Өндірісті жоспарлау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Кәсіпорынның өндірістік қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Кәсіпорынның өндірістік және нарықтық байланыстары ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Өндірістік үрдіс . кәсіпорынды ұйымдастырудың негізі ... ... ... ... ... ... ... 9

ІІ. Кәсіпорынның өндірістік құрылымы және оны жетілдіру жолдарын жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.1. Кәсіпорынның жалпы және өндірістік құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2. Өндірісті ұйымдастыру түрлері мен нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.3. Өндірістік құрылымды жетілдіру жолдары және оны жоспарлау ... ... ... 19
2.4. Кәсіпорынның стратегиялық даму жоспары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
ІІІ. Өндірістің техникалық дамуын жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
Нарықтық экономика жағдайында басқаруды жетілдіруде кәсіпорынның ролі мен мәні артуда. Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің барлық экономикадағы негізгі буыны – бұл кәсіпорынды басқару мен нарықтық экономиканың дамуына, әр түрлі деңгейдегі басқару шешімдерін әзірлеуге, негіздеу мен қабылдауға субъектінің нарықтағы іс-қимылын анықтап, бәсекелес – субъектіні айқындау өндірісті басқару және кәсіпорын экономикасының басты мақсаттары болып табылады.
Нарықтық қатынастардың дамуы өндірістік жұмыстармен айналысушы кәсіпкерді көптеген өзекті мәселелерді шешуге мәжбүр етеді.
Олардың біріншісіне, нарықтық кеңістікте өзінің “шаруашылық орнын” таба білуі кәсіпкерге нарық жағдайын, анықталған сала және аймақта тауарларға ұсыныс пен сұранысты зерттей отырып, мүмкін болатын кедергілер немесе шектеулерді анықтауы тиіс. Қарыз алу, салық жеңілдіктерін пайдалану мүмкіндіктерін зерттеумен қатар инвестицияның жалпы шарттарын анықтайды. Мұндай ақпараттармен танысу үшін статистиканы, заң актілері, ақпарат құралдарының мәліметтерімен жиі танысып отыруы тиіс. Осылай нарықтағы өз “орнын” тапқаннан кейін кәсіпкер кәсіпорынның мамандану жолдарын анықтайды. Мұнан кейін болашық тұтынушылардың мүмкіндігін анықтау, бәсекелестер туралы мағлұматтар жинастыру, өнім өндіруге қажетті техника және технология мәселелерін шешу қажеттілігі туындайды.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы.
2. Қазақстан Республикасының «Кәсіпорын және кәсіпкерлік қызметі
туралы Заңы». 2000 ж.
3. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде
қалыптастасуы мен дамуының стратегиясы», Алматы, 1996ж
4. Н.Ә.Назарбаев «10 жыл ғасырға тең», Алматы, 2001ж
5. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан - 2030»
6. Б.Жүнісов, Ү.Мәмбетов, Ү.Байжомартов «Нарықтық экономика
негіздері», Алматы Республикалық баспа кабинеті, 1996ж
7. Я.Ә.Әубакіров, Б.Б.Байжомаев, Ф.Н.Жақыпова, Т.П.Төбеев «Экономикалық теория» оқу құралы, Алматы «Қазақ Университеті»-1999ж
8. Шаккузова Г.Ж. «Кәсіпорын экономикасы», А-2004.
9. Горфинкель В.Я «Экономика предприятия», учебник, Москва М, «Банки и биржи», «ЮНИТИ», 1996г
10. Волков О.И. учебник «Экономика предприятия» Москва, ИНФРА-М, 1997г
11. Софронов Н.А. «Экономика предприятия» - М.: Юрист, 1999г
12. Карлик А.Е. «Управление экономикой предприятия» - Экономика, 1999г
13. А.Кабдиев «Развитие экономической мысли в Казахстане», Алматы,1998г
14. А.Смит «Исследования о природе и причинах богатства народов», М.Соцэкгиз, 1995г
15. «Экономикс: принципы проблемы и политика» Р.Кэмпбелл,
Макконелл, Л.Брю Стенли, перевод с англ, Баку 1992г
16. К.С. Айнабек. Теория рыночной экономики. Алматы: Жети Жаргы, 2004;
17. Экономика предприятия. (Под ред. В.Я. Хрипача) Минск: Эконом пресс, 2001;
18. О.С. Сабден, Р.З. Акбердин, Е.С. Васильева. Рыночная экономика. Алматы: Ғылым, 2002;
19. Г.А. Саймаганбетова. Организация планирования производства. Алматы: Экономика, 2004;
20. «Организация производства и управление предприятием». Под ред. О.Г. Туровца. М.: ИНФРА, 2003
21. Куатова. Экономика предприятия. Задачник. Алматы, 2004
22. Калдыбаев. Экономика предприятия
23. Г.Ж. Шаккузова. Методические рекомендации по выполнению курсовой работы.
24. Г.Ә. Жолдасбаева. Кәсіпорын экономикасы.Алматы:Экономика,2002
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І. Кәсіпорынның өндірістік қызметін
ұйымдастыру.....................................5
1.1. Кәсіпорынның өндірістік және нарықтық
байланыстары............................5
1.2. Өндірістік үрдіс – кәсіпорынды ұйымдастырудың
негізі............................9
ІІ. Кәсіпорынның өндірістік құрылымы және оны жетілдіру жолдарын
жоспарлау...................................................................
...........................................13
2.1. ... ... және ... ... ұйымдастыру түрлері мен
нысандары.........................................15
2.3. Өндірістік құрылымды жетілдіру жолдары және оны
жоспарлау............19
2.4. Кәсіпорынның стратегиялық даму
жоспары...............................................26
ІІІ. Өндірістің техникалық дамуын
жоспарлау............................................29
Қорытынды...................................................................
.......................................38
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
..................41
Кіріспе
Нарықтық экономика жағдайында басқаруды жетілдіруде кәсіпорынның ... мәні ... ... ... ... ... ... экономикадағы негізгі буыны – бұл кәсіпорынды басқару мен ... ... әр ... ... басқару шешімдерін әзірлеуге,
негіздеу мен қабылдауға субъектінің нарықтағы іс-қимылын анықтап, бәсекелес
... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
Нарықтық қатынастардың дамуы өндірістік жұмыстармен айналысушы
кәсіпкерді көптеген өзекті мәселелерді шешуге мәжбүр етеді.
Олардың ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерге нарық жағдайын, анықталған сала және ... ... пен ... ... ... ... ... кедергілер
немесе шектеулерді анықтауы тиіс. Қарыз алу, салық жеңілдіктерін ... ... ... ... жалпы шарттарын анықтайды.
Мұндай ақпараттармен танысу үшін статистиканы, заң ... ... ... жиі ... ... тиіс. Осылай нарықтағы өз
“орнын” тапқаннан кейін кәсіпкер кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін анықтау, бәсекелестер туралы
мағлұматтар жинастыру, өнім ... ... ... және ... шешу ... ... деп ... дамуы мен өмір сүруіне қажетті материалдық
игіліктерді дайындау үрдісін ... ... ... ... негізгі үш элементтен тұрады:
– ұтымды жұмыс немесе еңбектің орындалуы;
– адамның ұтымды жұмысына қажетті еңбек ... ... ... заттарын өзгертуге еңбек құралдарының ... ... ... ... пен ... ... ... тұратын
материалдық игіліктерді дайындауға көмектеседі.
Әрбір кәсіпорын өндірістік бөлімшелерден, яғни ... ... ... ... ұйымдастырумен айналысатын
мекемелер және басқару органдарынан құралады.
Курстық жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... және техникалық ... ... ... өндірістік құрылымын, өндірістің ұйымдастырылуын шама
келгенше мән-мағынасын ашып, кеңірек ... ... ... жұмыстың міндеті – осы курстық жұмыс арқылы өндірілетін өнім,
оның сапасы, өндіріс тиімділігінің техникалық ... ... ... көрсеткіштерге жету, өндірістің қолайлы ... ... ... ... ... өнімінің күрделілігіне
байланысты жай және ... ... ... ... ... ... өндіру мүмкіндіктерін іздестіру және өндірістің
техникалық ... ... ... ... ... ... ... бөлімдерге бөліп қарастырамын. Оларды айта кетсем:
1. Кәсіпорынның өндірістік қызметін ұйымдастыру. Бұл бөлімде кәсіпорынның
өндірістік және ... ... ... ...... ... ... қарастырылады.
2. Кәсіпорынның өндірістік құрылымы және оны жетілдіру жолдарын жоспарлау.
Бұл бөлімде кәсіпорынның жалпы және ... ... ... ... мен нысандары, өндірістік құрылымды жетілдіру жолдары
және оны жоспарлау тақырыптары ... ... ... ... ... ... тақырыбына тоқталамын.
Курстық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш бөлімнен, ... ... ... ... тұрады.
І. Кәсіпорынның өндірістік қызметін ұйымдастыру
1.1. Кәсіпорынның өндірістік және нарықтық байланыстары
Экономиканың дамуының барлық кезеңдерінде кәсіпорын негізгі буын болып
саналады. Тек ... ғана өнім ... ... ... ... заттарымен тікелей байланысы қалыптасады. Дербес
өндірістік кәсіпорын болып ... ... ... - ... және ... жұмыстарын өз бетінше ... ... ... ... өндірістік-техникалық бірлігі деп белгілі бір аумақта
өнім өндіруге ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарға деген меншік
түрін анықтаумен қатар, жұмыскерлер ... құру және ... ... ... ... қамтиді.
Кәсіпорынның шаруашылық жұмыстары алдын ала ... ... ... барысында Қазақстан Республикасындағы бекітілген
заңдарға ... өз ... ... ... және ... бағыттылығын
көрсетеді.
Қазақстан Республикасында кәчіпорын иесі болып оның ... ... жоқ ... ... қатар олардан құралған заңды
тұлғалар тобы жатады.
Нарықтық қатынастар жағдайында шешуші тұлға болып кәсіпкер ... ... ... ... ... ... ... қызметтің субъектісі болып жеке азамат та, олардан
құралған топ тасаналады.
Өндірістік кәсіпорын – деп өнім өндіру және ... ... ... ... ... ... және табыс табуды мақсат тұтқан
кәсіпкерлер немесе олардың бірігуінен құралған жеке ... ... ... ... тобын айтады.
Кәсіпорынның басты мақсатына халықтың тұтынушылығын ... ... табу ... ... ... алдына қойған түпкі мақсатымен анықталады.
Әдетте кәсіпорынның негізгі мақсаттарының бірнеше таңдаулары болуы мүмкін:
– өз өнімдері үшін нарықтың көп үлесін жаулап ... ... ... өнім ... ... ... ... жетекші орынды иелену;
– қолда бар шикізат, еңбек және қаржы ресурстарын ұтымды пайдалану;
... ... ... деңгейге жеткізу;
Басты мақсатқа жету үшін кәсіпорын ... ... ... қандай тауар немесе тауарлар номенклатурасын өндіру және сату керек;
– бұл тауармен қандай нарықтарға шығу керек және нарықта өз ... ... ... өндірістің қолайлы технологиясын қалай қолдану керек;
– қолда бар қаржы ресурстарын қалай бөлуге болады;
– өндірілетін өнім, лның ... ... ... ... ... ... қандай көрсеткіштерге жету керек.
Осы мәселелерді шешуге бағытталған кәсіпорынның қызметі оның ... ... ... Жұмыс барысында іскерлік саясат іс-
әрекеттердің нақты жоспарына айналды, ол әдетте үш ... ... ... қол ... ... сандық көрсеткіштерді анықтау;
2) алға ойылған мақсаттарға жету үшін ... ... мен ... Бұл ... екі негізгі факторға назар аударылады:
– кәсіпорын қызметіне әсер етуші сыртқы факторлардың дәрежесін анықтау;
– кәсіпорынның ... ... мен оның ішкі ... ... ... ... құрылымына сәйкес икемді ұзақ мерзімді жоспарлау
жүіесін жасау және стратегиясын анықтау.
Нарықтық қатынастардың дамуы ... ... ... көптеген өзекті мәселелерді шешуге мәжбүр етеді.
Олардың біріншісіне, нарықтық кеңістікте өзінің “шаруашылық ... ... ... ... ... анықталған сала және аймақта
тауарларға ... пен ... ... ... мүмкін болатын кедергілер
немесе шектеулерді анықтауы тиіс. Қарыз алу, салық ... ... ... ... ... жалпы шарттарын анықтайды.
Мұндай ақпараттармен танысу үшін статистиканы, заң ... ... ... жиі ... ... тиіс. Осылай нарықтағы өз
“орнын” тапқаннан кейін кәсіпкер кәсіпорынның мамандану жолдарын анықтайды.
Мұнан кейін болашық тұтынушылардың ... ... ... туралы
мағлұматтар жинастыру, өнім өндіруге қажетті техника және ... шешу ... ... ... ... да мәні зор. Ең ... жеке және
ұжымдық кәсіпкерліктің ішінен біреуін таңдауы тиіс. Кәсіпкер кәсіпкерліктің
жеке түрін таңдауда тәуелділік пен жауапкершілікті өз ... ... ... ... оның ... ... отбасы мүшелерінің жалпы
үлестік меншік құқығы ... Егер ... ... ... ... жауапкершілігін өз мойнына алады да өзінің қалған
меншігімен есептеседі.
Ал егер кәсіпкерліктің ұжымдық түрін таңдаса онда кәсіпорын ... ... ... ... ... түрі
тәуелділік дәрежесін азайтады және қосымша ресурстарды тартуға көмектеседі.
Кәсіпкерліктің ұжымдық түрлеріне мыналар жатады:
– Шаруашылық серіктестіктер, олар ... ... және ... ... болып бөлінеді. Шаруашылық қоғам, акционерлік
қоғам, жауапкершілігі бар қоғам болып бөлінеді.
... ... оның ... олардың арасындағы келісімшартқа
сәйкес серіктестіктің атынан кәсіпкерлік жұмыспен айналысады және оларға
қатысты мүлік ... ... ... ... ... ... (АҚ), жарғылық қоры белгілі бір акция саны ... ... ... ... оның міндеттемелері бойынша
жауапты емес, өзіне қатысты акциялардың құны ... ... ... ... ... ... ... серіктестік деп оның бір немесе бірнеше
тұлғалардан құрылған қоғамды айтады. Оның ... қоры ... ... ... ... ... бөлінеді. Қоғамның
мүшелері міндеттемелері бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша тәуелділікке жауапты
болады.
– Қосымша жауапкершілігі бар ... ... ... ... ... ... қосқан үлесінің құнына бірдей еседе өз
мұлкімен жауапкершілікті міндетіне алады.
Сондықтан кәсіпорын түрін анықтау өте жауапты жұмыс болып ... ... ... ... ... ... ... құру саналады.
Кәсіпкерге өндірістік және қойма үйлерін, құрал-жабдықтарын, станоктар мен
құрал-саймандар, шикізат пен материалдар, ... ... ... дайындау, жұмыс күшін тарту қажет болады.
Негізгі кезеңге кәсіпорынды қаражаттармен ... ету ... ... ... және оның ... жұмысты бастауға және
дамытуға көп жағдайда жете бермейді. Ақша қаржыларының жетіспеушілігін
акциялар шығару ... ... ... ... ... алу ... ... алу сақтандырудың әр түрі операциялармен қатар
жүргізіледі. сақтандыру шараларын жүргізуде ... ... ... т.б. пайдаланылады.
Акциялар, облигациялар және т.б. құнды қағаздар шығару және ... ... ... қор ... ... ... нарығымен байланысты болады.
Мұның бәрі кәсіпорынның өндірістік және нарықтық ... ... ... дамыған сайын кәсіпорынның сыртқы ортамен байланысы
кеңейе және толыға түседі.
1.2. ... ...... ұйымдастырудың негізі.
Өндірістік үрдіс дегеніміз шикізаттар мен материалдардың дайын өнімге
айналу үрдісіне бағытталған жекееңбек ... ... ... ... ... ... және оның ... құрылуына тікелей әсер етеді. Өндірістік үрдіс кез келген
кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... үрдістің негізгі факторларына
еңбек құралдары (машиналар, құралдар, ғимараттар, жабдықтар және ... ... ... ... ... ... және еңбек күші,
яғни адамдардың белгілі мақсатқа бағытталған ... ... Осы ... ... тікелей өзара әрекеті үрдістң мазмұнын құрайды.
Кәсіпорынның өндіретін өнімдері қолданылу бағытына байланысты негізгі
және көмекші ... ... ... табылады. Негізгі өндірістің
өнімдері, әдетте, сатуға арналады, ал көмекші өндірістің өнімдері өндіріс
өнімдерін дайындаудағы ... өз ... ... ... ... күрделілігіне байланысты жай
(қарапайым) және күрделі өндірістік үрдістер болып бөлінеді. Жай өндірістік
үрдістерде шикізат ... ... бір ... бірыңғай өңдеу арқылы дайын
өнім өндіріледі, күрделі үрдістерде бірнеше паралелді жай үрдістердің
қосарлануы ... көп ... өнім ... өндірудің технологиялық үрдісі ... ... ... ... үрдістерден құралады.
Технологиялық операция деп бір немесе бірнеше жұмысшылармен бір жұмыс
орнында ... бір ... ... ... ... үрдістің бөлігін
айтады.
Жұмыс орны – жұмысшы нақты ... ... ... ... бөлігі. Ол операцияны орындау үшін қажетті ... ... ... ... Кәсіпорынның соңғы нәтижелері жұмыс орындарын
ұйымдастыру деңгейімен, олардың саны және ... ... ... ... ... және ... ұтымда орналасуымен
тікелей байланысты болады.
Өндірістік үрдіс өнім дайындаудағы бағыты бойынша негізгі, көмекші
және қызмет көрсету үрдістеріне ... ... ... затының нысаны мен кесімі, ішкі құрылымы,
сыртқы түрі, оның ... ... ... ... өзгеретін
технологиялық үрдістер жатады.
Негізгі үрдістер жиынтығы негізгі өндірісті құрайды. Күрделі өндірісте
негізгі үрдістер әдетте үш ... ... ... кезеңінде дайындақ
жұмыстары жүргізіледі; өңдеу нәтижесінде оның өнімдері дайын бөліктерге
айналады; жинақтау жұмыстарын жүргізу кезінде ... ... ... ... ... ... өнім құрастырылады.
Өнім жасаудың технологиялық үрдісі бұдан басқа да ... ... ... ... ... ... ... затына табиғаттың
физикалық және химиялық әсерін тигізетін үрдістер жатады. Бұл ... ... және ... ... ... ... бірақ көп уақыт
алады, сондықтан оларды жасанды үрдістермен ауыстырып отырады.
Көмекші үрдістер ... ... ... ... етеді.
Оларға мысалы, негізгі өндіріс қажеттіліктері үшін құрал дайындау,
құралдарды жөндеу, бу ... және т.б. ... ... ... – техникалық бақылау жұмыстары, көлік,
қойма операциялары және тағы басқалар кіреді.
Өндіріс тиімділігі және өнім ... көп ... ... ... ... ... ... үрдістерді ұтымды ұйымдастыру қағидаларын екі категорияға
бөлуге болады:
– жалпы, яғни оның нақты мазмұнына бйланысты болмайды;
– арнаулы, нақты өндірістік ... ... ... ... бойынша және кеңістікте кез ... ... ... ... ... ... қағидаларды
жатқызуға болады:
– мамандану қағидасы, өндіріс үрдісінде жұмыс орындары және кәсіпорынның
жеке бөлімшелерінің арасындағы еңбек ... мен оның ... ... ... ... бір ... дайындауға байланысты
өндірістік үрдістің жеке ... бір ... ... білдіреді;
– пропорционалдық қағидасы, кәсіпорынның өзара байланысты бөлімшелерінің
уақыт бірлігіндегі салыстырмалы түрдегі тең өнімділігімен сипатталады;
– тура-дәлдік ... ... ... ... мен ... өндіріске жіберілуінен бастап, дайын өнімді алуға дейінгі
қысқа қозғалыс жолдарымен жүруін айтады;
... ... ... ... ... ... ... етеді;
– ыңғайластыру қағидасы, барлық өндірістік үрдістің автоматтандыруына
және механикаландыруына, адамның ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың үш негізгі әдісі болады: ... ... ... және ... ... ... ең тиімдісі –
қазіргі талаптарға сай келетін ағындық әдіс. Бұл ... мәні ... ... ... ... ... қатаң сәйкестігімен және еңбек
заттарының жұмыс орындары бойынша өнім өндірудің тактісі ... ... ... құрылымы және оны жетілдіру жолдарын жоспарлау
2.1. Кәсіпорынның жалпы және өндірістік құрылымы
Өндіріс деп нарықтың дамуы мен өмір ... ... ... ... ... ... өндірістің мазмұны еңбекқатынастарымен
анықталатын негізгі үш элементтен тұрады:
... ... ... ... ... ... ұтымды жұмысына қажетті еңбек заттарының болуы;
– еңбек заттарын өзгертуге еңбек құралдарының қатысуы.
Материалдық өндірістің өнімі еңбек пен табиғат заттарының құрылуынан
тұратын ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық революцияның негізінде дамиды және
оның негізгі мазмұны өндірісті автоматтандыру жатады.
Әрбір кәсіпорын өндірістік ... яғни ... ... ... ... ұйымдастырумен айналысатын
мекемелер және басқару органдарынан құралады.
Өндірістік бөлімшелер, жұмыскерлерге қызмет көрсету ... ... ... ... ... саны, бір-бірімен
байланысы, өндірістік алаңда орналасуы мен жұмыскерлер саны мен ... ... ... ... бәрі ... ... ... құрайды.
Кәсіпорынның өндірістік бөлімшелері, цехтар, бөлімшелер, қызмет
көрсетуші ... мен ... ... ... ... ... ... қатысушы) арасындағы байланыстар жиынтығы өндірістік құрылымы
құрайды.
Ол еңбек өнімділігінің, өндіріс шығындарының ... ... ... және географиялық жағдайы мәліметтері
бойынша табиғат байлықтарын және техникалық тиімділігін анықтайды.
Кәсіпорынның ұтымды өндірістік ... құру ... ... ... ... құрамын және оның берілген өнімді өндіруді
қамтамасыз ететін қуатын анықтау;
ә) әрбір цехтың және қоймалардың орналасатын ... ... ... ... ... ... жұмыстарының сыртқы жалпы
орталық жолдармен өзара байланысын ... ... ... ... ... еңбек заттарының цехтар
арасындағы ең қысқа маршрутын белгілеу және с.с.
Өндірістік бөлімшелерге – цехтар, бөлімшелер, негізгі өнімді сынау,
бақылау, ... ... ... ... ... мен ... ... пайдалану кезінде жөндеуге және
бұйымдарға қызмет көрсету үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... түрлері және тағы басқалар
жатады.
Жұмыскерлерге қызмет көрсететін бөлімшелерге тұрмыстық-коммуналдық
бөлімдер, олардың қызмет түрлері, ... ... ... ... ... ... ... пункттер, спорт қоғамдары
өндірістік біліктілікті көтерумен айналысатын техникалық оқыту бөлімі мен
оқу орындары жатады.
Өндірістік ... ... де ... ... ... ... ұтымды ұйымдастыру және ыңғайлы басқару қағидасы
бойынша кәсіпорынның өзара байланысты бөлімшелерінің жекелену ... ... ... анықтайды. Осыған орай өндірістегі мынадай бөлімшелерді атап
өтуге болады: ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орындары.
Кәсіпорынның негізгі құрылымдық ... цех ... ... ... ... ... толық өндірістік үрдіс орындалады да,
өнім өндірудің көп бөлігі немесе толық өндіру жұмыстары ... ... ... ... ... болуы керек.
Ағындық жүйе - өндірісті ұйымдастырудың негізгі объектісі. Ағындық
жүйе бірнеше секцияларға бөлінеді. ... ... ... әсер ... жалпы
сипаты бар бірнеше операцияларды біріктіру арқылы құрылады. Ал ... ... ... орындарынан құралады. Жұмыс орындарында арнайы жұмыс
орындалып, өнімнің жаңа құны пайда болады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... өзара байланысты бөліктерінің ұйымдастыру-техникалық
белгілеріне қарай бөліну жүйесін ... ... ... түрлері мен нысандары
Кәсіпорындарда өндірісті ұйымдастырудың бірлік (жеке), сериялық және
жаппай болып үш ... ... ... өнім өндірілетін өндірісте тек өнімнің жеке түрі ғана
өндіріледі. Әрбір өнімді ... оның ... ... ... ... ... жаппай өндірісте өнім көптеп өндіріліп, онда өндірістік жағдай,
қолданылатын материалдар, құрал-жабдықтар мен өңдеу тәртібі ... ... ... ... ... ... шектеулі болып, өндіріс
берілген серияға бейімделіп ұйымдастырылады. Сериялық ... ... ... көп, ... және аз ... болып үшке бөлінеді.
Жеке өндіріс әмбебап құрал-жабдықтарды пайдалана отырып, ... ... тек қана ... бір ... ғана ... ... да,
жұмысшылар сол өнімді өндіруге мамандандырылады. Сондықтан ... ... ... ... бола ... ... ... циклы ұзақ болады, өзіндік құн төмен болады.
Сериялы өндірісті жеке және жаппай өндірістің арасындағы аралық
өндіріске жатқызуға болады. ... ... де ... екі ... ... ... ... Серияның саны неғұрлым көп болса, соғұрлым жаппай өндіріске жақын,
ал егер саны неғұрлым аз болса, жеке ... жуық ... ... ... ... сәнді бұйымдар аз сериямен шығарылады. Мұндай жағдайда
кәсіпорын тұтынушылармен жеке байланыста ... ... ... ... ... ... ... ассортименті жөнінде
келіседі, шаруашылық ... мен ... ... ... ... және ... да жұмыстарды жеделдетіп
ұйымдастырумен айналысады.
Өндірістің шоғырлануы немесе кәсіпорындардың іріленуі, яғни ... ... ... ... ... ... ламуымен,
машина қуаттарының өнімділігінің өсуімен, ... ... ... қатар өндірілетін өнім көлемінің өсуімен тығыз
байланысты ... ... ... ... екі көрсеткішпен анықтауға
болады:
1) кәсіпорынның шамасымен;
2) ірі кәсіпорындардың жалпы өнеркәсіптегі алатын үлес ... ... ... ... ... өнеркәсіптегі үлес
салмағын анықтау үшін статистика ... ... бір ... ... ... ... пайдаланады. Бұл интервалдардың ... өнім түрі мен ... ... ... ... ... кәсіпорынның техникалық деңгейіне және тағы
басқа көрсеткіштерге байланысты болып келеді.
Шоғырлану деңгейін ... ... ... ... ... факторлардың әсері есепке алынады. Өндіріс ... ... ... ... ... ұтымды көлемін шығарумен тығыз
байланыста болады. Сыртқы факторларға көлікпен ... ... ... ... ... ... ... оны тарту мүмкіндігі,
су ресурстары, табиғи жағдай тағы басқалар жатады.
Тік шоғырлану – бұл бір кәсіпорында ... ... ... ... ... ... кешенінің шоғырлануы. Тік шоғырлану - өндірістің
шоғырлануының дайындау сатыларының ... ... - ... технологиялық байланыспаған өндірістерді
білдіретін әр түрлі салалардың фирмалары мен кәсіпорындарының бір басқару
мен ... ... ...... ... ... өсу үрдісі, яғни
қосымша құнның бір бөлігінің капиталға ... ... - ... ірі және өте ірі ... ... ... ... шоғырландыру үрдісі.
Басқарудың шоғырлануы – белгілі бір объектіге қатысты ... ... ... ... Бұл ... ... жүйесінің
құрылымының ұйымдастыру сипаттамаларының бірі. Деңгейі тігінен басқару
функцияларының бөлінуіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... буындары арасында
көлденең бөлінуімен анықталады.
Қазіргі жағдайда фирмалардың ... және ... ... ... ... табылады: бағалар, өткізу нарықтары,
өндіріс көлемдері және т.б.. ... ... ... тәуелсіз
компаниялардың бәсекелестігін заңды және ... ... ... – картельдер; кешегі орталықтандырылған капитал салымдары мен
басқаруы бар ...... ... ... ... ... ... жоғалтып бір орталыққа бағынатын кәсіпорындар –
трестер; мақсаты ... ... ... бір ... ... шаруашылық тәуелсіз фирмалардың ... ... ... және тағы ... кәсіпорындардың кооперциялану және
шоғырлану нәтижесінде пайда болады.
Еңбек бөлінісі оның жекелеген түрлерінің ... ... ... ... түрі ... ... үнемді шамаға дейін ұлғаюы
негізінде шоғырлануы операциялар мен үрдістердің қайталануына ... ... ... ... ... ... бір ... еңбек бөлінісінің салдары болса, ... ...... шоғырлануының нәтижесі болып келеді.
Өндірістің біртектілігі өндірілген өнімнің, өндірістің технологиялық
әдістерінің және техникалық мәдениетінің бірыңғай болып келуінен туындайды.
Оның ... ... ... ... құрайды. Ал соңғы мақсатына
біртекті үрдістердің шоғырлануы және олардың мамандандырылған ... және ... ... ...... ... ... белгілі-бір өнімнің,
тауардың және қызметтің түріне байланысты мамандануын айтады.
Маманданудың үш ... ... ... Бөліктік
3. Технологиялық (сапалық)
Кооперациялау деп белгілі бір өнім түрін бірігіп дайындайтын
фирмалар арасындағы ұйымдық, өндірістік және басқа да байланыстар жиынтығын
айтады.
Фирманың өндірістік ... және ... ... ... ... ... өндіріс және айналым аясында қысқарта отырып
жүргізуде кооперациялаудың маңызы ... ... – бір ... ... әр ... өнеркәсіп
салаларының кәсіпорындарын үйлестіру. Бұл шикізатты ... ... ... мүмкін.
Комбинаттар келесі белгілермен сипатталады:
– әр түрлі сала кәсіпорындарының бірігуі;
– өндірістің техника-экономикалық бірлігі және пропорционалдығы;
– энергетикалық жүйенің ... бір ... ... ... ... қосымша цехтар мен қызметтердің орталықтандырылған
қызмет көрсетуі;
– басқару бірлігі.
Қазіргі кезде кешенделудің бағыттарына мыналар жатады:
1) өнімді өндіру сатыларының үйлесімділігі;
2) шикізатты, ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалану (мысалы, ағаш өңдеу комбинаттары).
2.3. Өндірістік құрылымды жетілдіру ... және оны ... ... ... негізгі факторларына мыналар
жатады:
1. Өнім көлемі. Кәсіпорын неғұрлым ірі ... ... ... цехтарының саны көп болмақ, ағындық жүйе күшті ... ... саны ... ... ... көп болады.
2. Пайдаланылатын материалдардың сипаттамасы. Өндірістік үрдістің
орындалу барысында өнім сапасын арттыру мақсатымен ... көп ... ... онда ... ... да күрделі болады.
3. Өндірісті шоғырландыру, мамандандыру және кооперациялау
деңгейі мен нысандары. өндірісті ұйымдастырудың шоғырландыру, ... ... ... ... ... кәсіпорынның өндірістік
құрылымын жеңілдетеді, өндірістік үрдісті ... ... ... ... технология және өндіріс пен еңбектің
ұйымдастыру нысандары. Бұл кешенді фактор ... ... ... ... құрылымды жетілдірудің келесідей негізгі бағыттарын атап
өтуге болады:
1. Кәсіпорыннан негізгі өндірістің жеке бөлімдерін бөліп шығару,
мысалы тігін өндірісінде ... ... жеке ... ... ... Бұл тігін өндірісін дамыту үшін ... ... оны ... мақсаттарға пайдалану мүмкіндігінің пайда болуына,
ұжымның ... ... ... ... ... күшеюіне, әкімшілік-өндірістік ... ... ... ... ... ... белгісіне қарай мамандандыру
өндірістік құрылымның біркелкі болуын қамтамасыз етеді. Бірыңғай өнім
өндіруді жеке кәсіпорында ... ... ... құрал-жабдықты
қолдануға, басқару аппаратын қолдануға көмектеседі.
3. Қосымша және қосалқы өндірісті жеке кәсіпорын ретінде еншісін
беріп бөліп шығару немесе өндірістік ... ... ... өзі ... және ... өндірісті шоғырландыруға, оның тиімділігін
арттыруға ісерін тигізеді.
4. Өндірістік кешендер құру кәсіпорын шеңберінде өндірістік
құрылымды ... ... ... ... ... ... ... жақын орналасқан кәсіпорындар кіреді.
5. Аз өнім өндіретін кәсіпорындарда цехсыз жұмыс істеуді
ұйымдастыру. Кәсіпорынның өндірістік ... ... ... бағыты
немесе оны жүзеге асырудың жан-жақты шаралары кәсіпорынның нәтижелерін
жақсартуға көмектеседі.
Жоспарлау басқару функцияларының ең ... ... ... Шетелдік
мамандардың анықтауы бойынша фирманың ішкі ... ... ... ... ... тиімді жұмыс істеуін және болашақта дамуын
қамтамасыз ... 20-шы ... ірі ... ... ішкі ... аса зор ... ... Бұл кезеңде ірі монополистік бірлестіктер
бірыңғай жоспарсыз өмір сүре алмай қалды. Екінші ... ... де ... ... одан әрі ... ... бастады. Мұның негізгі
себебі ғылым мен техника жаңалықтарына және ... да ... ... болды. Ғылыми-техникалық прогресс кезеңінде өндірістің жаңа
салалары дами ... ... ... өндірісі қаулап дами
бастағандықтан, электрондық-есептеуіш машиналардың ... ... ... ... ... ... ... енгізе бастады. Электронды-
техникалық машинамен бірге жаңаша математикалық ... ... ... бәрі ... ... ... ... Шетелдік кәсіпорындар өз
жұмыстарын ... үшін ... ... ... ... Қазіргі кезеңде ірі өндірістік кәсіпорындар өз ... ... ... ... ... ішкі ... жоспарлаудың мәне
оның негізгі мақсаттарымен анықталады:
– өзгертулер мен анықсыздықты болдырмау;
– негізгі міндеттерге ерекше назар аудару;
– экономикалық тиімділікке жету жіне ... ... ... ... оның тиімділігін арттыру үшін мынадай
қағидаларға сүйенеді:
– бейімділік ... ... ... ... ... ... қағидасы;
– ұтымдылық қағидасы.
Әрине, қандай бір жақсы жасалған жоспар болса да оның ... ... мен ... ... ... ... жоспар
өндірістік жағдайларға икемді болуы қажет. ... ... ... ... ... мен кері ... ... Бейімділік (икемділік) қағидасы деп жоспардың бағытын
өндірістік ... ... ... алу ... айтады. Мұндай
тәуекелділікке байланысты шығындар да аз болады. Икемділік қағидасы ... оның ... ... ... ... ... ... сенімділік болмай шешім қабылдау көзжұмбайлылық деп
атауға болады;
2) жоспар өте қымбат болса шығындарды азайту үшін ... ... ... ... ... жоспарды орындау кезінде оның икемді болуы көп қиыншылықтарғы
әкеліп соғатын ... онда ... ... өз мағынасын жояды.
Өндірісте кездесетін өзгерістерге жоспарға түзетулер мен ... ... ... ... анықтау қағидасы үш
бағытта жүргізіледі:
1) күрделі қаржының ең тиімді варианттарын анықтау, ... ... ... ... қаржының құрылымы мен көлемі
жататын жағдайда;
2) өндіріс үшін тиімді құрал-жабдықтардың ұтымды варианттарын анықтап
алу;
3) Сатылып ... ... пен ... ... ... ... ... жағдайда.
Кәсіпорынның (фирманың)ішкі жұмыстарын жоспарлаудың ... ... ... ... ... анықтау (міндет қоя білу);
3) жоспарға түзету енгізу;
4) бюджетті құрау;
5) ... ... ... ... жеке салалардағы экономиканы, ... даму ... оқып ... ... ... ... мен жеке бөлімшелер өзінің мінждеттері мен ... ...... ... ... мен маркетинг жұмыстарына
тығыз байланысты болады.
Міндеттерді қоя білу. Болжау жасаудың ... ... ... ... жуық ... ... Ресурстармен қамтамасыз ету
мүмкіншіліктері анықталады.
Жоспарды түзету. Жоспардың бағдарламасы жасалу кезінде оның ... ... ... ... жеке сатылары бойынша
шикізат пен материалдармен жабдықтаушылардың, өндірістік және өнім ... ... ... анықталады.
Бюджетті құрау. Бюджет дегеніміз – ақшамен есептелінген жоспар,
кірістер мен шығыстар балансы және ... ... ... ... ... ... негізгі түрлеріне мыналар жатады: кірістер мен
шығыстар сметасы, материал шығындарының сметасы, ... ... ... ... және тағы ... Сонымен бірге әрбір операцияға жауапты
адамдардың функциялары анықталады.
Жоспарға ... ... және оны ... ... түзетулер енгізу
және жоспарды нақтылау ... ... ... ... ... ... кәсіпорында болатын отын, энергия, шикізат пен
материалдардың ... ... ... ... ... Түзетулер
енгіуді негізінен әкімшілік жүргізеді. Түзетулер мен жоспарды нақтылау
табыстың ... де ... ... ... Жоспарлау үрдісі үш кезеңнен тұрады:
1) стратегиялық мәселелерді ... ... ... ... және міндеттерді анықтау;
3) дамудың ұтымды вариантын таңдау.
Бірінші кезеңде кәсіпорын жұмыс істейтін нарық ... ... ... болады:
1) нарықтық ортада кәсіпорын қызметінің оңтайлы сәттерін ойластыруы
керек;
2) нарықтық ортадағы кәсіпорын қызметінің кемшіліктері қарастырылады.
Кәсіпорын ... өз ... табу ... әр ... ... ... мүмкін: тұтынушылардың талабының өзгеруі, ғылым
мен техниканың жаңа жетістіктерінің енгізілуі, нарықтың өзгеруі ... ... ... ... ... тууы ... мәселелерді шешкеннен кейін келесі кезеңге өтуге болады.
Екінші ... ... ... және ... ... жөнінде каталог
жасалынады. Бұл каталогқа нарықтық орта жөніндегі өзгерістер енгізіледі.
Осы ... ... қол ... ... ... ... кезеңде жасалынған каталогтың негізінде кәсіпорынның дамуының
барлық материалдық және ұйымдастырушылық құралдары анықталынып, сөйтіп үш
негізгі көрсеткіш талданады:
1) ... ... ... кәсіпорынның қайсы сала мен шаруащылық секторына жататындығы;
3) өндірістік бағдарламаның ассортименттік құрылымы.
Бұл кезең ең күрделі кезеңге жатады. ... ... екі ... негізінде талдау жасалынып, кәсіпорынның дамуының ұтымды
варианты анықталады.
Жоспарлаудың үш түрі ... ұзақ ... ... орташа мерзімдік жоспарлау;
3) қысқа мерзімдік жоспарлау.
Жоспарлаудың ... ... ... көрсеткіштерді анықтау
жатады: 1) сату көлемі;
2) тауарлық масса;
3) табыс;
4) кәсіпорынның нарықтағы үлесі.
Әлемдік тәжірибеде ұзақ мерзімдік ... кең ... және ... ... және ... ... жоспарлар кіреді. Жапонияда
компаниялардың 70-80% ұзақ ... ... ... ... ... үш ... және бес ... мерзімге жасалады. Ұзақ
мерзімдік жоспарда ... ... ұзақ ... ... ... және оны ... ... дайындайды. Бұл
жоспарда өндірістің кеңею варианттары, ... ... ... ... қарастырылады.
Орта мерзімдік жоспар ұзақ мерзімдік жоспарға қарағанда нақты
мақсаттар мен ... ... ... ... Бұл ... ... үш ... жасалады. Орта мерзімдік жоспар үш кезеңнен тұрады:
1-кезеңде ... ... ... ... ... ... 2-кезеңде болжамдар салыстырмалы және ... ... ... ... жалпы сценарийі дайындалып, ол жоғары басшыларға
ұсынылады.
Қысқа мерзімдік жоспар бір ... ... ... бір айға ... ... ... ... бөлімдерден тұрады:
а) өнім өндіру мен өткізуді жоспарлау;
ә) материалдық-техникалық жабдықтау жоспары;
б) күрделі қаржыны жоспарлау;
в) еңбек ақы мен ... ... ... өзіндік құн, табыс пен табыстылықты жоспарлау;
д) қаржыны жоспарлау және тағы ... ... ... ... мен жабдықтаушылардың арасындағы
байланысты нығайту жөніндегі ... ... ... жоспар екі
кезеңнен тұрады:
1) жоспарлаудан екі ай ... ... ... ... мен
мофикациясы анықталады;
2) толықтырылған жоспар әзірленеді.
2.4. ... ... даму ... даму жоспары мынадай бөлімдерден тұрады:
• Өнеркәсіп өнімін ... ... ... бағдарлама) - негізгі
бөлім болып саналады. Бұл бөлімде әртүрлі өнімдерді ... және ... ... ... және өнім ... ... ... бірге кәсіпорындарды мамандандыру,
шоғырландыру, ... ... ... ... мен техниканы дамыту жоспары. Бұл ... ... - ... - ... ... жылдамдату, ғылыми -
зерттеу жұмыстарын жоспарлау, таза өнімдерді ... ... ... қолдану, өндіріс процесін автоматтандыру,
автоматтандырылған басқару ... ... ... ... ... ... бөлімге ... ... ... жоспарлау да жатады. Ғылым ... ... ... ... ... ... ... еңбекті механикаландыру және ... ... ... ... ... ... техникалық жағдайын жақсарту арқылы еңбек ... және ... ... ... ... ... өнімнің
сапасын арттыру,құрал - ... ... ... ... ... ... ... және т.б. жатады.
• Өндірістің ... ... ... Бұл ... ... ... тиімділігін
арттырудың ... ... - ... еңбекті, негізгі қорларды,
айналым қорларын, күрделі ... ... ... ... ... Бұл ... ... көрсеткіштері - жалпы және
таза ... ... ... ... ... еңбек өнімділігінің
өсу қарқыны, қор ... ... ... ... ... және ... сыйымдылығы.
• Күрделі қаржы және ... ... ... жаңа ... ... кәсіпорындарды кеңейту және қайта
құруды, ірі ... мен ... ... ... ... ... өндірістің ... ... мен ... қамтиды. Негізгі
көрсеткіштері- өндірістегі негізгі корлар мен ... ... ... жеке ... мен ... ... салу, өндіріс
қуатының өсімі, күрделі ... ... ... - монтаж
жұмыстарының көлемі, аяқталмаған өндірістің көлемі.
... ... ету ... Оған өнеркәсіп
өнімдерін шығаруға ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіпке
қажетті материалдық ресурстарды нормалар мен ... ... ... шығарады. Бұл жоспарда шикізат, материал,
отын, ... және т.б. ... ... ... жолдары
қарастырылады.
• Еңбек және кадрлар ... Бұл ... ... ... және оның ... ... негізгі
белгісі ретінде өнімділігін жүйелі түрде ... ... ... ... ... нормативтік
таза өнімнің ... ... ... ... ... бөлу ... ... Мұнда жұмысшылардың
орташа еңбекақысы саны мен ... ... ... саны белгелінеді.
• Өндіріс шығындары жоспары. Бұл ... ... - ... ... ... ... осы арқыльі өндірістен алынатын
пайданың көлемін табу және ... ... және ... ... ... қолдану.
• Қаржылық жоспар ... ... ... мынадай
көрсеткіштер көрсетіледі - айналым қорларын есептеу, олардың айналымын
тездету, ... ... ... қарым – қатынасы,
негізгі өндіріс ... салу және ... ... ... ... ... бөлімі - несие жоспары.
• Кәсіпорын ұжымының элеуметтік даму ... ... даму ... ... ... ... ... демалысын ұйымдастыруда жоспарлау шаралары қарастырылады.
• Табиғатты қорғау және ... ... ... жоспары. Су ресурстарын, жер ресурстарын минералдық ресурстарын
және әуе бассейін сақтау мен дұрыс қолдану жатады.
ІІІ. ... ... ... ... ... ... ең бастысы болып табылады. Шетелдік
мамандардың анықтауы бойынша фирманың ішкі жұмыстарын ... ... ... фирманың тиімді жұмыс істеуін және ... ... ... 20-шы жылдары ірі концерндер фирманың ішкі жұмыстарын
жоспарлауға аса зор ... ... Бұл ... ірі ... ... ... өмір сүре ... қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан
кейін де ... ... одан әрі ... ... ... ... негізгі
себебі ғылым мен техника жаңалықтарына және басқа да проблемаларға тығыз
байланысты болды. ... ... ... өндірістің жаңа
салалары дами бастады. Есептеуіш машиналар ... ... ... электрондық-есептеуіш машиналардың пайда болуы фирманың
ішкі жұмыстарын жоспарлауға үлкен өзгерістер енгізе бастады. ... ... ... ... математикалық әдістер қолданыла бастады.
Мұның бәрі жоспарлауды жоғары деңгейге көтерді. Шетелдік кәсіпорындар өз
жұмыстарын ... үшін ... ... ... ... Қазіргі кезеңде ірі өндірістік кәсіпорындар өз жұмыстарын ұзақ
мерзімге жоспарлайтын болды. Фирманың ішкі ... ... ... ... ... ... өзгертулер мен анықсыздықты болдырмау;
– негізгі міндеттерге ерекше назар аудару;
... ... жету жіне ... ... ... ... оның ... арттыру үшін мынадай
қағидаларға сүйенеді:
– бейімділік (икемділік) қағидасы;
... ... ... ... ... ... қағидасы.
Әрине, қандай бір жақсы жасалған жоспар болса да оның ... ... мен ... ... мүмкін. Сондықтан жоспар
өндірістік жағдайларға икемді ... ... ... ... ... жағдайлардағы жоғалтулар мен кері факторлардың ... ... ... ... деп ... бағытын
өндірістік жағдайларға байланысты өзгерте алу ... ... ... байланысты шығындар да аз болады. Икемділік қағидасы белгілі
бір оның шектеріне байланысты жүзеге асырылады:
4) жоспарға толық сенімділік ... ... ... ... ... ... жоспар өте қымбат болса шығындарды азайту үшін икемді ... ... ... ... ... ... кезінде оның икемді болуы көп ... ... ... онда икемділік қағидасы өз мағынасын жояды.
Өндірісте кездесетін өзгерістерге жоспарға түзетулер мен толықтырулар
енгізіледі.
Жоспарлардың ұтымды варианттарын ... ... ... ... ... күрделі қаржының ең тиімді варианттарын анықтау, перспективалы
жоспардың негізгі көрсеткішіне ... ... ... мен ... жағдайда;
5) өндіріс үшін тиімді құрал-жабдықтардың ұтымды варианттарын анықтап
алу;
6) ... ... ... пен ... көлемі кәсіпорынның
өнім көлемін арттыратын жағдайда.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... болжау;
7) мақсатты анықтау (міндет қоя білу);
8) жоспарға түзету енгізу;
9) бюджетті құрау;
10) жоспарды ... ... ... жеке ... ... ... даму перспективасын оқып ... ... ... ... мен жеке ... ... мінждеттері мен мақсаттарын
анықтайды. Болжау – фирманың нарықтық стратегиясы мен маркетинг жұмыстарына
тығыз байланысты ... қоя ... ... ... ... ... ... Олардың жуық уақыттары белгіленеді. Ресурстармен қамтамасыз ету
мүмкіншіліктері анықталады.
Жоспарды түзету. ... ... ... ... оның орындалу
мерзімдеріне түзетулер енгізіледі. Бағдарламаның жеке сатылары бойынша
шикізат пен материалдармен жабдықтаушылардың, өндірістік және өнім ... ... ... ... құрау. Бюджет дегеніміз – ақшамен ... ... мен ... ... және ... шамадағы кәсіпорынның дүние-
мүлкі жатады. Бюджеттің негізгі түрлеріне мыналар жатады: кірістер мен
шығыстар ... ... ... ... ... ... ... бюджет және тағы басқалар. Сонымен бірге әрбір операцияға жауапты
адамдардың функциялары анықталады.
Жоспарға түзету енгізу және оны нақтылау. ... ... ... жоспарды нақтылау жүргізілгеннен кейін ... ... ... ... ... ... ... энергия, шикізат пен
материалдардың уақытылы ... ... ... ... ... ... әкімшілік жүргізеді. Түзетулер мен жоспарды нақтылау
табыстың мөлшеріне де байланысты болады.
Жоспарлаудың кезеңдері: Жоспарлау үрдісі үш ... ... ... ... ... кәсіпорын болашағын болжау және міндеттерді анықтау;
6) дамудың ұтымды вариантын таңдау.
Бірінші кезеңде ... ... ... ... талданады. Талдау екі
жақты болады:
3) нарықтық ортада кәсіпорын қызметінің оңтайлы сәттерін ойластыруы
керек;
4) нарықтық ... ... ... ... қарастырылады.
Кәсіпорын нарықта өз орнын табу ... әр ... ... ... ... ... ... өзгеруі, ғылым
мен техниканың жаңа ... ... ... ... ... ... өзгеруі, қаржы қиыншылықтары тууы мүмкін.
Осы мәселелерді шешкеннен кейін келесі кезеңге өтуге болады.
Екінші кезеңде кәсіпорынның күшті және ... ... ... ... Бұл ... нарықтық орта жөніндегі өзгерістер енгізіледі.
Осы каталогтың көмегімен қол жеткізуге болатын мақсаттар анықталынады.
Үшінші кезеңде жасалынған каталогтың негізінде ... ... ... және ... ... анықталынып, сөйтіп үш
негізгі көрсеткіш талданады:
4) кәсіпорынның ... ... ... ... сала мен ... ... жататындығы;
6) өндірістік бағдарламаның ассортименттік құрылымы.
Бұл кезең ең күрделі кезеңге ... ... ... екі ... ... ... ... кәсіпорынның дамуының ұтымды
варианты анықталады.
Жоспарлаудың үш түрі бар:
1) ұзақ мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаттарына мынадай көрсеткіштерді анықтау
жатады:
1) сату көлемі;
2) тауарлық масса;
3) ... ... ... үлесі.
Әлемдік тәжірибеде ұзақ мерзімдік жоспарлау кең қолданылады және оның
құрамына орташа және қысқа ... ... ... ... 70-80% ұзақ мерзімдік жоспарлаумен айналысады. Ұзақ
мерзімдік ... үш ... және бес ... ... ... Ұзақ
мерзімдік жоспарда компанияның, кәсіпорынның ұзақ ... ... ... және оны компанияның басшылары дайындайды. Бұл
жоспарда өндірістің кеңею варианттары, шығындардың ... ... ... ... ... жоспар ұзақ мерзімдік жоспарға қарағанда ... мен ... ... берумен ерекшеленеді. Бұл жоспар екі
немесе үш жылға жасалады. Орта мерзімдік жоспар үш кезеңнен ... ... ... ... ... дамудың болжамын
жасайды.
2-кезеңде болжамдар ... және ... ... ... ... жалпы сценарийі дайындалып, ол жоғары ... ... ... бір ... ... ... бір айға ... жылдық жоспар мынадай бөлімдерден тұрады:
а) өнім өндіру мен өткізуді жоспарлау;
ә) материалдық-техникалық жабдықтау жоспары;
б) ... ... ... ... ақы мен мамандарды жоспардау;
г) толық өзіндік құн, табыс пен ... ... ... ... және тағы ... ... жоспарда серіктестер мен жабдықтаушылардың арасындағы
байланысты нығайту ... ... ... ... ... ... тұрады:
3) жоспарлаудан екі ай бұрын өндірілетін өнімнің көлемі ... ... ... ... әзірленеді.
Кәсіпорын технологиялық тәртіптің, стандарттар мен техникалық шарттар
талаптарының, өнім сапасын басқарудың қатаң сақталуын қамтамасыз етеді.
Кәсіпорын қызметінің тиімділігі ғылыми-техникалық әзірлемелердің ... ... мен ... байланысының күшеюімен, осы жұмысқа еңбек
ұжымының барлық мүшесінің тартылуымен анықталады. Ол үшін кәсіпорын ... ... ... және ... ... ... етеді, ғылыми-техникалық және жобалау-конструкторлыө
бөлімшелер құрады және оларға ... ... мен ... ... ... жобалау-конструкторлық ұйымдармен
жүйелі тұрақты байланстар жасайды, ғылыми ұйымдармен, ... ... және ... да ... ... зерттеулер мен әзірлемелерді
жасау жөнінде ... ... ... ... өндіріс факторларына әсір ету белгілеріне қарай
біріншіден мамандарды таңдау, орналастыру және тәрбиелеумен, тұрақты ұжымды
қалыптастырумен, ... ... ... мамандардың сәйкестілігін
қамтамасыз етумен, жұмысшыларда өз еңбек ұжымы, өз ... ... ... ... ... ... кәсіптік шеберлік, саяси, жалпы білім беру және мәдени
деңгейді арттыру, жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... Ол үшін кәсіпорында мамандарды даярлау мен білімін көтеру, ... ... ... ... оқу ... ... ... не оқу жөнінде мектептер ұйымдастырады.
Кәсіпорындарда оқу үрдістерін жұмыспен қоса алып жүрудің ... ... ... ... ... ... ... орта және жоғары оқу орындарына оқуға жіберілуі мүмкін.
Кәсіпорын техникалық даму барысында адам ... ... ... еңбектің шығармашылық мазмұнын көтеру және оның жағдайын жақсарту
жұмыстарын жүргізеді. Ол үшін кәсіпорында ... бір ... және аз ... ... ... жою ... ... жүргізілуі тиіс, кешенді
механикаландыру және автоматтандыру кең ... ... ... ... ... ... және ... техника
талаптарына сәйкес қйымдастырылады.
Өнеркәсіптік кәсіпорынның басқару функциялары әр түрлі және ... ... ... ... ... Осыған орай басқару функциялары
және олардың құрылымы қозғалмалы ... ... ... ... ... бәрі ... ... бөлінеді:
1) перспективті, ағымдағы техника-экономикалық және әлеуметтік
жоспарлау;
2) стандарттау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру;
3) өндірістің техникалық дайындығын ... ... ... және ... ... ... үрдістерді басқару;
6) өндірісті жедел басқару;
7) метрологиялық жабдықтауды ұйымдастыру;
8) техникалық бақылау және сынақ;
9) еңбекті және еңбекақыны ұйымдастыруды басқару;
10) мамандардың жұмысын ұйымдастыру;
11) ... ... ... қызметін ұйымдастыру,
12) материалдармен, техникамен қамтамасыз ету;
13) өнімді өткізу;
14) капиталды құрылыс;
15) қаржылық қызметті ұйымдастыру;
16) есеп және ... ... ... ... ... функционалдық сызбасын міндеттер мен жұмыстарға
қарай (жеке кәсіпорынның нақты жағдайына ... ... ... ... ... оның органдарын, секторларын, бюро және т.б.
анықтау үшін құрады. Бұл жұмыс ... ... ... қалыптастырудың
негізі болып табылады.
Өндірісті басқарудың ұйымдық құрылымы деп басқарудың органдарға және
сатыларға бөліну ... ... ... ... және ... ... басқару органдары мен ... саны ... ... ... 1 ... ғана болса да көп ... ... Осы ... ... ... әсер етуі ... ең тиімдісін
тауып алу қажет.
Осыған байланысты басқарудың ... ... ... ... ... ... ережелері мен элементтерін
пайдалану керек: сызықтық, функционалдық және сызықтық-функционалдық.
Өндірісті басқарудың сызықтық құрылымында әр ... 1 ... ... ... ... – оның ... жөніндегі орынбасары –
филиал директоры (өндірістік бірліктің) – цехтар ...... ... ... бір басты қағида анық көрсетілген жетекші ... ... ... жұмысына толық жауап береді. ... ... ... ... ... ... жағдайда бөлімше басшысы басқару функцияларының
бәрін орындайды. Осы құрылым жетекшісі басқару функцияларының бәрін ... ... бұл ... ... ... ... ... сызықтық құрылымы сызбасында көлденең және қиылысатын
байланыстар жоқ.
Күрделі бөлімшеде ... ... ... ... құрылымы
қиындайды, байланыс талаптары ақпаратпен жүктеледі, бір деңгейдегі ... ... ... ету ... нашарлайды.
Функционалдық құрылымда әрбір өндірістік ... өз ... ... ... бірқатар функционалдық жетекшілерге бағынады.
Жұмысшылар жеке қызметтер бойынша маманданады. ... бұл ... ... ... ... жеке ... ... үйлестіру қажеттілігіне
байланысты қиындықтыр туындайды. ... ... ... ... ... таза ... қолданылмайды.
Сызықтық-функционалдық құрылым сызықтық және функционалдық құрылымның
комбинациясын білдіреді. Мұнда осы құрылымдардың ... ... ... әрбір деңгейінде сәйкес органға біріктірілген жетекші – бір
басшылары және функционалдық жұмысшылар бар.
Қорытынды
Экономиканың дамуының барлық кезеңдерінде ... ... ... ... Тек кәсіпорындарда ғана өнім өндіріліп, жұмысшының өндіріс
құралдарымен, еңбек заттарымен тікелей байланысы қалыптасады. ... ... ... өндірістік-техникалық бірліктерден тұратын
ұйымдастыру - әкімшілік және шаруашылық жұмыстарын өз ... ... ... ... ... өндірістік-техникалық бірлігі деп белгілі бір аумақта
өнім өндіруге қажетті өндіріс құралдарының ... ... ... ... ... ... ... анықтаумен қатар, жұмыскерлер ұжымын құру және ұйымдастыру, ... ... ... қамтиді.
Кәсіпорынның шаруашылық жұмыстары алдын ала анықталған өндірістік
бағдарламаны орындау ... ... ... ... ... өз ... жұмыс істеуін және әлеуметтік бағыттылығын
көрсетеді.
Қазақстан ... ... иесі ... оның ... азаматтығы жоқ тұлғалар, сонымен қатар олардан құралған заңды
тұлғалар тобы жатады.
Нарықтық қатынастар жағдайында шешуші тұлға болып ... ... ... ... тіркелуден өткізгеннен ... ... ... ... болып жеке азамат та, олардан
құралған топ тасаналады.
Өндірістік кәсіпорын – деп өнім ... және ... ... ... ... ... ... және табыс табуды мақсат тұтқан
кәсіпкерлер немесе олардың ... ... жеке ... дербес
шаруашылық жүргізуші субъектілер тобын айтады.
Кәсіпорынның басты ... ... ... ... ... табу ... қызметінің бағыты алдына қойған түпкі мақсатымен анықталады.
Әдетте кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... өз ... үшін нарықтың көп үлесін жаулап алу;
– жоғары сапалы өнім өндіру;
– технология бойынша нарықта жетекші орынды ... ... бар ... ... және ... ресурстарын ұтымды пайдалану;
– жұмысбастылықты барынша жоғары деңгейге жеткізу;
Басты мақсатқа жету үшін кәсіпорын бірқатар міндеттерді шешуге тырысады:
– қандай тауар немесе тауарлар ... ... және сату ... бұл ... ... нарықтарға шығу керек және нарықта өз позицияларын
қалай ... ... ... қолайлы технологиясын қалай қолдану керек;
– қолда бар ... ... ... ... ... ... ... оның сапасы, өндіріс тиімділігінің техникалық
сипаттамалары ... ... ... ... жету ... ... функцияларының ең бастысы болып табылады. Шетелдік
мамандардың анықтауы бойынша ... ішкі ... ... жүйесінде
шешім қабылдау фирманың тиімді ... ... және ... ... ... 20-шы ... ірі ... фирманың ішкі жұмыстарын
жоспарлауға аса зор көңіл бөлді. Бұл кезеңде ірі ... ... ... өмір сүре ... қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан
кейін де мұндай қажеттілік одан әрі қатты ... ... ... негізгі
себебі ғылым мен техника жаңалықтарына және басқа да проблемаларға тығыз
байланысты ... ... ... ... ... ... дами ... Есептеуіш машиналар өндірісі қаулап дами
бастағандықтан, электрондық-есептеуіш ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізе бастады. Электронды-
техникалық машинамен бірге жаңаша математикалық әдістер қолданыла бастады.
Мұның бәрі жоспарлауды ... ... ... ... ... өз
жұмыстарын жоспарлау үшін арнаулы ... ... ... ... ... ірі ... кәсіпорындар өз жұмыстарын ұзақ
мерзімге жоспарлайтын болды. Фирманың ішкі ... ... ... ... мақсаттарымен анықталады:
– өзгертулер мен анықсыздықты болдырмау;
– негізгі міндеттерге ерекше назар аудару;
... ... жету және ... ... ... кезінде оның тиімділігін арттыру үшін мынадай
қағидаларға ... ... ... ... ... орындау үрдістер енгізу қағидасы;
– ұтымдылық қағидасы.
Мен осы «Өндіріс процесін және өндірісті ... ... ... ... ... келе мынандай мәселелерді
бөлімдерге бөліп қарастырдым.
І. Кәсіпорынның өндірістік қызметін ұйымдастыру.
ІІ. Кәсіпорынның өндірістік құрылымы және оны ... ... ... ... ... жоспарлау. Бұл бөлімдерді бірнеше
бөлімшелерге бөліп қарастырдым: Кәсіпорынның өндірістік және ... ... ...... ... ... жалпы және өндірістік құрылымы, өндірісті ұйымдастыру түрлері
мен нысандары, өндірістік құрылымды жетілдіру жолдары және оны жоспарлау.
Қолданылған әдебиеттер:
1. ... ... ... Республикасының «Кәсіпорын
және кәсіпкерлік қызметі
туралы Заңы». 2000 ж.
3. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстанның егеменді
мемлекет ретінде
қалыптастасуы мен ... ... ... 1996ж
4. Н.Ә.Назарбаев «10 жыл ғасырға тең», Алматы, 2001ж
5. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан - 2030»
6. Б.Жүнісов, ... ... ... ... ... ... ... кабинеті, 1996ж
7. Я.Ә.Әубакіров, Б.Б.Байжомаев, Ф.Н.Жақыпова, Т.П.Төбеев «Экономикалық
теория» оқу құралы, ... ... ... ... Г.Ж. ... экономикасы», А-2004.
9. Горфинкель В.Я «Экономика предприятия», учебник, Москва М, «Банки и
биржи», ... ... ... О.И. ... ... ... ... ИНФРА-М, 1997г
11. Софронов Н.А. «Экономика предприятия» - М.: Юрист, 1999г
12. Карлик А.Е. «Управление экономикой предприятия» - Экономика, 1999г
13. А.Кабдиев ... ... ... в Казахстане», Алматы,1998г
14. А.Смит «Исследования о природе и ... ... ... ... ... ... ... и политика» Р.Кэмпбелл,
Макконелл, Л.Брю Стенли, перевод с англ, Баку 1992г
16. К.С. ... ... ... ... Алматы: Жети Жаргы, 2004;
17. Экономика предприятия. (Под ред. В.Я. Хрипача) Минск: Эконом ... О.С. ... Р.З. ... Е.С. ... Рыночная экономика.
Алматы: Ғылым, 2002;
19. Г.А. Саймаганбетова. Организация планирования производства. Алматы:
Экономика, 2004;
20. «Организация производства и ... ... Под ред. ... М.: ИНФРА, 2003
21. Куатова. Экономика предприятия. Задачник. Алматы, 2004
22. Калдыбаев. Экономика ... Г.Ж. ... ... ... по ... ... Г.Ә. ... Кәсіпорын экономикасы.Алматы:Экономика,2002

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шешім қабылдау және жоспарлау үшін өндірістік шығындарды топтастыру7 бет
Өндірістік менеджментті жоспарлау7 бет
АЗХС зауытындағы цехтың желдету жүйесін автоматтандыруды жобалау21 бет
Ақау, ысырап және тауарлы-материалдық қор қалдықтарының есептері4 бет
Ақтөбе мұнай өңдеу зауытындағы майды депарафиндеу 39/2 қондырғысының сүзгілеу бөлімінің автоматтандырылуын жобалау23 бет
Жаңажол мұнай газ өңдеу кешенінің №4 зауытының басты компрессорлық станциясының автоматтандырылуын жобалау21 бет
Нарық жағдайында кәсіпорындағы өндірістік бағдарламаның қалыптасуының теориялық негіздері50 бет
Нарық жағдайында кәсіпорынның өндірістік бағдарламасын қалыптастыру53 бет
Сығымдағы машинамен сығу процесін жобалау41 бет
Өндіріс басқару жүйелері45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь