Аударманың түсінігі мен түрлері

Мазмұны
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І БӨЛІМ. АУДАРМАНЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1 АУДАРМА . ТІЛДІК ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТАРАЛЫҚ ҚАРЫМ . ҚАТЫНАС ҚҰРАЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 АУЫЗША ЖӘНЕ ЖАЗБАША АУДАРМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
ІІ БӨЛІМ. АУЫЗША ЖӘНЕ ЖАЗБАША АУДАРУ АРАСЫНДАҒЫ АЙЫРМАШЫЛЫҚТАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Аударма – бір тілде бейнеленген мазмұнды екінші бір тілге әрі дәл әрі толық қайталай бейнелейтін тілдік қимыл. Тіл ғалымдарының деректерін негізге ала отырып,қазіргі таңда дүниеде 2796 тіл бар екенін ескерсек, аударма қызметінің қаншалықты маңызды екенін білеміз. Аударма әрқашанда адамдар, қауымдар,халықтар арасындағы тәжірибе алмасудың дәнекері. Аударма сөз, әдебиет, публицистика ғылымдарының ажырамас бір бөлігі. Әрі халықты рухани жағынан дамытудың күшті құралы. Аударма халықтың мәдени өмірінің бір саласы, халықтар арсындағы үзілмейтін үрдістің бірі,адамзат аударма арқылы араласып құралады.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Берілген зерттеу курстық жұмысының мақсаты – қазақ тіл біліміндегі аударманың түрлерін зерттеу болып табылады. Курстық жұмыста белгіленген мақсаттарға қол жеткізу үшін келесі нұсқаулар:
1) таңдалған тақырып бойынша әдебиеттерді қарастыру;
2) аударманың түрлерін, оның басты қасиеттерін анықтау;
Берілген мақсаттарды іске асыру мақсатында, берілген курстық жұмысты зерттеу. Жұмыстың практикалық маңыздылығы болып курстық жұмыстың зерттеу жұмыстарының нәтижесі.
Аударма-халықтың рухани қызметінің, мәдени өмірінің бір саласы, халықтардың арасында үзілмейтін үрдістердің бірі. Оның тұтастай алғанда әлем әдебиетіндегі, жекелеген халықтардың мәдениетіндегі рөлі айрықша маңызды. Осы ғасырда өркениетті елдердің барлығында да аударма жұмысымен шұғылдану өте-мөте белсенділік танытып отыр, Еуропа зиялы қауымның бүгінгі дәуірді “аударма ғасыры” деп аталуында мән бар, себебі нақ сол ой-санасы жоғары қауым бұл арнаны жер бетіндегі күллі ұлттармен ұлыстардың келісім-татулығын, бейбіт қарым-қатынастарын қалыптастыруға сүйеу бола алатын басты тіректердің бірі деп таниды.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Айтбаев Ө. Ағылшын тіл білімінің мәселелері // Аудармадағы фразеологиялық құбылыс. – Алматы: Арыс, 2007. - 617 б.
2. Аманбаева А. Интонациялық бірліктердің прагмалингвистикалық сипаты:
филол. ғыл. канд. ...дисс. 10.02.02. – Алматы, 2006. - 119 б.
3. Әлкебаева Д.А. Ағылшын тілінің прагмастилистикасы. – Алматы: Қазақ университеті, 2008. - 258 б.
4. Базарбаева З.М. Қазіргі ағылшын тілі интонациясының негіздері. – Алматы, 2002. – 248 б.
5. Буркитбаева Г.Г. Текст и дискурс. Типы дискурса: учебн. пособие для магистрантов и аспирантов филол.фак. – Алматы: Дайк-пресс, 2006. - 384 с.
6. Есенова Қ. Қазіргі медиа-мәтінінің прагматикасы (баспасөз материалдары негізінде). – Алматы: 2007. – 450 б.
7. Жұмабекова А.Қ. Аударматанудың негіздері : Оқу-әдістемелік құрал. - Алматы, 2012. - 296 б.
8. Жунисбек А. Введение в сингармоническую фонетику. – Алматы: Арыс, 2009. – 108 б.
9. Жүнісбек Ә. Ағылшын тілінің дыбыстары // Қазақ грамматикасы. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис. – Астана, 2002. – 784 б.
10. Жүнісбек Ә. Ағылшын фонетикасы. – Алматы: Арыс, 2009. - 344 б.
11. Кибрик Е.А. Лингвистические предпосылки моделирования языковой действительности в интелектуальных системах. – М.: Наука, 1987. –33 с.
12. Почепцов Г.Г. Теория коммуникация. М.: «Рефл-бук», К.: «Ваклер» - 2003. - 565 с.
13. Рецкер И.Я. Теория перевода и переводческая практика. – М.: Р. Валент, 2004. – 240 с.
14. Садирова Қ.К. Ағылшын тіліндегі көп пропозициялы дискурстың құрылымдық негіздері. –Ақтөбе: Қ.Жұбанов атындағы АқМУ РБО, 2008. – 428 б.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
І БӨЛІМ. АУДАРМАНЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ТҮРЛЕРІ.................................5
1.1 АУДАРМА - ТІЛДІК ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТАРАЛЫҚ ... - ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ЖӘНЕ ЖАЗБАША АУДАРУ АРАСЫНДАҒЫ
АЙЫРМАШЫЛЫҚТАР..............................................................
......................18
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................22
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................24
ҚОСЫМША.....................................................................
....................................25
КІРІСПЕ
Аударма – бір тілде бейнеленген мазмұнды екінші бір тілге әрі дәл әрі
толық қайталай ... ... ... Тіл ... ... ала ... таңда дүниеде 2796 тіл бар ... ... ... қаншалықты маңызды екенін білеміз. Аударма әрқашанда
адамдар, қауымдар,халықтар арасындағы тәжірибе алмасудың дәнекері. ... ... ... ... ... бір ... Әрі ... жағынан дамытудың күшті құралы. Аударма халықтың мәдени өмірінің бір
саласы, халықтар арсындағы үзілмейтін үрдістің бірі,адамзат ... ... ... ... мақсаты мен міндеттері. Берілген зерттеу курстық
жұмысының мақсаты – қазақ тіл біліміндегі аударманың түрлерін зерттеу ... ... ... ... мақсаттарға қол жеткізу үшін келесі
нұсқаулар: 
1) таңдалған тақырып бойынша әдебиеттерді ... ... ... ... ... ... іске асыру мақсатында, берілген курстық ... ... ... ... ... ... жұмыстың зерттеу
жұмыстарының нәтижесі. 
Аударма-халықтың рухани қызметінің, мәдени өмірінің бір ... ... ... ... ... Оның ... алғанда
әлем әдебиетіндегі, жекелеген халықтардың мәдениетіндегі рөлі ... Осы ... ... ... ... да ... жұмысымен
шұғылдану өте-мөте белсенділік танытып отыр, Еуропа зиялы қауымның бүгінгі
дәуірді “аударма ... деп ... мән бар, ... нақ сол ой-санасы
жоғары қауым бұл арнаны жер бетіндегі күллі ұлттармен ... ... ... ... қалыптастыруға сүйеу бола алатын басты
тіректердің бірі деп таниды.
Зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... екі ... қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттерден
тұрады.
«Аударманың түсінігі мен түрлері» атты бірінші бөлімде  «Ауызша ... ... ... ... атты ... бөлімде аударма ның
түрлері қорытындыда зерттеу кезіндегі басты нәтижелер талқыланады.
І БӨЛІМ. АУДАРМАНЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН ТҮРЛЕРІ
1. Аударма - тілдік және ... ... - ... ... ... ... түрлерінің бірі. Адамзат тарихында
бір-бірінен ... ... ... ... адамдар қауымдастығы
құралысымен-ақ әртүрлі тілді қауымның, ... ... ... ... ... ... тілді” адамдар-тілмаштар пайда болған. ... ... ... соң ... ... ... ... аударатын тілмаштар легіне аударуды жазбаша түрде жүзеге асыратын
тәржімашылар қатары ... ... ... ... ... ... халықтың мәдени-қоғамдық өмірінің алуан тіршілігімен қатар
өріліп, біте ... ... ... ... ... көп қырлы құбылыс. Оның жекелеген аспектілері түрлі
ғылыми зерттеулерге арқау болар еді. Бұл-адамзат ... ... ... ... маңызды әлеуметтік функцияны атқарып, тіл аралық қатынасты
мүмкін ... ... ... сот ... ... қатысуымен құжаттарға
қол қою сияқты маңызды іс-шараларға ауызша аудармашының қатысуы ... ... ... ... рухани қызметінің, мәдени өмірінің бір саласы,
халықтардың арасында үзілмейтін үрдістердің бірі. Оның ... ... ... ... халықтардың мәдениетіндегі рөлі айрықша
маңызды. Осы ... ... ... барлығында да аударма жұмысымен
шұғылдану өте-мөте белсенділік танытып отыр, ... ... ... ... “аударма ғасыры” деп аталуында мән бар, себебі нақ сол ... ... бұл ... жер ... ... ұлттармен ұлыстардың келісім-
татулығын, бейбіт қарым-қатынастарын қалыптастыруға сүйеу бола алатын ... бірі деп ... ... ... өркениеттегі таңдаулы мәдениет
қазыналардың бірін-бірі байыту мүддесіндегі аударма ісінің ... 1948 ... бері ... ... ... ... аударма
әдебиетінің жылма-жылғы тізімі жасалып, ресімделіп отырады. Демек аударма
ісі-қоғамдық ... ... ... ... ... ... жоқ, бір тілден екінші тілге аудару ісіне жүктелген міндет әр заманның
талап-мақсаттарына сай әр қилы болды. Қазіргі ... ... ... тарихта, бастапқыда ауызша, кейіннен біріңғай жазбаша ... ... ... ... ... үшін мәдени-танымдық, ... сан ... ... екі ... ... ... ... болады:
оның бірі–білім-ғылымды, оқу-оқыту ісін дамытуға қосқан ... ... ... ... ... ... ... тілдің
сөздік қорының, ғылыми аталымдар жүйесінің қосқан үлесі; ... ... ... ... ... ... ... өркендетудің, әлемдік әдебиет нұсқаларымен,
көршілес, туыстас халықтар әдебиетін оқып-үйренудің, жалпы ... ... ... ... ... көзінің бірі ретінде танылған аударма
жұмысының дұрыс жолға қойылу қоғам мүшелерінің ... ... ... ... ... ... ... мәдени байланыстарды
нығайтуға жол ашатындығын ұғынған зиялы ... ... осы ... ... ... ... түпнұсқасымен қатысты, екі ... ... ... ... ... ... ... ретінде зерттейді.
Аудармаға байланысты, басты екі жайт бар:
1.Аударманың мақсаты – ... ... ... білмейтін
оқырманды/тыңдарманды өзге тілдегі мәтінмен мүмкіндігінше жақын таныстыру;
2. Аударма дегеннің өзі – ... ... ... ... бір ... ... ... екінші бір тілдің құралдарымен
толық та нақты, нық шынайы, сенімді бейнелеу.
Аударма мынадай тұстарда ... ... оның ... ... ... ... оның диалектісіне (негізінен, жазбаша түрде ... ... ... ... бір ... ... бір әдеби тілге (керісінше болуы ... яғни бір ... ... екінші бір тілдің диалектісіне аудару қажетті
жұмыс емес);
4. бір ... ... бір ... ... ... ... тегі ... тілдердің арасында;
7. көне дәуір тілінен жаңа ... ... ... ... ... дамуы үшін маңызы зор (осы тұста көне түркі жазба
жәдігерлерін, аударып жүрген ... ... ... үшін ... ... екенін атап кету артық емес).
Аудармада да, тіл сияқты, ... ... аса ... Осы маңыздылығына байланысты түпнұсқадағы ойды басқа ... ... ... ... туады, аударма тілдің түпнұсқа тілінің
қалыптарына сәйкестенуі, ыңғайлануы келіп шығады. Бұл – ... ... ... ... барысында мәтіннің аударылу өзгешеліктеріне байланысты аударма
екі классификациялық түрге бөлінеді. Бірінші түрі ... ... ... ... екіншісі- психолингвистикалық
ерекшеліктерімен сипатталатын аударма.
Аударманың жанрлық-стилистикалық түрі түпнұсқаның жанрлық ... ... екі ... ... ... ... және ақпараттық
(арнайы) аударма болып бөлінеді.
Көркем аударма деп көркем әдебиетпен ... ... ... ... ... ... ... өзгешеленеді, себебі шығарманың
доминанты ретінде қарым-қатынас функциясы жатады, әсіресе ... және ... ... Осы ... жататы шығармашылықтың мақсаты
көркем образ құру, эстетикалық әсер беру. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... көркем әсер беруі.
The mountain tops were hidden in a grey waste of sky…
Тау шыңы сұр бұлттың ... ... ... ... ... ... тұр. (waste of ... аудармада көркем әдеби жанрларына байланысты аударма бірнеше
түрге жіктеледі. ... ... ... ... ... ... ... көркем проза аудармасы, көркем өлеңдер аудармасы және
т.б.
Ақпараттық ... ... ... ... ... басты
функциясының міндеті болатын немесе болған жаңалықтарды ... ... ... ... ... ... ... және т.б. кіреді.
Сондай-ақ аудармаға детективтік оқиғалар, саяхатты суреттеу, очерктер, ... ... ... бірліктерден тұратын аудармалар кіреді. Көркем
аударманы қажет ететін түпнұсқаның кейбір ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Аударманың психолингвистикалық классификациясы, түпнұсқаны ... оны ... ... ... бірге аударманы ауызша және жазбаша
түрлерге ... ... ... ... ... аудару. Аударманың бұл түрі
аудармашыға түпнұсқаның мазмұнын қайта қарауға мүмкіндіктер береді.
Жазбаша аударманың классикалық ... ... ... ... ... ... соң жазбаша түрде аударуын айтамыз.
Ауызша аударма- аударманың түпнұсқаны ауызша аударуын ... ... ... ... ... түпнұсқаны акустикалық түрде
қабылдап, ауызша ... ... ... ... ... түпнұсқаны
қабылдаумен параллель немесе түпнұсқаны ... ... ... Осыған орай, ауызша аударманың екі түрі бар: синхрондық аударма
және ілеспелі аударма.
Түпнұсқаны ауызша ... ... ... және ... мәтін жасау
ауызша және жазбаша аудармаға сәйкес келеді, ... осы ... ... басқа да түрлерінің құралдары қолданылуы мүмкін. Жазбаша
аудармашы ... ... ... ... ... алуы ... өзінің аудармасын машинистке немесе диктофонға жеткізуі мүмкін.
Қандай да ... ... ... түрде сақталады, себебі аударма
фиксивтік формасында берілген, және ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ауызша аудармашы ... ... ... ... ... немесе ілеспелі аудармада
пайдалануы мүмкін. Жазбаша мәтінді ауызша ... түрі ... ... деп ... Мұнда аудармашы жазбаша түпнұсқаны оратордың
қатысуынсыз ауызша аударады.
Ең бастысы, ауызша немесе ... ... ... ... ... роль
ойнайды. Жазбаша аударма барысында қатаң уақытқа шектелмейді.
Аудармашы кез-келген сәтте аудармасын ... ... ... ... ... ... бөлігін қайта ойлануға, сөздіктерді
пайдалануға немесе кеңесшіден не болмаса мамандардан кеңес алуына ... ... ... ... келеңсіздіктерді шешуге, сондай-ақ
көркем немесе ақпараттық аударманы сәтті ... ... ... ... жоғары дәрежелі баламалықты талап етеді. Ал ауызша аударма ... ... ... ... ... немесе ол тоқтағаннан кейін
аудармасын бастайды. Осыған байланысты ... ... ... ... уақыт болмайды. Сонымен қатар ... ... ... ақпаратты нақты және түсінікті түрде аудару қажет.
Аудармашы аударма барысында ... ... ... ... ... беру
тәсілдерін пайдалана алады. Сөйлеу мәтіні ... ... ... ... ... ... психологиялық зардап шегуі мүмкін.
Осыған орай синхрондық ... ... ... 20-30 ... ... ... Сондықтан да синхрондық аударманың әрбір кабинасында бірнеше
аудармашылар кезегімен жұмыс атқарады.
Теоретикалық ... ... жеке ... ... аударма
теориясымен байланысты. Аударманың тәжірибелік классификация жоспарында
аудармашыларды аударманың ... ... ... ... ... ... өзінде-ақ аударманың арнайы теориясы толық өңделмеген.
Арнайы теориялар арасында аударманың жанрлық- ... ... ... көп ... ... ... және
газеттік ақпараттық түрлеріне ... ... ... ... ... ... негізінде қалыптасты, мұнда ауызша аударманың түрлі
аспектілері ... ... ... ... ... ... ... арнайы бағдарламалар мен дайындық курстары
ашылған.
1.2 ... және ... ... ... ... түпнұсқаны ауызша аударуын айтамыз. Ауызша
аударманың классикалық түріне аудармашы түпнұсқаны ... ... ... ... ... ... аудармада аударма түпнұсқаны
қабылдаумен параллель немесе түпнұсқаны қабылдағаннан кейін аударылуы
мүмкін. ... ... ... ... екі түрі бар: ... ... ... аударма.
Синхрондық аударма дегеніміз – аудармашы түпнұсқаның сөзін тыңдай
отырып, ... ... ... ... ... бір ... ... техникалық базамен қамтамасыз етілген арнайы кабиналарда ... ... ... сөзі ... наушниктер арқылы беріледі,
аудармашы берілген ... ... ... ... Синхрондық аударма
ауызша аударманың ең қиын түрі, себебі бұл ... ... ... ... ... талап етіледі: бір тілден тыңдап,
оратордың сөйлеу темпінен ... ... ... ... ... етіледі.
Синхрондық аударма есте сақтау ... ... ... ... бөліктерін болжау, қате кеткен болжамдарын дұрыстау және тез ... ... ... ... ... ... берілген оратордың сөзін кішігірім
сегменттерін аударумен шектеледі, сондай-ақ ... ... ... ... берілмейді. Ілеспе аудармада аудармашы айтылған бір
немесе бірнеше ойды ... ... ... ... ... шектелген
уақыт аралығында түпнұсқаның әрбір бөлігін параллель ... ... бір ... сәйкес етіп аударады.
Ауызша аудармада аудармашы ... ... мен ... жұмыс жасайды, мұнда жиі кері байланыстар болады.
Аудармашы ауызша айтылған ... ... ... ... темпін не
манерін тәуелсіз қабылдап, тыңдарман мен сөйлеушінің арасында тура ... ... ... Тағы бір ... ... кеңес түпнұсқаны
аудару барысында қарым-қатынас принципін анықтау, егер өткізіп ... ... оны ... ... мақсаты мен ... ... ... ... мен ... ... кері ... түссе, онда аудармашы оратордан түсінбеген терминнің мағынасын сұрап
анықтауға болады. Ал егер ... ... кері ... туындаса,
онда олардың көңіл –күйіне, аудармадағы тапқырлықтың, аудармашының сөйлеу
типін өзгерту, кейде оратордың темпін өзгертуіне мүмкіндік туады. Ал ... жеке ... ... ... ... ... сыртқы іс-әрекетіне назар аударады. Бұндай ... ... ... ... толықтырылмайды, бұл кезде қосымша
толықтырулар енгізуде аудармашының үлесі зор.
Ауызша ... ... үш ... ... ... ... ... аудармашының түпнұсқаның мазмұнындағы ... ... ... ... ... ...... айтылған
оратордың сөзін, ойын ауызша аудару. Ауызша аудармада сөзді қабылдау қысқа
уақытпен, біркелкілікпен ерекшеленеді.Аудармашының толық ... ... және ... ... байланысты.
Синхрондық аудармада мәтіннің көлемі аударылатын бөліктің ... ... ... ... ... ... жазбаша
аудармаға қарағанда көп болады. Ұзақ сөзді ... ... ... ... немесе мәтіннің ірі бөліктерін аударғанда синхрондық
аудармада өте қысқа түрде беріледі. Сондықтан да ... ... ... ... ... қысқартуға береді.
Бұл тәсілдерді пайдаланудың өзіндік себептері бар. ... ... ... ... ... мәтіннің толық мазмұнын
аудару қиынға ... ... ... барлығы оратор секілді
сөйлей алмайды. Үшіншіден, ... ... ... көп ... ... ... мен ... арасында кері байланыс тудыруы мүмкін.
Сөйлемді қысқарту ауызша ... оңай ... ... ... тек
қана кейбір бөліктерді тастап кету емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... қысқа түрде жеткізу.
Кейде айтылған ойда ... ... ... ... осы ... ... ... сақтай отырып түсінуге
болады. Мысалы аудармашы мына сұрақты ... ... ... Бұл ... кезде жүзеге асырылады? Ол мынадай жауап қайтаруы керек: Бұл жоспардың
жүзеге асырылуы 1990 жылдан басталады, мұнда аудармашы қысқаша ... ... ... ... басты бөлігі – аудармада баламалықты оқытып-үйрету.
Ауызша аудармада жазбашамен салыстырғанда кейбір ақпаратты өткізіп алуымен
ерекшеленеді. Аудармашы ... ... ... басқа ақпаратпен
алмастырып, түпнұсқаның мазмұнын өзгертуі мүмкін. Осыған орай ... ... ... 1) ... мағынасыз сөздерді тастап кету; 2) мәтіндегі
басты және ... ... ... ... бұл ... ... бөлігін
түсінбеуінен туындайды; 3) аудармада мәтінді қайтакезіндегі тастап кету; 4)
оратордың сөзінен қалып қою кезіндегі ... ... ... 2 ... классификациясы бір-біріне мүлдем сәйкес
келмейді. ... ... ... ... да түрі ... ауызша
немесе жазбаша аударыла алады. Практикалық жағынан мәтіннің кейбір
аударылмайтын ... ... ... ... ... ... береді. Көркем әдебиет шығармалары ауызша аударылмайды, бірақ осы
шығармаларда жеке цитаталар ауызша аудармада синхронды ... ... ... ... ... ... ... әсер беру аса
қиын міндет болып табылады.
Ілеспе аударма – ... ... ... ... ... сөз сөйленетін тілде бір рет қана айтылатын ауызша
хабарламаны сөз ... бір ... ... ... ... жүзеге
асыратын ауызша аударманың түрі. «Синхрон» сөзі гректің «syn» (бірге) +
«chronos» (уақыт) деген ... ... ... екі ... ... олар өтіп ... ... бір-біріне дәл сәйкестікте орындау
дегенді білдіреді. ... ... ... ... ең ... ... миында жүзеге асырылатындықтан оны ... ... емес деп атап ... бұл ... ... ... ... аударманы коммуникативтік-қоғамдық саладағы сөйлеу қызметінің дербес
бір түрі ... ... ... ... – бұл ... сөзінен кейін аударылатын ауызша
аударманың түрі. Аударылатын сөздің ұзақтығы әр түрлі болуы ... ... ... ... одан да көп. Бұл ... түрі аудармашыдан ұзақ
уақытқа созылатын түпнұсқадан аса маңызды сегменттерін есте ... ... ... ... ... ... ... ұстаған ақпаратты аударуға
кіріседі, егер түпнұсқада айтылатын ... ... ... ... ... ... мазмұнын жазып алып, оны аудара бастайды.
Мысалы, сөйлемді ағылшын тілінен қазақ ... ... ... ... біз ... ... Аудармашы аударуды бастау үшін оратордан
бастауыш пен баяндауышты күтеді.
Ілеспе аударма ауызша ... ... ең ... және ... ... емес. Аударманың бұл түрі аудармашының арнайы және сирек
кездесетін дағдылары мен білімін, ... ... ... ... ... ... (Л.Виссон, А.Ф.Ширяев, А.Д.Швейцер) ілеспе аударманы
сипаттағанда оның ... ... ... сөз ... мен ... тілінде
сөз тудырудың параллельді түрде жүзеге ... атап ... Бұл ... ... ... ... ... ілеспе аударма бұдан ... ... Ол ... сөз ... тіл мен ... тілдегі жеткілікті тілдік құзыретіне сүйенетін ... ... ... ... барысында қолданылатын амал-тәсілдерді, аудармашының
жиын ... ... ... ... ... ... әзірлігін, ілеспе аудармашының бойында болуы керек қабілеттер ... ... ... ... деп ... ... ... барысында (түпнұсқа
және аударма мәтіні), ... ... ... ... ... ... ... тексеріп, түзете алатын аударма түрі аталады. ... ... ... ... ... қайталап қарауына,
оларды аударманың сәйкес үзінділерімен салыстыруына, аударманы Рецепторға
бергенге дейін, яғни ... ... ... дейін аударма мәтініне
қажетті өзгерістер енгізуіне мүмкіндік ... ... ... ... болып аудармашы түпнұсқаны жазба мәтін түрінде қабылдап,
аударма мәтінін жазба мәтін ... ... ... табылады. (Осы жерден
жазбаша аударма деген атау ... ... екі ... ... түрлері бар: аударылатын
мәтіндердің сипатына байланысты және аударма барысында аудармашының ... ... ... ... түрде аударғанда тіларалық өзгертулер ... ... ... ... тәсілдерін қолданады. Сондықтан да ауызша
аудармамен салыстырғанда ... ... ... ... ... стилистика және орфография жағынан мөлшері ойдағыдай болу
керек. Жазбаша аударудан ауызша ... ... ... ... ... ... ... аудару керек:
1. Сөздіктегі сөздердің мағыналарына
2. Арнайы сөздіктен сол сөздің мағынасын іздеп табуға
3. Түпнұсқаның контекстін білу. Егер ол ... ... ... ... ... оқып шығу керек.
4. Керекті сөзі бар қайырымды ғана оқып шығу және ... ... ... ... ... ... ... мәтіннің барлығы аудармашының алдында болады, ол оны
бірнеше рет оқып, автордың идеясын толық түсінеді. Ал ... ... ... ... ... ... ол ақпаратты толық білмейді.
Жазбаша аудармада аудармашы оратормен тіл қатысып, ештеңе сұрай алмайды
(мысалы: түсінбеген сөз, термин не ақпарат).
Жазбаша ... ... ... ... түрдегі аудармасы
жатады. Аударушы мәтінге және оның үзінділеріне ... рет ... ... ... түзеп, негізгі нұсқамен салыстырып, рецепторға автордың идеясын
жеткізуге ... ... ... ... ... ... мәтіндер алуан түрлі
болса да, оларды аудару бір жүйені, яғни ... ... ... ... - ... мәтінмен танысады; - одан соң
мәтіннің типін, жанрлық және стилистикалық сипатын, ... мен ... ... ... ... ғана ... ... Қажетінше аудармашы
фондық білім беретін қосымша ақпараттарды – сөздіктерді, анықтамалықтарды
қолданады, мамандармен кеңеседі. Аударманы аяқтағаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... Егер мәтінді
жариялау керек болса, аудармашыдан кейін ... ... мен ... ... аудармадан айырмашылығы сол – мұнда уақыт
жеткілікті болады, сондықтан түпнұсқа мен аударманың баламалығының жоғары
деңгейін қамтамасыз етеді. Алайда бұл ... ... ... бола ... сөз ... ... уақытта аудармалардың көбі жедел түрде орындалады.
Жазбаша аудармашылар кейде ... бір ... ... ... бұл ... мәртебесі бар мәтіндерге ... ... және сот ... ... ... ... ... мен мөрі болады. Фирмалар мен кәсіпорындардағы
штаттық аудармашылар сол ... ... ... және ... ... ... ... құрылымы күрделі, әр сөздің қолданылуы
қатаң тіл заңдылығына сай ... ... тіл ... ... ... ... ... баюына, өсуіне, қалыптасуына септігін тигізеді.
Көркем әдебиет аудармасы – шығармашылық жұмыс. Бұл ... ... ... Оның ... ... ... аудармашы көп нәрсе үйренеді.
Жазбаша аударманың кезеңдері
Бір тілден екінші тілге аударылатын жазбаша мәтіндер ... ... ... ... ... бір жүйені, яғни мынадай бірізділікті сақтауды талап
етеді: - алдымен аудармашы түпнұсқа мәтінмен танысады; - одан соң ... ... және ... ... ... мен ... саласын
анықтап алғаннан кейін ғана аудармаға кіріседі. Қажетінше аудармашы ... ... ... ақпараттарды – сөздіктерді, анықтамалықтарды
қолданады, мамандармен кеңеседі. ... ... ... ... өз
мәтінін тексеріп, түзетіп, ресімдеп, ... ... Егер ... керек болса, аудармашыдан кейін мәтінді редактор мен ... ... ... ... ... әр сөздің қолданылуы қатаң
тіл заңдылығына сай жазба, ... тіл ... ... ... ... тілдің баюына, өсуіне, қалыптасуына септігін ... ... ...... жұмыс. Бұл әдеби тілдің өсуіне
көмектеседі. Оның ... ... ... ... көп ... ... БӨЛІМ. АУЫЗША ЖӘНЕ ЖАЗБАША АУДАРУ АРАСЫНДАҒЫ АЙЫРМАШЫЛЫҚТАР
Аударма-күрделі көп қырлы құбылыс. Оның жекелеген аспектілері ... ... ... ... еді. ... қызметінің ежелгі түрі.
Басынан бастап маңызды әлеуметтік функцияны атқарып, тіл аралық қатынасты
мүмкін ... ... ... сот ... нотариустың қатысуымен құжаттарға
қол қою сияқты маңызды іс-шараларға ауызша ... ... ... ... ... ... бастысы, ауызша немесе жазбаша аудармада уақыт факторы басты роль
ойнайды. Жазбаша аударма барысында қатаң ... ... next thing you should consider and which is no less ... ... ... You should know whether the ... you’ve chosen will
guarantee you steady wages, ... ... good ... a certain position in society, if there are chances ... ... ... аудармасын тоқтатып, аударылған бөлікке
қайта оралуға, түпнұсқаның кез-келген бөлігін ... ... ... ... ... не болмаса мамандардан кеңес алуына болады.
Мұндай жағдай аудармада кездесетін ... ... ... ... ... аударманы сәтті аударуға көмегін тигізеді. Жазбаша
аударма жоғары дәрежелі баламалықты талап етеді. Ал ауызша аударма шектеулі
уақытқа негізделеді. Аудармашы ... ... ... ол ... ... бастайды. Осыған байланысты аудармашыға ... ... ... ... ... ... ... ауызша аудармада
аудармашы берілген ақпаратты нақты және түсінікті түрде аудару қажет.
You should take into account your future ... how to ... and be able to apply your ... and skills in other fields
of human activity. These factors are very ... to learn the ... well and ... yourself in life.
Аудармашы аударма барысында кейбір элементтерді түсіру, ... ... ... ... ... ... ... берілетін синхрондық
аудармада аудармашы үлкен физикалық ... ... ... ... ... орай синхрондық аудармашы өзінің жұмысын 20-30 ... ... ... ... да ... ... ... бірнеше аудармашылар кезегімен жұмыс атқарады.
Жазбаша мен ауызша аударманың тағы да бір өзгешеліктері осы аударманы
аудару ... ... ... бірдей емес бөліктерімен жұмыс
жасайды. Жазбаша аудармада аудармашы түпнұсқада берілген ойды ... ... ... ... ... толық мәтіні болады, және
де әрбір айтылған ой берілген мәтіннің жеке бірлігі ... ... жеке ... ... отырып, өзіне қажетті ақпаратты келесі
немесе өткен бөліктерінен ала алады, сондай-ақ
логикалық ойдың дұрыстығын бақылайды. Ауызша ... ... ... ... кішігірім сегменттерін аударумен шектеледі, сондай-ақ
түпнұсқаның басқа ... ... ... ... Ілеспелі
аудармада аудармашы айтылған бір немесе бірнеше ойды ... ... ... аудармашы шектелген уақыт аралығында түпнұсқаның
әрбір бөлігін параллель түрде ... ... бір ... ... ... ... жазбаша мен ауызша аударма тіларалық қарым-қатынасты
құрушылар ... ... ... ... ... сәйкес аудару
процесі «кабинеттік жағдайларда» іске ... және ... ... ... ... немесе кері байланысы болмайды. Мұнда
аудармашы түпнұсқаның авторы мен ... және ... ... ... ... ... тыс ... Аудармашының барлық назары
аударылатын мәтінде болады, және кез-келген аудармашыға берілетін баға
тіларалық қарым-қатынас процесі ... ... ... ... ... ақпараттың берілуі бір ғана бағытта
өтіледі: Түпнұсқаның қайнар көзінен Рецептірге. Аудармашы ... ... ... ... ... ... тіларалық қарым-
қатынас өз қалпында қалады, ал аудармашы белгілі бір тілден ... ... ... ... ... екі ... ... бойынша
әңгімеге ұласуы мүмкін, мұнда ... ... ... репликтермен
алмастырылып отыруы мүмкін. Бұл кезде ... «екі ... ... ... үзіндісін алсақ:
 Choosing a career to follow is probably one of the most important
decisions one ever makes. Everyone is an ... of his own ... you make a decision about your road in life you have to do a lot ... about who you are, about the things you like to do and the things
you can do well. You should ... your ... and ... ... оны былай аударамыз:
Мамандықты таңдау, біздің өміріміздегі ең маңызды шешім. ... ... ... ... Әң ... алға бастар жаңа жол таңдамас бұрын,
өзіңіздің сүйіп көретін, қабілетіңізді арттыратын істі ... ... ... ... ... Сіз ең ... өзіңіздің қабілетіңіз бен
мүмкіншілігіңізді анықтауыңыз қажет.
Ал ауызша оны ... ... ... біздің өміріміздегі ең маңызды ... ... ... ... Әң алдымен жаңа жол таңдамас бұрын, ... ... істі ... ... сіз ... ... керек. Сіз өзіңіздің
қабілетіңіз бен мүмкіншілігіңізді анықтауыңыз қажет.
  Good ... is also very ... School gives ... We get ... ... at ... or ... of higher learning.
Жақсы білім алу өте маңызды. Мектеп тек жалпы білім береді. ... ... ... және басқа жоғары оқу орындарында
ала аламыз.
Бұл жерде жазбаша аударма мен ауызша аударманың ... ... айта ... ... ... ... әрлі ... әдеби
сөздерді қолданып, асықпай, уақытқа шектелмей ойланып аударды. Ал, ... ... ... ... мәтіннің жалпы мазмұнын жеткізу басты
мақсат болып тұр.
ҚОРЫТЫНДЫ
“Аударма” – көпмағыналы сөз. Ол, біріншіден, бір тілді екінші бір
тілде сөйлету үрдісін білдірсе, екіншіден, осы ... ... ... ... ... яғни ... өнімін білдіреді. Ғылыми әдебиеттерде аударманың аталмыш бұл екі
сипатын бөліп қарау бар.
Қай халық болмасын дүниежүзілік ... ... өмір ... Бұл – ... ... болып, ұлт болып өмір сүруі үшін бірден-бір
керекті шарт. Аударма деген жалпылама ұғым ... ... ... ... ... ... аударма, еркін баяндау, әңгіме ету және
т.т.) адамзат мәдениетімен, адамның мағыналық қызметімен, рәмізділік
аясымен тығыз байланысты құбылыстар. ... ... ... ... жоқ. Телеграф агенттіктерінің хабарларын, газет-
журнал материалдарын, техника мен ... ... ... ... ... ... таратудың ең тиімді жолы – аударма.
Зерттеліп отырған курстық жұмыстың І- ... ... ... Қазақ тіліндегі аударма саласы — қоғамдық ғылымдар арасында
салыстырмалы ... ... ... ... емес. Дегенмен, бұл бағытта
да қыруар іс біженіне әлем тілдеріндегі ... ... ... ... ... үлгілері куә.
Аудару деген сөзді әркім-ақ оп-оңай түсінгенмен, оның ... ... ... ... ... ... ... сирек. Орайы келгенде, күрделі тақырыпка бел ... ... және ... ... ... ... ... құнарлы ойларымен куанткан Айман Алдашеваның монографиясын атап өту
керек. Ғалым «Аударма және ... ... ... ... ... ... ... күллі ішкі иірімдеріне кәсіби маман ретінде пайымдама ... ... ... ... ... аудартады. Оның аударма
туралы сипаттамасына бір сәт құлақ салалық: ... — бір ... ... ... тіл ... ... ... осы іс-әрекет арқылы алынған
нәтиже, текст, туынды. Тақырыбы,мазмұны, стильдік белгілері дайын мәтіннің
екінші ... ... ... баламасы жасалуға тиіс. Функциональды
теңбе-тен, балама — түпнұсқа мен ... ... ... ... ... ... қызметі бірдей болуы керек, яғни түпнұсқа
қандайлық ақпараттық ықпал ету, ... ... ... аударылған
мәтін де сондайлық қызметте көрінуі қажет ... сөз. Бұл ... ... ... тілінің) лексикалық құрамына, грамматикалық-синтаксистік
құрылымына қозғау салады, тілдік құралдар функциональды қызметіне ... ... ... үшін аудармашының кем дегенде екі ... ... ... ... ... ... ... шықпайды, түпнұсқаның
ұлттық сипаты, өзіндік өзгешеліктері сақталмайды. ... сөз ... ... ... жеткізу, көркемділігін ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ идея, өмір
құбылыстарын түсіру қалпы, ... ... ... сақталуы керек. Мәселен
М. Әуезовтің ... ... ... орыс ... ... түгелдей алғанда
сәтті болды дей аламыз.
ІІ-тарауында: Көбіне ... тілі мен ... ... көп мән ... Алайда аударманың объектісі дерексіз жүйе
емес, нақты тілдік текст екеніне назар аударып отырдық. Аудармашының жұмысы
осы нақты ... ... ... істелетін нақты әрекеттерден тұратынын
да ескеріп отырдық. Ендігі сөз осы нақты әрекеттер ... ... жету ... әр қилы ... ... ... ... етеді. Мұндай өзгертулер аударматануда
трансформациялар деп ... жүр. ... ... көбіне түпнұсқа
тіліндегі хабар, мағлұматтарды, мазмұнды аударма тіл нормаларын ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Айтбаев Ө. Ағылшын тіл ... ... // ... құбылыс. – Алматы: Арыс, 2007. - 617 б.
2. Аманбаева А. ... ... ... ... ғыл. ... ... ... – Алматы, 2006. - 119 б.
3. Әлкебаева Д.А. Ағылшын тілінің прагмастилистикасы. – ... ... 2008. - 258 ... ... З.М. ... ... тілі ... негіздері. – Алматы,
2002. – 248 б.
5. Буркитбаева Г.Г. Текст и дискурс. Типы ... ... ... ... и ... ...... Дайк-пресс, 2006. - 384 с.
6. Есенова Қ. Қазіргі медиа-мәтінінің прагматикасы (баспасөз материалдары
негізінде). – Алматы: 2007. – 450 ... ... А.Қ. ... негіздері : Оқу-әдістемелік ... ... 2012. - 296 ... ... А. ... в ... фонетику. – Алматы: Арыс,
2009. – 108 ... ... Ә. ... ... ... // ... грамматикасы. Фонетика,
сөзжасам, морфология, синтаксис. – Астана, 2002. – 784 ... ... Ә. ... ...... ... 2009. - 344 б.
11. Кибрик Е.А. Лингвистические предпосылки моделирования языковой
действительности в ... ... – М.: ... 1987. –33 ... Почепцов Г.Г. Теория коммуникация. М.: «Рефл-бук», К.: «Ваклер» - 2003.
- 565 ... ... И.Я. ... ... и ... практика. – М.: Р.
Валент, 2004. – 240 с.
14. Садирова Қ.К. Ағылшын тіліндегі көп пропозициялы ... ... ... ... ... АқМУ РБО, 2008. – 428 ... went to school at the age of|     Мен басқа оқушылар секілді |
|6 as well as other pupils did. ... 6 ... ... Мен ... ... school in which I studied ... өте қатал болды – бізге |
|was very strictly disciplined ... ... ... ... ... were not allowed to wear |жалпы өте қатал болды.Біздің мектеп |
|casual clothes and on the ... ... ... ...... ... was rather |ақ-қара костюм, аяқ киім және қарапайым|
|cast-iron. Our uniform was the ... ... for everyone – | ... suit, shoes and| |
|a plain satchel. | ...     There were a lot of |    ... ... ... ... ... in our class who didn’t ... оқушылар көп болды. Олар |
|accept school discipline. They |мұғалімдерді тыңдамай, ережені бұзып, ... ... broke rules, ... бұзып және сабақты оқымайтын |
|disrupted lessons and were |еді. ... ... ... ... және|
|reluctant to learn any subject.|ойшыл, бірақ тәртіпсіздігімен олар ... and large all the pupils in ... ... ... ... |
|our class were smart and witty | ... ... behavior didn’t | ... them show all their | ... | ...     Our class did badly in |    ... ... барлығы нашар |
|almost every subject, but when |оқыды, бірақ емтихан болған кезде ... came to exams we started ... күні түні ... бас ... round the clock. We ... Біз тек ... шығып |
|usually put in a lot of ... үшін ... ... slaved at books so as ... ... біз ... ... to be dropped out (expelled|көшетінбіз. ... of school. As a result of| ... we were at last | ... to another year. | ...     ... all my | ... ... менің |
|classmates finished school and |сыныптастарымның барлығы мектепті ... a school ... ... аттестат алды.Біз мектепті жаңа|
|Despite of the fact that we are|бітіргенімізге қарамастан ... fresh from school, we are ... ... ... ... |
|already ready to move forward –|алға жылжуғаа дайынбыз. ... get into ... apply | ... a job and earn a ... ... | |
| | |
| | |
| | ... and Their ... are many young people in our country. Teenagers are a group of
young people of the age of thirteen – nineteen years ... fifteen so I belong to that group. There are many ... are common for all young people. For example: how to spend free ... to do after ... school, how to deal with the ... ... The problem number one is the problem of fathers and sons. ... want to be independent, we don’t like when our parents try to rule
every step of our life. Our parents don’t like our clothes and our ... often try to treat us like small ... But if you really want ... this problem you must try to ... each ... teens begin smoking and drinking alcohol to show that they are
grown-ups already. This will lead to poor health in future ... ... I don’t like smoking (nobody smokes in our family) and I think ... do it to look like a cool ... most serious problem nowadays is taking drugs and AIDS ... when the body’s immune system is not working).
I think that every teen must go into sports or have a hobby, ... that you are ... for your life by ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«жазбаша аударма практикасы» пәнін оқытудан әдістемелік нұсқаулар10 бет
«қазақ тілінен ағылшын тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін apertium платформасының негізінде жасау»33 бет
«Өлі жандар» туындысының аударма нұсқалары47 бет
Абай және аударма өнеріндегі рухани үрдіс 13 бет
Абай мен Пушкин шығармаларындағы үндестік77 бет
Абайдың «Қара сөздерін» қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудың прагматикалық аспектілері22 бет
Аударма24 бет
Аударма және өркениет30 бет
Аударма модельдері20 бет
Аударма сапасының бағалау мәселелері39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь