Ырықсыз етістіктің аудармасы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І БӨЛІМ. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ АУДАРМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1.ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ АУДАРЫЛУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС ТОПТАСТЫРЫЛУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
II БӨЛІМ. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕКШЕЛІГІ ... ... ... ... ... ..15
21. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕКШЕЛІГІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС КАТЕГОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.3. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС ЖҰРНАҚТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Ақпаратты беру кезінде, әдетте, іс-әрекеттің мағынасын, қызметін, немесе процесті. Зерттеу жұмысының объектісі ырықсыз етістіктің қазақ тіліне аударылуы. Зерттеу жұмысы болып аударылу жолдары болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты –ырықсыз етістіктерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару.
Курстық жұмыста белгіленген мақсаттарға қол жеткізу үшін келесі нұсқаулар:
1) таңдалған тақырып бойынша әдебиеттерді қарастыру;
2) ырықсыз етістіктерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару жолдарын анықтау;
3) ырықсыз етістіктерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару кезіндегі мағыналық ерекшеліктерін, ұқсастықтарын қарастыру;
4) таңдалған мысалдардың мағыналарының айырмашылықтарын талдау.
Берілген мақсаттарды іске асыру мақсатында берілген курстық жұмысты зерттеу. Жұмыстың практикалық маңыздылығы болып курстық жұмыстың зерттеу жұмыстарының нәтижесі табылады.
Курстық жұмысымның өзектілігі. Ағылшын тілінде ырықсыз етіс кең қолданыс пен тұрақтылығымен, сонымен бірге, басқа етістіктерге қарама-қайшылықта тұрғанымен сипатталады. Ағылшын тілі грамматикасының 1967 жылы шыққан мәліметтерге сүйенсек, ырықсыз етіс түбірлерге бөлініп, күрделі аффикстердің қосылуымен жасалады.
Курстық жұмыстардың міндеті. Берілген курстық жұмыстың міндеті-ырықсыз етістікті ағылшын тілінен қазақт тіліне аудару кезіндегі мағыналық ерекшеліктерін және оларды топтастыру
1. Аймауытов Ж. Романдар, повесть, әңгімелер, пьесалар // Шығармалар. - Алматы: Жазушы, 1989.
2. Қазақ тілі грамматикасы. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. – Астана, 2002.
3. Акматалиев А. Избранное. Собр.соч. в 2т. - Бишкек, 1998
4. Аманжолов А.С. Көне түркі жазу ескерткіштері тіліндегі етістіктің меңгеруі. – Алматы: Ғылым, 1969.
5. Асаналиев К. Движение во времени. -Фрунзе , 1978
6. Бабаев С.Б. Бабаева К.С. «Педагогика: жалпы негіздері және тәрбие
7. теориясы» - А. 2008
8. Бабаев С.Б. Педагогика – А, 2003
9. Бектұров Ш., Серғалиев М. Қазақ тілі: жоғары оқу орындарына түсушілерге арналған оқулық. – Алматы: Білім, 1994.
10. Белая Г. Художественный мир современной прозы. -М., 1983
11. Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы 1 том. Алматы. Рауан. 1999.
12. Гальскова Н.Д. «Современная методика обучения иностранным. языкам». Москва, «Академия» 2000, стр. 79-85
13. Григорев В.Б. Христорожденственный // ВШ, 1986, №5, с 86.
14. Дуанина Б.И. «Аударма мәселесінің қазіргі технологиялық жақтары». Москва, «Высшая школа»1979, 34-36 стр
15. Джин Л.К. «Характеристика словаря-миниммума банковской терминологии». Вестник, 2001, №3, стр. 124-129
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.......................................................................................................................3
І БӨЛІМ. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ АУДАРМАСЫ..........................................5
1.1.ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ АУДАРЫЛУЫ............................................................5
1.2. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС ТОПТАСТЫРЫЛУЫ.............................................................9
II БӨЛІМ. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ ... ... ... ... ... ЕРЕКШЕЛІГІ...................................................15
2.2. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС КАТЕГОРИЯСЫ..................................................................16
2.3. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС ЖҰРНАҚТАРЫ....................................................................20
ҚОРЫТЫНДЫ.........................................................................................................23
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ....................................................25
КІРІСПЕ
Ақпаратты беру кезінде, әдетте, іс-әрекеттің мағынасын, қызметін, немесе процесті. Зерттеу жұмысының объектісі ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысы болып аударылу жолдары болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты - ... ... ... ... ... ... ... жұмыста белгіленген мақсаттарға қол жеткізу үшін келесі нұсқаулар:
* таңдалған тақырып бойынша әдебиеттерді ...
* ... ... ... ... ... тіліне аудару жолдарын анықтау;
* ырықсыз етістіктерді ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару кезіндегі мағыналық ерекшеліктерін, ұқсастықтарын қарастыру;
* ... ... ... ... талдау.
Берілген мақсаттарды іске асыру мақсатында берілген курстық жұмысты зерттеу. Жұмыстың практикалық маңыздылығы болып курстық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... Ағылшын тілінде ырықсыз етіс кең қолданыс пен тұрақтылығымен, сонымен бірге, басқа етістіктерге қарама-қайшылықта тұрғанымен сипатталады. Ағылшын тілі грамматикасының 1967 жылы ... ... ... ... етіс түбірлерге бөлініп, күрделі аффикстердің қосылуымен жасалады.
Курстық жұмыстардың міндеті. Берілген курстық жұмыстың міндеті-ырықсыз етістікті ағылшын тілінен қазақт ... ... ... ... ерекшеліктерін және оларды топтастыру.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Зерттеу жұмысы кіріспеден,екі ... және ... ... ... атты ... ... атты ... бөлімде, қорытындыда зерттеу кезіндегі басты нәтижелер тақыланады.
І БӨЛІМ. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ АУДАРМАСЫ
1.1.ЫРЫҚСЫЗ ЕТІСТІКТІҢ АУДАРЫЛУЫ
The Passive Voice ... ... ... ... иесі ... ... я ол жайлы айтқысы келмеген жағдайда колданылады.
Яғни, іс-әрекет, істеушінін ыркынан тыс ... ... ... түрі ... ... деп ... Passive Voice ... етістік to be + Participle II (өткен шак есімшесі) арқылы жасалады.Subject + finite form of to be + Past ... ... тіл ... ... ... ... ... екі түрі бар екендігі белгілі. Осылардың ішінен ырықсыз етіс ерекше орын алады.
Ырықсыз етіс басқа етіс түрлеріне мағынасы жағынан ... ... ... Бұл ... ... ... етістік көлеміндегі іс-әрекетті білдіруде іс иегері - ... бар ... ... ... ... ... ... өзбетінше өтіп, объектіге қарай бағыт алады.
Ағылшын тілі етістік формаларына бай.
Етістердің ішінен ырықсыз етіс туралы сөз ... ... ... ... етіс ... ... ... заттың басқа зат пен тұлғаның әсерімен қимылға ұшырағанын ... де, ... ... ... ... ... ал логикалық объект - грамматикалық бастауышпен белгіленеді.
Passive Voice
Present
Past
Future
Indefinite
Am/are/is ... ... be ... / are / is being ... being ... / have been given
Had been given
Shall/will have been given
Perfect Continuous
-
-
-
John is helped by Mary. - ... Мэри ... ... was helped by Mary. - ... Мэри ... will be helped by Mary. - ... Мэри колғабыс етіп жатыр.
John is being helped by Mary. - Джонға (қазір)Мэри көмектесіп жатыр.
John was being helped by Mary. - ... ... has been helped by Mary. - ... Мэри ... берген болатын.
John had been helped by Mary before Mother came. - Джонға анасы келгенше Мэрикөмектесті.
John will have been helped by Mary. - ... ... ... ... етіс ... ... ... мүлдем болмайды.
Ырықсыз етістіктің көрінісі. Ырықсыз етісті сөйлемдерде субъект тек қана ... ... ... ... . Бұнда субъект сөйлем арқылы белгіленіп тұр.
Сабақты етістіктен жасала отырып, ырықсыз етістегі етістік - ... ... ... ... тілінiнен қазақ тіліне аударғанда ырықсыз етіс арнайы - л, - ыл, - іл ... ... ... ... қосылу арқылы жасалады, мысалы: .
Егер етістік түбірі дауыссыз дыбысына аяқталса, онда ... етіс - н, - ын, - ін ... ... ... . ... жағдайда ырықсыз етіс пен өздік етіс аффикстері біркелкі болып, олардың мағыналары тек қана контекст арқылы ... орыс ... ... бойынша, қазақ тілінде ырықсыз етіс көбінесе айтушы іс-әрекетті, ... ... ... ... ... ... деген. Кейде ырықсыз етістегі етістік негізгі етістің салт ... ... ... ... ... мүмкін, мысалы: .
Барлық ағылшын тіліндегі етістіктер сияқты 4 негізгі формасы бар (Basic ... ... - be;2. Past ... - was/were;3. Participle II (Past Participle) - been;4. Participle I (Present Participle) - being;Ағылшынтіліндегікейбіретістіктерекіқызметатқарады. ... be - ... ... be - ... ... Tenses) + V4(PI)).
I am writing a letter. - ... was ... to the radio at the ... ... will be ... his letter in the evening.
- Менкешкеоныңхаттарынажауапберіпжатамын.
Continuous тобы сөйлемдері шақ формаларын жасау үшін ... be ... ... Tenses ... білу ... ... Сіз Кестелер менюінің be пунктінен табасыз.
2)мағыналы етістіктің өткен шақтағы есімшесімен ырықсыз етіс
(Passive Voice) жасайды (be + ... letter is written in English. - Хат ... ... ... - екінші көмекші етістік ретінде:
1)have + been + V4(PI)конструкциясында (Active Voice) ... ... Tenses шақ ... ... ... have been using this method for some time. - Біз бұл әдісті талай уақыт бойы қолданып келеміз.
2)have + been + V3(PII) ... ... етіс (Passive ... Tenses шақ ... ... ... have been invited. - Біз ... - be + being + V3(PII)конструкциядағы екінші көмекші етістік ретінде ырықсыз етіс (Passive Voice) Continuous Tenses шақ ... ... ... You are being invited. - Сені шақыруда.
Ағылшын тілі грамматикасының 1967 жылы шыққан мәліметтеріне сүйенсек, ... етіс ... - л, - ыл// - іл дара ... ... - лын, - ... - ныл, -іні л ... ... аффикстердің қосылуымен жасалады.
Ырықсыз етістің өздік етістен біршама өзгешеліктері бар, соның бірі - ... ... ... ... ... сөз ... ... ықсыз етісті сөйлемде субъектінің де арнайы айтылатын кездері болады.
Мұндайд асубъекті , деген сөздермен тіркесе, немесе барыспен көмектес ... ... ... толықтауыш болып беріледі, мысалы: .
Ағылшын тілінде ырықсыз етіс кең ... пен ... ... ... ... ... ... тұрғанымен сипатталады.
Ырықсыз етісті сөйлемнің сипаттамасын айтатын болсақ, ырықсыз етіс те сабақты етістерден жасалады. ... етіс ... ... тұрған сөйлемнің бастауышы қимыл көшетін объекті. Оның қимылға қатысы пассив болады.
Сабақты ... ... иесі ... ... ... ... ... да, сабақты етістіктің объектісі ырықсыз етісте бастауыш болып берілгендіктен, пассив болады.
Сөйтіп, амалдың іске асырылуында тұлғалары бірдей бастауыштардың бірде актив, ... ... ... ... ... ... ... болып тұрған етіс категориясымен анықталады.
1.2. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС ТОПТАСТЫРЫЛУЫ
Ырықсыз ... ... ... ... ... ... болады.
* Ырықсыз етіс баяндауыш болған кейбір сөйлемдерде ... ... ... иесі шығыс септіктегі жанама толықтауыш арқылы беріледі.
* Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... тура толықтауыштан басқа іс-әрекеттің бағытын, мекенін, мезгілін, себебін, т.б. белгілерін ... ... ... түрлерінде тұрған сөйлемнің тұрлаусыз мүшелері қолданыла береді.
* Бірнеше ... ... ... ... ... ... болғанда, өздік етіс сияқты ырықсыз етіс аффикстері де негізгі етістікке жалғанады. Өйткені, сөйлемнің ... ... ... ... ... ... тұратын негізгі етістік. Ырықсыз етіс мағынасы да сол негізгі етістік арқылы беріледі.
Қазақ тіліндегі етіс категориясының грамматикалық ерекшеліктерін көрсету барысында, бұл ... ... ... ... жөн ... . ... ... субъекті мен объекті арасындағы әртүрлі қатынасты білдіріп, белгілі қосымшалар ... ... ... ... ... деп ... ... етіс жайлы теориялық түсініктемеге қосатынымыз: сондай-ақ етіс етістіктің басты категориясы бола тұра, өзіндік тұлғасымен бірнеше ... ... оның ... ... морфология, лексика, синтаксис, әрқайсысының тиісті ерекшелігіне сай, тығыз байланыста болатындығы сөзсіз.
Өзіндік көрсеткіштерімен етіс ... ... ... пен ... белгілеу барысында сабақты мен салт етістіктер жасалу бағытына да ... ... ... ... көсемше формаларында да орын алып, күрделі етістіктер құрамын айқындауға ... ... ... ... және ... категорияларымен де ұштасып отырады.
Бастысы - етістіктің семантикасы, формасы, қызметі өзара, бір-бірімен тығыз ... ... ... ... ал етіс ... ... тілі ... , , категорияларынан кейін төртінші етістік формалар жүйесінің етістікке тән грамматикалық категория болғандықтан, ағылшын ... ... ... ... ... ... факторлармен байланыстыру керек.
Ырықсыз етісті сөйлемнің ерекшелігін ... ... ... ... ... ... ... назар аударуды қажет еттік: .
Ағылшын тіліндегі ырықсыз етістікте кейбір қолдануға болмайтын етістіктер бар олар: to follow, to ... to seize, to visit, to govern, to ... to attract, to control, to rule, to ... to confront, to attend, to accompany, to join, to cause, to bring about, to mark.
Passive Voice
Present Simple
A new play for the theatre is written by her every ... ... was stolen from the shop by ... Simple
A new musical will be shown on TV next month.
Present Continuous
The car is being repaired by my dad ... ... 9 o'clock the truck was being loaded by my ... Perfect
The whole text has been already translated by my daughter.
Past Perfect
When we came to the kitchen, the pie had been ... ... work will have been finished by 6 ... full name of the country the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland. The United Kingdom is situated on the British ... British Isles consist of two large islands, Great Britain and Ireland, and a great number of small islands. Their total area is over 314 000 sq. km. The British Isles are ... from the European ... by the North Sea and the English Channel.
The western coast of Great Britain is washed by the Atlantic Ocean and the Irish Sea. Northern Ireland occupies one third of the island of Ireland. It borders on the Irish Republic in the south. The island of Great Britain consists of three main ... (the southern and middle part of the island), Wales (a ... peninsula in the West) and Scotland (the northern part of the ... are no high ... in Great Britain. In the north the Cheviots separate England from ... the Pennines stretch down North England along its middle, the Cambrian ... occupy the greater part of Wales and the ... of Scotland are the tallest of the British ... ... is very little flat country except in the region known as East Anglia. Most of the rivers flow into the North Sea. The Thames is. the deepest and the longest of the British ... of the British greatest ports are situated in the ... of the Thames, Mersey, Trent, T Clyde and Bristol Avon. ... Britain is not very rich in mineral ... it has some deposits of coal and iron ore and vast deposits of oil and gas that were ... in the North ... warm currents of the Atlantic Ocean influence the climate of Great ... are not severely cold and. summers are rarely hot. The ... of the United Kingdom is over 58 million people.
The main ... are: English, Welsh, Scottish and Irish. In Great Britain there are a lot of ... from former British Asian and African ... ... Britain is a highly industrialized country. New industries have been developed in the last three decades.
The main ... centres are London, ... ... Leeds, ... Glasgow and Bristol.
The capital of the country is London. The United Kingdom is a ... ... ... - ... - ... separate - ... - ...
the English Channel - Ла-Манш
to be washed by - ... border on - ... ... consist of - ... ... ... - ... полуостров
to stretch - простираться
estuary - устье реки ... - ... ore - ... ... discover - ... - ... чрезвычайно
decade - десятилетие
monarchy - монархия
Active Voice тағы ... Nobody has used this room for ... We will give you the keys ... Someone is ... Dr Johnson at the ... By the time I arrived, someone had already opened all your letters.
* We usually talk briefly about the problems of the family at dinner ... Voice қа ... This room hasn't been used for ... The keys will be given you ... Dr Johnson is being ... at the ... By the time I arrived, all your letters had been already ... The problems of the family are usually talked briefly at dinner ... ... ... ... ... ... ... бағаланып, еліміздің тілін меңгеруге шетел қауымының қызығушылықтары арта түскен сәтте, тіл грамматикасының жеке бөлшектері де тиісті орыналады. Соның бірі етіс ... ... ... - ... ... ... әлем ... етістігінің басты категориясы деп білеміз.
Бұл етіс түрін әлем тіл дерграмматикасына ортақ етіс деп те атауға тура келеді.
II ... ... ... ... ... ... ЕТІСТІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕКШЕЛІГІ
Ырықсыз етістің негізгі ерекшелігі - , мысалы: , , ... те ... ... қай тілі (ағылшын, қытай, испан, орыс, жапонт.б.) осығанқоса, кейбіршетелтілдеріндеде (неміс, француз), БҰҰ мемлекеттілдерінің ... ... ... ... ырықсыз етістің семантикалық мағынасы мұқият сақталған, бірақта әртілдің өзіндік ерекшеліктеріне сай, бұл етіс әртүрлі көрсеткіштер мен берілетіні сөзсіз.
Сондықтан, қоғамдағы ... ... ... ... ... ... мен ... салаларын біріктіріп тұрған тіл грамматикасын алға тарта отырып, соның төңірегінде орын алған етістің - грамматикалық ерекшеліктерін де ... сала ... ... ... жөн. ... сөйлем көлемінде ғана өзіндік ерекшелігін нақтылайды дейтініміз, мәселен, өздікпен ... ... ... ... жерлері барболғандығы осыған дәлел.
Ұқсастығы: қосымшалары кейде бірдей болып келетіні, екеуіде ... ... салт ... айналдырады. Негізгі айырмашылығы: олардың білдіретін семантикасында жатыр.
Етістікті сөзтіркесінде етістік шешуші рөль атқаратынын белгілей келе, меңгеріле байланысқан етістікті сөзтіркестері құрамында ... ... бар ... ... желісіне үңіле түскен сайын, қазақ тілінің етіс категориясында стильдік сипатқа ие екендігін ... ... ... етістің әр стильдік тармақтарда, әдебиеттің әртүрлі жанр шеңберінде ... ... ... - ... ... ... күтіп тұрған мәселелердің бірі деп білеміз.
Етістің әдебиеттің әр жанры түрінде қолданыс аясын ашу - етіс ... ... ... ... арта ... Аталмыш тақырыпты ашу барысында алға қойылған мақсатымызға сай, қазақ тіліндегі етіс ... ... ... ... ... ... қойылған талапты өтеуге талпыныс еттік.
Тілдік бірліктерді жүйелі түрде зерттеп, оларды бір-бірімен қарастыра қарап, кешенді түрде тұтастықта қабылдау қалпы керек етіліп, ... ... - әр ... ... байланыс шеңберінде қарастыруы алға қойылып отыр.
2.2. ЫРЫҚСЫЗ ЕТІС КАТЕГОРИЯСЫ
Етіс категориясы сандық жағынан да біркелкі пікірге келген емес. Егер тілші-ғалым А.Байтұрсынұлы ... он ... ... ... үш ... ... бес ... Н.Сауранбаев пен Ғ.Беғалиев - сегіз түрін көрсетсе, ғалымдар А.Қалыбаева - бес түрін, Ы.Маманов - төрт ... ... ... ... А.С. ... етістің төрт түрін ғылыми еңбектерінде белгілейді. Бұлкелтірілгенжайт - етістің күрделілігін айқындай түседі.
Етіс - лексика - ... ... бола ... оның ... функционалдық тұрғыдан қарастырғанда толық ашылады. Түбір сөздің мағынасымен ол ... ... ... сөздің мағынасы өте тығыз байланысты, бұл сөз жасауда үнемі сақталатын заңдылық.
Лексикалық мағынасы болмаса, одан туынды түбір жасалмас еді. ... ... ... ... ... ... бар, бір жұрнақтың өзі бірнеше мағына білдіре береді, сондықтан да бұл жайт - ... ... ... ... де ... ... айтылғандардан мынадай қорытынды шығаруға болады: сөйлем құрамының пассив (ырықсыз) етіс категориясының семантикалық анықтамасына - субъектінің қимылға қатыстығы жатса, ... ... - ... ... ... қатыстығы жатады.Бұл анықтамалардың басты айырмашылығы - объект күйіндегі толықтауыштың ... ... ... жағдайда, етіс категориясының семантикалық анықтамасы - етісті қимылдың субъект пен объектіге, ал синтаксистік - ... ... ... ... пен ... ... ... ретінде қарастырылады. Пассив (ырықсыз) етісі екі деңгейлі грамматикалық категория сияқты ... ... Етіс ... ... ... ... ... пен үрдістің байланыс түрлері бойынша, немесе қимыл иесі - бастауыш пен іс-әрекет баяндауыш арасындағы қарама-қарсылықты белгілейді.Етісті ... ... ... ... мен ... ... ... қатыстығы көрініс табады. Бұл деңгей - деп аталады. Етісті, сыртқы жағынан, қарастырғанда, сөйлем ішіндегі етістік-баяндауышының ... ... ... тар ... деп ... ... етіс категориясы активтың өзгеруін көрсетеді, яғни негізгі мен ... ... ... ... ... ... пассив құрылымдарына ауыстыруы.
Пассив (ырықсыз) етіс - ... ... ... ... ... ... сипатталады.Етіс ағылшын тілі грамматикасында етіс категориясы ретінде анықталып, сөйлем құрамында етістік басты рөль атқарумен қатар, сөйлемнің шыңы мен ... сөзі ... ... (ырықсыз) етіс етістіктің сөз өзгерту категориясы болса, ал категориялық есебіндегі етіс мағынасы ... ... мен ... ... ... сүйенеді. Пассив (ырықсыз) етіс грамматикалық категориясы бола ... ... ... қарастырылады.
Осыған байланысты, ФСӨ - функционалды-семантикалық өріс ... етіс ... ... ... ... ... тең деңгейлі элементтерінің өзара ықпалы мен байланысын қарастыруға мүмкіндік береді. ФСӨ-сі сатылай құрылым болып, орталық (ядро) мен сыртқы қоршауға бөлінеді.Функционалды ... өріс ... ... ... ... ...
Пассивтің микро өріс орталығы ырықсыз етіс формасымен көрсетіледі.
Пассивтің ФСӨ-сінің сыртқы қоршауы пассив мағынасындағы әртүрлі деңгейдегі бірліктер бөлшектерімен ... ... олар ... ... ... категориялық емес тәсілмен көрсеткен болып саналады. ФСӨ құрылымы орталық пен сыртқы қоршау бөлшектері арасында нақты шектеудің жоқтығымен, орталықтан ... ... ... ... ... ... ... сатылы өрістің тиісті сатысына тілдік құралдарды бөлгенде, кейбір қиындықтар туады.
Пассив (ырықсыз) етіс ... ... сөз ... формасы бола тұра, сабақты етістік парадигмасының бөлшегіне жатады, өйткені бұл категория, етістің грамматикалық категориясын ... ... ... ... өзара ауыстыратын актив пен пассив формаларына ие болғызатын, етістіктің сабақтылық сипатымен байланысты.
Ағылшын тілінде етіс ... ... мен ... етіс қайшылығымен көрініс табады.
Етіс қайшылықтары етістік формасымен берілген, бастауыш пен үрдістің байланыс түрлері бойынша, немесе қимыл иесі - ... пен ... ... арасындағы қарама-қарсылықты белгілейді.
Тіл білімінде ырықсыз етіс түрі барлық ... ... якут ... ... ... тілінде бар екендігі айтылады.
Негізінен, сөзжасамдық құрылымы бойынша, біртүбірлес етістіктерден, мысалы, әртүрлі мағынада тұрған: - мен , ... - , ... ... ... сабақты етістіктердің көңіл-күй мағынасындағы салт етістіктерге ауысқандығын байқаймыз.
Сонымен, ырықсыз етіс тұлғасы, көбінде, негізгі етіске қарама-қарсы ... ... ... ... пен салт ұғымдары, белсенді қимылды білдіретін етістіктердің көңіл-күй мәніндегі етістіктерге қарама-қайшылық орын алады.
Тіл білімінде ырықсыз етістің пассив ұғымының ... ... ... бұл етіс ... ... ... Бектұров Ш. пен Серғалиев М. берген анықтамасын келтіруге тура келеді. , - деген
Ырықсыз етіс қызметінде сөйлем бастауышы іс-әрекет жасаушысы ... тек қана оған ... ... ... қимыл иегері болып, көрінеді. Мысалы: , , т.б.
Бұл ... ... ... ... бірі - ... істің иегерісіз, өзбетінше, жасалып жатқанында жатыр. Ырықсыз етістің - ыл, -іл, -л жұрнақтары (шымылдық ілінді), кейде - ын, -ін, -н ... ... ... ... ... ... ғана ... білеміз.
2.3. Ырықсыз етіс жұрнақтары
Ырықсыз етіс жұрнақтарының сөйлем ішіндегі жақсыз қимылды, мысалы: , , , ... ... ... ... білдіретін етістіктерді, ырықсыз етіс табиғатына жақын көңіл-күй етістіктерге айналдыру қызметі айқын көрініс табады.
Кейде ... ... ... сол ... иегері көрінбей, бар болуы тек логикалық ойға ... ... ... ... етіс ... ... ... бірден көзге түсуі мүмкін.
Етістің сөйлемде атқаратын қызметтік ерекшеліктерін бірден, Ж.Аймауытовтың романынан үзінділер келтіру арқылы байқауға болады. Мысалы: . . . ... ... ... талдап қарасақ, бұл сөйлемдер арқылы жеткізіліп отырған оқиғаның жағдаятына қарай, етіс формасындағы етістікпен ... ... ... ... өтіп жатқан әрекет амалына ұқсайды.
Тіл білімінде бұндай қимыл медиопассив формасына тән болып, іс жасаушы анық көрініс ... оның ... ... ... ... ... ... ағысынан пассивке ауысу құбылысы байқалса, нақты ырықсыз етіс ... ... ... іс-әрекет жасаушымен өтетін қимыл қарама-қайшылыққа келеді.
Таза ырықсыз етісте бастауыш өзбетінше өтетін қимылдың объектісіне айналып, қимылды ... ... ... , , ... мұндай қарама-қайшылыққа кейбір етістіктерді жатқызу қиындыққа ұшырайды, мысалы, - деген сөйлемде жақсыз әрекет көрсетілгендіктен, медиопассивке жатады.
Турасын айтқанда, ырықсыз етіс ... ... ... ... мысалы: - ырықсыз етісте болса, - қимыл ... ... ... ... ... ... ... сабақты етістіктерден жасалынған ырықсыз етіс негізгі етістің ауыстырылуы болып келеді.
Мұнда субъект ... ... ... оның ... рөлі ... ... ... субъектімен байланысы үзілген, белгісіз жақсыз қимылды көрсететін, тура объектінің атауы мен етістік атқарады. Мысалы: , .
Ырықсыз етісте - ыл, -іл, -л ... кең ... ... етістіктер түрі, мысалы: субъектімен мүлдем байланыспай, көрсететін қимылда субъектісі орын алмайды, олардың қатысуымен жасалған сөйлемде қимыл-әрекет өзінен-өзі ... ... ... ... ... , , ... баяндауларды жинақтай келгенде, төмендегідей қорытындылар жасауға болады: пассивтің субъектісіз құрылымдары негізгі ... бола ... ... қазақ тілінде ырықсыз етіс жасауда нақты орныққан. Олар сөйлеу тілінің ауызша, жазбаша түрінің барлық жанрларына тән болып ... ... ... ... етіс ... жағымен, етістің негізі ретінде медиопассивке жақынырақ болып, өзінің ... ... ... тарихи дамуымен ұштасады.
Сондай-ақ, субъектісіз ырықсыз етіспен қатар, үш мүшелі пассивтік құрылымдар кітаби стильде пайда болып, орнықты.
Ағылшын тілінде ... етіс кең ... пен ... ... ... ... етістерге қарама-қайшылықта тұрғанымен сипатталады. Осындай ерекшеліктеріне қарамастан, ырықсыз етісті таза грамматикалық категорияға жатқызу қиындыққа түседі. ... ... ... ... ... мағынасын бұзып алмау үшін құрамындағы жұрнақтары сақталған бұл етістің түрі кейбір жағдайларда ырықсыз етіс ... ... ... туынды бірлік ретінде қолданыс табады.
Ойымызды дәлірек жеткізу үшін, төмендегідей мысалдар ... ... сөзі ... мағынада қолданылады:а) бір нәрсені табыс ету, беру;ә) бір кәсіпті қатты ұнатып, қызметін жақсы ... - а) ... ашық ... ә) ... көңілі жадырап, қуану.
Қазіргі ағылшын тілінде қызметі мен қолданысы кең тараған ырықсыз етістің ... мен ... ... ... тілдес халықтарының тілдерге бөлінбеген кезеңінен шығу жағы бастау алады.
Сайып келгенде, пассив (ырықсыз) пен актив ... ... ... ... ... екі түрі түседі: біреуі - іс-әрекетті жасау, екіншісі - іс-әрекетке бағына, тап ... ... пен ... ... ... ... ... нақты орнығып, сөздердің орын тәртібінің өзгерісіне, тек қана, бастауыш пен толықтауыш рөліндегі сөздер ұшырауы мүмкін. ... ... ... етіс түрі ... ... ... якут ... басқа, халықтарының тілінде бар екендігі айтылады.
Негізінен, сөзжасамдық құрылымы ... ... ... ... ... ... тұрған: - мен , немесе - , сияқты қимылды ... ... ... ... мағынасындағы салт етістіктерге ауысқандығын байқаймыз.
Сонымен, ырықсыз етіс тұлғасы, көбінде, негізгі етіске қарама-қарсы болып келеді.
Осыған байланысты, сабақтылық пен салт ұғымдары, ... ... ... ... ... ... ... қарама-қайшылық орын алады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
* Аймауытов Ж. Романдар, повесть, әңгімелер, пьесалар // Шығармалар. - Алматы: Жазушы, 1989.
* ... тілі ... ... сөзжасам, морфология, синтаксис. - Астана, 2002.
* Акматалиев А. Избранное. Собр.соч. в 2т. - Бишкек, 1998
* Аманжолов А.С. Көне ... жазу ... ... ... ... - ... ... 1969.
* Асаналиев К. Движение во времени. - Фрунзе , 1978
* Бабаев С.Б. Бабаева К.С. - А. 2008
* ... С.Б. ... - А, ... ... Ш., ... М. Қазақ тілі: жоғары оқу орындарына түсушілерге арналған оқулық. - ... ... 1994.
* ... Г. ... мир ... ... -М., ... Қазақтың тәлімдік ой-пікір антологиясы 1 том. Алматы. Рауан. 1999.
* Гальскова Н.Д. . Москва, 2000, стр. 79-85
* ... В.Б. ... // ВШ, 1986, №5, с ... Дуанина Б.И. . Москва, 1979, 34-36 стр
* Джин Л.К. . ... 2001, №3, стр. 124-129
* ... И.Ф., ... Э.А. . ... ... 1 ... ... given
Was/were given
Shall/will be given
Continuous
Am / are / is being ... being ... / have been ... been ... have been ... Continuous
-
-
-

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аударманың грамматикалық ерекшеліктері30 бет
Етістіктер10 бет
Фармацевтикалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі4 бет
Үй жұмысын орындауға көмек, көптеген мысалдар мен нақты ережелер (қазақ тілі)101 бет
"а.н. леонтьев, а.а.смирнов,п.и. зенченконың жұмысындағы ырықсыз және ырықты есте қалдырудың арақатынасы"4 бет
Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайлы4 бет
Абайдың «желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайында3 бет
Абайдың жетінші, отыз алтыншы, отыз жетінші, отыз сегізінші қарасөздерінің ағылшын тілі аудармасындағы тілдік ерекшеліктері, аударма мәтініне салыстырмалы талдау жасау, лексикалық, грамматикалық, стилистикалық ерекшеліктері54 бет
Артикльдердің аудармасы17 бет
В. Скотт шығармаларының аудармасындағы тарихилық пен көркемдік42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь