау мұнарасының 500-800м радиусінде өсімдіктер жабындары 70-80 % жойылуда, ал 100м ... ... ... пен ... ... нәтижесінде ол мүлдем жойылуды. (34)
Мұнай ұңғымасын бұрғылау кезінде қолданылатын техникалық судың құрамында ауыр ... және ... ... ... ... қалдықтары сақталады. Су буланғаннан кейін сол жерде қара түсті ластанған ... ... ... ... ... құрамында концероген, мутогендік заттар болады да, аздаған жел тұрғанда жеңіл шаң - тозаңға айналады. Мұндай жағдайда құрамында ауыр ... бар шаң және құм ... ... ... ... адамдар ақзаларына түсуі мүмкін. (35, 36, 37).
Мұнай ... және ... ... ... өсу ... сай ... газ ... құбырларының магистральдық жүйелері кеңейе түседі. Олар арқылы шикі товарлы мұнай, әр ... ... және ... мұнай өнімдері айдалады. Мұнай - газ ... ... ... ... 2 ... ... ... ол 1000 м2 жерді жарамсыздандыруға әкеледі.
Атырау мұнай айыру зауытының сыртқы ортаны ластаушы негізгі көзі болып ... ... ... ... моторлық жанармай, мазут, уайт-спирт, кокс, мұнайбитум, сұйытылған және ... газ, ... ... жуу ... ... кен ... 1991-1997 ж аралығындағы мұнай және газдың ... 1- ші ... ... ... ... тек қана ... өңдеу және транспорттау кезінде бүкіл дүние жүзінде шикі заттың 10% жоғалатыны белгілі болды, соның ... тек ... ... ... ... 8 млрд м3 жуық ... ... Атырау және Маңғыстау облыстарында апат нәтижесінде 188,9 мың тонна мұнай төгілген, ал ... ... ... 737 га ... (12) ... көлшігі) топырақ қабатын өте терең сіңірілген. Жеке ... оның ... 10м ... (1,40) қоршаған ортаға газ ж/е сұйық тәрізді мұнай өнімдерінің соның ішінде көмірсутек қалдықтарының ... ... ... және ... ... ... нәтижесінде болады. (41,42) Мұнай өнімдерін сақтауда резервуарлардың саңылаусыздығынан, құбырлар мен ... ... ішкі ... ... ... ... ... жасалуда. Көмірсутек қалдықтарының 90% атмосфераға резервуардан түседі, 8% мұнайлы газды жинау ... ... және ... ... 9 % ... ... және мұнай базасының тұтынушыларына жіберген кезде жойылады. Мұнай химиялық кәсіпорындарда ағынды суларынан мұнай қалдығы ... ... ... ... хлорид, фенол, ауыр тұз қосылыстары су ақталады. Қаратон, Доссор, Теңіз кәсіпорындарында мұнай кәсіптік ағынды сулардың аудандық көлемі жылма-жыл ... ... тірі ... өмір ... ... тұзы және улы ... мутагенді зиянды заттар сақталған, олар әртүрлі қауіпті кластарға жатады. ... ... ... ... мұнай өңдеу зауытының ағынды су құрамында бенз(а)пирен, кадмий, никель, қорғасын, мыс, фенол және тағы басқа канцерогендік ... ... олар ... ... ... ... ... зиянды заттардың, үлесі факельдік шаруашылыққа, түтіндік тұрбаға тиесілі. ... - ның ... ... ... ... алғашқыда Имялетдинов қарастырған. Шайыр және асфальтентер мұнайдың жоғарғы молекулярлы көмірсутекті емес компоненттеріне жатады, ... ... ... ... ... ... барлық металдар кіреді. Проценттік көрсеткіштер бойынша Fe, Co, Zn ... ... ... өнімдерін бензин керосин, мазут, битум, қолдану экологиялық шиеленістікті тудырды, битумды мұнай және мұнай өнімдерін ... ... көп ... ауаға ауыл металл тасталады, топыраққа конып жинақталып қасиетін, құрамын өзгертеді.
Мазут - қатты металданған мұнайдың өнімі. Сол ... ... еді, ... оны металлдан арылтып, содан кейін энергия көзі ретінде пайдалануға болады.
Мұнайлы газды ... ... ауыр ... күл ... ... ... ... күлі 0,001 - 0,02 % (67).
Ауыр металдардың белгілі токсиканттарының бірі қорғасын. ... ... көп ... және ластағыш болып келеді. Қорғасынның адам ағзасында пайда болуы консерві өнімдерін пайдалану, себебі консерві банкілері қорғасын ... ... ... өнеркәсібінің Қазақстан экономикасын жоғарылатуы мен қатар Мұнайгаз өнеркәсібінің негізгі ластаушы көздері әртүрлі көп. Мұнай кендерін табу үшін алдымен іздеу- ... ... ... ... құрылысы кезінде қоршаған ортаны ластайтын заттар: сусымалы заттарды сақтайтын заттар, бұрғылау сұйықтығы, өндірістік-технологиялық ... бар ... және тағы ... ... салдарынан ұңғыма маңындағы жерлер бұрғылау сұйықтығымен және мұнай өнімдерімен ластанады. Кейін бұл зиянды заттар ... ... жер асты ... ... ... су ... ... және сол жердің флорасы мен фаунасына зиянын тигізеді. Мұнай өндіру топыраққа зиян келтіреді. Оны мынадан ... ... ... ... 300-500 м радиуста өсімдіктер 70-80%, ал 100% м ... ... ... ... ... ... мұнай компаниялары мұнай өндіру барысыныда ластанған ... суды ... үшін ... суға және көмірқышқыл газына айналдыратын микроорганизмдердің көмегімен биотазалау ... кең ... ... ... ... көзі және әртүрлі жанармай алу мен мұнай - химия өнімдерін алу газ және ... ... ... олда қоршаған ортаны ең негізгі көзі болып көзі болып табылады. Мұнай және мұнай өнімдерін үлкен танкерлер тасымалдайды. ... ... ... ... ... жиі ... Ал бұл ... мұхит - теңіздердің флорасы мен фаунасына өте зор зиян келтіруде.
Қазақстандағы кен орындары мұнайы құрамындағы смола, асфальтент және парафиндердің ... ... ... су - ауа ... ... Май және ... ... кен орындарына, ( Маңғыстау, Өзен, Жетібай ) Құмкол және басқа мұнайлары жатады, ... ... ... май және ... ... ... жалғыз ғана Атырау мұнай өңдеу зауыты (АМӨЗ), ... ... ... ... құрамынан май алу үшін шикізат өңдеу жылына 6 млн тоннаға дейін ұлғайды. Маңғыстау кен ... ... ... - химиялық сипаттамасы күкірт құрамы аз, фракциялық құрамы мен парафин мөлшерімен ажыратылады. ( 1-кесте)
Кесте № 1 ... кен ... ... ... 20 ° С ... ... құрамы %
0,46
0,10
0,14
0,20
0,95
3. Хлор тұздар құрамы мг/п
34,7
жоқ
12,8
жоқ
11,7
4. Парафин %
13,2
17,2
13,9
2,6
3,5
5. Тұтқырлық
16,43
6,44
14,59
29,05
80,76
Кестеде көрсетілгендей, жоғары парафинді мұнай - Құмқол, ... ... кен ... ... ... ... ... және мұнай өнімдерінің биологиялық әсері.
1.3.1 Мұнай және мұнай өнімдерінің топыраққа әсері.
Топырақ ... және улы ... ... және ... ... Мұнай және мұнайгаз өнімдері ауыр металлдар тобының және тотықсыздану ... ... рН ... ... фракциялар атмосферада біртіндеп буланады, мұнайдың бір ... ... және ... ... ... ... кен ... 70 % төгілген мұнайы бірден буланады. Мұнайдың қозғалуы жер асты суына жеткен ... ... ... ауыр сазды топырақтарда мұнай сорбцияланады, пораларды бітелді, топырақ және ... ... ... ж/е ... ... токсикалық заттар өсімдіктердің, жануарлардың ж/е адамдардың организміне ... ... газ ... райондарда топырақтың көмірсутегімен аз да болса ластанса, бұл оның өз-өзінен тазаруына себеп ... ... ... ... ... ... соғады. Күкіртсутегінің көп мөлшерінің топыраққа түсуі, өсімдік жамылғысына зиянды аэробтық және ... ... ... күрт ... әкеледі. Көміртек оксиді ( орташа 70% ) атмосферада толық емес табиғи газдардың жануы, қышқыл газбен булы газдың ... ... ... ... мен ... оксиді бірігіп көміртек қышқылы атмосфераға қосылып, химиялық қосылыс және тасымалдаушы түзеді. Желдің көмегімен ластағыш ... өте ұзақ ара ... ... 1998 жылы ... 39 ластағыш заттар бар екенін стационар көзі ... оның ... ... т. ... ... 6 м/с ... ... ескеру керек.
ТШО - таст/у ластану активтілік зоналарына сәйкес, анықталатын аудан, оның ... 19,5 км және 1,95 км. ... ... ... ауданы 1,180 км 2.
Жанбаған көмірсутек газ фазасын түзеді 1 метан, этаннан конденцирленген көмір сутекке дейін - 15-20% және күйе 4-8 %, азот ... және ... ... ... 1-2 км - ге ... ... ... оксидтері атмосфера қабатында 5-8 км қашықтықтарда миграцияланады.
Сол ... ... ... ... ... қосылыстармен күкіртті сутек түзіліп, ауа ағысымен алыс ... ... ... ... да ... мен ... ... зиянын келтіріп отырады. Топырақ күкірт және азот диоксидтері сумен сонымен қатар ... ... ... ... ... жауынға айналады. Ол жауын әр түрлі жағдайда топыраққа түсіп, топырақтың мұндай жағдайға келуі табиғатымыздың алғашқы бұзылуының бір ... ... ... ... ... ... ... біздің өңіріміз Атырау қаласында да шамадан тыс көбею үстінде. Ол әрине туған ... ... ... пен ... өнімдерді өндіру нәтижесінде ауамызға үздіксіз таралу үстінде.
Мұнай мен газдың басты көлігі - құбырлар. ... ... ... ... ... өнімдердің ағып кетуі мүмкін, олар атмосфераның, топырақтың судың бүлінуіне алып келеді. Мұнай - газ ... ... ... ... ... алу, ... алу операциялары және тиісті аумақтарының бүлінуін туғызады. ... ... және ... ... ... биогеоценозға әсерін тигізеді, және мұнай және газ конденсанты судың астыңғы және үсті суларын бүлдіреді. Осындай ... ... ... ортаның өзін - өзі тазартуы жай жүреді, содан оларды пайдалану мүмкіндігін шектеледі.
Теңіздің грунт сулары (приурочены к ... и ... ... ... ... асты ... негізгі ластаушы көздері авариялық қалдықтар, автотранспорт, тұрмыстық қалдықтар болып табылады. Ал ластаушы заттар күкіртті мұнай, ... ж/е ... ... ... және газ ... ... салдары.
Мұнай және газ өндірісі қоршаған ортаны ластайтын өндіріс салаларына жатады. Жаңа табиғи кен орындарды ... ( ... ... ... ж/е т.б) ... жаңа технологияларды пайдалану жағдайында пайда болатын қателіктерден келеңсіз жағдайда күкірт сутекпен бір ... ауыр және ... ... ж/е ... ... ... ... ауыр сомдарға айналдырып әкелуі мүмкін.
Мұнай мен газдың атмосферадағы қалдықтары ж/е жанғыш өнімдерде атмосфераның озон ... кері ... ... ... көп мөлшерінің жануының нәтижесінде ауадағы көмірқышқыл газдарының концентрациясының өсуі, және жоғары температураға үлкен қуат таситын ... ... ... жылу ... әсер ... ... ... және оптикаларының құрамын өзгертеді, соның салдарынан жер шарының кейбір аудандарында қышқыл жаңбыр жаууы мүмкін, олар ... ... ... жояды. Осылардың барлығы әлемдік экологияның системасының бұзылуына әкеліп соғады.
Көмірсутек шикізаттарының физика - химиялық ... ... яғни ... кен ... ... ... ... өте жоғары екендігін көрсетеді, ол кәсіпорында мұнайды жинақтауда, тасымалдауда топырақта гидрат тығындарының қалыптасуына ... ... №1 бет) Кен ... ... ... газдардың ( H2 S 3,5 %, CO2 - 5,6 %) көп ... ... ... түзу ... ... ... мазут топырақтың физикалық, химиялық қасиетін, сапалық ... - ... ... № 2
Көрсеткіштер
Мұнай кен орындары
Маңғыс тау
Құмкөл
Кеңқияқ
Мартыши
Сазанқұрақ
1. Тығыздылығы 20 ° С кг/м3
952,4
917,6
921,7
914,2
947,5
2. Күкірт құрамы % ... ... ... ... ... ауырлығы, тұтқырылығы, күкірттік құрамын жоғары Маңғыстау және Сазанқұрақ кен орындары мұнайлары екендігі жоғарыдағы № 2 кестеде көрсетіледі.
Буканова А.С. - ... ... ... ... из ... ... НПЗ ... Атырау 2005 г стр. 23)
1.3.2 Мұнай және мұнай өнімдерінің ... мен адам ... ... жеңіл фракциялары құрылысы жағынан - қарапайым, ол төменгі молекулалы көмірсутектерден (алкандар) ... ... ... ... ... мұнайдың ең қозғалғыш бөлігі. Алкандар наркоздық құрал тәрізді әсер етеді, бірақ алкандарға қарағанда оның әсірі тыныс алуда күшті анық ... ... ... жоғары қатерлі ісік ауруының жиілігін ұлғайтады. Ұзақ улану адамдардың бауыр мен бүйрек жұмыстарының ... ... ... ... әсер ... ... ... мутагендік әсері бар, созылмалы ісік ауруын тудырады.
Ароматты көмірсутектер - улы ... ... оның 1% - тік ... ... ... ... ... Мұнайдың 20-38 % ароматты көмірсутегісі болса жоғары сатыдағы өсімдіктердің өсуіне қысым жасалады. Ароматты көмірсутегінің ... ... ... ... және ... ... ... 3,4 - бензо (а) пирен.
Ароматты көмірсутектер қиын ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл ултракүлгін сәулелендіру арқылы жүреді.
Бузашы және Қара арна кен ... ауыр ... ... ... ... көмірсутектерден тұрады. Кесте №1,2 көрсетілген.
Алкандар органикалық заттар ... ... ... наркоздік әсері күшті, теріге әсері өте қауіпті. ... адам ... ... дермотит немесе экзема ауруына душар етеді.
Бензин организмге ауаны жұту арқылы тыныс алу жолымен ішек - ... ... ... ... бензин орталық системаға, тері қабаттарына әсер етеді, улануға кейде өлім жағдайына әкеп ... ... ... ... 0,005 - 0,001 мг/м3 ... адамдар қатты уланады, ал концентрациясы 0,04 мг/м3 ... ... ... өлім ... ... ... тәрізді жалпы әсерлері бірдей дерманит мен экземада ұшыратады. Көміртегі (СО) - иіссіз, ... газ. СО 2 ... ... ... ... ... шығады және атмосферада 2-4 ай сақталады. ... ПДК СО2 ... ... 20 мг/м3 ... ... 600 мг/м3 ... жеңіл уланды 10-30 мин кейін күшті улану, 3600 мг/м3, 1800 мг/м3 концентрацияда 1-5 минуттан кейін ... ... әкеп ... Көміртегі оксиді қанның оксигемоглобинінен оттегін бөлуі нәтижесінде карбоксигемоглабин түзіледі. Қанда көміртегі оксидінің қатысуы кезінде тканьдердегі О2- ң ... ... СО 2 0,005 - 0,01 % ... бас ... ... СО 2 одан әрі жоғарғы концентрациясы кезінде естен тануға, кейде өлім ... ... ... ... ... ... метан орталық нерв жүйесін біртіндеп зиян келтіріп, нейрон және нейрон аралық синапстың байланысына әсерін тигізеді.
Меркаптан - ... ... ... ... ... газ. Меркаптан мұнай айыру мен мұнай кәсіп орындарының ауасында күкіртті сутекке қарағанда жүздеген, мыңдаған есе ... ... ... ... ... ... газды тазалап, бөлу процессі нәтижесіндегі жаңаша өнім болып табылады. Меркаптандар концентрациясы 2 х 10 -9 мг/ л ... ... ... өте ... ... пайда болады: көміртегі сияқты меркаптандар да жоғарғы концентрацияда адамның тыныс алу орталықтарда сал ауруы пайда болады. Меркаптандардың ұзақ ... ... ... және ... түзу ... бұзады, адамдардың дене салмағының және жалпы денсаулығының жағдайын төмендетеді.
Азот диоксиді - тұншықтырғыш өткір иісті газ. Азот диоксиді ... 140 °С N O2 және O2 - ге ... ... Азот ... (NO2) ... - 0,8 - 5 мг/м3 ... 3-5 жыл ... істеген адамның өкпелеріне қатты әсер етеді, сонық нәтижесінде адамда ... ... ... ... ... ... және жоғарғы онцентрацияда орталық нерв системасын зақымдайды. Жұмыс зонасында ауадағы ПДК (NO 2) -2 мг/м3.
Суатқа үдемелі антропогендік әсер ету, оның ... және ... ... алып ... ... дегратацияға шақырады, биоәртүрлікті төмендетеді; жоғары биопродуктивті биоценоз аз продуктивтілікке ... ... су ... ... графикалық қатары сияқты, оның жиі негізгі компоненттері болып табылады және техногендік негізгі ауырлығын өзіне қабылдайды. ... ... ... ... бүйрек, желбезек аппараттарының ) патоморфологиялық өзгерістер байқалуда. Балықтардың ... ... суда ... фракция ертіндісіне ауыстырған (жіберген) кезде олардың меланин пигменттерінің төмендеп , екі жұмадан кейін ... 100 % -і ... ... ... - күкірт диоксиді және су буларынан түзіліп, цитозинді алмастырады дезамин дейді.
Натрий бисульфиті - ... ДНК - дағы бір ... ... пиримидинаментмен әсерлесіп ол цитозинді урацилге айналдырады.
Күкіртті сутек - ... ... ... газ. ... ... ... иісінің ауадағы құрамы 1,4 - 2,3 мг/м3, өте жоғарғы ... иісі ... ... ... сайын үйреншікті бола бастайды. Организмге күкіртті сутек организмге тыныс алу органдары арқылы түседі, аз ... тері және ... ... ... ... ... қанығу қабілетін төмендетеді. Күкіртті сутекпен ұзақ уланғанда, гемоглабиннің оттегін сіңіру қабілеті 80-85 % ... - 15 % ... ... аса бағалы, әрі сирек кездесетін шикізат, сонымен бірге ол аса ... ... ... ... ... ... ... факторы болып табылады. Күкірт мұнайдың құрамында сұйық күйде, күкірт сутек, меркаптан түрінде кездеседі.
Мұнай құрамындағы күкірт топрырақта ... ... ... түзеді.
Қазірдің өзінде оның зияны тірі табиғатқа ... әсер ете ... ... ... ... ... өлуі байқалуда. Аса құнды қызыл балық жапа шегуде. Облыста, ең ... Ембі ... ... тыныс органдары дерті өсіп бара жатқаны жиі айтылып жүр. ... жыл ... ... емес ... ... 52,0 мың ... астам залалды заттар тасталады. Ол ауданның әр тұрғынына 800 кг - нан ... ... ... ... орта көрсеткіштен 200 кг артық.
Бұрғылау мен сынау кезінде скважинадан кеткен газ қосындылары қазірдің өзінде осы алқаптың ауа ... ... Осы ... Қаратон поселкесінің тұрғыны, қарт мұнайшының мынадай бір ой-түйіні: ауаға кеткен күкіртті ангидрид газы ... ... ... жерге қайта отырғанда күкірт қышқылына айналады да өсімдікді, тіпті даладағы жаюлы кірді тесіп тастайды.
Теңіз кен орынының ... ... ... тағы бір ... ... алда тұр. ... алаңның мұнай құрамында күкірт қоспасы мол. Ғалымдардың мәліметтеріне қарағанда, күкірттің ара салмағы 25 проценттен кем емес деп ... ... мол ... ... ... ... болған емес. Әлемде де сирек.
Күкіртті сутек.
Адамның шаруашылық қызметі қазіргі ... ... ... ... көзі ... ... Табиғи ортаға күн сайын, сағат сайын өнеркәсіптің газ тәріздес, сұйық және қатты қалдықтары ... ... Осы ... әр түрлі химиялық заттар ауаға, топырақққа, суға түсіп, бір трофикалық тізбектен екіншісіне өте отырып, ... адам ... ... түседі. Соның бірі-күкіртті сутек (Н2 S) Бүкіл жер шарында осы ластаушы зат күкіртті сутектің түспеген жері жоқ деп ... ... ... ... ... жоқ ... алайық. Ғалымдар осы заманғы өнеркәсіптің әр түрлі улы ... осы ... да ... Олар бұл ... ... ... ауа ағымдарымен келіп түскен. Күкіртті сутек өзінің табиғатына, шоғырлануына және адам организміне әсер ету ... ... әр ... ... ... туғызады. Егерде адам организміне күкіртті сутек көп мөлшерде әсер етсе, қатты уланып есінен танып ... ... ... өліп кетуі мүмкін. Күкіртті сутек өнеркәсібі дамыған елдерде ауаны ластаушы улы заттың бірі ретінде ... ... ... ... және ... ... өнеркәсібінің жұмысы нәтижесінде ауаға шығарылады. Құрамында күкіртті сутегі бар ... ... ... ауа ... ... тыныс жолдарының кілегей қабаттарына, терісіне әсер етеді және өсімдіктерде көп ... ... ... ... ... адам ... улап қана ... сонымен қатар адамдардың жүйке ауруларын туғызады. Әсіресе көкөніс, жеміс - жидек өнімдеріне де ... ... ... ... ... жануарлардың, адамдардың организмінде физиологиялық өзгерістер болады. Күкіртті сутек ... ... ... ... ... ... газ, ... немесе қоспа түрінде топырақ және су бетіне келіп, одан адам ... ... Сол ... ... ... ... кейбір қосылыстамен күкіртті сутек түзіліп, ауа ағысымен алыс ... ... ... ... да ... мен флораға, адамзатқа зиянын келтіріп отрады. Күкіртті сутек сонымен қатар атмосферада озонмен ... ... ... ... айналады. Ол жауын әр түрлі жағдайда топыраққа ... ... ... ... ... ... ... келуі табиғатымыздың алғашқы бұзылуының бір сатысы болып табылады. Күкіртті сутек қазіргі кезде біздің өңіріміз ... ... да ... тыс ... үстінде. Ол әрине туған өлкемізде қаптаған ... пен ... ... ... ... ... ... таралу үстінде.
Күкіртті сутек ( Н2 S) нерв системасына арнайы улылық әрекеті (Н2 S) 1884 жылы ... ... ... ... механизміне улы әрекет береді. Қанды оттегімен қанығуын ... ... ... ... (созылмалы) уланғанда, гемоглабиннің оттегіні сіңіруі 80-85 % - ға ... ... ал ... ... 15% - ға дейін жетеді. H2S концентрациясы 750 мг/м3 болғанда, қауіпті улану 15-20 минут аралығында басталады, ал ... 1000 мг/м3 ... ... жоғары болса, бірден өлім қаупін туғызады. Уланудан кейін пневмония, өкпе ... ... және ... ... ... жиі байқалады. H2S мұнайды өндіргенде және өңдеген кезде бөлінбей, әртүрлі көмірсутегілердің ... әсер ... ... ... ... да ... эффектіге ие болады. Фенолмен уланғанда, ішкі органдармен мидың ... ұсақ ... ... ... ... - ... зиянды заттардың категориясына жатады. Мұнайдың құрамына бұрын белгілі болған органикалық компоненттерден бөлек, ауыр ... 90% -і, ал ... ... 10 % -ы ... Ішек - ... ... ... жуылып, олар ұзақ уақыт бойы жиналып сол немесе өзге органнын структурасы мен функциясын бұзады. ... ... ауыр ... ... тыс ... ... кан айналым сосудтарының, нерв жүйесі мен тканьі ауруларын туғызып ферментативті активтілігін ... ... алу ... мен теріні зақымдауға әкеліп соқтырады. Қорғасын улы ауыр металл, ол қандағы гемоглабиннің, түзілуіне кедергі жасайды. Қорғасынмен ... ... ... ... ... ішек шаншуы, полинефрит, анемия, тез шаршау. Ауыр металдар ( цинк, мыс, қорғасын ) ретикулярлы - ... ... ... ... ... цинк және мыс ... бүйректе, біркелкі таралады, ал мыс бауырда органикалық комплекс ... ... ... ... ... өңдеуде негізгі басты дәрежеде болуы керек. Мұнай өңдейтін ... ... үшін ... ... жүргізу керек. Бұл қоршаған ортада бақылаушы жүйе сияқты маңызды орын алады. Мониторингтің ... ... ... қоршаған ортаға жинақталуын информациялық жүйедегі табиғат параметрі арқылы қарастырылады. Бұл мақсатта экологиялық мониторинг биологиялық және ... ... ... қатар, негізгі алынатын мөлшері үшін технологиялық сферада қауіпсіздікті төмендету, шығаратын қалдық түріне байланысты. Барлық экологиялық критери ... ... ... ...
2. ... және зерттеу әдістері
+ Зерттеу обьектісі және топырақтағы мұнай және ... ... ... ... анықтау
Мұнаймен ластанудың сыртқы ортаға әсерін экологиялық ... ... ... ... ... алынды, материал жинақтау 4 орында өкізілді. Оның үшеуі Жылой ауданындағы ... ... , ... ... ... газмұнайөңдеу заводынан (газ), солтүстік - ... ... 1-2 км ... ал ... ... ... - ... мекендеу бөлімшесінен, яғни заводтан солтүстік - шығыс жағында 20-25 км ... ... ... ... мен Тенгиздегі ГӨЗ-ның арақашықтығы 330 - 340 км ... ... ... ... топырақ үлгісі алынды жері мұнаймен ластанбаған.
Топырақ үлгілерін жоғарғы горизонтта 0-20 см тереңдікте алынған. Топырақтың үлгісіндегі ... ... ... ... ... және гравиметриялық әдіспен анықтадық, сонымен қатар топырақ үлгісінен рН ... ... ... ... ... ... 5- 6 км қашықтықта орналасқан, ол территория негізінен Газ ... ... ... ... ... орны ... қаласынан 20-30 км жерде орналасқан. Қала маңында қолайсыз экологиялық жағдайда, ол ... мен ... улы ... ... ... ... ... Зауыты - мұнайды комплексті өңдеуде және мұнай химиялық ... ... ... ірі ... оның жылдық өнімділігі - 6млн/т. Атырау Мұнай Өңдеу Зауыты этилденген бензинді өндіруде, қоршаған ... ... улы ... ... ... - жыл ... ... Өңдеу Зауыты булану алқаптары ұлғаюда, жер асты су деңгейі төмендеуде, көптеген ... жер асты ... жер беті ... ... ... ... құрамын анықталған нәтижесі №1- ші суретте көрсетілген. ... және ... ... ... ... ... ... және топырақтарында (0,93 + 0,03) мг/кг құрайды. Теңіз кен орнының топырағында Газ Өңдеу Зауытыннан 1-2 км қашықтықта мұнай және ... ... ... ... ... құрайды. Газ Өңдеу Зауытының оңтүстік шығысында орналасқан Вахта орнының 20-22 км қашықтықта топырақ мұнайымен ластанғандығы байқалады, оның ... ... ... ... Зерттелген 4 орындардағы топырақ үлгілерінде мұнай және мұнай өнімдері ... - ... ... ... ... ... ... бақылау орны Жалғансай ауылы.
3. Зерттеу нәтижелері және оны ... ... ... ... өнеркәсібі аудандары топырағының мұнаймен ластануын бағалау
Топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен ластануын зерттеу, Құлсары және ... ... газ кен ... территорияларында өткізілді, ол Каспий теңізінің солтүстік - шығыс беткейінде орналасқан кен ... ... ... ... маңында топырақтары да алынды. Бұл кен орындары тұз күмбездеуінің ... ... ... және ... ... өнеркәсіптерінің жиынтығымен сипатталады. Зертелуге алынған барлығы 4 пункт: Құлсары № 128 скважина, Газ өңдеу ... (ГӨЗ) ... ... ... Жалғансай ауылы. Теңіз кен орны территориясы мен ластанған, ұңғыма айналасында да мұнай ... ... ... Кен орындары солтүстігінде газ өңдеу зауыты (ГӨЗ) ... ... және газ ... ... ірі ... ... ... Мұнай ұңғымадан мұнай құбыры арқылы газ өңдеу зауытына түседі. Территорияны ластаушы негізгі көздері, болып яғни зоналардың ... ... ... ... ... және ... зиянды заттары ол сапалық және сандық құрамына байланысты әртүрлі қауіптілік класына жатады. Жоғарыда айтылғандай, теңіз кен орындарыны ... ... ... ... ... улы және коррозиялы активті қосылыстарымен (меркаптан, күкіртті сутек) ерекшелінеді, территорияның көпшілігі қатқан кесек тәрізді күкіртпен ластанған, сонымен қатар мұнай және газ ашық ... жану ... улы ... ... ... ... мазутты улы тоған (ағын) тастанды сулардың көлеміде ұлғаюда.
Алынған зерттеулер нәтижесінде ... және ... ... ... кен ... топырағында концентрациясы жоғары. Оның себебі - өте көне ... ... ... онда ескі техниканы қолданады. Ұңғыма топырақ алынатын мұнай тастандылары жиі кездеседі, ... ... ... Ескі кен ... ... ... ... Ол өсімдіктер және микроорганизмдер өсе алмайды зиян келтіруде. Мұнай өндеркәсіп территориясында мұнай көлшіктері, кен орнында зақымдалған топырақтары ... ... ... мұнай иламдарын құрайды. Құлсары кен орнының территориясының өсімдік - қабаты жабыны ... және ... ... ... байқалады.
Теңіз кен орнының топырағының мұнай және мұнай өнімдерімен ластануының себебі, бұрғылау кезінде ұнғыма ауызындағы ... ... және ... ... және ... ... ... жоғары қысымнан түрба құбырларының жарылуынан авариялық ... ... ... ... кәсіптік топырақтарындағы мұнай және мұнай өнімдері мөлшерінің ұллғаюы көптеген факторларға байланысты, әсіресе кен ... ... ... мен ... қоршаған ортаға мұнай және мұнай өнімдерінің түсу сипатына, мұнайды ... - ... ... ... ... кен орындарында мұнайды активті өндіру соңғы он жылдықта жүргізілуде. Ал Құлсары кен орындары 100 жылдан астам уақыт ... ... ... ... ортасы қышқылдығын анықтадық. пункті рН = 8,3 және рН = 8,1, ... ... рН = 7,1. ... кен орындары топырақтарында топырақ ертінділерінің активті сілтіленуі байқалады. Біздің алынған зерттеу нәтижелері басқа ғылыми әдебиет мәлімдемелерінмен сәйкес келді.
Зерттелуші ... ... ... ... ... реті ... Құлсары--> Гөз--> Вахта--> Жалғансай.
Сонымен, өзіміздің зерттеу нәтижелеріміз және ... ... ... мұнай кәсіпшілік территориясының мұнай және мұнай өнімдерімен көп ластануы, топырақ жабындарын деградацияға ... ... ... ... ... ... бүлдіреді.
Мұнай кендерін табу үшін алдымен іздеу-барлау жұмыстары жүргізіледі. Скважиналар ... ... ... ... ... ... сусымалы заттарды сақтайтын заттар, бұрғылау сұйқтығы, өндірістік-технологиялық қалдықтары бар қоймалар ж/е т.б. Көп ластанудан ... ... ... ... ... ... ... жерлер бұрғылау сұйықтығынмен және мұнай өнімдерімен ластанады. Кейін бұл зиянды заттар еріген сулармен жер асты ... н/е ... су ... ... және сол жердің флорасымен фаунасына зиянын тигізеді. Мұнай өндіру ... зиян ... Оны ... ... болады. Бұрғылау мұнарасының 500-300м радиуста өс-р 70-80%, ал, 100 м ... ... ... ... жойылған. Көптеген мұнай компаниялары мұнай өндіру барысында ластанған топақты, суды тазарту көмірсутекті суға және көмірқышқыл газына айналдыратын микроорганизмдердің ... ... ... кең ... ... ... көзі және ... жанармай алу мен мұнай - химия өнімдерінің негізгі шикізат көзі болып табылады. Сондықтан мұнай өндірген ... ... ... ... ... тарайды. Оны үлкен танкерлер тасымалдайды. Қазіргі заманда танкерлердің апатқа ұшырауы жиі болуда. Ал бұл мұхит - ... ... ... өте зор зиян келтіруде.
Доссор мұнай кені - Ембідегі ескі мұнай кендерінің бірі. Атырау қаласынан шығыста 100 км ... ... ... ... ... ... орналасқан. Алғашқы Доссор мұнайы 1911ж алынды. Мұнай өндіруді арттыру үшін 1942-1943 ж мұнайлы ... су ... ... ... жер қабатындағы қысымды арттыратын ж/е сақтайтын қондырғы қолданыла бастады.Ал 1943-44 ж елімізде тұңғыш рет Ембідегі ... ... кен ... өнім өндіретін жер асты алаңдарын орынды суға толтыру ... ... ... ... Кеннің басты участкелері 4 бөліктен тұратын кең аумақты алып жатыр. Жалпы мұнай шығатын ... ... ... ... ... ... ... иілген жарты тағаға ұқсас дөңес болып келеді, ал ... қоры ... Юра ... ... ... 1992 жылға дейінгі деректер бойынша Доссорда орта есеппен жылына 4 тонна мұнай өндірілді. ... ... ... қабатының қалыңдығы 10-20 м. Кен қойнауының қабаттары құмдық пен сазбалшық араласқан ұсақ ... құм ... жұқа ... тұрады. Мұнайлы қабат 50-300м тереңдікте жатыр.Доссор мұнайының құрамы өте сапалы, созылмалдығы 7,6 -12,2 сантипуаз, 0,235% парафин бар. Доссор кені ... ... ... ... ... есептеледі. 1911ж 29 - шы сәуірде №3 бұрғылау мұнарасынан 225 м тереңдіктегі Юра ... ... ... ... ... 30 ... 16700т мұнай берді. Мұнай өнімінің ең жоғарғы көрсеткіші 1941ж ... Сол жылы 321 758т ... ... Мұнай кәсіпшілігі қазір де өте маңызды.
Сонымен, Теңіз районының топырағы нейтрал немессе соған жақын ... ... ... және ... ... ... емес. Хлорионының құрамы бірдей емес.
Қоршаған ортаның ластануының нәтижесінде өсімдік жамылғысының түр өзгерісі болады. ... - газ ... ... өсімдіктер әлеміне әсерін бағалау қиын.
Теңіздің 31,1% аумағы өте ... ... ... ... ... ... топырағының түрі қатты және қуатты.
Жер қыртысының тозуы байқалмады. Көбінесе жоғарғы температураның әсері байқалады. Ылғи да қызу ... бола ... ... ... ... ... ... кетеді де оны деп атайды.
Практикалық нұсқаулар:
Мұнай кен ... ... ... ... ... үшін комплекстік технология және ұйымдастыру шараларын өткізу, оған қойылатын талаптар:
1. Облыстық табиғат ресурстарын басқару және ООС, СЭС ... ... кен ... ... ГПЗ өрт сөндіру бірлескен газдан тазартуына қол ... ... ... ескі ... жаңа ... ... ... өндіргенде және транспортта қолайсыз жағдайды болдырмау; өз уақыттында жерді рекультивациялау (құнарландыру), мұнайдың қалдықтарын оқыс жағдайлардан және полигоннан ... ... орта ... ауыр ... және мұнай қалдықтарында биотоптық көріністі өткізуді мына схема бойынша зерттейді: .
3. Табиғатты қорғау мекемелерінде табиғат ресурстарын мемлекеттік сан - ... ... ... ... ... ... ... мұнай өндіру жұмыстарының қанат жайып өркендеуі, кен-химия шикізатының табиғатта өте ... ... ... мол қоры аймақта геология және техника ғылымдарын дамыту міндетін алға қойды.
Қазіргі уақытта ғылымның басты мағынасы ... - газ ... ... ... ... ... экологиялық системаның ауа райының өзгеруі болып табылады. Басты мақсат өндіріс кәсіпорындарының қоршаған ортаны зиянды қалдықтармен ... ... ... болып табылады; келесі этап биологиялық обьектерге зиянды қалдықтардың әсерін бағалау ... ... ... мен ... ... ... - ... Құбырларды жаңарту процессін тасымалданатын өнімдердің ағып кетуі мүмкін, олар ... ... ... бүлінуіне алып келеді. Мұнайдың газ конденсантының магистральді ... ... ... алу, құю-құйып алу операциялары және тиісті аумақтарының бүлінуі қорқыныш туғызады.
Беткі (миграция процесінде, мыс: жаңбыр суларымен) және (инфильтрация) мұнай, ... және газ ... ... ... және ... ... ... Осындай ластану кезінде қоршаған ортаның өзін-өзі тазартуы жай жүреді, содан оларды пайдалану мүмкіндігін шегереді.
Сондай ... бұл ... ... ... ... ... ... өңдеу қасиеттілігіне байланысты, осылардың айналасындағы экосистеманы бұзбау, жоғарғы дәрежеде тұрады. Бұл мәселелерді модернизация технология процестерімен және табиғатты қорғау ... ... ... ... ... ... теңізі Қазақстанның ірі масштабты мұнай және газ кен орындарын игеру, қоршаған ортаға тастайтын және ... улы ... ... ... ... бұл ... ... экологиялық жағдайын қиындатады. Сондықтан, бүгінде қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... өткір тұрған проблема. Бұл міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... бағалауға береді.
Зерттелетін ауданымыздың ортаның ластануын бағалау ... ... ... ... және мұнай өнімдерінің сақталу деңгейі анықталды.
Топырақ - ... улы ... ... жиналушы және бір уақытта олардың шектес ортаға ауысу түйіні, болып табылады, яғни ауаға, суға, сонымен қатар азық ... ... тірі ... ...
Қазіргі зерттеу нәтижелерімен әдебиет мәліметтері дәлелдейді, Жылой ауданының мұнай өнеркәсіп территориялары және Атырау қаласы төңірегі мұнай және ... ... ... орта қышқылдығы, зерттеу аудандарында активті сілтілену де, (Рн = 77) - 8,3), сондай-ақ әдебиет мәліметтеріде дәлелдейді. ... ... ... нәтижелері дәлелдейді, Жылой ауданының мұнайгазөнеркәсіб территорияларында ұзақ жылдар мұнайгаз өндіру және ... ... ... ... ... ... зауытының (ГӨЗ) тастанды және шығару заттары жылма-жыл ұлгаюынан, топырақта мұнай, мұнай өнімдерінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша және ғылыми әдебиеттердің анықтамалары бойынша, көп жылдық мұнай газ өндірісінің Жылой ауданындағы және Атырау Мұнай Өңдеу Зауытының, Газ ... ... жыл ... шығару және жинау көрсеткіштерінің жоғарылауы қоршаған ортаға мұнай, ... ... ... ауыр ... топырақ құрамында көрсеткіш дәрежесі жоғары болды.
Пайдаланған ... ... ... в ... ... организационно-правовые аспекты деятельности: Практическое пособие. - Алматы: , ... ... ... общественности в Казахстане. - Алматы, 2000.
* Сборник . Участие общественности в принятии экологически значимых ... ... № 1. - ... ... БҰҰ ... Экономикалық Комиссиясының 1998 жылғы атты Конвенциясы (Орхус конвенциясы).
* Взаимоотношения между экологическими неправительствен-ными организациями и ... // ... ... ... ... 23-26 ... 1992.
* ҚР Президентінің 1996 ж. 30 сәуірдегі 2967 Өкімінің (ҚР экологиялық қауіпсіздік ту жырымдамасы) Ноосфера, 1996, № 1.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Каспий теңізінің экологиясы4 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
«Райымбек Агро» ЖШС-те СМЖ және қаупсіздік жүйесін дайындау79 бет
Азық-түлiк тауарларының сапасы және оның бақылауының қамтамасыз етуi5 бет
Азық-түлік нарығын мемлекеттік реттеу100 бет
Азық-түлік тауарларының сапасын бақылау. сапа әдістері және деңгейі өнімдердің пестицидтермен ластануы. оларға гигиеналық сипаттама7 бет
Азық-түлік қауіпсіздігін қалыптастыру және оны қамтамасыз ету55 бет
Астық-түйірді сақтау тәсілдері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь