Бұралу


Қазақстандық қазіргі заман «Болашақ» академиясының колледжі
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Пәні: «Техникалық механика негіздері»
Тақырыбы: «Бұралу»
Орындаған: Әмірхан А.
Тобы: ЭРМТ-12
Тексерген: Бектілеуова С. К.
Ақтау - 2014 ж.
МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ . . . 3
І. ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ БӨЛІМ . . . 4
1. 1. Бұралу моменті . . . 4
1. 2. Қимасы дөңгелек тік білеудің бұралуы . . . 7
ІІ. ЕСЕПТІК БӨЛІМ . . . 14
2. 1. Бұралған біліктегі деформациямен орын ауыстыру . . . 14
2. 2. Бұралудағы потенциалдық энергия . . . 15
2. 3. Бұралудағы статикалық анықталмаған жүйелер . . . 16
ҚОРЫТЫНДЫ . . . 23
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР . . . 24
КІРІСПЕ
Біліктің көлденең қимасында бұралу моменті пайда болатын деформацияның түрін бұралу деп атаймыз.
Біліктің бұралуы әсер ету жазықтығына немесе бойлық оське перпендикуляр сыртқы бұрайтын бұрау моментінің әсерінен болады. Біліктің көлденең қималарында пайда болатын бұрау моменттері қима әдісімен анықталады.
Біліктің барлық ұзындығы бойынша бұралу моментінің өзгеру графигібұралу моментінің эпюрасыдеп аталады.
Осы жағдайда бұралу моментінің эпюрасы ешқандай мәнді білдірмейді, бірақ анықтық үшін оның таңбасын келесі келісілген ережеге байланысты анықтаймыз:
Егер бөлінген бөлікке қима жақтан қарағанда сыртқы момент бөлінген бөлікті сағат тіліне қарсы айналдырса, онда бұралу моментінің мәні оң шама болып саналады және керісінше, егер сыртқы момент бөлінген бөлікті сағат тілімен бағыттас айналдырса (қима жақтан қарағанда), онда бұралу моменті теріс болып табылады.
І. ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ БӨЛІМ
1. 1. Бұралу моменті
Сыртқы күштердің әсерінен, білеудің көлденең қималарында тек бұралу моменті М б пайда болатын деформацияның түрі - бұралу деп аталады. бұралу деформациясы біліктерде, орамалы сертпелерде т. с. с. құрылымдардың элементтерінде кездеседі. Түзу білеулерді, оның өсіне перпендикуляр жазықтағы бұраушы моменттермен (қос күштер) жүктегенде, бұралу деформациясына ұшырайды. Ол моменттерді М арқылы белгілейді.
Тік білеу тыныштық күйде немесе бірқалыпты айналғанда, оған әсер ететін бұраушы моменттердің қосындысы нөлге тең.
Білеулерге әсер етуші бұраушы моменттер пайдаланылатын қуатпен айналу жылдамдығы арқылы аныталады. Білеу минутына п айналым жасаса, онда оның бір секундтағы радианмен өлшенетін бұрылу бұрышы ( п /60) ∙2π немесе πп /30. Сонымен білеудің беретін N қуаты, бұраушы моментпен білеудің бұрылу бұрышының көбейтіндісіне тең.
Мұндағы қуат N кгм/сек пен өлшенеді.
Егер қуат ат күші арқылы берілсе
ал киловатпен берілсе 1 ат. к=0, 736 кВт екенін ескеріп
Білеудің көлденең қимасында пайда болатын бұралу моменттері сыртқы бұраушы моменттерге байланыс қию әдісімен анықталады.
Білеу екі бұраушы моментпен жүктелсе (1. 1. а, б-сурет), кез келген көлденең қимадағы бұралу моменті, сыртқы моментке тең (екі сыртқы момент аралығында) .
Білеуге бірнеше сыртқы бұраушы моменттер әсер етсе, әрбір аралықтағы бұралу моменттерінің мәні әртүрлі.
Қию әдісінің негізінде, кез келген көлденең қимадағы бұралу моменті, қиманыңи бір жағында жатқан барлық бұраушы моменттердің алгебралық қосындысына тең. Білеулерді беріктікке, қатаңдыққа есептегенде, бұралу моменті таңбасының ешқандай мәні жоқ, бірақ олардың эпюраларын тұрғызу ыңғайлы болу үшін, келесі таңба ережелерін енгізеді. Білеудің қиылған ұшынан, оның өсі бойымен қарғанда бұралу моментінің бағыты сағат тілімен сәйкес келсе, ол оң таңбалы болып есептеледі (1. 2-сурет) .
1. 2. а-суреттегі білеудің көлденең қимасындағы бұралу моменті оң таңбалы, 1. 2. б-суреттегі төрте. 1. 3-суреттегі білеуге сырттан төрт бұраушы моменттер әсер етеді. 1-1 қимадағы бұралу моменттері М 1 М 2 моменттерінің айырмасына тең. Оның таңбасы сыртқы моменттердің мәндеріне байланысты анықталады. 3-3 қимадағы бұралу моментін қиманың оң жақ бөлігінен анықтаған жөн, себебі тек М 4 әсер етеді.
1. 1-сурет
1. 2-сурет
Егер білеудің бір ұшы қатаң бекітілсе, тіректегі реактивті моментті анықтамай-ақ, бос ұшынан бастап, қию әдісін пайдаланып, бұралу моменттерін анықтауға болады.
1. 3-сурет
Білеудің ұзына бойындағы бұралу моменттерінің өзгеруін, оның эпюрасы түрінде көрсеткен ыңғайлы. Айтылған эпюраны тұрғызу үшін 1. 3. а-суретте көрсетілген білеуді қарастырамыз. Қию әдісін пайдалансақ
Бұралу моменттерінің табылған мәндері бойынша тұрғызылған эпюра 1. 3. б-суретте көрсетілген.
1. 2. Қимасы дөңгелек тік білеудің бұралуы
Жоғарыда айтылған бұралу моменттері ішкі күштердің тең әсерін білдіреді.
Бұралған сырықтың көлденең қимасында үздіксіз жанама кернеулер әсер етеді.
Осы кернеулерді анықтау үшін, бір ұшы қатаң бекітілген білеудің бетіне тік бұрышты тор салынады (1. 4. а-сурет) .
Сырық деформацяланған соң (1. 4. б-сурет) :
1. 4-сурет
1. Тік төртбұрышты торлар параллелограмдарға айналады, яғни білеудің көлденең қималарында жанама кернеулердің әсерін көрсетеді. Жанама кернеулердің жұптылық заңынан, бойлық қималарда да жанама кернеулер пайда болады.
2. Шеңберлер арақашықтықтары ( І, ІІ шеңберлер), сырықтың ұзындығы мен диаметрі өзгермейді. Сондықтан, әрбір көлденең қима өз жазықтығында белгілі бір бұрышқа бұрылады (жазық қималар туралы гипотеза) . Барлық көлденең қималардың радиустары түзу күйін сақтайды.
Осы гипотезаның негізінде, бұрылған сырықтың көлденең қималарында тек жанама кернеулер пайда болады. Дененің кернеулі күйі таза ығысу.
Жанама кернеулердің таралу заңдылығын білу үшін І, ІІ қималардың арасындағы KLMN элементтерінің ығысу бұрышы NN кесіндісінің элементтің dx ұзындығына бөлгенге тең (1. 4-сурет) .
Білеудің қарастырылып отырған бөлігінен радиусы ρ цилиндрді ойша бөліп алсақ, сырық өсінен ρ қашықтықта жатқан элементтің ығысу бұрышы
Ығысу деформациясындағы Гук заңы
(1. 3), (1. 4) өрнектерінен ығысу деформацясы мен жанама кернеу ауырлық орталықтан қашықтыққа тура пропорционал. Жанама кернеудің эпюрасы 1. 5-суретте көрсетілген.
1. 5-сурет
1. 6-сурет
1. 7-сурет
Дөңгелек қиманың ауырлық орталығында жанама кернеу нөлге тең, ал білеудің бетіндегі нүктелерден ең үлкен мәнге ие болады.
Білеудің көлденең қимасында бір диаметрдің бойында орталықан бірдей қашықтықта орналасқан екі қарапайым ауданшаларды қарастырайық (1. 6-сурет) .
Әрбір ауданшаға әсер ететін күш τdA , көлденең қима жазықтығында орналасып, диаметрге перпендикуляр бағытталады. Мұндай күштер қос күштерді құрайды, олардың саны шексіз көп, ал бұралу моменті олардың қорытқы күші болып саналады.
Қарапайым τdA күшінің орталыққа қатысты моменті, осы күш пен ауданшадан орталыққа дейінгі арақашықтықтың көбейтіндісіне тең dM б = τdA∙ρ .
Қимадағы толыө момент келесі интерграл арқылы анықталады.
Кернеудің орнына (1. 4) өрнегін қойып
(1. 5) формуладағы dφ/dx ескерсек
Кернеудің ең үлкен мәні ρ=r тең болғанда
Мұндағы
полярлық қарсыласу моменті немесе бұралудағы қарсыласу моменті деп аталады
Дөңгелек қима үшін
Сақиналы қиманың полярлық қарсыласу моменті
Бұралған біліктің беріктік шарты келесі түрде жазылады.
Беріктікке тексерумен қатар, бұл формула арқылы біліктің диаметрін және мүмкіндік бұралу моментін анықтауға болады.
Жанама кернеу бойлық қимада да әсер ететіні белігілі, сондықтан білеудің көлбеу қималарында тік және жанама кернеулер пайда болады.
Бізге қажеттісі (1. 11) формуласынан анықталатын басты кернеулер, σ х =σ у =0 деп қабылдасақ σ 1 =σ max =τ, σ 3 =σ min =-τ, ал (1. 12) басты ауданшалардың көлбеу бұрышы α′=45°, α′′=135°.
1. 8-сурет
Тәжірибелердің негізінде морт материалдардан жасалған білік бұралғанда, ол өсімен 45°С жасайтын, яғни ең үлкен созушы кернеу әсер ететін жазықтықтың бойымен қирайтыны анықталған.
ІІ. ЕСЕПТІК БӨЛІМ
2. 1. Бұралған біліктегі деформациямен орын ауыстыру
Біліктің деформациясын анықтау үшін, (2. 1) формуласын қолданамыз.
М б -бұралу моментімен GI p -біліктің қатаңдығы, интегралдау аралығында тұрақты болса
Білік аралыққа сәйкес бұрылу бұрышы салыстырмалы бұралу бұрышы деп аталады
Біліктің қатаңдығын қамтамасыздандыру үшін, салыстырмалы бұралу бұрышы мүмкіндік кернеуден аспауы немесе қатаңдық шарт орындалуы тиіс.
Мұндағы [θ] салыстырмалы мүмкіндік бұралу бұрышы
Негізінде салыстырмалы мүмкіндік бұралу бұрышы 1 м аралықта градуспен берілсе, онда шарт келесі түрде жазылады.
Мұндағы [θ] - біліктің қызметі мен өлшемдеріне байланысты қабылданады. «Машина жасау анықтамасында» орта өлшемді біліктер үшін 1 м аралықтағы [θ] =0, 5°.
Қатаңдық шарттан (2. 5) біліктің диаметрін анықтауға болады.
2. 2. Бұралудағы потенциалдық энергия
Сыртқы моменттердің әсерінен сырық қималары бұрылады (орын ауыстырады) . Бұл моменттердің орын ауыстыруы аралығындағы жұмысы, ішкі күштердің жұмысына тең, деформацияның потенциалдық энергия қоры пайда болады.
Статикалық түрде әсер ететін сыртқы бұраушы моменттің жұмысы момент пен бұрылу бұрышының жарым көбейтіндісіне тең.
Ішкі күштердің қарапайым жұмысы
Мұндағы dφ=Mdx/ (GI p ) немесе
Қарапайым жұмысты сырықтың ұзына бойымен интегралдаса, толық жұмыс анықталады.
Ішкі күштердің толық жұмысы кері таңбамен алынған потенциалдық энергияға тең.
Сырықтың бойындағы бұралу моменті мен қатаңдығы тұрақты болса, потенциалдық энергия
2. 3. Бұралудағы статикалық анықталмаған жүйелер
Бұралған жүйелердің бойында пайда болған бұралу моментерін анықтауға статиканың тепе-теңдік теңдеулері жеткіліксіз болса, жүйелер статикалық анықталмаған деп аталады. Мұндай жүйелерді есептеу үшін, деформатцияның негізінде құрылған қосымшалар орын ауыстыру теңдеулері қажет. Екі ұшы қатаң бекітілген дөңгелек қималы білеуді қарастырайық (2. 1-сурет) . Берілген білеу үшін тек бір ғана тепе-теңдік теңдеуі жазылады.
Екі белгісізді бір теңдеу, жүйе статикалық анықталмаған, қосымша теңдеу қажет.
Мұндағы М в, М А -бекітпеде пайда болған бұраушы реактивті моменттер. Қосымша теңдеуді алу үшін, сол жақтағы бекітпеден босонамыз (2. 1, б-сурет) . Сырықтың сол жақтағы ұшының бұрылу бұрышы φ в =0, шындыгғында бқл қимада қатаң бекітпе бар.
Күштердің бір-біріне тәуелсіз принципі бойынша φ в =φ 1 в +φ 2 в =0.
Мұндағы φ 1 в , М в , ал φ 2 в берілген М бұраушы моменттерінің әсерінен бұрылу бұрыштары белгілі формуладан
Орын ауыстыру теңдеуіне қойсақ
Тепе-теңдік теңдеуден
Белгісіз реактивті моменттер анықталғаннан соң, бұралу моменттерінің эпюрасы статикалық анықталған (2. 1, д-сурет) жүйеге тұрғызылғандай (2. 1, е-сурет) .
Бұрылу бұрыштарының эпюрасын тұрғызу үшін, аралықтарда олар түзу сызықты заңдылықпен өзгеретінін және А, В қималарында нөлге тең болатындығын ескереміз, себебі бұл қималар қатаң бекітілген. Сонымен С қимасының бұрылу бұрышы
2. 1-сурет
Бұрылу бұрыштарының табылған мәндері бойынша, олардың эпюрасы 2. 1, ж-суретте көрсетілген.
400 айн/мин жылдамдықпен айналып тұрған диаметрі d болаттан жасалған білікке төрт шкив отырғызылған (2. 1, а-сурет) . С шкиві қозғалтқыштан N 3 =100 кВт қуат алады, қалған шкивтер N 1 =25 кВт, N 2 =45 кВт, N 4 =30 кВт қуат береді.
Біліктің диаметрі:
Шкивтер арқылы берілетін моменттер
Табылған моментер 2. 1, б-суретте көрсетілген. 3-ші шкив жетекші болғандықтан, одан берілетін момент бір бағытта, алғандары кері бағытта болады.
Әрбір аралықта бұралу моментерін анықтап, олардың АВ аралықта М 1 б = М 1 =0, 61 кН∙м, ВС аралықта М 2 б = М 1 + М 2 =0, 61+1, 09=1, 70 кН∙м, CD аралықта М 3 б = М 1 + М 2 - М 3 =0, 61+1, 09−2, 43=−0, 73 МПа.
2. 2-сурет
Бұралу моменттерінің табылған мәндері бойынша, олардың эпюрасы 2. 2, в-суретте көрсетілген. Ең үлкен бұралу моменті ВС аралықта 1, 70 кНм.
Беріктік шарттан, білеудің диаметрі анықталады.
немесе
, білеудің диаметрін
d
=6 см қабылданады.
Қатаңдық шарт бойынша
1 м аралықтағы мүмкіндік бұралу бұрышы 0, 25 рад, онда
Қатаңдық шарттан беріктік шартқа қарағанда үлкен диаметр қажет, сонымен d =8, 4 см қабылдаймыз, себебі ол екі шартты да қанағаттандырады.
Екі ұшы қатаң бекітілген қимасы сатылы дөңгелек білеуге М=2кНм бұраушы момент әсер етеді. G =8∙10 4 МПа (2. 2-сурет) .
2. 3-сурет
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz