Туризмдегі нарықтық механизм және нарықтағы ұсыныс пен сұранысты зерттеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
I БӨЛІМ. ТУРИЗМДЕГІ БАҒАЛЫҚ САЯСАТ ЖӘНЕ СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС ТЕОРИЯСЫ
1.1. Туризмдегі сұраныс пен ұсыныс икемділігі (эластикалығы) ... ... ... ... ... ...5
1.2. Туризмдегі сұраныс пен пайдалылық түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3. Туризмдегі ұсыныс және өндіріс шығындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
II БӨЛІМ. ТУРИЗМДЕГІ НАРЫҚТЫҚ МЕХАНИЗМ ЖӘНЕ НАРЫҚТАҒЫ ҰСЫНЫС ПЕН СҰРАНЫСТЫ ЗЕРТТЕУ
2.1. Туризмдегі баға, сұраныс және ұсыныс теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2. Туризмдегі баға және сұраныс пен ұсыныстың заңдары ... ... ... ... ... ... ...21
2.3. Туризмдегі нарықтық механизм және нарықтағы ұсыныс пен сұранысты зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Туризмдегі баға – бұл сұранысты анықтайтын фактор. Белгіленген орындар туралы, саяхат жасау әдісі мен саяхатқа шығу уақытындағы іс – шаралар туралы тұру мен қызмет көрсету жағдайлары туралы, сапардың ұзақтығы туралы шешімдер бағалық шешімдермен анықталады.
Курстық жұмыстың өзектілігі: Туристік тауарлар мен қызметтерге деген сұраныс көптеген өзгертулерге қатысты болады, олардың кейбіреулері тәуелсіз болып келеді және потенциалды туристтер мен туристік тауар өндірушілер, туристік қызмет көрсетушілер тарапынан бақылаусыз болады, сол кезде олар өзгереді және бір – біріне қатысты болады.
Туризмге деген сұраныс потенциалды және іс жүзіндегі деп екіге бөлінеді. Туристік тауар мен қызмет көрсетуге деген потенциалды сұраныстың көлемі саяхатқа щыққан ниет білдірген адамдардың санымен анықталады. Іс жүзіндегі сұраныс берілген уақытта іс жүзінде кім саяхатқа шықты және белгіленген орынға кім бағытталды деген сөз. Потенциалды және іс жүзінде сұраныс арасындағы сандық айырмашылық – бұл туризм бойынша маркетологтардың бар күші неге бағытталғанында.
Курстық жұмыстың мақсаты: Сұраныстың жалпы факторлары. Берілген теориядағы (ел, қала, аймақ) туристік рыноктың көлемі төмендегі факторалармен анықталады:
Өмір сүру деңгейі мен саяхат интенсивтілігі арасындағы қатыстылықтың жоғарғы дәрежесі – туризмнің фундаменталды айғағының бірі.
Туристік қызметке сұраныстың дұрыс созылмалылығы туризмге сұраныстың тез өсуін түсіндіреді.
Егер біз кіріс деңгейін, оны бөлу мен бөліп берудің туристік сұранысқа белгілі бір әсерін мойындар болсақ, онда бұл біз мұның ұлттық кірісті аса ұлғайтпайтынын ескеруіміз керек, қайта бұл туризмдегі тұтыну қызметін анықтайды. Іс жүзінде, жеке кірістердің өсуі жалпы шығындарды азайтады.
1. Әубәкiров Я. Ә. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Алматы. Қазақ университетi.
2. Әкiмбеков С. Баймұхаметова А.С. Жанайдаров У.А / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002.
3. Гальперин В.М., Игнатев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика.– 1998.
4. Добрынина А.И, Л.С. Тарасевича. Экономическая теория Санк-Петербург – 2001.
5. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. – СПб:. “Питер”, 1999.
6. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000.
7. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003.
8. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999.
9. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, Дело, 1992.
10. Статистическии ежегодник. Алматы. – 2004.
11. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
I БӨЛІМ. ТУРИЗМДЕГІ БАҒАЛЫҚ САЯСАТ ЖӘНЕ СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС ТЕОРИЯСЫ
1.1. ... ... пен ... икемділігі (эластикалығы).......................5
1.2. Туризмдегі сұраныс пен пайдалылық ... ... ... және ... шығындары............................................12
II БӨЛІМ. ТУРИЗМДЕГІ НАРЫҚТЫҚ МЕХАНИЗМ ЖӘНЕ НАРЫҚТАҒЫ ҰСЫНЫС ПЕН ... ... ... Туризмдегі баға, сұраныс және ұсыныс теориясы .....................................17
2.2. Туризмдегі баға және ... пен ... ... Туризмдегі нарықтық механизм және нарықтағы ұсыныс пен сұранысты зерттеу.....................................................................................................................22 ... ... ...
КIРIСПЕ
Туризмдегі баға - бұл сұранысты анықтайтын фактор. Белгіленген орындар туралы, саяхат жасау әдісі мен саяхатқа шығу ... іс - ... ... тұру мен ... ... жағдайлары туралы, сапардың ұзақтығы туралы шешімдер бағалық шешімдермен анықталады. ... ... ... ... ... мен ... ... сұраныс көптеген өзгертулерге қатысты болады, олардың кейбіреулері тәуелсіз болып келеді және ... ... мен ... ... ... ... ... көрсетушілер тарапынан бақылаусыз болады, сол кезде олар өзгереді және бір - біріне қатысты болады.
Туризмге деген сұраныс ... және іс ... деп ... бөлінеді. Туристік тауар мен қызмет көрсетуге деген ... ... ... ... ... ниет білдірген адамдардың санымен анықталады. Іс жүзіндегі сұраныс берілген уақытта іс жүзінде кім саяхатқа шықты және ... ... кім ... деген сөз. Потенциалды және іс жүзінде сұраныс арасындағы сандық ... - бұл ... ... ... бар күші неге ... ... мақсаты: Сұраныстың жалпы факторлары. Берілген теориядағы (ел, қала, аймақ) туристік рыноктың көлемі төмендегі факторалармен анықталады:
Өмір сүру деңгейі мен ... ... ... ... ... дәрежесі - туризмнің фундаменталды айғағының бірі.
Туристік қызметке сұраныстың дұрыс созылмалылығы туризмге сұраныстың тез өсуін ... біз ... ... оны бөлу мен ... ... ... ... белгілі бір әсерін мойындар болсақ, онда бұл біз мұның ұлттық кірісті аса ұлғайтпайтынын ескеруіміз ... ... бұл ... ... ... ... Іс жүзінде, жеке кірістердің өсуі жалпы шығындарды азайтады.
Курстық ... ... осы ... орындаудағы негiзгi мiндеттерiм келесiдей: - ... ... ... ... бiрi ... жан-жақты қарастырып, оның рыноктың басқа элементтерiмен байланысын қарастыру;
* ... ... ... ... ... және оның ... қарастыру;
* Рыноктық механизмдегi сұраныстың және сұраныс көлемiнiң сыртқы факторларға байланысты өзгеруi немесе жылжуын ... осы ... ... ... үшiн ... ... ... икемдiлiгiнiң түрлерiн және оның экономика үшiн маңыздылығын анықтау;
Курстық жұмыстың ғылыми құрылымы және көлемі: Бұл курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және ... ... ... ... ... ТУРИЗМДЕГІ БАҒАЛЫҚ САЯСАТ ЖӘНЕ СҰРАНЫС ПЕН ... ... ... СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС ИКЕМДІЛІГІ (ЭЛАСТИКАЛЫҒЫ)
Туризмдегі сұраныс пен ұсыныс көлемдерінің тауардың рыноктағы бағасына ... ... ... ... ... Әр түрлі тауарлар бір-біріне сұраныс пен ұсыныстың бағаның өзгеруіне жауап беру деңгейімен ерекшеленеді. Сұраныс қисығының үш нұсқасын қарайық. Бұл ... ... ... ... ... сатып алушылардың сатушыларға төлейтін ақшасының жалпы сомасы ... ... ... екі рет ... ... да екі рет ... ал жалпы саудадан түсімнің өзгермегендігін сипаттайды. Бағаның үш рет төмендеуі сатып алудың екі рет қана өсіуімен қосарланды және ... ... ... ... Саудадан түсім өседі, өйткені баға кемігендіктен сұраныс көп өсті. Рыноктағы сұраныс көлемінің баға төмендегенде қандай мөлшерде ... ... баға ... ... ... ... сұраныстың икемділігінің дәрежесін сипаттайды. Сұраныс икемділігінің бағаға байланысты коэффициенті сұраныстың өзгеруінің осы өзгерісті шақырган бағаға өзгерісіне ... ... ... ... ... ... мөлшері тауар бағасы бір процентке өзгергенде қанша процентке өзгеретінін көрсетеді. Бағаның кемуі дәлме-дәл сұраныстың өсуімен өтелгенде, ал ... ... ... сома ... ... бірлік икемділігі турулы әңгіме болады. Ал бағаның кемуі сұраныстың аз өсуін шақырса, сұраныс ... ... ... ... ... ... өсуін шақырса, онда сұраныстың икемділігі туралы айтамыз: көбейеді. Сұраныстың икемділігі туралы пайымдаулар жалпы бағаның ұсынысқа әсерін ... да ... ... ... икемділігі ол рынокқа шығарылған тауарлардың санының бәсекелік бағының салыстырмалы ... ... ... ... көрсеткіші. Ұсыныстың икемділік коэффициенті ұсыныстың өзгеруінің осы өзгерісті шақырған баға ... ... ... Әр түрлі икемділіктегі ұсыныстың үш сызығы көрсетілген. Тауар ұсынысының икемділігі көп факторларға тәуелді: әр ... ... ... ... ... ... куаттардың толық істеуінен, еркін жұмыс күшінің болуынан, капиталдың бір саладан екінші салаға тез ауысуынан және т. б. Сұраныс пен ... ... ... айтқанда, яғни баға өзгергенде сұраныс пен ұсыныстың қанша өзгеретіні туралы айтқанда, біз бұл ... бір ... ... ... ... ... бір факторына айналатынын еске сақтаумыз керек. ... ... ... тепе-теңдігі сұраныс пен ұсыныстық келісуін уақытты есепке ала отырып талдауымыз ... ... бір ... кенеттен сұраныс көбейеді. Бұл тауарға ұсыныс бірден ... ... емес ... лезделік тепе-теңдік жағдайы бағыны жоғарлатуымен ғана сипатталады. Ұсыныс қисығы ... ... тік ... ... және сұраныс қисығының жағдайына ауысуы тепе-теңдіктің бағасын өсіреді. Қысқа мезгілді тепе-теңдік жағдайында осы рынокта істейтін кәсіпорындардың саны ... ... ... ... ... және қисығы сәл ғана еңкейген болады, өйткені кәсіпкерлер бар өндірістік қуаттарды қарқынды пайдаланады. Бұл жағдайда ұсыныс ... ... ... ал ... ... төмен болады. Ұзақ тепе-теңдікті қарағанда ұсыныс өзгерген ... ... ... ... ... жаңа ... ... жағдай жасайды ал салаларға жаңа кәсіпкерлер келді, ұсыныс көлемі өсті, тепе-теңдіктің бағасы бұрынғыдан да көп ... ... ... икемділігі қаралып отырған уақыт кезеңі ұлғайған сайын өседі, ал ол қарапайым бағалардың қалыптасуына жәрдемдеседі. ... пен ... ... керісінше мән ретінде анықталу бағаның икемділігі ұғымына байланысты. Ол сұраныс пен ұсыныстың өзгеруінің баға әсерін білдіреді. Сұраныс әңгіме ... ... ... қабілеті бар сұраныс туралы болады. Сондықтан, жоғарыда көрсеткендей сұранысқа әсер ететін аса маңызды факторлардың бірі табыстар деңгейі. Табыстар ... ... ... та ... ... Бұл ... табысқа байланысты сұраныстың икемділігі туралы айтамыз. Мысалы бәрімізге жақсы белгілі, сатып алушылардың ... ... ... тауарларын сатып алуға, ұзақ пайдаланылатын тауарларды сатып алуға көп ... ... ... ... ... тауарларына сұраныс илікпелігі әдетте үлкен болды. Икемділік коэффициенті табыстың сұранысқа әсерімен анықталады. Тауарлардың ... ... ... мен ... ... ... ... бар, яғни табыс өсуімен сұраныс көбейеді. Алайда, кейбір жағдайларда кері тәуелділік болуы мүмкін. ... ... ... ... ... бөлігі тұтынатын, тұтыну қасиеттері төмен, тауарларға қатысты. Табыстар өскен ... ... нан ... тағам өнімдеріне сұраныс азаяды, өйткені тұтынушылар өз рациондарына көп ет, көкөніс және жеміс-жидектер кіргізуге мүмкіндік алады. ... ... ... ... тербелуі басқа тауарлардың бағаларының өзгеруіне әрқалай әсер етеді.
1.2. ТУРИЗМДЕГІ ... ПЕН ... ... ... ... бәсекелі рыноктағы тепе-теңдік туризмнің бағасы сұраныс пен ұсыныс қисықтарының қиылысу нүктесімен ... Бұл ... ... ... яғни сатып алушының бағасының негізінде жатқан экономикалық принциптерге ... ... Онда ... ... қисығы, яғни сатушының бағасы анықтайтын принциптерді талдаймыз. Бәрімізге айқын, ... ... ... өз ... өтеу үшін сатып алады. Бұл жалпы және ешқандай даусыз ереже. Біріншіден,адамның қажеттіліктерінің үлкен бөлігі ерте ме, кеш пе ... яғни ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерді жартылай қанағаттандырудан толық қанағаттандыруға өту ... ... ... ... ... өту ... ... болады. Бірақ, қажеттіліктерді өтеу дәрежесі барған сайын кемісе, игілік ... ... да сол ... саны ... ... ... Мысалы,адам үшін,бірінші бөлшек тағам ең үлкен пайдалылық болса, тамағы тойған сайын әрбір келесі бөлшек барған сайын аз пайдалылықта ... ... азаю ... ... дәл ... үшін ... ... шекті пайдалылық ұғымы қолданылады, яғни тауардың соңғы бөлігіне ... ... ... Осы ... пайдаланып шекті пайдалылықтың азаю заңын тұжырымдаймыз, яғни тұтынылған тауардың саны өскен сайын оның шекті пайдалылығы ... ... ... саны ... ... ... (қосындылық) пайдалылық өседі, бірақ пайдалылық өсімі (торланған тікбұрыштар) әрбір жаңа бөлік тауарда нөлге ... ... Егер ... ... кіші ... ... ... деп жорамалдасақ, онда жалпы пайдалылықтың өсуінің бәсеңдеуін баспалдақты диаграмма түрінде емес,үздіксіз дөңес ... ... ... ... байланысқан әлеуметтік және мәдени факторлар сапарларға байланысты негізгі сарын, тілек және күту ... ... ... ... ... көп жағдайда абстрактілі және субъективті болып табылады, бірақ, берілген туристік қызмет көрсетулер немесе тауарлар тұтынушыларды қарама - қайшы және ... ... мен ... ... таң ... жағдай емес. Потенциалды туристтер туризмдік қызмет көрсету мен тауарлар туралы айтатын сын - талдаулар біркелкі және ерекше ... ... ... орналасу орындары немесе азық - түлік әр түрлі бағаланады және тұтынушының әр түрлі әсерін, яғни ... ... ... ... ... бәрі қозғалыс стратегиясы мен жоспарын жасау барысында назарға алынуы тиіс.
Тауарлар саны көбейген сайын азаятын шекті пайдалылық бұрыштар түсіріледі. Осы ... ... ... ... ... мөлшері тауардың саны мен соған ... ... ... ... ... бірге адамның әр түрлі қарқынды дәрежесімен ... ... көп ... ... ... ... субьективті, обьективті түрде бірінші шұғыл қажеттіліктерді маңыздылығы кем қажеттіьліктерден ... ... ... ... адам ең ... ... бастайды да, біртіндеп шұғылдығы аздауға көшіреді, осындай қимылдардың ... ... ... ... ... бірдей болады. Бірақ адам рыноктан қажетті игілікті ... ... әр ... ... ақша ... ... Өйткені әр тауардың өз бағасы бар. Егер игіліктің шекті ... оның ... ... онда ... ... ... табамыз. Осыны еске ала отырып, әрбір ... ... ... ... қашан шекті пайдалылық бағаға пропорционалды болғанша, немесе өлшенген шекті пайдалылықтар бірдей болғанша кеңейтеді. ... ... ... етке ... ... тенге, нан немесе апельсинге жұмсалған соңғы ... ... ... ... ... ... Маржиналистік теорияда шекті пайдалылықтың абсолютті мөлшерін ... ... ... маңызды орын алады. Осындай өлшеуіш деп есептеу керек, яғни қандай өлшем бірлігінде игіліктердің шекті пайдалылығы ... және ... ... ... ... ... ... Осы сұрақтардың жауаптарына байланысты шекті пайдалылық теориясын жақтаушылар екі бағытқа бөлінді: кардиналистер және ординалистер. Біріншілері шекті пайдалылықтың абсолютті мөлшерін ... ... ... Алайда олардың бұл ізденістері нәтижесіз болады да, салыстыру кезінде бәрінен жиі пайдалылықты ... ... ... ... ... мұндай әмбебап өлшем бірлігін іздеуден бас тартты да, басқа жол ұсынды. Шекті ... ... ... ... ... ... көшкен жемісті болар еді деген идея айтты, яғни сатып ... ... ... бір қисындасуын басқа қисындасуларынан таңдап алу себебін анықтау. ... ... ... ... ... ... процестерді зерттеуде неоклассикалық мектеп кеңінен талғаусыздық қисық ... ... ... ... ... осы ... ... сызығының көмегімен графикалық түрде көрсетуге болады. Өзінің бір ... ... ... барлығын тұтынуға жұмсайтын түтынушыны алайық. Тік сызық -- бұл тұтынушының тұтыну мүмкіндіктерінің сызығы. Тұтынушы табыстың осы ... тек түзу ... ... ... Ол ... ... ... өзі барынша үлкен пайдалылық алатын нүктеге, яғни ең жоғары мүмкіндік талғаусыздық қисығына тұтыну ... ... ... Осы ол ... ең ... ... ... болады. Тепе-теңдік жағдайында тауар бағасы оның шекті пайдалылығына пропорционал ... ... ... ... ... талдау тұтынушының аса артықтығы (тұтынушы рентасы) сияқты маңызды категорияны да ұғынуға жағдай жасайды. Бұл ... мәні ... ... ... ... ... бағалылығы барынша төмен тауардың сонғысының шекті пайдалылығына тең, ... баға ... Ал бұл ... ... бұрынғы әрбір тауардың тұтынушы кейбір пайда алады. Тұтынушы рентасы идеясын графика түрінде былай бейнелеуге болады. Егер тұтынушы тек бір ғана ... ... онда 80 ... ... ... еді. ... (егер барлығы екеу болса) тұтынушы 60 доллар төлер еді. Екі ... ... ... ... бір мөлшерде -- 60 доллар болар еді. (Өйткені баға шекті бірліктегі деңгейде қойылады,ал екінші жағдайда да сондай). Сонда не ... ... ... жеке ... -- 80 ... 2 -- 60 доллар, олардың сомасы -- 140 доллар. Бірақ екі тауар да бір бағамен сатып алынады, өйткені тұтынушы ... ... ... ... ... ... алуын 40 доллрға бағалайды және бұл шекті пайдалылық үш тауардың да ... ... ... доллар. Ал егер шекті пайдалылықты жеке бағалау арқылы анықтасақ, онда 80+60+40+=180 доллр болады. Сонымен, ... ... ... ... ... келісім берген сома оның нақты төлеген сомасының ... ... Мұны ... деп түсіндіреміз: тұтынушы рентасы -- тұтынушы төлеуге дайын болған бағаның, ол шын мәнінде төлегенде бағадан артығы. Баға төмен болған ... ... ... ұлкен. Екі тауарды сатып алғанда 180-120=60 доллар. Тұтыну рентасы концепсиясын неоклассикалық мектеп өкілдері монополистік баға белгілеу, салық салу ... ... ... ... қолданады. Сонымен, сұраныс қисық сызығының негізінде жатқан факторларды барынша талдадақ. Сұранысты өзгеруінің маңызды себебі, бағаның кері қызметі ... ... ... пайдалылығының азаюының орын алуында. Тек тауар бағасы төмендегенде ғана тұтынушы өзіне барынша аз қанағат ... ... ... ... ... ... ... ҰСЫНЫС ПЕН ӨНДІРІС ШЫҒЫНДАРЫ
Егер сатып алушыны тауарды алғанда бәрінен бұрын қызықтыратыны оның ... ... одан ... ... үшін ... ... ... Жетілген бәсеке жағдайында өндіруші рынок бағасының денгейіне іс жүзінде әсер ете алмайтын болғандықтан, нақ осы өндірісті ұлғайту ... де, ... ... ... ... жиынтық ұсыныс жекелеген фирмалардың рыноктағы ұсыныстарының жиынтығы ретінде ақыр соңында өндіріс ... ... ... ... ал ұсыныс қисық сызығы, шығындардың өзара байланысының негізгі принциптерін кеңінен қарайық. Алдымен фирма шығындарының негізгі түрлерін анықтайық. Туризмдегі шығындар екі ... ... ... ... және ... ... шығындар дегеніміз өндірілген өнімдердің саны қандай болса да өзгермейтін шығындар. Оған үй - ... ... ... саймандарға жұмсалған шығындар басқару және әкімшілік қызметкерлерінің ақысы кіреді. Егер абцисса өсіне өнім көлемін Q ал ... ... ... салсақ, онда тұрақты шығындар абцисса параллель тік ... ... ... ... өндірісі көлеміне тікелей байланысты өзгереді. Олар жұмыс күші мен шикі заттар ... ... ... шығындарға байланысты. Өзгермелі шығындардың өсуі біркелкі емес, нөлден бастап өндіріс өскен сайын олар алдымен өте тез ... ... ... ... ... ... жаппай өндірісте үнемдеу факторы білінеді де, ... ... өсуі ... ... ... баяулай түседі. Ары қарай өнімділіктің азаю заңының әрекеті басталғанда, өзгермелі шығындар қайтадан өндірістің өсуін басып озады. ... ... ... ... ... ... ... тұрақты және өзгермелі шығындардың жиынтығын көрсетеді. Шығындардың біркелкі емес өзгеруі мынаған әкеледі: өндіріс көлемі өскен сайын өнімге жұмсалған ... ... орта ... ... Орта шығындар жалпы шығындардың өндірілген тауарлар санының қатынасына тең болады. Шығындардың бұл түрінің рыноктық тепе-теңдікті түсіну үшін ... ... бар, ... ... ... барынша азайтуға тырысады. Алдымен орта шығындар өте жоғары. Бұл үлкен тұрақты шығындардың өндіріс көлеміне байланысты. Өндіріс өскен сайын тұрақты ... ... әр ... көп ... бөлінеді де орта шығындар тез төмендейді. Өндіріс өскен сайын орта шығындардың мөлшеріне тұрақты шығындар емес, өзгермелі шығындар әсер етеді. ... ... ... заңының әсер етуіне байланысты қисық сызығы жоғары қарай көтеріледі. Көңіл аударатын нәрсе, орта шығындар қисық сызығы орта тұрақты шығындар және орта ... ... ... ... тікелей тәуелді. Орта шығындар қисық сызығы кәсіпкер үшін үлкен маңызы бар, өйткені ол қандай ... ... бір ... ... шығындар ең аз болатынын анықтауға мүмкіндік береді. Бір салада бірдей емес, әр ... ... әр ... ... ... ... және ... техникалық негізімен байланысты шығындар әр түрлі деңгеймен әсер етеді. Орта шығындардың ... ... бұл ... ... ... ... ... береді.
Туризмдегі жетілген бәсеке жағдайында бағананың қандай да болса қалыптасқан денгейінде өндірушілер сол ... ... ... одан ығыстырып шығаратын деген болады. Бағаның көтерілуі жаңа ... ... ... ... ... ... ... Туризмдегі бағаның төмендеуі жоғары деңгейлі шығындар бар ... ... ... ... бұл ... ... кетуге мәжбүр етеді. Туризмде ерекше ескеретін жағдай, нөлдік пайда туралы әңгіме еткенде біз шекті фирма ешқандай ... ... ... ... ... ... тек қана ... саймандарға, жұмыс күшіне жұмсалған шығындар ғана емес, сонымен ... ... өз ... ... ... салса, одан алатын процент қосылады. Басқаша айтқанда, тәуекел деңгейі бірдей ... ... ... ... ... капиталдың қарапайымдылық қайтарымдылығы, немесе кәсіпкерлік факторының сыйы ретінде шығындардың құрамдас ... ... ... ... ... факторы тұрақты фактор ретінде қаралады. Осыған байланысты тұрақты шығындарға жатқызылады.
Егер орта шығындары ... ... ... онда ... ... жағдайында бола тұра жоғары пайда алады, яғни үстем пайда немесе алады.
Туристік фирманың орта ... ... ... ... ... да ... ... жоғары болса онда бұл фирма зиян шегеді және тарап кетеді, егер қайта ... ... ... ... орта ... өсуі фирманың рыноктағы жағдайын сипаттайды, бірақ өзінен ұсыныс сызығын және өндірістің үйлесімді көлемін анықтамайды. Шынында егер орта ... ... ... ... онда осының негізінде өндірістің пайдалы аймағы орналасқан, ал өндірістің көлемінде, ең төмен орта ... ... ... ... ... жеке ... ... ең жоғарғы пайда алады деп пайымдауымызға болады. Өндірушіні жеке ... ... ... емес, оның ең жоғарғы деңгейдегі жалпы көлемі қызықтырады. Орта шығындар сызығы бұл ... ... қай ... ... ... Осыған байланысты шекті шығындар дегенді, яғни барынша арзан әдіспен өнім өндіруге байланысты қосымша шығындарды ... ... ... шығындардың қисық сызығы тұрақты шығындарға тәуелді емес, өйткені тұрақты шығындар қосымша өнімдер өндіре ме, жоқ па бәрібір. ... орта ... ... ... ... ... ... Шекті шығындар орта шығындардан төмен қалыпта қалады. Бұлай болатын себебі, егер жеке ... ... ... ... ... өнім ... ... өнімнің орта шығындарынан аз тұрады, яғни орта шығындар шектіден жоғары ... ... ... ... өнім ... ... шығындар шығара отырып, басқа жағынан қосымша табыстар, әкеледі. Бұл қосымша ... ... ... ... және ... ... түскендерінің айырмашылығын көрсетеді. Еркін бәсеке жағдайында, өндіруші рыноктық бағаның деңгейіне әсер ете алмайды, сондықтан өз өнімдерін бір ғана ... ... Бұл ... ... ... бәсеке жағдайында қосымша өнімді сатуда алынған қосымша табыс өндірістің барлық ... ... ... яғни ... ... ... тең болады ... ... және ... табыс ұғымдарын кіргізе отырып, фирманың тепе-теңдік нүктесін, немесе пайданың барынша мүмкін көлеміне жеткеннен ... ... ... ... дәл ... болады. Ақиқаты, фирма әрбір қосымша өндірілген өнім, қосымша пайда әкеліп тұрған ... ... ... ... Басқаша айтқанда, шекті табыстан аз болған кезде, фирма ... ... ... Егер ... ... ... ... көп болса, онда фирма зиян шегеді. Туристік фирма тепе-теңдік ... ... ... ... ... қолы ... ... бәсекелес тепе-теңдіктің осы шарты сақталатын өндірістің көлемін ... ... ... ... мен ... ... ... кәсіпкерге үйлесімді өндіріске қол жеткеннен, әлде пайданың ары қарай ... ... ... хабарлайтын жүйесі. Алайда, туристік фирма алатын пайданың ... ... ... ... ... дәл ... ... өйткені олар тұрақты ... ... ... ... ... ... ... түсіргені мен шығарғандардың арасындағы айырмашылық ретінде анықталады. Өз кезегінде жалпы ... ... ... санынын бағаға көбейтіндісі шығындар санының өнімдер санының орта шығындарға ... ... ... ... бұрын жүргізілген шекті шығындар мен шекті табысты талдауды орта шығындар өсіңкілігін талдаумен жалғау арқылы ғана ... ... дәл ... ... ... ... рыноктық жағдайды қарайық. Егер баға сызығы мен шекті табыстың қайсыбір аралығында орта шығындардың жоғары қисық сызығы ... онда ... ... ... , яғни ... ... алады. Өндірістің үйлесіміді көлемінде орта шығындар тең болады, сондықтан жалпы шығындар тік бұрышы көп болады, ал торланған бұрышының ауданы ... ... ... ... ... ...
Алайда бұл жағдайда үстеме пайда алу мүмкіндігі бар жаңа туристік фирмалар осы салаға ұмтылады. Өнім ұсынысы өсе бастайды да, ... ... ... ... ... бағаның төмендеуін және жоғалуына әкеледі. Мұндай жағдайда үйлесімді өндірісте фирма тек өзі шеккен зиянын барынша азайтады (торланған) тік бұрышының ... ... ... ... ... ... ... рыноктан кетеді, өнім ұсынысы қасқарады, шекті фирма ... баға өсе ... ... ... ... орта шығындар қисық сызығын тек жанап өткенде туристік фирманың пайдасы болады, өйткені оның ... ... орта ... тең ... Бұл ... ... ... ететін туристік фирмалардың санының өзгеру тенденциясы байқалмайды, бұл сала толық тепе-теңдік жағдайында. Баға өскенде ... ... ... ... Басқаша айтқанда, шекті шығындар қисық сызығының ұлғаймалы тарауы нақты түрде оның қысқа ... ... ... ... болады. Сонымен жекелеген ұсыныстың қисық сызығы ... ... ... ... бір саладағы жекелеген ұсыныстарын жинақтай келіп салалық жиынтық ұсыныс қисық сызығын аламыз. Баға біртіндеп өскен сайын ... әр ... ... өз ... және өз ... ұлғайтады. Қайсыбір тауарға рыноктық бағаның өзгеруі жиынтық сұраныс жиынтық ұсыныспен теңескенше бола береді. Мұндай теңесу ... бір ... ... және ол ... ... ... осы ... сақтау тенденциясына ие болады.
II БӨЛІМ. ТУРИЗМДЕГІ НАРЫҚТЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... ПЕН ... ... ... ... СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС ТЕОРИЯСЫ
Туризмдегі тауардың бәсекелік рыногында ... пен ... ... ету механизмі қалай жұмыс істейтінін және сұраныс пен ұсыныс тең болған деңгейде рыноктық баға қалай орнайтынын байқайық. Рынокты баға мен оның ... ие ... ... ... ... белгілі бір арақатынас болады баға жоғары болған сайын, оны сатып алушылардың саны азаяды яғни сұраныс деңгейі ... ... ... сол ... ... керісінше, баға төмен болған сайын сатып алушылардың саны мен сатылып алынған тауарлардың саны көп болады. Бұл баға мен сұраныс көлемінің ... ... ... ... Егер ... ... сатын алынған тауар саны,ал ординатада баға қозғалысын белгілесек онда мынадай нәтиже болады. Экономикалық әдебиетте сұраныс қисығы деп атайды. Бұған ... ... онда баға ... ... көлемін қалай өзгергенін көруге болады. Егер ... ... ... ... баға ... ... көлем өседі және т.с.с. Пайда болған қисық сұраныстың біртіндеп азаю ... ... ... ал ол ... былай деп тұжырымдауға болады, егер қайсыбір тауардың бағасы өссе (ал басқа шарттар тұрақты болса), онда осы тауардың аз санына ... ... Бұл ... ... да ... ... егер рынокқа қайсыбір тауардың үлкен тобы түссе, онда, тең шарттық жағдайда, ол онша жоғары емес ... ... ... ... ... азаю ... барлық тауарларға қатысы бар. Оның себептерін анықтау киын емес: олар ... ... ... алушылардың табыстарының шектеулілігіне байланысты. Егер жоғары бағалы тауарды тек бай ... ғана ... ... бағаның төмендеуі тауарды тұтынушыны қосымша сатып алуға итермелейді. Сонымен бірге мынаны да атап өту керек, осы тұтынушының сұранысының өсуі ... ... де, ... одан әрі ... ... деңгейдегі табысты адамдардың өз қажеттерін өтей бастауы себепті рыноктағы сатып алу сомасы ұлғая береді. Егер ... ... ... ... ... жағынан қарасақ, онда кері көрініс орын алады. Барлық сатушылар рынокта ең жоғары баға ... ... ... баға ... болған сайын, олар белсенді түрде көп тауар сатуға тырысады, яғни ... ... ... ... ... ... ұсыныс көлемі бағаға байланысты өзгеріп отырды, баға жоғары болған сайын басқалар тең ... осы ... ... ... ... ... болды. Бұл тәуелділік графика түрінде (абциссада рынокқа ... ... саны ... ... ... ... ... өндірістің ұлғаю тенденциясының болуы, бір жағынан, бағаның өсуі бұл салаға жаңа ... ... ... ... ... ... ... өскенде кәсіпкер қосымша пайда алады және көп жұмысшылар жалдауға, көп шикізат пен ... ... ... өндірісті ұлғайтуға мүмкіндік алады. Сонымен бірге, әңгіме тек ұсынысты көбейту тенденциясы туралы ғана екенін есте ұстау керек. Белгілі бір ... ... ... өсуі ... ... ... етеді. Алайда, бағаның өсуі жалғасы берсе, онда өндірушінің өндіріс көлемін азайтуы мүмкін. Бұл бір жағынан, табыстың жоғары деңгейі белгілі ... ... ... ... деген ынтаны төмендетеді. Екіншіден, өндіруші өндіріс көлемін арттыруда сескенеді, өйткені тауарлар өтпей қалып, бағалары төмендеу қаупін ... ... ... өз ... пен ... қисығы бар. Бірақ оларға бір рет және ... ... деп ... ... ... Кейбір факторлардың әсерімен сұраныс пен ұсыныс қисығының жылжуы мүмкін. Осыған байланысты сұраныс көлемін сұраныстың өзінен ... ... ... зор. Баға ... ... ... ... ал сұраныстың өзі сол тауарға қажеттіліктің көрінісі ретінде өзгермейді. ... ... ... ... ... ... алушылар осы тауарды көптеп сатып алатын болса, сұраныстың ұлғаюы туралы айтуға болады. Мысалы жаздың ыстық күндерінде сусындар мен ... ... ... Одан атап ... сұраныс көлеміне бағадан басқа табыстар деңгейі, рынок мөлшер, басқа тауарлардың бағасы мен ... өз ... ... ... ... ... орта ... өссе, онда басқа тең жағдайларда сұраныс онға жоғары ойысады ... сол ... ... ... ... сәикес келеді. Ұсынысқа әсер ететін басты фактор -- өндіріс шығындары. ... егер ... ... ... пайдалану нәтижесінде немесе ауыл шаруашылығына қатысты болса, қолайлы ауа райы жағдайында өндіріс шығындарын азайту ұсыныс ... оңға ... ... ... ... тұрақты бағадан ден өседі. Қаралған қисықтар, (өздерін ғана алсақ) баға өзгергенде сатып алу және сатумен не болатынын ... ... баға қай ... орнығу керек деген сұрақ туады. Бұл сұраққа жауап беру үшін ... пен ... ... ... алып салыстыру керек. Егер жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсынысты белгілейтін екі графикті бір-біріне беттестірсек, онда бізді қызықтыратын ... ... пен ... ... көрсететін график аламыз. Бір нүктеде екі қисық қиылысады. Қиылысу нүктесінде ... ... ... ... тең, ал бағасы тепетеңдік бағаны көрсетеді. Аса жоғары бағада ұсыныстың сұраныстан артығы пайда баолды. Бұл ... ... ... арасындағы бәсекенің нәтижесінде бағаның төмендеуіне әсер етеді. Теңдестірілетін бағадан төмен бағада сұраныс ұсыныстан артық болады. Бұл жағдайда сұраныстың артығы мен ... ... ... көтереді. Тепе-теңдік бағада тұтынушылар сатып алатын өнімдердің саны өндірушілердің рынокқа шығаратын ... ... ... ... Тек ... ... ғана бағаның өсу және кему тенденциялары жоқ болады. Сонымен, бәсеке және сұраныс пен ұсыныстың тербеліуі рынокта ... ... алып ... ... осы ... ... саны оны тұтынуы мүмкін деген тұтынушылардың арасында бөлінеді. Бірақ, бұл жалпы ... ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстың өзгеріп отыруына байланысты ылғи қозғалыста болатынын есте ұстау керек. Бұл ... ... ... бола ... ... бәрі өзара байланысты. Тауар бағасының әрбір өзгері басқа тауарлардың бағаларының өзгеруіне әкеледі. Белгілі бір мезгілде және бір уақытта жинақтап қарағанда ... ... ... ... бүтін бір жүйесі болды. Бұл жағдай рыноктың жалпы тепе-теңдігін көрсетеді. Кіші экономикалық зерттеудегі талдаудың тепе-теңдік әдісі экономикалық жүйе идеалды ... ... ... ... ... қажет етеді. Тепе-теңдік жағдайында сұраныс пен ұсыныс сәйкес келеді. Сондықтан, экономикалық тепе-теңдік жағдайында шаруашылық ... ... жеке ... ... ... ... ... өздерінің экономикалық тәртібін өзгертуге ынтасы болмайды. Тепе-теңдік нүктесінде экономикалық қозғалыс тоқтайды. Ол қайта басталу үшін сыртқы ... ... ... ... ... мен ... кұткендері мен таңдағандары өзгеру керек. Әрине, сұранақты шаруашылық тәжірибеде мұндай сәйкестік өте сирек кездеседі. ... нақ осы ... ... ... ... ... аса ... заңдылықтарын анықтауға мүмкіндік береді, Сұраныс пен ұсыныстың өзгеру және тепе-теңдік бағасының құрылуы механизмінің заңдылықтарын талдау, ... ... ... механизмнің заңдылықтарын талдау, экономикалық еркін рыноктық механизмнің қарапайым қызмет етіуін жалпы тепе-теңдікке жетудің аса маңызды шарт екенін ... ... ... ... ... ... еркіндігі, екіншіден, сатушылар мен сатып алушылардың таңдау еркіндігі, яғни сауда еркіндігі, үшіншіден, ресурстардың әр түрлі қолдану сфераларын ауыстыру еркіндігі, төртіншіден, баға ... ... ... Нақ осы ... ... ... өзгермелі жағдайларға икемді бейімделуге және жекелей де жалпы да тепе-теңдікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
2.2. ТУРИЗМДЕГІ БАҒА ЖӘНЕ ... ПЕН ... ... ... ... туризмдегі бағаның жалпы деңгейі айтарлықтай дәрежеде сұраныс пен ұсыныстың арақатынасына байланысты. Теория және практика жүзінде де тауарлардың тапшылығы бағаның өсуін ал аса ... ... ... ... Ал, осы ... ... ... ықпал жасайды екен? Бизнес саласында олар үшеу екен. Бұл-құндылықтың (пайда) принципі, тұтынушылардың тілектерінің (қалауы, ықыласы) ерекшеліктері, тұтынушылардың ... ... ... азап ... Бұл ... ... біздің қолымызда қайсыбір тауардың (өнімінің) бірлік саны қаншалықты көп болса, соншалықты әрбір қосымша бірлік сізге аз құндылық әкеледі. Бұл ... ... ... ... ... ... теориясы төмендегідей негізгі алғышарттарға сүйенеді.
Тұтынушы өзінің шектеулі табысын қолдана отырып, әр уақытта максималды сезімдік қанағаттану немесе ... ... ... ... бір ... әр бір ... бірлігі беретін құндылық мұның алдындағы құндылықтың бірлігінен кем болады. Құндылықтың сұранысын байланысу жолдары қандай? Ақшаның ... ... ... ... да бір ... болады. Үстемдік жағдайда баға қандай болады? Тұтынушылар пікірінше, басқада бәсекелес ... ... ... ... бір өнім ... ... алуы мүмкін. Пайданы ұлғайту (максимизация) деген не? Пайданы ұлғайту(ең жоғарғы пайда түсіру) үш факторға байланысты: сатылған ... ... ... ... бұйымдарды әрқайсысының бағасына, өндіріс шығындарына.
Ең қолайлы баға өндіріс шығындары мен табыстар арасындағы тепе-теңдікті көздеуі ... Ол ... ... ... ... ... ...
2.3 ТУРИЗМДЕГІ НАРЫҚТЫҚ МЕХАНИЗМ ЖӘНЕ НАРЫҚТАҒЫ ҰСЫНЫС ПЕН СҰРАНЫСТЫ ЗЕРТТЕУ
Туризмдегі нарықтық ... деп - ... ... ұсынысы, сұраныс, бағаның өзара байланыс қимылдарының жүйесін айтады.
Туризмдегі нарықтық механизм арқылы сұраныс және ұсыныс заңдары өз ... ... ... нарықтық механизмнің ерекшелігі-оның әрбір элементі сұраныс және ұсынысқа әсер етуші негізгі құралмен яғни бағамен тығыз байланысты. Әлбетте, тауар бағасының ... оған ... ... ... белгілі (көтерме сауда) және бөлшек бағаны білеміз. ... ... тек қана ... ... ... ... ... өзгерістері егер ол бөлшек бағаны қайта қарауға мәжбүр етпесе, онда халық сұранысына ғана әсер ете ... ... ... ... тура ... яғни ол ... және ... бағаға тәуелді сұраныс пен ұсыныс тек қана баға арқылы емес, бір-біріне тікелей әсер ете ... ... ... ... ... ... ... рынокта анықталады. Рынок өндірілген өнімді тұтынушыларға жеткізіледі, сонымен қажеттіліктердің қанағаттандырылуына себепші болады.
Туризмдегі нарықтық экономикалық категория экономиканың бір саласы ... ... ... ... ... сұраныс және ұсынысты зерттелер кезінде нарық пен сауданы шатастыруға болмайды. ... ... әр ... ... ... ... Сату - алудың объектісіне байланысты елдің ... ... ... құралдар нарығы және халық тұтынатын тауарлар нарығы болып бөлінеді.
* Жағрапиялық тұрғыдан ішкі нарық: тұтас ұлттық, аймақтық, ... ... ... ... ... дамуына байланысты теңестіріген және теңестірілмеген нарық. Шетелдерді осы соңғы тұрғыдан, және өте танымал. Біріншісін де қандай да ... ... ... ... өтеді, тауар болса, сатып алуға дайындау деп тұрғандай. Бұл жағдайдайда тауардың сапасына назар аудардарылмайды. Сезвис ұсынылмайды. ... ... ... бар.
... тауар таңдау мүмкіндігі мол, тауардың қасиеттері және бағасы салыстырылады. Бұл нарықта ұсыныс сұраныстан қашанда ... ... ... ... жоқ. ... ... халықаралық нарыққа тән.
* Тауарлық мамандандырылуға байланысты, елдің ... ішкі ... ... ( ... өнімдері) бөлік салалық ( саланың кіші бөлікткрінің және ауыл шаруашылығының өнімдері) және жеке ... ... ... ... ... бұл түрлері бір-бірімен тығыз байланысты және олар бір бүтін жүйе тудырады.
* Сатып алу үрдісіне қатысушыларға ішкі нарықты: ... ... ... агроөнеркәсіптік ұйымдары және кәсіпорындар нарығы; қоғамдық кәсіпорындар және жұртшылық нарығы, жеке кәсіпорындар және серісктестіктер ... ... ... ... ... ... шаруашылығы жағдайында рынок қоғамдық өндірістің реттеушісі болады. Рынок арқылы тауарлар өндірісінің құрылымының қоғамдық қажеттіліктер құрылымы мен ... өз ... ... ... ... әр түрлі салалардың арасында бөлу жүзеге асады, яғни қанша ... ... ... ... ... ... қай ... қоғамдық қажеті екенін анықтайды, шығындарды азайту және ... ... ... ... деңгейінің өсуін ынталандырады да, осы арқылы, тауарлар қалай, қандай ресурстардың көмегімен және ... ... ... ... Ақырында, рынок - тауарлар кімдер үшін өндірілу керек, әр түрлі ... мен әр ... ... бар халықтың, әр түрлі бөлігінің арасында ұлттық табыс қалай бөліну керек мәселесін шешеді. Нақ осы тұтынушы өз қолындағы ... ... ... ақыр ... не ... өндірілген тауарлар қайкеткеніне қызмет етеді.
Сұраныс көлемі тек қажеттіліктермен, тілектермен және сатып алу қабілетімен ғана ... олар ... - ақ, ... ... де анықталады. Басқаша айтқанда, белгіленген орын, баға айырмашылығы, орналасу орындарының түрлері көп болған сайын, туризмге деген сұраныс та ... ... ... ... ... мүмкіндіктердің кең қатарынан таңдау жасауға мүмкіндік береді.
Бұл факторлар бірлесіп берілген рыноктағы туризмге сұраныс көлемін ... ... ... ... ... анықтау мен болашақ рынок потенциалын алдын - ала болжау барысында ескерген жөн. Бұлардың көпшілігі ... ... және оңай ... Осы ... жалпы сұраныс болжамы ерекше сұранысқа қарағанда едәуір нақтырақ.
Өндірістік емес көпетеген салаларда баға ерекше сұранысты ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетушілер арасында баға айырмашылықтары болмайды, оларды маңыздылығы бойынша қызметті қосымша тұтынушылар деп ... бұл ... ... ... ... ... қосымша тартылады, немесе, берілген қажеттілік ерекше немесе сыналатын болып келеді.
Туризмдегі баға - бұл сұранысты анықтайтын фактор. ... ... ... саяхат жасау әдісі мен саяхатқа шығу уақытындағы іс - ... ... тұру мен ... ... жағдайлары туралы, сапардың ұзақтығы туралы шешімдер бағалық шешімдермен анықталады. ... ... ... қойылатын баға жоғары болады. өйткені: саяхатқа шығу сұранысы дискретті болып табылады және ол әр түрлі жолдармен қанағаттандырылуы ... ... әр ... ... бір - ... ... қарай ұсынылады.
Туристік қызмет көрсетулер, белгіленген орындар жоғары дәрежеде қаншалықты өзара алмастырылатын (тауарлар - субституттар) ... ... онда баға осы ... көрсетулерді таңдап алудың маңызды критериі болмақ.
Туристтердің көпшілігі қызмет көрсетуді маңызды фактор ретінде қарастырады, әсіресе бұл мейманхана, круиздер мен турларға қатысты. ... ... - ақ, ... арасындағы бәсекелестіктің де маңызды факторы болып табылады. Әр түрлі туроператорлардың бағдарламалары бір немесе сол орынды, ауыстыру әдістерін, мейманханаларды, ... ... және т.б. ... Азық - ... ... аз ... ... болса, баға айырмашылығы маңызды дәрежеде тұтынушыны (сол немесе басқа туроператордың тұтынушысын) ... ... ... ТIЗIМI
* Әубәкiров Я. Ә. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу құралы. - Алматы. Қазақ ... ... С. ... А.С. ... У.А / ... ... Оқу құралы. - Астана: 2002.
* Гальперин В.М., Игнатев С.М., Моргунов В.И. ... - ... ... А.И, Л.С. Тарасевича. Экономическая теория Санк-Петербург - 2001.
* Есипова В.Е. Цены и ... ... для ... - СПб:. ... 1999.
* ... Н.Қ., ... Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2000.
* ... Б.М. ... Оқу ... - ... ... ... 2003.
* ... Н.Г. Принципы экономикс. - Спб: Питер Ком, ... ... Р., ... Д. ... - М.: ... Дело, 1992.
* Статистическии ежегодник. Алматы. - 2004.
* Хайман Д.Н. ... ... ... и ... В 2-х т. Т. II. - М: ... и ... 1992.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
2011 жылғы «Азиада» ойындарының туризмдегі рөлі78 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«Казиндустрия» ЖШС персоналының еңбек потенциалының қалыптастыру, бағалау және оны дамыту мақсатындағы іс-шаралар жүйесін талдау, оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау66 бет
«Табыс - шығыс» тепе-теңдіктегі толық үлгі. Инвестициялық сұраныс және тауарлы нарықтағы бағалар теңдігі25 бет
«туризмдегі экобағыттарды ұйымдастыру және жоспарлау»30 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілеті76 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет
Ақша нарығындағы ұсыныс және сұраныс27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь