Көркем шығармаларды ағылшын тілінен қазақ тіліне аударылу ерекшеліктері

Тақырыбы Ағылшын тілінен көркем шығарманы аудару теориясы
Жоспар
І Көркем шығармалардың аударылу ерекшеліктері
1.1 Көркем шығармалар мәтінінің ерекшеліктері
1.2. Аударма теориясының негізгі ұғымдары
1.3 Аударманың жалпы, жеке және арнайы теориялары
ІІ . Көркем шығармаларды ағылшын тілінен қазақ тіліне аударылу ерекшеліктері
2.1 Көркем шығарманы аударудың лингвистикалық сипаты
2.2. Көркем шығарманы аударудың стилистикалық сипаты
2.3 Аударманың психолингвистикалық классификациясы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ

Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Адамзат аударма арқылы араласып - құраласады. Біз өмір сүріп жатқан әлемнің іштей белгілі бір жүйеге құрылғандығы, адам тіршілігінің кез келген қимыл-әректі өзінше шағын жүйе екендігі, онсыз әлемнің тұтас жүйесі жасалмайтындығы белгілі. Әлем халықтары тілдерінің арасында да қарым-қатынастың өз жүйесі, яғни трансляторы болуы керек. Тілдер арасындағы осындай байланыстырушы жүйенің ең қарапайым шешімі – аударма. Бұл тұрғыдан қарағанда аударма адамзатты біріктіріп тұрған факторлардың бірі деуге де болады.
Көркем аударма – аударматанудағы ең бір күрделі де күрмеулі сала. Көптеген зерттеушілердің аударма теориясы тұрғысынан көркем аударманы “Жалпы аударма” курсының дербес пәні ретінде қарастыруды ұсынатыны тегін емес.
Олай дейтініміз – көркем аудармада шығармашылық белгі-сипаттарының лингвистикалық және мәдениеттанушылық қырлары аударманың өзге түрлеріне қарағанда айрықша бедерленіп көрінеді. Ал көркем шығармаларды аударуда ерекше жауапкершілік жүктелетіндіктен, аудармашыдан лингвистика мен аударма теориясы саласында жеткілікті дайындықпен қатар, әдебиетшілік, мәдениеттанушы¬лық, стилистік дарын да талап етіледі.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Ағылшын тілінде жазылған көркем шығармаларды қазақ тіліне аударуда шығарманы аудармашының оқырманға тұтастай жеткізуі мен автор мен аудармашының арасында тіл үндестігі мен рухани үндестігінің сәйкес болуы.
Зерттеу нысаны. Тіл табиғатын, сөз мағынасы мен қызметін анықтауға бағытталған аударма зерттеушілерінің танымдық
Пайдаланылған әдебиеттер
Комиссаров В.Н. Теория перевода (лингвистические аспекты).М.:1990.,
І.Кеңесбаев, Қазақ тілінің фразеологиялық сөздігі, А., 1977
Жақыпов Ж. А. Аударматануды аңдату. – Алматы, 2005
Г.Жұмайқызы, Аударма ісі Алматы 2004
А.В.Федоров, Основы общей теории перевода Санкт-Петербург 1999
Н.К.Гарбовский, Гарбовский Н.К. Теория перевода. - М.: Изд-во Моск. ун-та, 2004.
Т.А Казакова Художественный перевод. Учебное пособие Санкт-Петербург 2002
        
        Тақырыбы Ағылшын тілінен  көркем шығарманы аудару теориясы
Жоспар
І Көркем шығармалардың аударылу ерекшеліктері
1.1 Көркем ... ... ... ... ... ... ... Аударманың жалпы, жеке және арнайы теориялары
ІІ . Көркем шығармаларды ағылшын тілінен қазақ тіліне аударылу
ерекшеліктері
2.1 Көркем шығарманы аударудың лингвистикалық ... ... ... аударудың стилистикалық сипаты
2.3 Аударманың психолингвистикалық классификациясы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Жұмыстың ... ... ... аударма арқылы араласып -
құраласады. Біз өмір ... ... ... іштей белгілі бір жүйеге
құрылғандығы, адам ... кез ... ... ... ... ... онсыз әлемнің тұтас жүйесі ... ... ... тілдерінің арасында да қарым-қатынастың өз ... ... ... ... Тілдер арасындағы осындай байланыстырушы жүйенің
ең қарапайым шешімі – аударма. Бұл ... ... ... ... ... ... бірі ... де болады.
 Көркем аударма – аударматанудағы ең бір күрделі де күрмеулі сала.
Көптеген ... ... ... тұрғысынан көркем аударманы
“Жалпы аударма” курсының дербес пәні ретінде ... ... ... ... – көркем аудармада шығармашылық белгі-сипаттарының
лингвистикалық және мәдениеттанушылық қырлары аударманың өзге ... ... ... ... Ал ... ... аударуда
ерекше жауапкершілік жүктелетіндіктен, аудармашыдан лингвистика мен аударма
теориясы саласында жеткілікті ... ... ... ... ... да ... ... жұмысының өзектілігі. Ағылшын тілінде ... ... ... ... аударуда шығарманы аудармашының оқырманға
тұтастай жеткізуі мен ... мен ... ... тіл ... ... ... сәйкес болуы.
Зерттеу нысаны. Тіл табиғатын, сөз мағынасы мен қызметін анықтауға
бағытталған ... ... ... ... негізінде
зерделенген көркем шығарманы аудару теориясының басты қағидалары мен
ұстанымдары.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ...... ... ... ... жүйесі мен когнитивтік
парадигмасын тіл білімінің аудармалық сипатын танытар әрі ... ... ... ... ... ... тізбегі ретінде анықтап-талдау. Ол
үшін төмендегідей міндеттерді шешу көзделді:
• ағылшын тіл біліміндегі ... ... даму ... оның ... кезеңдері мен бағыттарына сипаттама беру;
• шетел ғалымдарының тілдік тұлғасын ағылшын тілі мен ... ... ... бірліктерін жан-жақты меңгерген
зерттеушілер ретінде бағалау;
• ағылшын тілінен көркем ... ... ... ... ... ... дәстүрлі және тың бағытта негіздеп
талдау;
... ... ... ... ... даму бағытын
уәждейтін ұғымдық бірліктерді жүйелеу, олардың халықтық дүниетаныммен
сабақтастығын, идеялық және ... ... ... ... шығарманы аударудың әдіснамалық негізі мен когнитивтік
парадигмасын анықтау, сол арқылы тіл ... ... ... ... ... мен ... Ағылшын тілінің
рухани қоры мен мұрагерлік қазынасынан бастау ала отырып, ... ... ... ... көркем шығарманы аудару теориясының ғылыми
негіздерін анықтап талдау арқылы өзекті мәселелерді шешу, көркем шығарманы
аудару теориясының ... даму ... ... ... ... динамикалық
өсуінің, өркениетті өрлеуінің жемісі, қоршаған дүниені тануға ... ... ... ... танылды және көркем ... ... ... ... ... терминдер бір жүйеге келтіріліп,
оларға ғылыми негізде түсініктеме берілуі.
Зерттеу дереккөздері. Ағылшын тілінен ... ... ... даму ... ... оның ... ... сабақтасар тұстарын зерделеу үшін ХХ ғасырдың 20-жылдарынан
бастап аударма саласында ... ... ... жұмыстары, арнайы
когнитология саласында жазылған ізденістер мен лексикографиялық еңбектер
негізге ... ... ... осы тақырыпты ... ... , ... Ж.А. ... ... ... Т.А
Казакованың еңбектеріне сүйендік.
Зерттеудің теориялық ... ... ... ... ... ... ... арқылы, оның универсалды ұстанымдары мен
ұғымдарын талдап көрсету негізінде жалпы лингвистика салаларының ... ... ... ... ... Зерттеудің нәтижелері, теориялық
тұжырымдары мен ғылыми ұстанымдары көркем шығарманы аудару теориясы туралы
маңызды қорытындылар ... ... ... ... мәнділігі. Курстық жұмыста ұсынылған
көзқарастар мен пікірлер аударматану пәнін оқытуда, жоғарғы оқу ... ... мен ... құралдар дайындауда, арнайы курстар мен
семинарлардың жаңа бағдарламаларын жасап жинақтау барысында, ... ... ... аударудың тарихы мен аударма мәтінінің стилистикалық,
лексикалық сараптамасын меңгеруіне жан-жақтан қарастыру үшін ... ... мен ... ... ... ... жүйелеу, салыстыру, дедуктивті-индуктивті тұрғыдан жіктеу,
талдау, қорытындылау әдіс-тәсілдері кеңінен қолданыс тапты.
Қорғауға ұсынылатын тұжырымдар.
... ... ... даму ... ХХ ... І жартысынан
басталған, ғылыми негізі айқындалған, өзіндік ұстанымдары мен ұғымдық
бірліктері бір жүйеге түскен ілімдер қатарына ... ... даму ... ... ... ... танымдық бағыттың
өзектелуі объективті және субъективті алғышарттарды ... ... ... Курстық зерттеу кіріспеден, әрқайсысы
бірнеше бөлімдер мен ... ... үш ... ... және ... бөлімдерден, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен
және авторлық қосымшалардан тұрады.
Теориялық бөлім
І Көркем шығармалардың аударылу ерекшеліктері
1.1 Көркем шығармалар мәтінінің ... ... ... мәселелерінің қалыптасып, дамуы
диалектика мен ... ... ... ... бірі ... ... ... өзгеру үстінде болатын тұжырымдар тізбегі
деп ... ... ... ... ... ... ... туындайтын логикалық байланыстар нәтижесі деп дәйектеген ғалымдар
барлық тілдерге тән ... ... ... ... категорияларды сипаттайтын жеке тілдік деректерді салыстыра-
салғастыра қарастыру ... ... ... ... І., ... В.Н.,
Жақыпов Ж.А., Семенов А., Федоров А.В., Гарбовский Н.К., Казакова Т.А.,
В.С.Виноградов). ... ... ... ... өз ... ... болатын ұстанымдар желісі анықталып, жалпы ереже -
«тіл атаулының барлығына тән, ... ... ... заң»; жалқы ережелер –
әрбір тілдің өзіндік даму ерекшеліктерін ... ... ... Көркем шығармаларды аударудың маңыздылығын айғақтаған тілшілер
кез келген тілдің «қоғамдық ... ... ... адам ... ... ... ... қатар нақтылы бір тілдің өзіне тән, оны
басқа тілдерден бөліп қарауға мүмкіндік беретін жеке ... ... ... [2; 77, 451, 456] баса ... аударды, сондықтан бүгінгі күні
олар жеке тілдік дәлелдерді жалпы тіл табиғатын да, ... де, ... ... ... де ... ... ... дұрыс деп есептеледі. ... ... ... ... ... бір ... ретінде Қазақстан халықтары үшін маңызды үш
тұғырлы тіл бағдарламасы ағылшын тіл ... ... ... ... ... ... ... даму бағыттарын саралау,
әлемдік ... ... ... ... ... ... ... талдау қажеттігі сол байланыстың уәжді
жалғасы болып ... ХХ ... ... ... ... ... жаңа қырынан зер салу, оның ішкі идеялық философиясына назар
аудару, антропоцентристік сипатын талдап қарастыру ... ... ... ... ... әсер ... ... аударудың тарихи қалыптасуы мен теориялық
дамуы алуан түрлі ұғымдардың да лингвистика ... ... ... ... Өзге ... ... байланыс құрай отырып, тіл білімі
пәлсапалық, қоғамдық, психологиялық терминдерді тілдік ... ... ... ... жаңа ... шешу ... ие ... соның
арқасында қазір аударма пәнаралық шекараларды ... ... ... тұтасудың да өзгеше үрдісін қамтамасыз етіп отыр. Бұл ... ... ... ... ... «қоғамдық қатынастарды» жан-
жақты түсіну, ... ... ... жаңа бағытқа жұмылдыру
әрекеттері байқалады. В.С.Виноградовтың, ... В.Н. ... ... ... сай ... ... түсіндіре
келіп, әр түрлі жанрдағы көркем ... ... ... ... ... аударуға ғылыми түрде нұсқау береді.Көркем
шығармаларды ... ... ... атай ... ... ... бейнелеуі емес,аудармашы көзқарасын білдіру сынды
мәселелер кездеседі . Атропоцентристік ... өріс ... тіл ... әрі ... ... ... айғақталар бұл
ұғымның мағыналық болмысы бірден айқындала қойған жоқ.
«Көркем шығарманы аудару теориясы аясында ... ... ... ерекшеліктерге қарамастан, бұл зерттеулердің шын мәніндегі жаңа
өзгерістерді түсінуде, ең ... ... ... ... ... ... ... көрсетуде атқарар маңызы зор» [4; 5],-
дей келе, зерттеуші аударматанудың ... ... ... ... көзқарастарды жүйелеудегі қажеттілігіне, сол сияқты тіл ... ... ... ... ... көңіл бөлді, соның негізінде дамитын
идеяларды ол келесі ... ... ... аударма нақты ғылым саласында қол жеткізген нәтижелерге сүйенеді;
• ол ғылыми қауымдастықтың сол нәтижелерді қабылдауын негізге алады;
• көркем шығарманы ... ... бір үлгі ... ... мәселелер мен
олардың шешімін модельдеу идеясын қолдайды [4; 6].
«Тілдің тарихын білу деген сөз – оның өңіп-өскен жолын білу ... ... ... ұзақ ... ... өзгерістерге ұшырағанын, оған неге
ұшырағанын білу керек. ... білу жай ... ... ... ... бір ... [8; 119.],- деп аударматану ғылымының қалыптасу
тарихын зерделеген В.С.Виноградов пікіріне ... ... ... ... ... ... ... тіл ғылымының өзекті мәселелері өз шешімін
табары анық. Бүгінгі таңда ... тіл ... ... ... ... ... ... етіп жүрген проблемалардың бірі және бірегейі
... тіл ... ... ... ... ... ... бойынша даму ерекшелігі, аударманың әлемдік деңгейде алар орны мен
қосар үлесі. Осы тұрғыдан келгенде, сан алуан тілдік ... ... зер ... ... ... ... ... зерделеу аса
маңызды. Өзге тілдердің қатарында ағылшын тілі де ХІХ ғасырдың аяғы ... ... бас ... ... ... ... ілікті.
Аудармашы ғалымдардың зерттеулеріне сүйене ағылшын ... ... ... ... ... ... ... тазалығы,
шешендік өнері сөз болып, халық қазынасына қосылды, ... ... ... ... ... білудің мүмкін болып отыр. ХХ
ғасырдың ... ... ... құрылымдық-жүйелік ерекшеліктерін,
сөзжасамдық қабілетін, ұғымдық ... ... ... бет ... ... ... ... ойлағанындай нәтижеге жету үшін барша көркемдік
құралдарды жұмылдыруға тиіс»-дей келіп, ... не ... деп ... ... ... да, ... ... береді: «Басқа тілдер сияқты – ағылшын тілі
кез келген қиындықты еңсереді, бәрін де бейнелей ... ... де ... бұл тіл үшін ... қамал жоқ деген айқын сана, қаны мен жанына
сіңіп кеткен сенім көмектеседі. Бұл ... ... ... ... ... ... алдынаан кездескен қиындықтарды
жеңуі екіталай». Шетел ... ... ... қазақ тіліне
аудару кезінде маңызды лингвистикалық мәселелерді ... ... және ... ... ... ... аса ... тұжырымдар жасауда, ана
тіліміздің қоғамдық-әлеуметтік әрі этно-мәдени ... ... ... жетістіктерге жетті.
1.2. Аударма теориясының негізгі ұғымдары
Қоршаған әлемді ... оның ... ... жасау міндеттерін шешуден
бастау алған когнитивтік лингвистика шеңберінде ... ... ... ... ... бірліктері сараланып, оның алғашқы әлем
әдебиетіндегі шығармалар туған тілімізге тәржімеленіп, сөз ... ... ... ... ... ... ... тартылып, аударма арқылы ұлттық көркем шығармаларымыздың көркемдік
құралдары анағұрлым молыға түсті. ... және ... да ... ... ... жасау кең құлаш жайды. Бұл қазынаны
мыңжылдықтар межесінде, ... ... ... таразылаудың әбден жөні
бар:
• ағылшын лингвистикасындағы когнитивтік парадигманың даму ... ... ... ... ... ... ... қазақ тіліне аударудың жаңа ... ... ... ... ... қызметіне орай бес түрлі кезеңнің
өзгешелігі, олардың теориялық мәселелері анықталып; әр ... және ... ... ... ... ... қалыптасуына әсер етер әлеуметтік-мәдени ортаның маңызы
айқындалды;
• танымның күрделі заңдылықтарын пайымдауға, оның тілдік ... ... ... ... ... ... ... психологиялық, ұлттық-мәдени тұрғыдан
қарастырылды; көркем шығармаларды аударуда танымдық ... ... ... әр ... ... сәйкес пікір-көзқарастарды
жүйелеу негізінде аударматану теориясының нақты ... ... тіл ... ... ... даму ... оның негізгі кезеңдері мен бағыттарына сипаттама беру;
• шетел ғалымдарының тілдік тұлғасын ... тілі мен ... ... ... бірліктерін жан-жақты меңгерген
зерттеушілер ретінде бағалау;
... ... ... ... ... мен ... анықтау, сол арқылы танымның күрделі табиғатын ғылымдар
тоғысына сүйене отырып зерделеу;
• көркем шығарманы аудару теориясының әлеуметтік ... ... ... ... танымға әсер етер өзгешелігімен
дәйектеу; психологиялық табиғатын адамдық фактордың өзектелуімен
байланыстыру;
... ... ... ... ... танымнан бастау алар
қағидаларына мән беру, «этникалық таным», «ұлттық ... ... ... ... ... сынды ұғымдардың қолданылу аясына
назар аудару және мәдени ... мен ... ... айқындау, тілді экстратанымдық факторлардың ... ... ... жеке және ... теориялары
Қазақстанда ағылшын тіл білімінің сан салалы теориялық ұстанымдарын
бүгінгі күні тілдік зерттеулердің бағыт-бағдарын анықтай отырып, ... ... ... мазмұнын сол қалпында және оқырманға әсерлі
етіп маңызды тұжырымдар жасауға мүмкіндік беретіндіктен, олардың жалпы және
жеке лингвистика ... ... ... ... өзге ... ағылшын тілінен көркем шығарманы аударудың алар ... ... ... алдына тың әрі көкейтесті мәселелер қойып ... ... ... ... ... оның ... де, ... факторлармен де сабақтастығын зерделеу қазіргі көркем
шығарманы аудару ... ... ... ... ... деңгейіне көтерілер биігін де айқындауға септігін тигізіп
келеді. Осыған орай, көркем ... ... ... ... ... мен ... ... де құнды зерттеулердің дүниеге келуін
қамтамасыз етер алғышарттар қатарын ... ... ... ... ... шешімін тауып келе жатқан тілтаным теориясының ғылыми
негізде дәйектелуі де сол үзілмес байланыстың белгісі болып ... ... адам ... оның ... ... ... тіл мен ... ұғымдарына назар аударуын, олардың тоғысуынан
бастау алатын ережелерге мән беруін де заңды сабақтастықтың нәтижесі ... ... ... ... өмірді қабылдау, оның қыр-сырын ой
таразысынан өткізе пайымдау, соның ... ... ... ... ... ... қор ... жүйелеу – барлығы ... ... ішкі және ... әсерлер тұрғысынан талдауға
мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... қағидаларға ұласып, тіл ғылымының өрісін кеңейте түспек. Бұл ... тіл ... ... ... ... оның ... ... ұстанымдары мен ұғымдық бірліктерін жүйелеу әрі
когнитивтік парадигма негіздерін анықтау өзекті тілдік ... ... ... еніп ... ... ... тарихын тілтаным
теориясының қалыптасуымен байланыстыру, соның ... ... ... ... ... сол ... ... халқының
төл қазынасын құрайтын құндылықтарына зер салу, оларды ... ... ... ... ... қарастыру – барлығы дерлік ... ... ... ұстанымдардың бастамасын зерделеуге, олардың
негізін әлемдік қордың бір бөлшегі есебінде ... ... ... тіл білімінің тарихы негізінен бастау алатын ... ... ... ... келіп, қазіргі жалпы лингвистиканың көкейтесті
мәселесіне айналғаны көпшілікке мәлім.
Демек, бүгінгі көркем шығарманы аударудың атқарар қызметі де, ... ... да ... Оны ... ... ... ... аудрудың
тұжырымдары, бір жүйеге келтірілген ... ... ... ... ... мен бағыттар парадигмасы сөзсіз, дәйектей
түседі.
Көркем шығармаларды аударудың ...... арқа ... ... ... ... міндеттерін шешетін
сөз өнерінің өзгеше түрі. Көркем аударманың жемісі ретінде ... ... ... аударудың ерекшеліктері тәржімесі –
алдымен әдебиеттану ... Ең ...... дейін ағылшын көркем
аудармасының (рас, көбіне проза аудармасы сөз етіледі) ... ... ... ... ... ... ... әдеби
байланыстар жайында зерттеулер, мен аударма және қазақ ... ... ... аударылу проблемалары туралы жазылғанымен,
ағылшын тіліндегі көркем шығармалар ... ... ... ... арнаулы, көлемді зерттеудің арқауына айналған емес.
Қойылған мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ой-қисындарын жинақтай көрсету;
–      көркем шығармаларды аудру тәржімесінің өзіндік ерекшеліктерін
таныту;
–       қазақ – ағылшын көркем шығармалары ... ... ... ... ... аударудың эволюциялық жолын зерттеу;
–       аударманың тілді байыту тәсілдерін талдау;
–       аударманың төл әдебиетке ықпалын анықтау;
–       аударманың әдіс-тәсілдерін сипаттау;
- ... ... ... ... . ... ... ... тілінен қазақ тіліне аударылу
ерекшеліктері
2.1 Көркем шығарманы аударудың
лингвистикалық ... ... ... ... ... алар ... ... Тарихшылдық ұстанымына негізделген салғастырмалы-типологиялық
көзқарас қай елдің де ... ... ... ... және ... ... ... мүмкіндік беретіндігі, біз
әдеби байланыстар жүйесінде ненің аударма ашып ... ... ... ... ... ... ... әдебиетіне көркем шығарманы
ағылшын тілінен аудару қазіргіден тереңірек зерттеледі деп ... ... ... ... ... ... ... шығармалардың үлкен
бір саласы – прозалық туындылар. Шынтуайтына келгенде, қазақ поэзия
аудармасының ... ... ... көрінетін бір тұсы да осы.
Ағылшын жазушысы Эрнест Хемингуэй ... ... ... ... тілі ... саптау шеберлігі тілтанудың
заңдылықтарына сәйкес. ... ... ... сөз сазы да қазақ
жазушыларына алдыртпай келе жатқан асу. Эрнест Хемингуэй ... ... ... сөз ... ... ... ... тұтастай алғанда, сырлы саздылық, төгілген тіл ... ... ... Бір ... бірнеше рет тәржімеленуі әртүрлі
мағынаны сан түрлі етіп ... ... ... ішкі мол ... ... де ... Оның ... кейбір, аса күрделі шығармалардың
аудармалары салған ... ... бола ... мүмкін емес те екендігі тағы
бар. Осы тұрғыдан қарағанда қазақ ... ... ... ... ... мен ... хикаятының аударылу эволюциясы – өте
қызғылықты тақырып болып орын алған.. Тарауда тәржіме ... ... ... ... ... ... ... тән эволюциялық бел-белестердің бәрін
ұлттық аударма өнері де басып өткені дәлелденді. Көркем шығарманы аударудың
басты өлшемі – ... ... ... қойылар басты талап –
түпнұсқаның әсерін жасау. Ол әсерге аудармашының ... қол ... ... ... ... ... ... мәселелерін талдаған бұл тарауда
аудармашы түпнұсқаны өзге тілде орындауы үшін ... яғни ... ... ... ... ... нақты мысалдармен көрсетіледі.
Бұл істе түсіну, зерттеу (идентификация) мен ... ... ... ... ... ... ... герменевтика мәселесінің әлі күнге
шешілмегені алаңдатарлық. Тәржіменің бірқатарында ... ... ... түсінбеуден кететін қателіктердің жоқтығы, әдеби ... ... ... ... ... ... ... пішін мен мазмұн бірлігіне қол жеткізу, эвфонияны
қалпына келтіру, бунақ, буын, ұйқас, ырғақ, ... ... ... ... ... ... ... көрсетілді.
Кезкелген тәржіме тіліне қарап сол ... ... ... тіл
деңгейіне баға беруге болады, әрі ... ... ... ... ... ... тілінен көркем шығармаларды аудару ... ... ... ... ... ... ... ұйқастан, он буындық
тармақтардан, тасымалдың тың түрлері арқылы өлең мақамының өзгеруінен де
танылады.
Тілдің өзіндік сипатына ... ... ... да ... ... ... ой ортаға салынып отыр. Мәселе мынада. Аударма –
өлшемге байлаулы өнер. Ақ ... де ... ішкі ... бар. Ақын ... ... да ... ... буынға, бунаққа қарамай тұрмайды.
Соған орай оның өз ойын, өз ... өз ... ... дәл ... етіп жеткізе алмауы әбден мүмкін. Мұның өзі ең мінсіз ... да ... ... Сол ... сол ... сол ... ... өзге ырғаққа, өзге ... өзге ... өзге ... да әуездірек, әрлірек болып түсуі де мүмкін.
Ол әрбір халықтың тарихының, тұрмысының, сенім-нанымының, ... ... ... талғамының ерекшелігінен құралады.
Аудармашының еңсеруіне тура келетін қиындықтарының ең ... бірі ... ... дәл ... ... ... «Шал мен ... »көркем шығармасының мазмұны тереңде
жатыр. Көркем шығарманы оқи отырып шығарманың тақырыбынан белгілі, осы
тақырып ... ... алға ... ... ... ... шешімге
дейін баратын кейіпкердің мінезін, дүниетанымын, іс-әрекетін қамти келе
автордың тілі мен ... ... мен ... ... ... ... көреміз. Сонымен, автор көркем шығармадағы шындықты. яки
адам образын жасауға ... ... ... жинақтауды типтендіру
тәсілімен ... ... ... ... ... ... ... қазақ тіліне аударуда Нығмет Ғабдуллинның ойынша, мұның өзі
типтілік проблемасы — ... ... мәні мен ... ... ... ... жалаң уағыз емес, жаппай жапсырыла беретін жамау емес,
терең шығармашылық сипаттағы орасан күрделі мәселе ... ... ... ... ... ... мазмұнын толық береді.
Эрнест Хеменгуэйдің «Шал мен теңіз» көркем шығармасында суреткердің
жасаған уақыты мен ... ... оның ... ... сипатын
терең талдамай, оның оқырман үшін қажеттілігн түсіну мүмкін еместігі ... әділ ... ... Шығарманы қазақ тіліне аударған Нығмет
Ғабдуллин Эрнест Хеменгуэйдің «Шал мен ... ... ... тым ... ... оның жасандылыққа көнбейтінін, жаттампаздық ... ... ... ... ... ... тек мазмұнын ғана беруді
көздемейді..
Автор ... ... ... ... ... ... немесе типтің жалпы бітімін, тұлғасын қалыптастырумен қатар оның
ішкі ерекшелігін ашып, мінезін даралайды. ... ... ... өз ортасынан
адам ретінде бөлек, ... ... ... оның тек ... ғана ... жоқ және қайталанбайтын психикалық ерекшеліктері болуы шарт
екенін көрсетеді. Суреткердің өмір ... ... ... ... адам ... ... ... ұласып, ұштасып жату себебі де
сондықтан деп білу керек.
Эрнест Хеменгуэйдің «Шал мен ... ... ... автор
кейіпкердің мінезін — адамның ішкі болмысы, ... ... ... қоғамдық құлқы, барлық психологиялық ерекшеліктерінің
жиынтығы екенін ... ... ... ұлы ... адам ... ... асқан жауапкершілікпен
қараған, ол өз кейіпкерлерінің ішкі бітімін ... ... ... ... бір сәт кезден таса ... әр ... ... ... ... мәдениетін ашқан үстіне аша берген. Өзінің осы әрекетінің
үстінде өз кейіпкерлері көркем шығармадағы образдан да, ... ... тірі ... ... ... ... тыс, бұл «мүлде қаламаған
мінез жасай берген». Кейіпкердің шын тұлғасын, ... ... ... ... тамаша, тартымды бейне болып ... Оны ... «Шал мен ... ... ... ... ... көреміз
The old man dropped the line and put his foot on it and lifted ... as high as he could and drove it down with all his ... ... strength he had just summoned, into the fish’s side just behind the
great chest fin that rose high in the air to the altitude of the ... He felt the iron go in and he leaned on it and drove it further ... pushed all his weight after ... ... ... беріп, табанымен басты да, қолына гарпунды
ала салып, шалқая беріп, бар ... ... ... ... ... ... ... артқы жағынан дәл бүйіріне қадады. Үшкір темір
балықтың жұмсақ ... кірш етіп ... соң, шал оны енді бар ... ... ... ... Хеменгуэйдің шығармасынан эпикалық образ — ... ... ... ... әрі ... ... әрі ... тип екенін көөреміз. Мүсіндеу мен мінездеу, диалог пен монолог,
түрліше сезімдер мен мінездерді суреттеу ... ... ... ... ... әсіресе эпикалық образ үшін керек. Өйткені мұнда
адамның түр-түсін де, ішін де, ісін де кең ... мол ... ... ... ... ... бар. Оған эпикалық шығарманың өрісі ... да ... ... ... old man felt faint and sick and he could not see well. But ... the harpoon line and let it run slowly through his raw hands ... he could see, he saw the fish was on his back with his silver belly ... ... ... қалды, көзіне түк көрінбеді. Гарпунның бауын
босатып, жаралы қолымен абайлап қана үстады.Осы мысалдан біз ... ... ... ... ... ... шығармасын зерттей отырып, шығармадағы ... ... ... ... жайын әңгіме еткен жағдайда айқындау ... ... ... ... ... әр ... терең ойлап -
толғап барып, асықпай дәл беруге ... ... ... Ғабдуллинің
аудармашылық шеберлігіне көз жеткіземіз, білімсіздер не нәрсені болса да ... ... ... шорт кесуге құмар ғой.Көркем шығарманы аудару кезінде
автор шығарманың түпнұсқасындағы айқындау, теңеу ... ... ... айшықтауды шебер қолдану арқылы ... ... ... ... мен аудармашылар үшін басты мәселе.
The old man felt faint and sick and he could not see well. But ... the harpoon line and let it run slowly through his raw hands ... he could see, he saw the fish was on his back with his silver ... shaft of the harpoon was ... at an angle from the ... and the sea was ... with the red of the blood from ... First it was dark as a shoal in the blue water that was more than ... ... it spread like a cloud. The fish was silvery and still ... with the ... ... ... ... ... түк ... Гарпунның бауын
босатып, жаралы қолымен абайлап қана үстады. Көзінің ... ... ... ол, ... ... шалқасынан сұлап жатқан балықты көрді.
Арқа жағынан гарпунның сабы шошайып көрініп тұр, балықтың жаткан жері ... қан. Қан ... ... ... ... ... қалың балық
шоғырындай карауытып көрінді де, ... ... ... ... ... ... Аппақ күмістей жайын балық толқында ... ... ... бір ... ... ... шығармасында айқындау, яғни
заттың құбылыстың ... ... ... де ... ... ... және соны ... шығарманы аудармашы Нығмет Ғабдуллиннің де
дәл бере білуі ... ... тағы бір ... ... көрсетеді.
Көркем шығарманың авторы идеялық, эстетикалық, мақсатына ... мен ... ... сөз мәнін өңдендіре ... ... ... ... ... ... түсу, әсерін күшейте
түсу үшін шебер қолданғанын, сондай-ақ аудармашының ... ... ... тұрақты теңеудің түрлері берілген.
1. First it was dark as a shoal in the blue waterthat was more ... mile ... Then it spread like a cloud. The fish was silvery and still ... with the ... ... ... тереңде қаптай жүзген қалың балық
шоғырындай карауытып көрінді де, ... ... ... ... бұлтқа ұқсады.
2.Аппақ күмістей жайын балық толқында акырын ғана тербетіліп жатты.
Шығармада автор да, аудармашы да ... ... ... ... ... ғана ... ... деп теңеуді орынды қолданған.
2.2. Көркем шығарманы аударудың стилистикалық сипаты
Э. Хемингуэйдің «Шал мен ... ... мына ... old man looked carefully in the glimpse of vision that he had.
Then he took two turns of the harpoon line around the bitt in the bow ... his head on his ... ... көзі ... одан ... тайдырмады. Көзінің алды
кайтадан тұмандана бастағанда, ол гарпунның бауын діңгекке екі қайыра орады
да, басын қолына ... ... ... ... метафоралық тәсілмен өзінің тікелей
мағынасынан шығып, стильдік жаңа ... ... ... ... ойды ... ... ... fish had turned silver from his original purple and silver, and
the stripes showed the same pale violet colour as his tail. They were ... a man’s hand with his fingers spread ... ... the
fish’s eye looked as detached as the mirrors in a periscope or as a ... a ... ... ... ... тақап байлау үшін жіптен кесіп алып,
қайықтың арт жағына таман ... ... түсі дәл ... таза ... ... бүйіріндегі жолақтары құйрығы реуішті көгілдірленіп
көрінді. ... ... кере ... ... ... деген
үзіндідегі қаптай жүзген, балық шоғырындай тіркестері ... ... ... тек жеке сөз ... ғана емес, тұтас бір орам, тіркес
болып ... ... ... ... ... ... морфологиялық
тұлғаларының стильдік қолданылу жүйесі заңдылықтарға ... ... ... ... ... ... білдіру мақсатында қолданылған.
Шығарманың өн бойында септік жалғаулары да өз орындарында стилистикалық
заңдылыққа бағына ... ... ... ... ... ... ілік септігінде тұрса, етіне, бүйіріне, діңгекке сөздері барыс
септігінде ... ... «Шал мен ... ... түйдек-түйдек,тілім-
тілім, күмп етті сияқты қайталанып тұрған сын ... ... ... туғызудың өнімді тәсілдерінің бірі ретінде берілген.
Сондай-ақ эмоционалдығы оған қоса ... бір ... ... ... ... сезімін білдіруінен көрінеді.Сөздің
бейнелі, мәнерлі айтылуы мен сезімге әсер ету касиеті ... ... ... бар ... ... болады.Эмоционалдық бояуы бар
сөздер арқылы білдіріледі.Әсіресе сүйісненшілік, ... ... ... ... ... жиі
кездеседі. Экспрессивті-эмоционалды сөздер барлық стильде ... ... олар ... ... тілі мен ... ... тән екенін мына
үзіндіден көруге олады.
“Don’t think, old man,” he said aloud. “Sail on this course and ... when it ... Мұны ... ... ... шалым, — деді өзінен өзі күбірлеп. -
Арқаңды желге беріп тарта бер де, ... тағы ... ... ... ... ... шығармада экспрессивті-эмоционалды лексика әртүрлі жолмен
пайда болған. Бірқатар сөз ешбір қосымшасыз-ақ жеке ... ... ие ... тұр. Э. ... «Шал мен ... шығармасының стильдік
қызметі,тәсілдері мол болғандықтан, әсіресе көркем шығарма синтаксистік
стиль тарапынан ... ... мен ... ... ... ... айқыныдығы екендігін мына үзіндіден көреміз.
The old man felt faint and sick and he could not see well. But ... the harpoon line and let it run slowly through his raw hands ... he could see, he saw the fish was on his back with his silver ... The shaft of the harpoon was ... at an angle from ... shoulder and the sea was discolouring with the red of the blood from
his heart. First it was dark as a shoal in the blue ... that ... than a mile ... ... «Шал мен ... шығармасының стильдік
қызметі,тәсілдері мол болғандықтан, әсіресе ... ... ... ... қарағанда,сөз тіркестері мен сөйлемдер құрудың нысанасы –
ой айқыныдығы екендігін мына үзіндіден көреміз.
The old man felt faint and sick and he could not see well. But ... the harpoon line and let it run slowly through his raw hands ... he could see, he saw the fish was on his back with his silver ... The shaft of the harpoon was ... at an angle from the
fish’s shoulder and the sea was ... with the red of the blood ... heart. First it was dark as a shoal in the blue ... that ... than a mile ... it spread like a ... ұқсас емес заттарды балайды). The
fish was silvery and still and floated with the ... ... ... ... ... түк ... ... бауын
босатып, жаралы қолымен абайлап қана ұстады. Көзінің ... ... ... ол, ... жалтырап, шалқасынан сұлап жатқан балықты көрді.
Арқа жағынан гарпунның сабы шошайып ... тұр, ... ... жері ... қан. Қан ... қошқылданып, тереңде қаптай жүзген ... ... ... ... ... ... ... аспандағы түйдек-
түйдек бұлтқа ұқсады. Аппақ күмістей жайын балық толқында ... ... ... ... ... ... қарай хабарлы сөйлемдер. Автор
жай және құрмалас сөйлемдер арқылы өз ... ... ... ... The old man felt faint and sick and he could not see ... ... ... қалды, көзіне түк көрінбеді,- деген сөйлемді
аудару барысында, екі жай ... бір ... ... ... тұр. ... ойды ... әсірелеу арқылы жеткізудегі ішкі ... ... ... ... ... әртүрлі жолмен
пайда болған. Бірқатар сөз ешбір қосымшасыз-ақ жеке ... ... ие ... ... сөздердің қайнар көзі еліктеуіш, одағай сөздерде жатыр
десек көркем шығармада сылқ етті, күмп ... жалт ... ... ... ... де ... ... өң беріп тұр.
Көркем шығармада экспрессивті-эмоционалды ... ... ... ... ... сөз ... қосымшасыз-ақ жеке тұрып ... ие ... ... сөздердің қайнар көзі еліктеуіш, одағай сөздерде жатыр
десек ... ... сылқ ... күмп ... жалт ... ... ... сөздер де қолданылып, шығармаға өң беріп тұр.
Фразеологизмдердің жоғарыда көрсетілген төрт белгісі негізінен
тұрақты сөз тіркестеріне тән. ... ... сол ... ... ... олардың нақты фразеологизмдерге қатысы бірдей дәрежеде
бола бермейді. ... ... ... пен ... ... сияқты
фразеологиялық белгілер фразеологизмдерді топтастыруда басты тірек болып
табылады. Фразеологизмдерді топтастыру тәжірибесінен бұл жайт ... Тіл ... ... ... екі ... бар: ... Кеңесбаевтың топтастыруы, екіншісі — В. В. Виноградов пен Н. ... ... ... ... ... Фразеологизмдердің мағыналық
тұтастығы мен кұрьлымының тұтастығына карап, фразеологизмдерді екі топқа
бөлгенде фразеологиялық түйдек және ... ... ... ... ... фраза деп атайды.
Автордың түсіндіруінше, фразеологиялық түйдекке де, фразалық
тіркеске де ... ...... ... ... ... ... болуы шарт. Сонымен бірге фразеологиялық түйдектер мен
фразеологиялық тіркестердің ... ... ... ... сол ... кейде оларды ажыратып алудың қиындығын ескеру болып
келеді.
В. В. Виноградов пен Н. М. ... ... ... ... ... ... өзгешелігі бар екенін
ескерте отырып, фразеологизмдерге мақал-мәтелдерді жатқызамыз. ... ... ... жеке ... ... ... ... болады.Мысалы, Э. Хемингуэйдің «Шал мен теңіз» шығармасындағы
баланы мейірімді-қатыгез емес, теңіз үстіндегі долы дауыл-қатты жел. ... ... ... ... ... құрылыстың ойды айтып
немесе жазып жеткізуде айрықша ... ... ... сөйлемдердің қолдану тәсілдеріне қарай әр ... ... ... орын ... ... орналасуының айрықша
стильдік мәні
Аударма мәдениеті үздіксіз өсіп келеді. Сонымен бірге, қазіргі бар
аудармалардың өзінің де ... ... оны ... ... ... ... ... деп кемсітуге болмайды. Ондай пікірден қауіпті
қорытынды шығып кетуі мүмкін. Аудару арқылы, тұтас алғанда, ... ... ... болмайды деу, сөйтіп, әдебиет жайындағы ғылым үшін көркем
аударманың маңызын ... ...... ... ... ... ... әлдеқандай бір құпия жазу деп ... ... еді. ... шынында, өзінше эксперимент. Кез келген туынды - ... ... ... ... ... ... тақырыбын аша отырып, үндестік табиғатта да, ән-
күйде де көрініс табады. Үндестік бар жерде үйлесім бар.Оның сыртында ... рух ... адам ... ... ... үйлесім
тұтастығы бар. Ұлылар шығармашылығына жете үңілсек, ... ... ... ұлы адам ғана тани ... ... деген қортындыға келеміз.Ол
әсіресе ... ... ұлы ... тән ... аңғару қиын
емес.Аударма тарихын жалпы адамзаттық ауқымда қарастырады. ... ... ... көптеген мысалдар келтіріледі. Аударма
саясатының толығымен мемлекет қолында, идеологиялық ... ... ... бір ... ... ... ... да
тарылтқандығын атап айтқан жөн.
Тәржіме тарихын түзетін тұста қазақ ... ... ... тың ... ... ... ... қазақ даласында ерте
заманнан болған. ... ... ... ... ... бұлай деп тілге
мәш, яғни сөзге ұста адамдарды айтқан) орыстың “толмачы” ... [7, 72 ... ... жолының алтын арқауы – аударма десек те артықтығы жоқ. Ал нақты
көркем аудармаға ... ... ... ... ... Орда ... ... Сарай қаласынан шыққан ақын Сейф Сарайдың Сағдидің
“Гүлстанын” ХІV ... ... ... ... Тұрсынбек Кәкішевтің:
“Алтын Орда дәуіріне біз ... ... Ал оның ... ... тілі ... тілі ... онда қазақ даласы мен тілі ... ... ... ... та ... ... [8, 31 ] деген пікірін есте ұстау
жөн. Қазақ аудармасының бастапқы кезеңдерінде ... ... ... ... бір ... ... қойындасып жатады. Бұларды
аударманың балама түрлері, танымал шығарманы жаңа ... ... ... қарастырған орынды.
Ағылшын көркем аудармасының тарихын жазу үшін біз міндетті түрде
әлемдік аударма тарихындағы үрдістер мен ... ой ... ... ... ... оның ... даму ... жөнінде сөз
еткенде біз бұл бағытта терең зерттеулері бар орыс ... ... ... Сондықтан да еңбекте жалпы ... ... ... ... ... ... ... еткенде оларды қазақ
әдебиеттануының ғылыми айналымына түсірудің артықтық етпейтіні де сөзсіз.
2.3 Аударманың психолингвистикалық классификациясы
Ғылымның ... ... ... ... ... арқылы тануға негізделген ерекшеліктер деп қарау тілшінің ғылыми
мүмкіндіктерін толығымен жүзеге асыруға көмектесетін логика-методологиялық
рефлекстер арқылы ... ... ... яғни кез ... ... ... ... және экстратанымдық
факторлардың әсерімен, ... ... ... ... ... талдау
ретінде қарыстыру нәтижеге жетудің жолы. Аударманың ... ... ... ... ... екі ... те
ғылыми-теориялық негізде қолданысқа енсе, онда ғылыми ... ... бір ... ... ... талдап жүйелеу міндетін де жан-
жақты ... ... ... Бұл жағдайда дәйекті талдаулар өзара ... екі ... ... сұрыпталады. Нәтижесінде авторлық бейне мен
оның идеялық тұлғасы келер ұрпақ санасында тиісті бағасын ала алады.
Белгілі бір ... ... ... оның ішкі ... ... ... ... алғашқы кезеңде ең алдымен, мәтінмен жұмыстың
жолға ... ... Оның ... - автордың пікірлеріне
саналы түрде баға беру, айтар ойына тереңірек ... сол ... ... тұжырымға жол ашу, шығарманы ғылыми деңгейде аудару. Бұл ретте
көркем шығарманы ... ... ... ... Н.К. ... ... саналы бастауға қарағанда ішкі сезімталдылық ... ... ... шығармасында, керісінше, саналы ой-пікірлер
бірінші кезекке қойылуы керек...» [12; 138 ] ... ... ... екі ... ... отыратын өзге қатысымдық жағдайларға ... ... тек бір ... ... ... ... әр ... кезеңдерде өмір сүретін автор мен зерттеушінің өзара
араласуы не пікір алмасуы ... ... ... ... мен ... ... ... болатын болса, олардың байланысу мүмкіндіктері
логикалық немесе ... тыс ... ... ... яки ... ... негізделе ұштасады.
Көркем шығармадағы қос сөздердің қолданылу ерекшеліктері:
1. The old man was thin and gaunt with deep wrinkles in the back ... neck. The brown blotches of the ... skin cancer the sun ... its ... on the tropic sea were on his cheeks. The blotches ... down the sides of his face and his hands had the ... ... ... from handling heavy fish on the cords. But none of ... were fresh. They were as old as erosions in a fishless ... - қос соз, ... қос сөз ... терең тыртықты айқындап, өте терең екенін көрсетіп, қандай деген
сұраққа жауап беріп, сын есім қызметін атқарып тұр.
2. They picked up the gear from the boat. The old man carried the ... his ... Old Man and the Sea and the boy carried the wooden ... the coiled, ... brown lines, the gaff and the harpoon ... shaft. The box with the baits was under the stern of the skiff along
with the club that was used to subdue the big fish when they were ... ... - қос сөз соз. ... да, ... ... жай ... емес, қап-қатты өрілген арқанмен байланғанын суреттейді. Бұл
үзіндідегі hard-braided қос сөзі сын ... ... ... ... ... The boy had brought them in a ... –темірден жасалған екі
контейнер( қос) metal container from the Terrace.
two-decker – қос сөз, сын ... “He used to come to the Terrace ... too in the older ... he was rough and ... сөз)- ... , ... сөйлеу and
difficult when he was drinking. His mind was on horses as well as ... least he carried lists of horses at all times in his pocket ... spoke the names of horses on the ... - қос сөз, сөйлемде дөрекі , қатаң ... ... ... сын есім ... ... ... Each line, as thick around as a big pencil, was looped onto ... -stick so that any pull or touch on the bait would make ... dip and each line had two ... coils which could be made ... the other spare coils so that, if it were ... a fish could ... over three hundred fathoms of ... - қос сөз, оңып рең ... түс деген мағына білдіреді.
6. Just then he saw a man-of-war bird with his long black ... in the sky ahead of ... bird ... ... ... ... еркін сөз тіркесі
болады.
7. But the bird was almost out of sight now and nothing showed on ... of the water but some patches of yellow, ... ... the purple, ... iridescent, gelatinous bladder of a Portuguese
man-of-war floating dose beside the boat.
sun-bleached (weed) - қос сөз, қураған сөз ... ... ... ... He loved green turtles and ... with their elegance and speed
and their great value and he had a friendly contempt for the huge, ... yellow in their ... strange in ... ... екі қос сөз ... hawk-bills, armour-plating,бұлар
сөйлемде сын есім болып келеді.
9. lay in the stern in the sun, compact and bullet shaped, his ... eyes staring as he thumped his life out against the ... the boat with the quick ... strokes of his neat, ... ... - қос сөз, тез, ... қимылды адам деп аударылған.
10. They talked at night or when they were ... by ... - қос сөз, ... ... ... ... ... Everything that shows on the surface today travels very fast ... the ... (. Can that be the time of day? Or is it some sign ... that I do not ... – қос сөз, ... ... ... білдіреді
12. He held the line against his back and watched its slant in ... and the skiff moving steadily to the ... - қос сөз, ... ... ... ұғымды білдірді.
13. He shipped his oars and brought a small line from under the bow.
It had a wire leader and a ... ... ... сөз) hook and ... it with one of the ... - ... орташа, ағылшын тілінде қос сөз, ал қазақ
тіліне аударғанда сөз ... ... He ... the time he had hooked one of a pair of marlin. ... fish always let the female fish feed first and the hooked fish, the
female, made a wild, ... ... fight that soon ... and all the time the male had stayed with her, crossing the line ... with her on the ... қос сөз, ... арпалыс (өлім мен өмір арпалысы) деп
аудармада келтірілген.
Шығармада көптеген жоғарыда келтірілген мысалдарда қос сөздерді
тауып, талдау ... ... ... ... «Шал мен теңіз»
хикаяттарын тәржімелеуде, аудармашы Нығмет ... ... ... ... ... өз ... шығарманың табиғи көркемдік
ерекшелігін ... ... ... ... тартымды етіп жеткізу
шеберлігін дәлелдейміз.Сонымен қатар зерттеу барысында ағылшын тілінің ... ... сын есім ... ... ... ... біріккен сөздердің қолданылу ерекшеліктері:
1. The shack was made of the tough budshields of the royal ... are called guano and in it there was a bed, a table, one chair, and ... on the dirt floor to cook with ... ... ... ... The ... lay across his knees and the weight of his arm held
it there in the evening breeze. He was ... boy left him there and when he came back the old man was ... ... ... ... Some of the younger ... those who used buoys as floats ... lines and had motorboats, bought when the shark livers had ... money, spoke of her as el mar which is ... - ... ... ... тілінде біріккен сөз, ал қазақ
тіліне аударғанда сөз тіркесі болады.
4. It is a big school of dolphin, he thought. They are ... ... flying fish have little chance. The bird has no chance. The flying ... too big for him and they go too ... - кең ... ағылшын тілінде біріккен сөз, ал қазақ
тіліндегі аудармасы еркін сөз ... ... But these ... from the agua mala came quickly and ... a ... The iridescent bubbles were beautiful. But they were ... thing in the sea and the old man loved to see the big sea ... ... - ... осып өтті , ағылшын тілінде біріккен сөз, ... ... ... сөз ... және ... ерешелігін білдіреді.
6. He was sorry for them all, even the great trunk backs that were ... as the skiff and weighed a ton. Most people are ... ... because a ... heart will beat for hours after he has been ... and ... - тас жүрек, ағылшын тілінде біріккен сөз болады, ал қазақ
тіліне аударғанда тұрақты сөз тіркесі шығады.
7. Once he stood up and urinated over the side of the skiff ... at the stars and checked his course. The line showed like ... streak in the water straight out from his ... They
were moving more slowly now and the glow of Havana was not so strong, so
that he knew the current must be carrying them to the ... сөз, ... ... ... Some time before daylight ... took one of the baits ... behind him. He heard the stick break and the line begin to rush ... the gunwale of the skiff.
daylight - таңсәрі, ағылшын ... де, ... ... де ... ... мезгілді, уақытты білдіреді.
9. Maybe if I can increase the tension just a little it will hurt ... he will jump, he thought. Now that it is daylight let him jump so ... fill the sacks along his backbone ... with air and then he
cannot go deep to ...... ... ... ие, ... ... ... сөз,
ал қазақ тілінде бір түбірлі сөз.
Фразеологиялық және еркін сөз ... ... am not ... he said. “But I will say ten Our Fathers ... Hole Marys (фразеология) that I should catch this fish, and I ... make a ... to the Virgin of Cobre if I catch him. That is ... Fathers and ten Hole Marys – сүттен ақ судан ... ... сөз ... ... ... кезінде қазақ оқырманына ағылшын тілінің
ерекшелікерін фразеологизмдерді, ... ... ... ... ... ... ... ғалымдардың қабілеті, мүмкіндігі, ішкі сезімі, өзіндік
дүниетанымы, біліп-тану дәрежесі жатқызылса; ... ... ... ... ... яғни «тілтану» ұғымының күн
тәртібіне енеді
• ғылымдар ... ... ... ... өзара сабақтасқан
сипатымен түсіндірілетін ұғымдық синкретизмнің әсері арқылы;
• таным нысанын құрайтын заттар мен ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуының жалпы теориялық ілімдердің
дамуымен қатарласа жүзеге асуымен;
• алғашқы қазақ зерттеушілерінің Ресей лингвистикалық мектебінде ... ... өз ана ... өзге ... ... ие ... яғни жеке және ... тіл білімі
мәселелерінің тығыз байланыста зерделенуімен байланысты болады.
Тіл философиясы ұстанымдарының үстем болуымен, ... ... ... ... ... қағидаттарымен ұштасу мүмкіндігіне ие
болуымен ... ... ... ... ... ... ... білімінде алғашқы танымдық тұжырымдар ... ... ... ... ... бір ... ... да түсінбейтін тілде көріп
ұзын - ырғасын ұғып шығуға болады.Ал түсінбейтін тілдегі әдеби ... ... мен ... ... ... ... жаңа өмір сыйлайтын адам –
аудармашы.Бір туындыны басқа таныс емес мәдениетеке ұсыну қиынға соғады.Сол
себептен де қай ... ... ... - ... бір еңбектің жемісі. Көркем
шығарманы аударудың ...... ... ... Ешкім де барлық
замандарға бірдей жарай беретін аударма жасай алмауы мүмкін.  ... ... ... өз ... ... ... тіршілігінің ең басты құралы деп танылатын тіл ... зер ... ... ... ... ... өрбіту, тіл тарихын адамның
қабылдау, пайымдау, ... ... ... ... мен ... ... динамикалық табиғатымен үйлестіру, сол ... яғни ... ... ... ... қол ... өрісін
кеңейту, өркениетті мемлекеттің қоғамдық-әлеуметтік мүмкіндігін арттыруға
әсер етеді.
Курстық жұмысымызды қорытындылай келе, ... және ... ... ... ... қатар олардың
типтік және өзіндік ерекшеліктерін сомдай келе,ұлттық болмысқа ие ... ... ... ... ... ... ... енген
эпитеттер көбіне қазақ тілінде кездеседі.Тұрақты сөз тіркестерінің қалыптан
бұзылуы немесе берілген сөз тіркесінің бір ... ... ... ... қосуы ағылшын тілінің стилистикалық қолданысына тән. Бұл
қолданыс көбіне көркем шығармада қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... түпнұсқаның ерекшелігін сақтау
керек.Сонымен қатар аудармашы бір тілге ... ... ... барысында
өзгеше етіп көрсетіп, аффектацияға ұшырап түпнұсқаға ... ... ... ... көп ... ... ... өзгеруінің ... ... ... жақындау әріптерді ұқсас ету емес, рухани шығарма
құру.Әр тіл өзіне ғана тән ерекшеліктері бар тіркесті ... ... ... ... тілдің оқырманына түсінікті етіп жеткізу.Соған сәйкес
бейне көп жағдайда сезіле бермейді.Сол ... ... ... сай келу ... ... В.Н. Теория перевода (лингвистические аспекты).М.:1990.,
І.Кеңесбаев, Қазақ тілінің фразеологиялық сөздігі, А., 1977
Жақыпов Ж. А. ... ...... 2005
Г.Жұмайқызы, Аударма ісі Алматы 2004
А.В.Федоров,  Основы общей теории ... ... ... ... ... перевода. - М.: Изд-во Моск. ун-та,
2004.
Т.А Казакова ... ... ... ... ... 2002

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көркем шығармаларды орыс тілінен ағылшын тіліне аударудағы ерекшеліктер20 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру33 бет
Әдеби тек. эпос. лирика,драма13 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
Aғылшын және қaзaқ тілдеріндегі келер шaқ63 бет
«Тіл туралы» заң- ана тіліміз қазақ тіліне мәртебе берілді.8 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет
Абайдың «Қара сөздерін» қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудың прагматикалық аспектілері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь