Халық шарушылығында бухгалтерлік есептің ерекшелігі

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

1. Негізгі құралдар есебіне жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1. Негізгі құралдардың мәні және жіктемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2. Негізгі құралдардың тозу есебi және амортизацияны есептеу әдісі ... ... ... ..9

2. Негізгі құралдарды жөндеу және түгендеудің, қайта бағалаудың мәнін ашу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.1. Негізгі құралдардың жөндеу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
2.2. Негізгі құралдарды жалға алудың есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
2.3. Негізгі құралдардың бағалау, қайта бағалау және түгендеу есебі ... ... ... ...36

3. Есептеу бөлімі. Шоғырландырылған қаржылық есеп жасау ... ... ... ... ... ... ...41

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
Кіріспе

Халық шарушылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің алатын орны ерекше. Барлық экономикалық ғылымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз алдына дараланып тұратын бөлек ғылыми сала. Өйткені, бухгалтерлік есеп қоғамдық өндірістің дамуы жолында қажет. Бухгалтерлік есептің мәліметтері мен көрсеткіштері қоғамдық өндірістің дамуын экономикалық тұрғыдан зерттеуге бірден-бір негіз болып табылады. Сондықтан да бухгалтерлік есептің негізгі міндеті – халық шаруашылығының барлық салаларында нақты тұжырымды мемлекеттік талапқа сай есептеу жұмысын жүргізеді.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын тартса ғана жүреді, ал ол еңбек заттары (шикізат, материалдар, сатып алынған жартылай фабрикаттар) және еңбек құралдары (машина, станок) болып бөлінеді. Бұл арада еңбек құралдарының құрамы сыртқы белгісімен емес, олардың өндіріс процесінде атқаратын роліне қарап анықталады. Мысалға, заводта дайындалған бу қазаны сол зауыт үшін дайын өнім болып саналады; ал орнату үшін сатып алған субъект үшін осы қазан еңбек құралы болып табылады. Осы қазанды келешекте қайта сатуға алса, онда ол тауар болып табылады.
Негізгі құралдар материалдық өндіріс саласында да, өндірістік емес (әлеуметтік) салада да ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам) қызмет етеді.
Осы негізгі құралдарға: үйлер, ғимараттар, көп жылдық екпе ағаштары, машиналар және құрал-жабдықтар (соның ішінде автоматты машиналар және құрал-жабдық); машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары және қондырғылар мен лабораториялық жабдықтар; есептеу техникасы; басқа материалдар мен құрал-жабдық, көлік құралдары, құрал-сайман, өндірістік мүлік және жабдықтар. Шаруашылық мүлкі: жұмысшы және өнім беретін мал, көп жылдық екпе ағаштар, жерді жақсартуға (ғимараттар
        
        Мазмұны
Кіріспе………………………………………………………………...............4
1. ... ... ... ... ... құралдардың мәні ... ... ... тозу ... және ... ... Негізгі құралдарды жөндеу және ... ... ... мәнін
ашу.........................................................................
....................................................25
2.1. ... ... ... Негізгі ... ... ... ... ... ... ... бағалау және ... ... ... ... ... есеп
жасау...........................41
Қорытынды................................................................
......................................48
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.........50
Қосымшалар..................................................................
...................................51
Кіріспе
Халық шарушылығы есептерінің арасында бухгалтерлік есептің ... ... ... экономикалық ғылымдар ішінде бухгалтерлік есеп өз
алдына дараланып тұратын бөлек ... ... ... бухгалтерлік есеп
қоғамдық өндірістің дамуы жолында қажет. Бухгалтерлік есептің мәліметтері
мен көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан да бухгалтерлік
есептің негізгі міндеті – ... ... ... ... ... ... талапқа сай есептеу жұмысын жүргізеді.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын тартса ғана ... ол ... ... ... ... сатып алынған жартылай
фабрикаттар) және еңбек құралдары (машина, станок) болып ... ... ... ... ... ... белгісімен емес, олардың ... ... ... қарап анықталады. Мысалға, заводта дайындалған
бу қазаны сол зауыт үшін дайын өнім болып саналады; ал орнату үшін ... ... үшін осы ... ... ... ... ... Осы қазанды
келешекте қайта сатуға алса, онда ол тауар болып табылады.
Негізгі құралдар материалдық өндіріс ... да, ... ... ... да ұзақ ... бойы (бір ... астам) қызмет етеді.
Осы негізгі құралдарға: үйлер, ғимараттар, көп жылдық екпе ағаштары,
машиналар және құрал-жабдықтар ... ... ... ... және құрал-
жабдық); машиналар және жабдықтар; өлшеу және реттеу аспаптары ... мен ... ... ... техникасы; басқа
материалдар мен құрал-жабдық, көлік ... ... ... және ... ... мүлкі: жұмысшы және өнім беретін мал, көп
жылдық екпе ағаштар, ... ... ... шыққан күрделі шығын,
басқа да негізгі құралдар жатады.
Кәсіпорында негізгі құралдардың ... №16 ... ... Осы ... негізгі құралдың есебін жүргізудің,
субъектіге ... ... ... ... пен ... ... анықтайды.
Негізгі құралдың бастапқы құны мынадай жолмен анықталады:
Жер учаскелері бойынша ... ... ... ... құқығы – актіде
көрсетілген сатып алу құны, қозғалмайтын мүліктер бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша көрсетілген
қызметтердің төлемі, жерді мақсатты пайдалануға ... ... ... ... ... ... т.б. кезінде алынған материалдарды сатудан
түсетін табыстың шегерілімінен басқа) жұмсалатын шығыстар;
Бірақ та біз ... ... әр бір ... ұқыпты ұстамаса онда ол
бұзылып ... ... ... сол ... ... ... Бұндай
жағдайда біз оның бетін ала аламыз – ... ... ... ... қажет. Негізгі құралдың естен шыққан жағдайында өндіріс ... ... ... Ал ... ... ... біздің пайда табуымызға
кедергісін жасайды. Ал жөндеу арқылы біз ... ... ... ... ... құралдар есебіне жалпы түсінік
1.1. Негізгі құралдардың мәні және жіктемесі
Негізгі ... ... - ... ұзақ ... бойы (бір жылдан
артық ... ... ... бастапқы заттай нысанын (пішінін,
түрін) сақтай отырып, құнын шығарылған ... ... ... ... ... ... ... амартизациялық
материалдық активтерді айтады. Шаруашылық қызметте пайдалануға арналған
негізгі құралдарды. Қайта ... ... ... ... ... ... негізгі қорлар негізгі құралдар деп аталады. Олар
бухгалтерлік есепте осы ... ... және ... ... ... Негізгі құралдар ұзақ уақыт бойы, көптеген өндіріс циклы барысында
пайдаланылады, олар бірте-бірте тозады және өзінің қасиеті мен түрін ... өз ... ... ... ... ... ... 16 ХҚЕС бойынша негізгі құралдар - бұл еңбек құралы ... ... ... және өндірістік емес саласында ұзақ уақыт
бойы (1 жылдан аса) қолда болатын материалдым активтер.
Оған ... ... ... мүліктер (ғимараттар, көпжылдық өсімдіктер жәнежермен
байланысты қозғалысы және ... ... зиян ... ... ... құралдары;
- жабдықтар, өлшеуаспабы, өндірістік және шаруашылық құрал-
саймандары ірі және өнім ... ... ... ... ... да негізгі
қорлар (кітапхана қор,мұражай құндылықтары,жануар ... ... ... және ... ... көптеген құралдар бойына ... ... ... ... ... ... ... өзінің құның жолдан жасалған
өнімге біртіндеп көшіреді.
Жіктелу ... ... ... қатысу сипатына қарай негізгі
қорлар былай бөлінеді: ... және ... ... бұл - ... процесіне тікелей қатысатын немесе
өндірістің негізін құрайтын негізгі құралдар. Оның ... ... ... үйлер мен ғимараттар, машинамен жабдықтар,өлшеуіш және
реттеуші ... ... және ... да ... ... жұмысшы өнім
беретін малдар, көпжылдық өсімдіктер енеді.
Өндірістік емес - бұл ... ... ... ... ... ... ... Ол ұжымның, мәдини, тұрмыстық қажеттігін
қамтамасыз етуге арналған ... ... ... ... ... ... бойынша негізгі қорлар былайша бөлінеді: ... ... – бұл ... ... оның ... ... табатын
негізгі құралдар.
Жалданған - жалдау шарты бойынша онда белгіленген ... ... ... негізгі құралдар.
Пайдалану сипатына қарай негізгі құралдар ... ... ... запастағы.
Қолданыстағы - бұл пайдалану сатысындағы негізгі құралдар.
Қолданылмаған (тоқталған) - консерватцияға немесе басқа ... ... ... ... ... ... - қолданылып жүрген негізгі құралдар жөнделу, жойылу,
апатқа ұшырау жағдайында олар алмастырудағы негізгі құралдар.
Түріне қарай негізгі құралдар 13 топқа ... ... ... - бұл ... ... ... ... етуіне және материалдық
құндылықтардың сақталу жағдайынан тұратын сәулет құралдар;
3. Ғимараттар - еңбек заттарының өзгеруіне ... жоқ ... ... ... ... өндіріс процесін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және т.б.);
4. Беріліс құрылғылар –э лектронды жылулық және механикалық қуат ... ... ... ... желісі) құбырлы өткізгіштер т. б;
5. Машиналар мен жабдықтар - әрбір машина егер оның ... ... ... ... ... ... бөлігі болмаса
инвентарлық объект болып табылатын инвентор дегеніміз - түгендеу. Бұл тобы
5 ішкі ... ... ) Күш ... ... мен жабдықмашиналар жылу және ... ... ... және т.б. ... электр қозғалтқыштар) және
т.с.с;
б) Жұмысшы машиналар мен жабдықтар. Бұл еңбек өнімдерін ... ... ... және химиялық әсер етуге арналған ... және ... ... элекрлік маторлар) және т.б;
в) Өлшеу және реттеу аспаптары ... ... ... және ... ... ... Процесті жылдамдату мен автоматтандыруға арналған
машиналар құрылғылар мен ... ... ... мен ... Өзге де ... мен ... (телефон, станциялары, өрт машиналары
т.б.)
6. Көлік құралдары. Адамдар мен ... ... ... ... ... ... су көлігінің қозғалмалы құрамы) және т.б.
7. Құрал-сайман. Темірді ... ... ... қол ... және ... немесе машиналарға бекітілген заттар
(балға, тесетін,тұратын және с.с. құралдар);
8. Өндірістік инвентар және ... ... ... ... немесе жеңілдетуге қызмет ететін басқа мақсаттағы заттар (жұмыс
үстелі және т.б.);
9. Шаруашылық ... ... және ... ... ... ... және т.с.с.);
10. Жұмысшы және өнім беретін малдар ( ірі ... ... және ... ... ... (жүзімдіктер, жеміс жидектер, роза және с.с.);
12. Жерлерді (ғимаратсыз) жақсарту жөніндегі ... ... ... және ... Өзге де негізгі құралдар (кітапхана қорлары, спорт жабдықтары, мұражай
құндылықтары).
1.2. Негізгі құралдардың тозу есебi және ... ... ... Ә.Ж. мен ... С.Б. ... ... оқу ... делініп жазылған: негізгі құрал өндіріс процесіне қатысумен, жылдар
мерзімінің әсерімен, ... ... әсер ... ... процесінде
біртіндеп тозады. Тозудың екі түрі болады: табиғи және сапалық (моральдық)
(заман талабына сай келмеуі).
Негізгі ... ... ... олардың өндіріс процесіне ... және ... ... ... тікелей қатыспай-ақ, түрлі
сыртқы факторлардың әсерінен: ылғалдан, ... ... ... тот ... ... ... ... нысаны)
пайда болады.
Негізгі құралдардың сапалық (моральдық) тозуы техникалық процеске,
өндіріс әдістерін ... және ... ... ... ... мен ... жетілдіру жұмыс істеп тұрған негізгі құралдардың
ұқсас ... ... ... етеді. Осыған орай, пайдаланылудағы
негізгі құралдар өздерінің құнының бөлігін ... ... ... жабдықтардың, үйлер мен ғимараттардың барынша жаңа,
неғұрлым ... және ... ... ... жаңа ... ... тұқымдарын, көпжылдық өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... жүрген негізгі
құралдарды бұдан әрі қолдану экономикалық жағынан ... ... ... ... ... (моральдық) тозуын мынадай факторлар арқылы
анықтайды: өндірісте немесе жабдықтарды жаңартудағы ... ... ... ... ... машиналармен ауыстыру); технологиялық
процесті жетілдіру – жаңа технология ... ... ... мен ... ... ... өнімнің номенклатурасын
өзгерткенде және жаңартқанда (ескі машиналар мен ... ... ... ... ... еңбекке қамтылуындағы, жұмысшылар
біліктігіндегі, өндірісті орналастыру географиясындағы ... және ... ... мен жабдықтар санының азайтылуын
талап ету мүмкін; ... ... ... өнімнің жекелеген
түрлерін шығаруға қажетті шикізат құрамындағы өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Моральдық тозудың әсері нәтижесінде табиға тозу мерзімі келгенге дейін
негізгі құрал-жабдықтар объектілері жаңасына, әрі неғұрлым пайдалы (үнемді)
түріне ауыстырылады. ... ... ... ... ... ... ... қайта құрып, жаңарту жұмыстарын жүргізеді. Мұражай
және көркем туынды құндылықтары, кітапхана ... ... ... және өнер көрсеткіштері болып табылатын үйлер мен ғимараттар және
басқа барлық ... ... ... ... ... ... ... деген сөзінен) – тозудың құндық көрінісін
білдіреді.
№16 «Негізгі құралдардың есебі» бухгалтерлік есеп ... ... ... – активтің қызмет ... ... ... ... тарату процесі.
Баланстық құн – кез ... ... ... және ... ... ... ... актив танылатын сома. Өзіндік құн ... ... ... алу үшін немесе тұрғызу кезінде берілген ... ... ... ақша ... ... ... ... өзге
қарсылама берудің әділ құны, не бұл ... ... ... ... ... ... мысалы, 2-«Үлестік құралдар ... IFRS ... ... сәйкес оны бастапқы тану кезіндегі бағалау
сомасы. Амортизацияланатын құн – ... құны ... ... бастапқы
құны немесе бастапқы құнының орнына көрсетілген ... ... ... ... ... ... оның ... қызмет мерзімінің ішінде
жүйелі түрде ... ... ... арналған айрықша құн – ұйымның болжамына
сәйкес қандай да бір ... ... және оның ... қызмет
мерзімінің соңында шығып қалуына байланысты, не қандай да бір міндеттемені
өтеуге байланысты пайда болатын ақшалай ... ... ... Әділ құн – ... ... ... мәміле жасағысы келетін және бір-
біріне ... ... ... ... ... кезде активті
айырбастауға болатын сома. Құнсызданудан болған залал - активтің баланстық
құнының оның өтелетін сомасынан асып ... ... ... ... ... ... мынадай материалдық активтерді білдіреді: тауарлар мен қызмет
көрсетулерді өндіруде немесе жеткізуде пайдалануға, үшінші тұлғаларға ... ... ... ... ... және бір кезеңнен астам
уақыттың ішінде ... ... ... сома – екі ... ішіндегі
үлкені: активті таза сату бағасы және оны пайдалану құндылығы. Активтің
жойылу құны – егер осы ... ... ... ... ... соңында
болатын мерзімге және жағдайға жететін болса, шығып қалуға ... ... ... ... өткізуден ағымдағы кезеңде ұйым алатындай
есептік сома. Пайдалы қызмет мерзімі – бұл ... ... ... ... кезеңі; не активті пайдаланудан ұйым алады деп болжанып
отырған өндіріс бірлігінің немесе сол сияқты ... ... құн ... құны мен жою ... арасындағы айырма.
Амортизациялық аударым әрбір есептік кезеңнің шығысы ретінде танылады.
Жаңадан пайдалануға берілген ... ... ... ... ... ... айдан кейінгі айдың бірінші күнінен басталады, ал
шығып ... ... ... ... - ... ... ... айдың
бірінші күнінен бастап тоқтатылады.
Толығымен амортизацияланған негізгі құралдар бойынша амортизацияны
есептеу қорлардың құны ... ... ... ... толықтай
ауысқан айдан кейін туатын айдың бірінші күні тоқтатылады.
Тоқтап тұрған негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... ауыстырылған кезінде амортизация
есептелінбейді.
Жалға алынған негізгі құралдар бойынша амортизация есептеуді жалға беру
шартының немесе шарт ... сай ... ... ... ... ... басқа, мына төмендегі негізгі құралдар бойынша ... жер, өнім ... ... ... қоры, мұражай
құндылықтары, ескерткіш архиектурасы мен өнері, ортақ ... ... ... ... құралдар бойынша амортизация есептеуді жалға беру
шартының немесе шарт талаптарына сай ... ... ... жалға алушы
жасайды.
Одан басқа, мына төмендегі негізгі ... ... ... жер, өнім беретін ... ... ... ... ... архиектурасы мен ... ... ... ... ... ... - активтің баланстық құнының оның өтелетін
сомасынан асып ... ... ... ... ... мен ... ... активтерді білдіреді.
1 - кесте. Негізгі құралдарды есепке алу және есептен шығару бойынша шоттар
корреспонденциясы
|Рет-т| ... ... ...... операциялардың мазмұны |теңге ... |
| | | ... ... |
|1 ... ... ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... цехтарында пайдаланған | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... |540 000 |8110 |2420 |
| | ... |8110 | |
|2 ... ... ... ... | | | |
| ... | | | |
| |а) ... ... цехтарында есептелген | | | |
| ... ... |8110 |2420 |
| ... ... | |2420 |
| ... ... ... |7210 | |
| |в) ... ... |170 000 |8410 |2420 |
| |г) ... алу ... ... | | |2420 |
| ... ... |7110 | |
| |д) ... ... ... | | |2420 |
| ... ... пайдаланған | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... |80 000 ... | |
| ... |1 838 000 |x |x ... алу ... ... ... ұзақ мерзімге жалға алынған негізгі
құралдар жалға алушының меншігіне айналады. Мұндай жағдайда ұзақ ... ... ... ... ... 13-ші бөлімшенің 12-ші «Ұзақ
мерзімге жалға алынған негізгі құралдардың тозуы» деген ... ... ... және 13 ... 1-ші ... шотының кредиті бойынша
көрсетіледі.
Негізгі құралдардың амортизациясы есептеудің әртүрлі әдістері бар.
Шаруашылық ... ... ... есеп ... сәйкес
дербес тұрғыда, өздерінің есеп саясатында ... ... ... ... ... ... (түзу сызықты) жолмен есептеп шығару;
-құнын орындалған жұмыстың көлеміне пропорционалды ( немесе пара-пар)
етіп есептен шығару (өндірістік әдіс);
-жеделдетіп ... ... ... ... ... ... ... бойынша (кумулятивтік әдіс) есептен шығару;
Негізгі құралдардың түрлері бойынша амортизацияны есептеудің әрқилы
әдістері пайдаланылады. Бұл кезде негізгі ... бір түрі ... ... ... ... ... ... есептеу әдісі субъектінің есептік саясатымен
анықталу тиіс және ол бір есептік жылдан екінші бір есептік ... ... Егер де ... ... ... өзгермейтін болса, онда оның
себебін ашу керек.
Ал бюджеттік мекемелер бойынша тозудың есептеу әдісін ... ... ... ... ... К.Ш. ... ... оқу құралында жазылғандай негізгі
құралдар өндіріс процесіне ұзақ уақыт бойы қатыса отырып ... ... ... ... ... Нәтижесінде негізгі
құралдар құнының бөлігі жоғалады.
Негізгі құралдардың моральдық тозуы ... ... ... ... және ... ... Техника және технологияны
жетілдіру қолданыстағы негізгі құралдарға қатысты өндірісті ... ... ... ... пайдаланудағы негізгі құралдар өз
құнының ... ... ... құнсыздана бастайды. Өндіріске неғұрлым
жетілген және үнемді ... ... үй мен ... түрлерін,
жануарлардың тұқымдарының, көпжылдық өсімдіктердің түрлері мен ... және ... ... ... ... ... мен ... негізгі құралдарды одан әрі ... ... ... берді.
Негізгі құралды моральды тоздыратын факторлар:
1. Өндірістегі жабдықтар мен жабдықтардың жаңаруы (ескі машиналарды жаңа,
неғұрлым өнімделуіне ауыстырады);
2. Технологиялық процестің ... ... ... ... қолданыстағы
машиналар мен жабдықтарды пайдалану мүмкін емес);
3. Шығарылатын өнім ... ... мен ... (бұл ... ... мен ... жаңа өнім шығаруға жарамсыз);
4. Тауар өндіруге арналған машиналар мен ... ... ... талап ететін, кейбір тауарларға сұраныстың азаюы;
5. Жұмыс күшінің білікті қызметкерлердің еңбекпен қамтылуындағы, өндірістің
географиялық орналасуындағы өзгерістер.
Олар өндіріс көлемін, пайдаланылатын ... мен ... ... талап етуі мүмкін;
6. Өнеркәсіптің өңдеуші салаларындағы шикізат құрамының жиынтығындағы
өзгеріс, ... ... ... ... ... ... өндіру салаларындағы өндіріс көлемінің қысқаруына ... ... ... ... ... ... тозу ... негізгі құрал объектілерін ... ... ... ... тозуды болдырмас үшін негізгі ... ... ... және ... ... мен қылқалам құндылықтарынан,
кітаптардан, фундаментальді кітапханалардан, фильмдер қорынан, сәулет пен
өнердің ескерткіші болып табылатын үйлер мен ... ... ... ... моральды тозуға бейім.
Амортизация – бұл тозудың құндық ... Бұл ... ... құнын тозу шамасына қарай оның көмегімен өндірілетін ... мен ... ... ... ... қосылатын
амортизациялық аударымдар арнайы ақша қаражаттарын пайдалану ... ... ... ... жай және кеңейтілген өндірісіне айналдырудың
объективтік процесі.
Амортизациялық құн - дегеніміз бастапқы құн мен жою құнының ... Ол ... ... ... түскенде қосалқы бөлшектердің,
сынықтардың қызмет мерзімінің соңында қалыптасқан ... ... ... ... ... ... нормалары бойынша жасалады.
Амортизация нормасы – бұл амортизциялық аударымдардың жылдық ... ... ... ... ... ... еңбек құралдарының экономикалық мақсатта қызмет мерзіміне орай
белгіленеді. Олар ... ... ... нормативтік мерзімін
көрсетеді. Олардың деңгейі негізгі құралдың ұзаққа ... ... ... ... ... өзі ... ... техникалық-
құрылымдық және материалдық - заттық ерекшеліктеріне, пайдаланудағы негізгі
құралдың (әсіресе машиналардың, жабдықтардың) нақты жасына, ... ... ... ... ... ... көлігінің жылжымалы құрамының амортизациялық аударымының
нормасы 1 000км жүрістің баланстық құнына процентпен белгіленуі мүмкін. ... ... ... ... ... мөлшерін анықтау негізгі
құралдар құрамының өткен айда өзгеруіне байланысты, ... ... ... ... нормативтік қызмет мерзімінің аяқталуына
байланысты белгіленген нормаларға түзетілген амортизация нормасына қарай
жүргізіледі.
Қайтадан пайдалануға берілген ... ... ... ... ... айдан кейінгі айдың бірінші күнінен басталады.
Шығарылған негізгі құралдар бойынша ... ... ... ... ... бірінші күнінен бастап тоқтатылады. Қайтадан құру ... ... ... ... егер олар толықтай тоқтатылса және
НҚ консервацияға жіберілмесе, амортизация есептеу жүргізілмейді.
Жалға алынған негізгі ... ... ... есептеуді жалдау
шартының нысанына және шарттың талаптарына ... ... ... ... жүргізеді.
Амортизациялық аударымдар әрбір есепті кезеңде негізгі құралдар әрбір
түріне жұмсалған ... ... ... ... әр ... қолдануға рұқсат етіледі. Амортизацияны есептеудің субъект таңдап
алған әдістері есеп ... ... бір ... ... ... ... тиіс.
Т.Ә. Әбдіқалықовтың «Аудит және бухгалтерлік есеп» атты ... ... ( ... мен ... ... ... т.б.) өндіріс
процесінде пайдаланылған кезде өздерінің бірте-бірте тозуына байланысты
құндарын өздерінің көмегімен ... ... ... ... біртіндеп ауыстырып отырады. Бұл процесс «амортизация» - деп
аталады. Амортизация сөзі латын ... ... ... - ... ... ... белгіленген бір мөлшерде өнімнің өзіндік құнына
қосылып отырады. Ал мұны амортизациялық аударым деп ... ... ... ... ... ... ... ал өнім сатылған кезде қайтарып
отырады, яғни ... ... ... ... ... ... ... жасау арқылы қайтарылады.
Амортизациялық аударым мөлшері – дегеніміз негізгі құралдардың
бастапқы құнынан белгіленген ... ... ... ... ... ... аударым сомасы.
Шаруашылық субъектілерінде негізгі құралдарға ай бойы есептелген
амортизациялық аударым сомасы ай ... ... ... ... мен ... ... өзіндік құнына қосылады. Маусыммен
жұмыс істейтін шаруашылық субъектілерінде негізгі құралдарға жыл ... ... ... сомасы жыл соңында субъектінің жыл бойы
өндірген өнімдері мен көрсетілген қызметтерінің өзіндік құнына ... ... ... ... ... ... алынған негізгі
құралдарға амортизациялық аударым келесі айдың бірінен ... ... ... ... ... ... ... құралдарға келесі айдың
бірінен бастап амортизациялық аударым есептелмейді.
Бухгалтерлік есептің №16 ХҚЕС ... ... ... алу» - деп ... ... негізгі құралдарға амортизациялық
аударым есептеу үшін мынадай әдістер бекітілген:
1. құнды ... ... ... ... ... ... ... орындалған жұмыстың (өндірілген өнімнің) көлеміне тепе-тең
мөлшерде есептен шығару әдісі (өндірістік әдіс)
3. ... ... ... ... ... ... кему (қалдық азайту) әдісі
б) сандардың жиынтығы бойынша құнын есептен шығару ... ... ... ... қолдануға таңдап алынған әдісі
шаруашылық субъектінің есеп саясатында көрсетіліп, бір есеп беру ... есеп беру ... ... ... ... ... Егер негізгі
құралдарға қолданылатын амортизациялық аударым есептеудің әдісі өзгертілген
жағдайда осы өзгерістің қандай ... ... ... есептемеде
айтылып көрсетілуі керек.
Жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар ... ... ету үшін ... ... ... ... мақсаттарында сатып
алынуы мүмкін. Осындай жылжымайтын мүлік, үйлер мен ... ... ... бар нақты жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар ... ... ... экономикалық пайдалардың ұлғаюына тікелей
байланысты болмаса да, ... ... ... активтерді пайдаланудан
алынатын болашақ ... ... ... алуы үшін ... ... жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтардың осындай активтері
активтер ретінде танылуы ... ... егер осы ... ... ... ... ... болатындардан тыс тиісті активтерден ұйымның
болашақ экономикалық пайдалар алуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... ... сақтау кезінде
экологиялық нормалардың сақталуын қамтамасыз ... жаңа ... ... ... мен ... ... ... тиісті
шаралар актив ретінде танылады, себебі компания ... ... сата ... ... бола ... да, ... активтің және осыған
байланысты активтердің ... ... ... мәні ... IAS ... ... сәйкес құнсыздану мәніне
байланысты тексерілуге ... ... ... тану ... сәйкес, ұйым жылжымайтын
мүлік, үйлер мен жабдықтар объектісінің баланстық құнында осы ... ... ... арналған шығындарды танымайды. Оның орнына,
ондай шығындар пайдалар мен залалдар шегу жағдайына ... ... ... ... ... ... ... негізінен жұмыс күшіне және
шығыс материалдарына жұмсалған шығындардан ... ... ... сатып алуға шығатын шығындарды қамтуы мүмкін. Бұл шығыстардың
мақсаты көп жағдайларда ... ... ... мен ... ... және ... ... көрсету» ретінде көрсетіледі. 
Қ.К Кеулімжаевтың., Н.А. Құдайбергеновтың «Бухгалтерлік есеп ... ... атты ... ... деп ... Негізгі құралдардың
өндіріс үрдісінде бірте-бірте тоза бастайды, яғни ... ... ... Олар ... бір уақыт өткеннен кейін пайдалануға жарамай қалады
да, бұл ... ... жаңа ... ... ... алуға тура
келеді.
Негізгі құралдардың тозуын табиғи және сапалық тозу деп ... ... ... ... тозу ... материалдық жағынан тозуы болып
табылады, яғни жұмыс істеу үдерісінде ... мен ... ... ... ... ... мен ғимараттардың тозығы жетіп
құлайтындай ... ... ... ... ... ... ... көп
уақыт бойы пайдаланылмағандығына ғана байданысты емес, оған сонымен қатар
басқа да ... ... әсер ... ... Яғни ... табиғи тозуы (физикалық тозуы) олардың ұзақ ... ... ... ... да факторлардың әсер етуі нәтижесінде болып табылада.
Негізгі құралдардың ... ... ... ... ... тозуы жетпей-ақ
құнсызданып, өндірістің даму үрдісінен кейін қалуы, яғни активтердің ғылым
мен техниканың дамуының бүгінгі күнгі ... ... ... жағдайда
болуынан пайда болады.
Осы жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, негізгі құралдарың тозуы
дегеніміз, ... ... және ... ... жоғалтуы деп те айтуға
болады.
Негізгі құралдардың сапалық тозуының бірінші ... - ... ... ... ... ... ... өсуі
болып табылады. Еңбек өнімділігі өскен сайын белгілі бір дайын бұйымды,
құрал-жабдықты және тағы да ... ... ... уақыт азаяды да,
оның құны соғұрлым төмендейді. Осыған сәйкес еңбек өнімділігінің ... жаңа ... ... яғни негізгі құралдардың
бағасы бұрын сатып алынған тура осындай негізгі құралдардың ... ... ... ... ... ... қымбат және тозыңқыраған
машиналар мен көліктерінің құрал-саймандарының тағы да ... ... ... жаңа әрі ... ... ... ... сатып алуды
тиімді етеді.
Сонымен қатар амортизациялық аударымда мынадай ... ... ... ... және ... ... қорландыру жұмыстары
жүргізіліп жатқан уақытта.
• Негізгі құралдарды уақытша тоқтатып қойған мерзімде
Негізгі құралдар үйлер мен ... ... ... және ... ... пайдаланылған кезде өздерінің бірте-бірте тозуына
байланысты ... ... ... ... ... жаңадан
жасалған өнімдерге біртіндеп ауыстырып отырады. Бұл үдеріс амортизация деп
аталады. Амортизация белгіленген бір ... ... ... ... отырады. Ал мұны амортизациялық аударым деп атайды. Амортизациялық
аударым әрбір өнімнің өзіндік құнына кіріп ал өнім сатылған ... ... яғни ... ... ... ... ... кемуі
амортизациялық аударым жасау арқылы қайтарылады.
Амортизациялық аударым мөлшері дегеніміз негізгі құралдардың бастапқы
құнынан ... ... ... ... бір жылдық амортизациялық
аударым сомасы.
Ұйымдарда негізгі құралдағы ай бойы есептелген амортизациялық аударым
сомасы ай сайын өндірілген ... ... ... мен көрсетілген
қызметтердің өзіндік құнына қосылып отырады.
Кәсіпорындағы жаңадан келіп түскен кіріске алынған негізгі құралдарға
амортизациялық аударым келесі ... ... ... ... Ал ... есептен шығарылған негізгі құралдарға келесі айдың басынан
бастап амортизациялық аударым есептеу тоқталады.
Активте түйінделген ... ... ... ... оны ... ... ... бос тұрып қалған кезде моральдық немесе
коммерциялық ... ... ... ... осы активтен алу мүмкін
болатын экономикалық пайданың ... жиі әкеп ...... Негізгі құралдарға тозу сомасы есептелгенде бухгалтерлік
есепшоттары бойынша жүргізілетін операциялар
|р\с |Операциялар мазмұны |Дт |Кт ... | | | |
|1 ... ... түскен кіріске алынған |2410 |2420 |
| ... ... тозу ... | | |
|2 ... ... бір ... және жеке | | |
| ... ... ... ... жолмен| | |
| ... ... ... ... |2420 |2410 |
| ... ... тозу ... | | |
| ... ... | | |
|3 ... ... есептелінген тозу | | |
| ... | | |
| ... ... |8110 |2420 |
| ... өндірісте |8310 |2420 |
| ... ... ... |7210 |2420 |
| ... ... ... ... |7110 |2420 |
| ... ... ... |2410 |2420 |
| ... ... ... ... |1620 |2420 |
| ... ... ... ... | | |
| | |7470 |2420 |
|4 ... ... ... бағалауға | | |
| ... ... ... ... |5110 |2420 |
| ... тозу ... артучна | | |
|5 ... ... ... ... | | |
| ... ... құнының кемуіне |2420 |6280 |
| ... тозу ... ... | | ... ... құны ... ... (түзу сызықты) есептеу әдісі.
Яғни объектінің құны, оның ... ету ... ... ... ... ... бойынша жатқызылады. Бұл әдіс негізгі құралдардың тозуына,
оның қызмет ету мерзімінің ұзақтығына байланысты болып келеді.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... пайдалы мерзімі. Бұл кезде пайдалануға берілген
объектінің жағдайы ескеріледі және ... ... ... да ... ... ... мәселесі және техникалық жағдайы, ауа райының
оған тигізетін әсері т.б.)
- Қазақстан ... ... ... ... нормасының шегінде. ... ... жүк ... ... құны – 100 000 ... 5 ... ... кейін оның жойылу құны 10 000 теңгеге тең болады.
Мұндай жағдайда жыл сайынғы амортизациялық ... ... 20%-ін ... ... ... ... сәйкес 18 000 теңге
болады.
Бұл әдіс негізігі құралдар ... ... ... оны ... ... ... яғни жобаның қалған ұтымдылығының кемуі ... ... деп ... кезде пайдаланылады.
Құнды бірқалыпты ... ... ... ... ... құны ... ... жұмыс істейтін мерзімінің ішінде
шаруашылық субъектісінің шығындарына бір қалыпты қосылып отырады. Бұл ... ... ... мөлшері тек қана объектінің жұмыс істеу
мерзімінің ұзақтығына байланысты деген ... ... Бұл ... әр есеп ... ... негізгі құралға есептелетін амортизациялық
аударым сомасы осы негізгі құралдарының ... ... ... сомасын, яғни бастапқы құны мен қалдық құнының айырмасын
объектінің пайдалану кезеңіндегі есеп беретін ... ... бөлу ... ... Бұл әдіс ... яғни ... ... есептен
шығару әдісі қолданылғанда негізгі құралдарға есептелетін амортизациялық
аударым сомалары жыл сайын тұрақты мөлшерде жүргізіледі.
Кезең ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, кейде активте түйінделген экономикалық пайдалар басқа
активтерді ... ... ... ... Бұл ... ... ... активтің бастапқы құнының бір бөлігін құрайды және оның
баланстық құнына қосылады. Мысалы, өндірістік ... ... ... ... ... жөніндегі шығындарға қосылады (2 ... Сол ... ... ... ... мүлік, үйлер мен
жабдықтардың амортизациясы 38-«Материалдық емес ... IAS ... ... ... ... емес ... бастапқы өзіндік
құнына қосылуы мүмкін.
Активті амортизациялау, ол пайдалану үшін қол ... ... ... ... ... жер мен оның ... ұйым ... ниетіне сәйкес оны
пайдалануды қамтамасыз ететін кезде басталады. Активті амортизациялау мына
екі күннің ертерегі бойынша ... 5 IFRS ... ... сату ... ... ... ... оны сату үшін арналған деп жіктелген шығу
тобына енгізу) күні және ... ... тану ... ... ... құралдарды жөндеу және түгендеудің, қайта бағалаудың мәнін ашу
2.1. Негізгі құралдардың жөндеу есебі
Қ.К. Кеулімжаевтың ... есеп ... және ... ... ... ... ... пайдалану барысында табиғи және
сапалық жағынан тозатындығы алдыңғы бөлімдерде сөз етілді. Бүтін ... ... ... ... тетіктері бір мезгілде, бір уақытта іске
жарамсыз болып қалмағанымен, негізгі құралдардың бір ... ... ... себебінен негізгі құрал істен шығуы пайдалануға жарамсыз болып
қалуы мүмкін. Тіпті іске ... ... ... ... ... ... өнім өндіру қабілетінің азаюы да ... ... ... ... жағынан тоза бастаған кейбір негізгі құралдарды да толығымен
ауыстыруға кәсіпорынның қаржылық жағынан мүмкіндік болмай, пайдаланып ... ... ... негізгі құралдарын пайдалану мерзімі
уақытынан бұрын жоғарыда айтылғандай тозып, істен шығып ... үшін ... ... ... жөндеп отырады. Негізгі құралдарға жүргізілетін жөндеу
жұмыстары ... ... ... жай немесе оны ағымдағы деп те
атайды, және күрделі деп те ... екі ... ... ... ... - ... құралдардың тозып, істен шыққан бөлшегін
жұмыс үдерісі барысында ауыстыру немесе оны қалпына келтіру болып ... ... ... ... тағы да ... ... ... жатады.
Ал негізгі құралдарға жүргізілетін күрделі жөндеу дегеніміз алдын ала
жоспарланып, сапалық және табиғи ... ... ... ... ауыстырып, оларды түгелдей жаңартуды айтады. Бұндай жөндеуге
жұмсалынған шығындар тек объектінің ... ... ... ... ... тағы да ... ... арттырғанда ғана оның яғни
негізгі құралдың бастапқы құнын өсіреді. ... ... ... ... ... ... ... құралдардың бастапқы құнына қосылып
активтің болашақта табыс әкелуіне көзделеді.
Ал ағымдағы ... ... ... мен ... құралдардың
бастапқы құнына қосылмайтын күрделі жөндеу үшін ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Егер негізгі құралдарды ұйым өз күшімен жөндейтін болса бұл ... ... ... ... ... кәсіпорындар өзінің негізгі құралдарын жөндеуге арнайы жабдықталған,
яғни осяндай мақсатқа арналған ұйымдарды қарастыратын болса бұл ... ... ... ... Басқа ұймдарға ... ... ... ... кәсіпорындар мердігерлік ұйыммен келісімшарт
жасасады. Ол шартта ... үшін ... ... мен қай ... ... жөндеу жүргізі мерзімі жөндеу жұмысының құны, есеп
айырысу тәртібі және тағы да ... ... ... жүргізілген негізгі құралдарды кәсіпорындағы тағайындалған
комиссия мүшелерінің шешімімен ... ... ... ... ... барысында үлгілі түрі негізгі құралдар-2-ші Жөнделген, қайта
құрылған және жаңартылған объектілерді қабылдау-тапсыру ... ... ... ... төлқұжаттарына және олардың түгендеу
карточкаларына негізгі құралдарға жүргізілген жөндеуге байланыста ... ... мен ... жазылуы тиіс. Бұл толтырылатын
актілермен басқа да құжаттар ... ... ... ... ... мердігерлік әдіспен жүргізілетін болса, онда
жоғарыда аталған негізгі ... ... ... ... алу ... үлгі түрі ... ... Жөнделген қайта құрылған және
жаңартылған объектілерді ... ... екі дана ... да, екінші данасы негізгі құралдарға жөндеу ... ... ... негізгі құралдарда жөндеу шаруашылық
әдіспен, яғни кәсіпорынның өз күшімен жүргізілетін болса, ондла ол ... ... ... ... ... ... сату жөніндегі шығындар
• Жалпы және әкімшілік шығындар
• Негізгі құралдарды жөндеу үстеме шығындар деп ... ... ... ал мына төмендегі:
• Материалдар
• Бюджетпен есеп айырысу
• Еншілес серіктестіктердің несиелік борышы
• Бюджеттен тыс төлемдер бойынша есеп ... ... және ... есеп ... ... несиелік борышпен есептеулер
деп аталатын шоттың тиістілерінің кредитіне жазылады.
Егер жөндеу жұмысын мердігерлер жүргізген жағдайда жөндеу ... ... ... ... ... ... дебиттелініп,
жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу шоты кредиттелінеді.
Негізгі құралдарды жөндеу үшін жұмсалатын, шығарылатын ... ... ... ... ... яғни ... отыруды
қамтамасыз ету үшін кәсіпорындар жөндеу қорын ... ... ... ... құру маусыммен жұмыс істейтін ұйымдар үшін ... ... Бұл ... ... қоры оның ... мөлшердегі сомасын ай
сайын өндіріс шығындарына қосу арқылы жасалады. Бұл жағдайда қордың ... ... ... ... ... сату ... ... Жалпы және әкімшілік шығындар
• Негізгі құралдарды жөндеу үстеме шығындар деп ... ... ... ... кредиторлық борыштар мен есептелген төлемдер
деп аталатын шоттың кредитіне жазылады.
Ал негізгі құралдарға жөндеу жүргізген уақытында бұл ... ... ... ... жазу жазылады. Егер негізгі құралдарды
жөндеу шаруашылық әдіспен, яғни субъектінің өз күшімен жүргізілсе, Қосалқы
өндірістер шоты ... ... ... ... мен ... шоты ... Ал егер негізгі құралдарды жөндеу мердігерлік
әдіспен жүргізілсе Өнім беруші және мердігерлермен есеп ... ... ... ... борыштар мен есептелген ьөлемдер шоты
дебиттелінеді. Жыл соңында Басқадай кредиторлық борыштар мен есептелген
төлемдер деп ... ... ... қалдық қалмауы керек.
3 – кесте. Негізгі құралдарды жөндеу жұмысы барысында бухгалтерлік
есепшоттары бойынша жүргізілетін операциялар
|№ ... ... ... шот |Кредиттелетін щот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... ... ... ... шығындар | ... |
|2 ... ... ... ... |3230 |
| ... ... қор құрылғанда | | |
|3 ... ... ... | | |
| ... ... резервтік қор | | |
| ... яғни | | |
| ... | | |
| ... ... яғнм |3230 |8310 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... яғни ... | | |
| ... |3230 |3350 ... В.К. ... ... ... ... ... пайдалану тиімділігін арттыру үшін және олардың пайдалану
мерзімінде үнемі жұмыс жасау қабілетінде болуын ... ету үшін ... ... ... ... ... ... және техникалық
күтімнің дұрыс ұйымдастырылуын қадағалап отырған жөн. Жөндеу ... және ... ... негізгі құралдардың пайдалану
қарқынына және ... ... ... ... ... ... әр ... жөндеу жұмыстарының жоспары жасалынып, жөндеуге
кететін шығындарының сметасы жасалынады.
Жөндеу жұмыстарының сипаты және күрделілігіне байланысты оларды:
- ... ... ... ... ... жөндеу.
Негізгі құралдардың қалыпты жағдайда жұмыс істеуінің ... ... ... ... ... ... болатын байланыс тетіктерін
уақытылы майлап тұру, мотордың майын дер ... ... ... ... Бұл ... негізінен жауапкершілігіне бекітілген адамдар
негізгі құралдардың жұмыс ырғағын бұзбай атқарып отыруы керек. Ол жұмыстар
үшін арнайы еңбекақы ... және ... ... да ... ол жұмыстардың бөлек есебі жұргізілмейді.
Ағымдағы жөндеу кезінде құралдырдың қалыпты ... ... ... ... ... ... ... майда бөлшектері ауыстырылады
немесе жөнделеді. Көп жағдайларда алдын-ала сақтық жөндеулерін жоспары
түрде ... ... Ол үшін ... ... құрылыс материалдары,
жағар майлар, ... ... ... ... жұмсалады. Сондықтан
ағымдағы жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін өндірілген өнімдердің, атқарылған
жұмыстардың, ... ... ... құндарының есебінен,
белгіленген нормативтер бойынша жөндеу ... ... ... ... ... жөндеу кезінде негізгі құралдар пайдаланудан ... ... ... негізгі бөліктері ауыстырылады немесе жөнделеді. Негізінен
күрделі жөндеулерді жоспарлы түрде ұйымдастырады ... ... ... басқа). Негізгі құралдарды күрделі ... ... ... ... ... ... ... құрамы бойынша түгел ажыратып,
ішіндегі тозған детальдарын ауыстырып немесе жөндеп қайта ... ... екі ... ... жасауы мүмкні. ... ... ... ... және білікті мамандары жеткілікті
болған жағдайда және жөндеу жұмыстарын жүргізуге ... ... ... ... жұмыстары шаруащылықтың өз күшімен ... ... ... деп ... ... ... мен ... материалдары тапшы болса және
жөндеу жұмыстарын жүргізетін орын жағдайы нашар, немесе жоқ ... ... ... ... ... орындайды. Мұны мердігерлік
тәсіл деп атаймыз.
Күрделі жөндеуден өткізілуге тиіс ... ... ... ... ... ... ... өтеді. Комиссия күрделі жөндеуден
өтетін әрбір объектіге дефект ведомісін толтырады.
2.2. Негізгі құралдарды жалға ... ... ... ... үшін өзінің қаражылық жағдайын және төлем
қабілеттілерден негізгі құрал объектілерін ... ... ... ... ... ... ... келісім-шартта: жалға берілетін мүліктің құралы мен құны;
жол ақысының ... ... ... ... ... мүліктің жөндеу шарт
және қалпына келтіру бойынша тараптардың міндеттері; жол ақысын ... ... ... ... және басқа қарастырылады.
Негізінен алғанда , жалға алу нысаны оның ... ... ... ... нысаны мен жал бойынша жасалған келісім-шарттың жағдайы есепке
көрсетілетін операцияға да әсер ... есеп ... ... ... деп ... бухгалтерлік есептің
стандартымен ұйымдастырып ретеледі және ... жол ... ... және ... ... ... ... қол қойылған күннен бастау алады.
Жал мерзімі- көпке дейін өзгертуге жатпайтын кезеңімен ерекшеленеді және
сол жалға алынған мүлік келісім-шартпен ... ... кез ... кезеңге оның ақысы төленіп немесе төленбей-ақ ұзартылуы мүмкін.
Ағымдағы деп - қаржыландырылатын жалгерліктен басқа кез ... ... ... Ағымдағы жалгерлікте жалгерлік төлемі бүтін
жалгерлік ... ... ... ... әрбір есеп алушының мүлікті тек
уақытша иемденуі деп түсіндіріледі. ... ... ... құрал жалға
берушінің бухгалтерлік есебіндегі 2400 ... ... ... ... яғни ... ... құрамында көрініс табады.
Алынуға жататын жал ақысы келісілген келісім-шартқа сәйкес 1430-«Басқа
да» шоттың дебетінде және 3280,705 ... ... ... ... болса
шоттарының кредитінде көрініс табады.
7210 егер де негізгі құрал жалпы шаруашылық қажеттілігі үшін ... ... ... ... ... жал өз мәні бойынша жалға алушының ... ... ... несиелеудің нысаны болып табылады.
Қаржыландырылатын жал-мүлікке меншіктік құқымен ... ... ... ... ... ... болатын тәуелділіктің де үлкен
бір бөлігін жалға алушы өз жауапкершілігіне ... ... - бұл ... ... ... төлеп алатын мүліктің түрін
жалға алу, онда уақытша пайдалануға берілген мүліктің мерзімі ... ... және ... ... ... болады.
Лизинг өз нысаны бойынша ішкі және халықаралық болып бөлуі мүмкін. Ішкі
лизинг беруші де, лизинг алушы да және ... да ... ... ... ... ... ... ҚР-ның резиденттері емес тұлғалары
жүзеге асырады.
Жалға берушіде
1. Бұрын пайдалануда болған негізгі құралдарды жалға берген кезде
Дт 7410 Кт ... ... ... ... ... 2940 Кт 4420
3. Есепті кезең басталған кезде жалдық % кіріс ретінде есептен шығарылады
Дт 4420 Кт 6110
4. ... ... ... келіп түсті:
а) амортизация бөлігінде
Дт 1010,1020,1050,1060. Кт 1430
б) жалдық % бөлігінде
Дт 1010,1020,1050,1060 ... ... ... ... ... жасалады:
Жалдау мерзімінің соңында негізгі құралдар өтемін ... ... ... берушінің шоты бойынша өтемін төлеп қайтарылмаса
Дт 2412-12116 Кт ... ... ... ... ... ... дейін қайтарылса, онда:
Есептелген тозудың сомасына:
Дт 2421-2428/2 Кт2412-2416/2.
Негізгі құралдарды есептен шығару.
Негізгі құралдарды ... ... ... ... ... ... актісі» толтырылады. Актіні субьектінің басшысы тағайындаған
комиссия немесе соған уәкілетті адам екі дана етіп ... ... ... бухгалтерияға беріледі,екіншісі негізгі ... ... ... ... және ол ... ... ... қалған
қосалқы бөлшектерді, материалдарды, металл сынықтарын және басқаларын
қоймаға өткізуге ... ... ... ... жұмсалған, сондай-ақ жоюдан және үйлерді, ғимараттарды
бұзғаннан, құрал-жабдықтарды ... ... ... ... актінің «Объектіні есептен шығару нәтижелерінің
есебі»деген бөлімінде қарастырылады. ... ... ... мен
жабдықтар объектісінің баланстық құнын тану мынадай жағдайда міндетті түрде
тоқтатылуға тиіс,шығып қалғаннан ... не оны ... ... ... ... ... ... күтілмесе.
Жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар объектісін ... ... ... ... ... ... ... объектіні тану
тоқтатылған жағдайда міндетті түрде пайдаға немесе залалға ... ... 17 IAS кері ... сату ... ... ... ... Пайданы кіріс
ретінде сыныптауға тиым салынады.
Жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар объектісінің шығып ... ... ... ... мүмкін (мысалы, сату, қаржылық жалдау шартын жасау
немесе сыйға тарту жолымен). Ондай активтің шығып қалған күнді анықтау ... ... ... ... ... ... арналған 18-«Табыс» IAS
Халықаралық стандартының өлшемдерін қолданады. 17 IAS кері жалдап ... ... ... ... ... тану принципіне сәйкес, ұйым жылжымайтын мүлік, үйлер
мен жабдықтар объектісінің баланстық ... осы ... бір ... құнын танитын ... осы ... ... ... ба, жоқ па, ... қарамастан, ол алмастырылатын бөліктің
баланстық құнын ... ... Егер ұйым ... ... баланстық құнын анықтай алмайтын болса, ол ... ... ... ... ... ... ... алмастырылған бөлік құнының көрсеткіші
ретінде пайдалануға құқылы.
Жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар объектісін танудың ... ... ... ... ... ... қалудан болған таза түсімдер
(егер ондайлар бар болса) мен осы объектінің баланстық құны ... ... ... ... ... тиіс.
Жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар объектісі шығып қалғаннан
кейін алуға ыңғайласпа беру бастапқыда оның әділ құны ... ... ... ... мен ... ... үшін ақы ... кейінге
қалдырған ретте алынған ыңғайласпа беру ... ... ... ... бағамен көрсетіледі. Ыңғайласпа берудің атаулы
сомасы мен ... ... баға ... ... ... ... тиімді кірістілігі ескеріліп, 18 IAS Халықаралық стандартына сәйкес
пайыздық кіріс ретінде танылады.
Негізгі құралдарды есептен ... ... ... ... жою ... ... материалдық құндылықтарға жауапсыздықпен
қарау анықталса,онда оған кінәлі лауазымды адамдар белгіленген тәртіпте
жауапқа тартылады.
Басы артық, ... ... - ... көлік -құралдарын,
приборларды, құрал-саймандарды, мүлікті, жұмысқа пайдаланатын және өнім
алатын малдарды ... ... жеке ... ... болады.
Негізгі құрал-жабдықтарды бір кәсіпорыннан екінші ... ... екі дана етіп акт ... ... мүліктік түгендеу тізіміне
негізгі құрал-жабдықтардың кәсіпорын балансынан шығарылғаны туралы белгі
соғады.
Негізгі құралдарды есептен шығару актісінің ... ... ... ... ... ... пайдалану кезіндегі есептелген тозу сомасы
Дт 2423 Кт ... ... ... ... 7410 Кт ... жүргізуші субьект қолданылып жүрген заңдарға сәйкес өзіне
тиісті үйлер мен ғимараттарды, құрал - ... ... ... ... - ... басқа субъектілерге беруге, айырбастауға, жалға бёруге,
уақытша тегін пайдалануға беруге немесе заң ... мен ... ... іс - ... ... болса, оларды баланстан шығарып тастауына
болады.
Негізгі құрал - жабдықтардың есептен шығару табиғи және моралдық
(сапалық) тозуына ... жою ... ... ... ... цехтарда немесе басқа объектілерді техникалық жағынан қайта
жарақтандырып, кеңейткенде, негізгі табыннан ... ... ... табиғи қиыншылықтар мен ... ... ... ... ... баланстан тегін бергенде, сыйлағанда,
шаруашылық аралық және басқа кәсіпорындарға, қоғамдық ұйымдарға бергенде
сатқанда, ... және ... ... ... ... және ... объектіні қайта жабдықтау және жаңалау кезінде
болады. Субъектінің балансынан жою тәртібіне сәйкес ... ... ... зіл - ... мен ... ... ... өндірістік
мәнін жойған, қайта қалыпқа келтіру экономикалық жағынан тиімсіз немесе
мүмкін болмаған жағдайда жөне оларды іске ... ... ... ... ... беруте болмайтын тозығы жеткен ғимараттар, құрылыстар,
құрал - жабдықтар, сондай - ақ басқа да ... ... ... ... ... синтетикалық есебі бухгалтерияда, шаруашылық
мүліктің бір типті заттарынан, құрал - сайманнан және ... ... ... ... ... техникалық сипаттамасын топтап
көрсетеді.
2.3. Негізгі құралдардың бағалау, қайта бағалау және түгендеу есебі
Қызмет ... ... мен ... ... ... қорды бағалаудың
келесі түрлері кездеседі:
1. толық бастапқы құны, яғни жаңа ... - ... ... ... және іске ... құны.
2. толық қайтадан қалпына келтіру құны, яғни ... ... ... ... қорлардың әрбір түрін қалпына келтіру құны.
3. тозуды алып ... ... ... ... алып ... ... ... келтіру құны.
Ұйымның операцияларында оларды пайдалану ... мен ... ... ... тобы ... мүлік, үйлер мен жабдықтар тобы ... ... ... ... ... мен ... ... мысалдар келтірілген: жер учаскелері;жер учаскелері ... ... мен ... су ... әуе ... ... ... және инженерлік жабдықтың ... ... ... ... ... ... мүлік, үйлер мен жабдықтардың бір
тобының ішінде қайта бағалау активтерді таңдап қайта бағалауды, сондай-ақ
қаржы ... ... мен әр ... құндардың қосындысы болып
табылатын сомалардың ... ... ... ... ... ... ... Алайда, егер қайта бағалау қысқа ... ... ... және ... ұдайы жаңартылып отыратын болса,
активтер тобы ... ... ... ... ... ... ... баланстық құны қайта бағалау нәтижесінде ұлғаятын
болса, осы ұлғаю «қайта бағалаудан болған өсім» деген тақырыппен ... ... ... ... бұл ... пайдада немесе залалда бұрын
пайдада немесе залалда танылған сол ... ... ... ... ... ... тиіс.
Егер активтің баланстық құны қайта бағалау нәтижесінде кемитін болса, бұл
кему пайдада немесе залалда танылуға ... ... ... бағалаудан болған
кему тап сол активке қатысты қайта бағалаудан ... ... кез ... сальдо болған жағдайда «қайта бағалаудан болған өсім» ... ... ... дебеттелуге тиіс.
Активті тану тоқтатылған жағдайда жылжымайтын мүлік, үйлер мен жабдықтар
объектісіне қатысты капиталға енгізілген, оны ... ... ... ... ... пайдаға аударылуы мүмкін. Актив пайдаланудан шығарылған
немесе ... ... ... ... барлық өсім толық көлемінде аудару ... ... ... егер ... ұйым пайдаланатын болса, қайта
бағалаудан болған өсімнің бір ... ғана ... ... ... ... өсім ... ... қайта бағаланған баланстық құны негізінде
есептелген амортизация сомасы мен оның бастапқы құны ... ... ... ... ... ... Қайта бағалаудан
бөлінбеген пайдаға өсімді аудару пайда немесе залал арқылы жүргізілмейді.
Негізгі қордың толық ... құны ... мен ... ... ... ... түрін сату немесе иемдену процесінде төленген
нақты сомамен анықталады. Оған пайдалану ... ... ... мен ... ... ... Егер ... құралдар қаржы
төлемін кейін төлеу арқылы немесе несиеге ... онда ... ... төленетін пайыз сомасы да кіреді. Толық бастапқы құн бойынша
негізгі қор кәсіпорының негізгі іс-әрекетінің балансына ... ... ... ... ... ... ... сәтіне дейін өзгермейді.
Бағалаудың бұл түрі ... ... ... ... ... ... анықтауға қолданылады.
Еңбек құралдарын жасауға және иеленуге кететін шығындар әр ... ... ... және бұл ... ... ... зерзаттардың бастапқы құнын түрлендіруге әкеледі.Толық бастапқы
құн бойынша ... ... ... ... алу ... ... ... өткен сайын өзгеріп отыратын ағымдағы бағамен сәйкес теңестіріледі.
Бұл негізгі ... ... ... зерттеуді қиындатады, негізгі
қорлардың өнім көлеміне ... ... ... ... ... ... ... құнның бағалар тұрғысынан сәйкессіздігі,
бағалаудың бұл ... ... ... ... ... ... ... келтіру құны бағалауды қайта орындау процесінде
негізгі қорларды жаңа түрде қайта ... ... ... ... ... амортизация сомасын анықтау амортизациялық ... дәл ... ... қорлардың көлемдерін және динамкасын зерттеу
барысында ... ... ... ... ... ... ... бағалардың сәйкессіздігі жойылады.
Қалпына келтіру құны ... ... ... ... ... ... ... келеді. Бұдан әрі бастапқы және қалпына
келтіру құндарының айырмашылықтары негізгі қордың және ... ... ... ... ... ... ... қорды
қалпына келтіру құнының алшақтығы неғұрлым айқын болған сайын, олардың баға
шамаларының айырмашылығы да соғұрлым көп болады.
Тозуды алып ... ... құн дәл сол ... пайда
болған тозудың сомасын алып тастағандағы ... ... ... ... яғни ... ... ... ету процесінде өнімге аударылған құнының
бөлігіне тең. Ол қалдық құны деп аталады, оны ... ... ... ... ... ... көрсетіледі, негізгі қордың қалдық
құны жылдық есепке енгізіледі.
Негізгі құралдарды қайта ... №16 ХҚЕС ... ... ... ... ... бір күнге әрекет етіп ... ... ... үшін ... ... бағалау жүргізіледі,содан соң ол ... есеп ... ... ... ... ... құрал-жабдықтардың
нақты бары және құрылымы, олардың нақты қалпына келтіру құны мен ... ... дәл де ... ... ... ... құралдарды қайта
бағалау кәсіпорынға өнімнің ... ... ... анықтаудың
экономикалық тиімді жағдайларын тудырады, сондай-ақ нарықтық қатынастар
жағдайында ете ... ... ... Негізгі құрал-жабдықтарды қайта
бағалау техникалық прогрестің дамуын есепке ала ... ... ... ... бола ... ... заманғы ұдайы өндірісті
жетілдіруде қажетті жағдайларды жасап, негізгі құрал-жабдықтарды сақтау ... ... жол ... ... ... жағдайында негізгі құралдарды қайта
бағалау ... ... ... ... ... және ... ... және қызметтің өзіндік құнындағы амортизация үлесін
реттеуді көздейді.
Негізгі құрал-жабдықтарды қайта бағалауды ... үшін ... ... ... ... ... қайта бағалауды
өткізердің алдында мүліктік түгелдеу жүреді. Негізгі құраларды ... ... ... ... құны ... ... болып табылады.
Қайта бағалау меншік түріне, қызметіне және ... ... ... ... кәсіпорындарда жылына бір рет негізгі құралдардың жыл басындағы
күйі бойынша ... ... ... өз ... және ұзақ ... ... негізгі құрал-жабдықтарға жүргізіледі. ... ... ... ... бітпеген күрделі құрылыс та қайта
бағаланады. ... ... ... ... ... кәсіпорындардың
көтерме бағасына белгіленген салалық индекстер бойынша негізгі құралдардың
құнын өсіру ... ... ... ... ... ... ... коэффиценттерді Статистика ... ... ... есеп пен есеп ... ... дұрыстығын қамтамасыз
ету мақсатында шаруашылық субъектісі жылына кем ... бір рет ... ... ... ... ... 24 ... қызметтің жұмысын ұйымдастыру»
деп аталатын стандартқа сәйкес әрбір ... ... ... ... жүйелі түрде түгендеу жұмысын жүргізіп отыруды көздейді.
Негізгі құралдар түгендеудің негізгі міндеті болып табылатындар:
1. Есепте тіркелмегенобъектілерді қоса алғанда, негізгі құралдар ... ... ... ... ... барын бухгалтерлік есеп деректерімен салыстыру арқылы
негізгі құралдар сақталуын бақылау;
3. Жиынтығы бұзылған және куйреудің,тозудың және ... ... ... әрі ... ... құралдар
объектілерін анықтау;
4. Машиналарды,механнизмдерді,жабдықтарды,көлік құралдарын және негізгі
құралдар басқа объектілерін ... және ... ... ... ... бухгалтерлік есептемені жасамас бұрын,бірақ есепті жылдың
бірінші қарашасынан кешіктерместен,
➢ Кәсіпорын мүлкін жалға ... ... ... ... ... ... ... кезде түгендейді;
Негізгі құралдарды мүліктік түгендеу жылдық қаржылық есеп беру мен
баланстарды жасау ... ең аз ... 1рет ... ... ... ... және ... жылжымайтын объектілерді 3
жылда 1 рет; өнім беретін және жұмысқа пайдаланатын малды ... ... ... ... ... ... (есепті жылдың 31 желтоқсанында) түгендеу
жүргізіледі.
3. Есептеу бөлімі. Шоғырландырылған қаржылық есеп ... АҚ ... ... ... әзірленген
2008 жылдың аралығындағы пайда мен залал туралы біріктірілген есеп беруі
| | | ... ... ... ... |НК |ЕК | ... |
|АТАУЫ | | | | |
|1 | | |4 |5 |
| ... сату мен |75 222 520 |64 421 ... 520 + ... 580|
|қызмет ұсынудан | | ... | ... ... | | | | |
| 2. Топ ... | |60 000 | | ... сату мен | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | |
| ... ... |75 222 520 |64 481 060| ... ... ... өнім ... 224 597 |38 292 831|40 224 597 + 38 292|78 517 428 |
|ұсынылған | | |831 | ... ... | | | ... | | | | ... Топ ... | |50 000 | | ... өнім мен | | | | ... | | | | ... ... | | | ... | | | | ... ... ... |34 997 923 |26 112 | |61 131 152 |
| | |8229 | | ... ... ... |668 957 |809 308 |668 957 + 809 308 |1 478 265 ... ... салуға |34  328 |25 318 921|34  328 966+25 318|32 969 256 |
|дейінгі пайда |966 | |921 | ... | | | | ... ... |68 657 |50 637 | |65 938 ... ... бойынша| | | | ... | | | | ... ... |34 260 309 |2 526 884 | |32 903 318 ... пайда (залал) | | | | |
| | | ... ... ... |НК |ЕК | ... ... | | | | |
|1 |2 |3 |ДТ |КТ |5 |
| ... сату мен |75 222 520 |64 421 060 | | ... ... ... | | | | |580 ... ... | | | | | |
| 2. Топ ... | |60 000 |60 000 | | ... сату мен | | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... ... |75 222 520 |64 481 060 | | ... |
| | | | | |580 ... ... өнім ... 224 597 |38 292 831 | | |78 517 ... | | | | | ... ... | | | | ... | | | | | ... Топ ... | |50 000 | |50 000 | ... өнім мен | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | ... | | | | | ... ... ... |34 997 923 |26 112 8229 | | |61 131 ... ... ... |668 957 |809 308 | | |1 478 265 ... ... ... |34  328 |25 318 921 | | |32 969 ... ... |966 | | | | ... | | | | | ... ... |68 657 |50 637 | | |65 938 ... салығы бойынша| | | | | ... | | | | | ... ... |34 260 309 |2 526 884 | | |32 903 ... пайда (залал) | | | | | ... ... ... өнім мен ... ... өзіндік құны жалпы табысы =
өнімді сату мен қызмет ұсынудан түскен табыс жалпы табысы - Сатылған
өнім мен ... ... ... құны
негізгі компания
Негізгі компания:
75 222 520- 40 224 597 = 34 997 923
Еншілес компания:
64 421 060 – (38292631+ 50 000) = 260 782 ... ... – 78 517 428 = 61 131 ... ... ... ... пайда (залал) = Сатылған өнім мен ... ... құны ... ... - ... ... ... 923 – 668 957 = 34 328 966
Еншілес компания:
26 128 229 -809 308 = 25 318 921
Түзетуден кейін:
33 730 872 - 761 616 = 32 969 ... ... ... ... ... ... = ... салуға дейінгі
пайда (залал) * 20%
Негізгі компания:
34 328 966 * 20% = 68 657
Еншілес компания:
25 318 921 * 20% =50 ... ... * 20% = 65 ... ... ... ... пайда (залал) = Салық салуға дейінгі пайда (залал)
- Корпоративтік табыс салығы бойынша шығындар
Негізгі ... 966- 68 657 = 34 260 ... ... 921- 50637= 25 268 ... ... -65938 = 32 903 31
«КазТрансОйл» АҚ тобының ҚЕХС-ға сәйкес әзірленген
2008 жылға қатысты біріктірілген
БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСЫ
|АКТИВТЕР |НК |ЕК ... ... |
| | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... |22 573 ... ... 424 + |36 982 792 |
| | | ... | ... ... 086 |33 878 600| |36 747 686 ... | | ... | |
| | | | | |
| | | |+ 33 878 600 | ... |1 045 665 |3 791 437 ... + |48 371 02 |
|дебиторлық ... | | ... | ... ... |6 320 884 ... + 6 320 |9 586 644 |
| | | |884 | ... ішіндегі қорлар |10 222 410|8 236 850 ... + ... 260 |
| | | |850 | ... ... |4 738 283 |233 145 ... + 233 |4 971 428 ... | | |145 | ... ... |4 602 532 |4 761 471 ... + 4761 |9 364 003 ... ... | |471 | ... |49 317 ... 755| |120 948 915 ... ... | | | | ... ҰЗАҚМЕРЗІМДІ | | | | ... | | | | ... |99 920 |2 799 920 |99 920 + 2 799 ... 840 ... ... | | | | ... ... |3 656 562 |6 169 748 |3 656 562 + 6 169 |9 826 310 ... ... ... | |748 | ... ... | | | ... құралдар | |1 440 671 | |1 440 671 ... емес | |45 049 585| |45 049 585 ... | | | | ... ... |209 435 |158 932 |209 435 532 + ... 794 ... ... |532 |271 ... 271 | ... ... ... ... + |3 844 426 856 |
|активтердің жиыны |585 |795 ... 795 | ... ... + |274 811 ... | ... 293 ... |745 |550 | | ... МЕН | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... 276 |23 232 ... + ... 681 521 ... | | |245 | ... ... |1 205 903 |561 922 |1 205 903 + 561 |1 767 825 ... | | |922 | ... ... ... ... |90 353 ... + 90 353 |346 501 |
|міндеттемелер | | | | ... |7 673 838 |8 505 904 ... + 8 505 |16 179 742 ... ... | | |904 | ... ... |1 667 194 |2 333 048 ... + 2 333 |4 000 242 ... | | |048 | ... ... |13 ... 393|13 999 116 + |26 588 509 ... | | |12 589 393 | ... | | | | ... |27 251 475|47 312 865| |74  564 340 ... ... | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... |48 984 283|52 660 901|48 984 283 + |101 645 184 ... | | |52 660 901 | ... |427 728 |11 017 ... + 11 017 |11 445 631 ... ... | | |903 | ... баға ... 507|230 695 ... + 230 |14 708 202 ... | | |695 | ... |63 889 518|63 909 499| ... 017 ... ... | | | ... ... | | | | ... |32 916 ... 055|32 916 055 + |65 832 110 |
| | | |32 916 055 | ... |75 560 ... ... + ... 696 |
| | | |78 330 506 | ... пайда |75 194 507|63 055 625|75 194 507 + ... 132 ... ... | | |63 055 625 | ... ... | | | | ... ... |183 670 |174 802 | ... 938 |
| |752 |186 | | ... ... + |274 811 |286 024 55| ... ... + ... |745 |0 | | ... ... мен еншілес компаниялардың алынып тасталған түзету
жазбалары
|АКТИВТЕР |НК |ЕК ... ... ... | | | |нен ... |
| | | |ДТ |КТ | ... | | | | | ... | | | | | ... ... |22 573 ... 368| | |36 982 ... |2 869 086 |33 878 600| | |36 747 ... | | | | | ... | | | | | ... |1 045 665 |3 791 437 | | |4 837 102 ... ... | | | | | ... |3 265 760 |6 320 884 | | |9 586 644 ... ішіндегі қорлар | | | |60 000 000| ... ... |4 738 283 |233 145 | | |4 971 428 ... | | | | | ... ... |4 602 532 |4 761 471 | | |9 364 003 ... | | | | | ... | | | | | ... |49 317 160|71 631 755| | ... ... ... | | | | |915 ... ... | | | | | ... | | | | | ... |99 920 |2 799 920 | | |2 899 840 ... ... | | | | | ... ... |3 656 562 |6 169 748 | | |9 826 310 ... есепке | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... | |1 440 671 | | |1 440 671 ... емес |45 049 595| | | |45 049 ... | | | | | ... ... ... ... | | ... ... |523 |271 | | |794 ... | | | | | ... ... ... | | ... ... ... |585 |795 | | |856 ... ... + ... ... | | ... ... |745 |550 | | |295 ... МЕН | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... |2 449 276 |23 232 245| | |25 681 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |1 205 903 ... | | |1 767 825 ... | | | | | ... ішіндегі бойынша|256 148 |90 353 | | |346 501 ... | | | | | ... |7 673 838 |8 505 904 | | |16 179 ... ... | | | | | ... |1 667194 |2 333 048 | | |4 000 242 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |13 999 ... 393| | |26 588 ... | | | | | ... | | | | | ... |27 251 ... 865| | |74 564 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... |48 984 ... 901| | ... |
|қаржылық | | | | |184 ... | | | | | ... ... |11 017 903| | |11 445 ... ... | | | | | ... баға |14 477 507|230 695 | | |14 708 ... міндеттемелері | | | | | ... ... |63 889 ... 499| | ... ... | | | | |017 ... | | | | | ... КАПИТАЛ | | | | | ... |32 916 ... 055| | |65 832 ... |75 560 ... 506| | ... |
| | | | | |696 ... ... 507|63 055 025| | ... |
| | | | | |132 ... ... | | | | | ... ... ... ... | | ... |
| |752 |186 | | |938 ... ... + |274 811 |286 024 | | ... ... + ... |745 |550 | | |295 ... қорыта айтатын болсақ, субъектідегі негізгі ... ... 16-шы ... ... стандартына сәйкес ұйымдастырылады. Бұл
стандарт меншік, шаруашылық жүргізу ... ... ... ... ... негізгі құралдар есебінің әдістемесін айқындайды.
Активті амортизациялау, ол пайдалану үшін қол жететіндей болған кезде,
яғни актив орналасқан жер мен оның ... ұйым ... ... оны ... ... ... ... басталады. Активті
амортизациялау мына екі күннің ертерегі ... ... 5 IFRS ... сату үшін арналған ретінде жіктеу (немесе оны сату үшін арналған
деп жіктелген шығу ... ... күні және ... активті тану
тоқтатылған күн.
Негізгі құралдар олар ұзақ уақыт жұмыс істейтін материалдық - заттық
құндылықтар ... ... ... машиналар, жабдықтар көлік
құралдары, құрал - саймандар, ... және ... ... ... жөне өнім ... мал және ... Шаруашылық қызметте
пайдалануға арналған негізгі ... ... ... ... ... ... ... бағаланған негізгі қорлар негізгі құралдар
деп аталады. Олар ... ... осы ... ... және ... көрініс табады. Негізгі құралдар ұзақ уақыт бойы, көптеген
өндіріс ... ... ... олар ... - ... ... ... қасиеті мен түрін сақтай отырып, өз құнын ... - ... ... ... ... ... ... құралдар бойына пайдаланатын қасиетімен
нысаның сақтай отырып, жанама ... ... ... ... жасалған өнімге
біртіндеп көшіреді
Айналым құралдары бір ғана өндірістік процесте ... ... ... ... ... толықтай көшіріледі. Негізгі құралдар ғылыми
негізделген жіктемесі алға ... ... жету үшін ... шарт болып
табылады
Еңбек заттары адам еңбек процесіеде еңбек құралдарының ... ... ... Олар бір рет қана ... ... ... және
өзідернің құнын өнім құнына көшіредіБосалқы ... ... ... ... ... ... ... ескеріледі және пайдада немесе
залалда оның пайдаланылуына қарай танылады. Алайда, ірі ... ... ... ... егер ұйым ... бір ... ... мерзім ішінде
пайдалануды ұйғарса, жылжымайтын мүлік, үйлер мен ... ... Осы ... тану ... яғни жылжымайтын мүлік, үйлер мен
жабдықтар объектісі нені құрайтынына ұйғарым жасамайды. Осыған байланысты
ұйымдағы нақты міндеттемелерді тану ... ... ... ... ... Кейбір жағдайларда жекелеген ... ... ... ... және мөртаңбаларды біріктіріп, осы өлшемдерді олардың
жалпы құнына қолдануға болады. Осы тану принципіне сәйкес ұйым ... ... мен ... ... ... ... шығындарын оларды шеккен
кезде бағалайды. Бұл шығындар жылжымайтын мүлік, үйлер мен ... ... ... ... салуға байланысты шеккен шығындарды, сондай-
ақ кейіннен үстелумен, ішінара алмастырумен немесе осындай объектіге ... ... ... қамтиды.
Бастапқы шығындар жылжымайтын мүлік, үйлер мен ... ... ... ету үшін ... ... ... ... сатып алынуы мүмкін. Осындай жылжымайтын мүлік, үйлер мен
жабдықтарды ... алу ... бар ... ... ... үйлер мен
жабдықтар объектісін пайдаланудан алынатын болашақ экономикалық пайдалардың
ұлғаюына тікелей байланысты болмаса да, ... ... ... ... ... ... ... пайдаларды ұйымның алуы үшін
қажет ... ... ... ... ... мен ... ... активтер ретінде танылуы мүмкін, өйткені, егер осы ... ... ... ... ... ... тыс тиісті активтерден
ұйымның болашақ экономикалық пайдалар алуын қамтамасыз етеді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Радостовец В.В., Ғабдуллин Т.Ғ., ... О.И. ... ... - ... ... – аудит орталығы, 2002ж – 656 бет.
2. Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаев, Н.А. ... А.Ә. ... ... оқу ... – Алматы: Экономика, 2001. – 330 бет.
3. Баймұханова С.Б., Балапанова Ә.Ж. ... ... Оқу ... ... ... университеті, 2001ж -279 бет.
4. «Аудит және бухгалтерлік есеп» Оқу құралы – Алматы: Қазақ университеті
2000ж – 167 ... К.Ш. ... ... С.Б. ... ... Алматы:
ИздатМаркет, 2005ж-312 бет,.
6. Баймуханова С.Б. «Бухгалтерский учет ... ...... бумаги, 2002г.
7. Көкенов Ү.Ж., Көкенова Ф.Ү., «Кәсіпорындардың бухгалтерлік есебі» -
Алматы, «Демеу», 1992-320 ... Е.Т. ... В.К. ... Л.Г. ... Қ.К. ... ... бухгалтерлік есеп»: Оқулық– Алматы; Қайнар,
1994 – 352 бет
9. Қ.К. ... Н.А. ... ... есеп ... ... ... ... Экономика, 2006 - 384 бет
10. Ф.Г. Назарова «Бухгалтерлік есеп принциптері» - Алматы, 2006 жыл.
11. Салық кодексі 2007 жыл § 3. ... ... ... ... Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп ... №16 2009 ... ... баспасы.
13. А. А. Ашимова., «Қаржылық есеп 1»: оқу ...... 2007 жыл – ... ... ... 2006 ... желтоқсанға қосымша
«КазТрансОйл» АҚ тобының ҚЕХС-ға сәйкес әзірленген
2008 ... ... ... мен залал туралы біріктірілген есеп беруі
| ... коды ... ... ... ... | | |
|1 |2 |5 ... сату мен ... |010 ... 580 ... ... ... | | ... ішіндегі өнімді сату мен |020 | ... ... ... ... | | ... ... |030 ... 580 |
|Сатылған өнім мен ұсынылған |040 |78 517 428 ... ... құны | | ... ... ... өнім |050 | ... ... ... | | ... құны | | ... ... |060 |61 131 152 ... ... |070 |1 478 265 ... ... дейінгі пайда |080 |32 969 256 ... | | ... ... ... |090 |65 938 ... ... | | ... ... ... ... |100 |32 903 318 ... | | ... ... ... ... |110 |30 092 541 ... залал) | | ... ... ... 2006 ... желтоқсанға қосымша
«КазТрансОйл» АҚ тобының ҚЕХС-ға сәйкес әзірленген
2008 жылға қатысты негізгі кәсіпорын
БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСЫ
|АКТИВТЕР ... ... ... |
| ... |ішіндегі |
| | | ... ... | | ... ... |010 |22 573 424 ... ... |011 |2 869 086 ... | | ... ... ... |012 |1 045 665 ... |013 ... ... ... ... |014 |10 222 410 ... ... ... |015 |4 738 283 ... ... ... ... |4 602 532 |
|Қысқамерзімді активтердің ... |100 |49 317 160 ... ... ... | | ... ... ... |020 |99 920 ... ... ... ... |021 |3 656 562 ... ... инвестициялар | | ... ... |022 | ... емес ... |023 | ... түрдегі ұзақмерзімді активтер|024 |209 435 532 |
|Ұзақмерзімді активтердің жиыны |200 ... 585 ... ... + ... | ... 745 ... МЕН ... | | ... ҚЫСҚАМЕЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР |030 | ... ... |031 |2 449 276 ... | | ... ... міндеттемелер |032 |1 205 903 ... ... ... ... ... ... несиегерлік берешек |034 |7 673 838 ... ... |035 |1 667 194 ... | | ... ... ... |036 |13 999 116 ... | | ... ... |300 |27 251 475 ... | | ... ... | | ... ... |040 |48 984 283 ... | | ... ... ... |041 |427 728 ... баға беру |042 |14 477 507 ... | | ... ... ... |400 |63 889 518 ... | | ... КАПИТАЛ | | ... |050 |32 916 055 ... |051 |75 560 190 ... ... |052 |75 194 507 ... ... |053 | ... ... |500 ... 752 ... ... + 400-жол + | ... 745 ... | | ... Республикасы
Қаржы министрінің 2006 жылдың
31 желтоқсанға қосымша
«КазТрансОйл» АҚ тобының ҚЕХС-ға ... ... ... қатысты еншілес кәсіпорын
БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСЫ
|АКТИВТЕР ... ... ... |
| ... ... |
| | | ... ... | | ... ... |010 |14 409 368 ... ... |011 |33 878 600 ... | | ... ... ... |012 |3 791 437 ... |013 |6 320 884 ... ішіндегі қорлар |014 |8 236 850 ... ... ... |015 |233 145 ... ... қысқамерзімді активтер|016 |4 761 471 ... ... ... |100 |71 631 755 ... ... ... | | ... ... ... |020 |2 799 920 ... қатысу әдісімен есепке |021 |6 169 748 ... ... ... | | ... ... |022 |1 440 671 ... емес ... |023 |45 049 585 ... түрдегі ұзақмерзімді активтер|024 ... 271 ... ... ... |200 |214 392 795 |
|Баланс (100-жол + 200-жол) | ... 550 ... МЕН ... | | ... ... ... |030 | ... ... |031 |23 232 245 ... | | ... ... ... |032 |561 922 ... ... ... міндеттемелер|033 |90 353 |
|Қысқамерзімді ... ... |034 |8 505 904 ... ... |035 |2 333 048 ... | | ... ... қысқамерзімді |036 |12 589 393 ... | | ... ... |300 |47 312 865 ... | | ... ... | | ... ... |040 |52 660 901 ... | | ... ... ... |041 |11 017 903 |
|Ұзақмерзімді баға беру |042 |230 695 ... | | ... ... ... |400 |63 909 499 |
|жиыны | | ... ... | | ... |050 |32 916 055 ... |051 |78 330 506 ... ... |052 |63 055 625 ... үлесі |053 | ... ... |500 ... 186 |
|Баланс (300-жол + 400-жол + | ... ... | | ... ... ... 2006 ... желтоқсанға қосымша
«КазТрансОйл» АҚ тобының ҚЕХС-ға сәйкес әзірленген
2008 жылға қатысты біріктірілген
БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСЫ
|АКТИВТЕР ... ... |
| ... ... |
| | | ... АКТИВТЕР: | | ... ... |010 |36 982 792 ... ... |011 |36 747 686 ... | | ... ... ... |012 |48 371 02 ... |013 |9 586 644 ... ... ... |014 |18 459 260 ... ... ... |015 |4 971 428 ... түрдег қысқамерзімді активтер|016 |9 364 003 ... ... ... |100 |120 948 915 ... ... ... | | ... ... ... |020 |2 899 840 ... ... ... есепке |021 |9 826 310 ... ... ... | | ... құралдар |022 |1 440 671 ... емес ... |023 |45 049 585 ... түрдегі ұзақмерзімді активтер|024 |368 367 794 ... ... ... |200 |3 844 426 856 |
|Баланс ... + ... | ... 293 ... МЕН ... | | ... ҚЫСҚАМЕЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР |030 | ... ... |031 |25 681 521 ... | | ... ... міндеттемелер |032 |1 767 825 ... ... ... ... |346 501 ... ... берешек |034 |16 179 742 |
|Қысқамерзімді бағалау |035 |4 000 242 ... | | ... ... ... |036 |26 588 509 ... | | ... ... |300 |74 564 340 ... | | ... ... | | ... қаржылық |040 ... 184 ... | | ... ... берешек |041 |11 445 631 |
|Ұзақмерзімді баға беру |042 |14 708 202 ... | | ... ... ... |400 ... 017 ... | | ... КАПИТАЛ | | ... |050 |65 832 110 ... |051 ... 696 ... ... |052 ... 132 ... үлесі |053 | ... ... |500 ... 938 ... ... + ... + | ... 295 ... | | |

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өндірістік жарақаттануды сараптау әдістері. Кәсіби аурулар себебтері. Өндіріс орындарын желдету әдістері. Желдетуді есептеу тәсілдері10 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Инвестициялар, олардың түрлері, қызметі және жүйесі14 бет
Кәсіпкерлік құқықтың пайда болу тарихы5 бет
Сарыағаш ауданы бойынша шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржы қорларын талдау23 бет
Тауарлы материалдық қорлар24 бет
Шаруашылық iс-әрекеттерiн реттеудегi салық жеңiлдiктерi30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь