Аударманың грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдық рөлі

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. АУДАРМАНЫҢ ГРАММАТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЛЕКСИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ РӨЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1 Тілдердің грамматикалық және лексикалық құрылысындағы аударма теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Қазақ тіліндегі аударма саласының тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

ІІ. АУДАРМАДАҒЫ ГРАММАТИКАЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯНЫҢ РӨЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

2.1 Аудармадағы трансформациялық үрдістер мәселесі ... ... ... ... ... ... ..18
2.2 Аудармадағы грамматикалық және грамматикалық трансформацияның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Тақырыптың өзектілігі. Аударма — әдеби шығарманың бір тілден екінші тілге кешіріліп қайта жасалуы, басқа тілдегі түпнұсқа негізінде жазылған көркем туынды.
Аударманың мақсаты - тұпнұсқаның аударма тілге сай келмейтін грамматикалық формаларын жеткізу. Бұл жерде басты шарттың бірі сол, түпнұсқадағы грамматикалық формалардың өзгешелігі белгілі бір стильдік қызмет атқару керек.
Аударуда грамматикалық вариантты таңдап алу. Қай тілді алсақ та, кейде бір мағына-мазмұн әр түрлі грамматикалық варианттар арқылы да беріледі. Айталық, қазақ тіліндегі «қаладан шықты, қала маңынан шықты, қала жақтан шықты» деген сияқты сөз тіркестер контекске қарай бір ғана мазмұнға ие болып тұруы мүмкін. Сол сияқты «Тегінде, біреуді жамандағанда үйіп-төге бермей, шектен шықпаған жөн ғой», «Тегінде, біреуді жамандағанда да шектен шықпай, барды-жоқты үйіп-төге бермеген жөн ғой» деген сияқты сөйлемдер әр түрлі ретте тұрғанмен, мазмұны өте ұқсас.
Өйткені бір тілдегі қалыптасқан сөз қолдану тәсілдері, бейнелі сөздер көшіріп, сол түпнұсқадағы қалпын сақтап жеткізуге келе бермейді. Басқа тілде айтылған ойдың жалпы мағынасын жеткізуден гөрі, сол әдебиетке тән көркемдік ойлау, бейнелеп сөйлеу, сөз қолдану өзгешеліктерін дәл келтіру әлде қайда қиын. Ал онсыз көркемдік ой-сезімнің әсерлілігі де толымды болмайды. Сондықтан аударма түпнұскаға мағынасы қағидалық жақын келетініне орай дәлме-дәл аударма, еркін аударма, сәйкес аударма деп ажыратылады. Түгелдей алғанда, қандай аударма болсын творчестволық сипат алады, бастан аяқ сөзбе-сөз тәржімалау емес, сөздердің мағынасын, көркемдік қуат, бейнелілік әсерін неғұрлым толық жеткізу мақсат етіледі. Көркем аударманың қасиетін арттырып түпнұсқаның мағыналық байлығын, ой-толғамдары мен сезім иірімдерін, көркемдік
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Аудармашыға көмек// Астана – 2005, 63-69 бб.
2. Ж.А. Жақыпов Аударматануды аңдату//Астана- 200479-83 бб.
3. М. Әлімбаевтің аудармасы
4. Теория перевода//Алматы, 1998
5. Бұл фактілер Алматы, «Жалын» баспасынан 1991 жылы «Екі тілде еркін сөйлейміз» сериясымен шыққан Джек Лондон «Қасқыр Полк» атты кітабының 1,2- беттерінен алынды.
6. Алдашев А. Аударматану: лингвистикалық және лингвомәдени мәселелер. — А. «Арыс», 1998, 69-70-беттер.
7. Байтұрсынов А. Ақ жол: Өлеңдер мен тәржімелер, публ. мақалалар және әдеби зерттеу. —А. Жалын, 1991, 7-бет.
8. Сэмюэл Н. Крамер. История начинается в Шумере. М. «Наука», 1991. С.133.
9. Ақыпбекұлы Ө. Тіл – мемлекет тірегі- Тараз, 2003 ж.
10. Терминологиялық хабаршы, № 7- Астана – 2002
11. Терминологиялық хабаршы, №9 - Астана – 2004
12. Терминологиялық хабаршы, №11 - Астана – 2002
13. Алдашева А. «Ресми іс – қағаздары»// Астана- 2000
14. «Тіл және қоғам» альманах6 №16 2004
15. К. Юсупов. Толғауы тоқсан қызыл тіл- Егемен Қазақстан, 2001- 3 мамыр
16. Сыздық Р. Қазақ тілінің анықтағышы- Астана, 2000
        
        «Аудармадағы грамматикалық трансформацияның  рөлі»
ЖОСПАР
КІРІСПЕ---------------------------------------------------------------------
----------------3
І. АУДАРМАНЫҢ ГРАММАТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЛЕКСИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ... ... ... ... және ... ... аударма
теориясы--------------------------------------------------------------------
------------------5
1.2 Қазақ тіліндегі аударма саласының тарихы--------------------------------
-----14
ІІ. АУДАРМАДАҒЫ ГРАММАТИКАЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯНЫҢ РӨЛІ------------------------
-----------------------------------------------------------------18
2.1 Аудармадағы трансформациялық үрдістер мәселесі--------------------------
18
2.2 Аудармадағы ... және ... ... ... ... ... Аударма — әдеби шығарманың бір тілден екінші
тілге кешіріліп қайта жасалуы, басқа тілдегі түпнұсқа ... ... ... ... - ... аударма тілге сай келмейтін
грамматикалық формаларын жеткізу. Бұл ... ... ... бірі ... ... формалардың өзгешелігі белгілі бір стильдік
қызмет атқару ... ... ... ... алу. Қай ... ... та, кейде
бір мағына-мазмұн әр түрлі грамматикалық варианттар ... да ... ... ... ... ... қала маңынан шықты, қала ... ... ... сөз тіркестер контекске қарай бір ғана мазмұнға ие
болып тұруы мүмкін. Сол ... ... ... ... ... ... ... жөн ғой», «Тегінде, біреуді жамандағанда да шектен
шықпай, барды-жоқты ... ... жөн ғой» ... ... ... әр
түрлі ретте тұрғанмен, мазмұны өте ұқсас.
Өйткені бір тілдегі қалыптасқан сөз ... ... ... сөздер
көшіріп, сол түпнұсқадағы қалпын ... ... келе ... тілде айтылған ойдың жалпы ... ... ... сол
әдебиетке тән көркемдік ойлау, ... ... сөз ... дәл ... әлде қайда қиын. Ал онсыз көркемдік ой-сезімнің
әсерлілігі де толымды ... ... ... ... ... жақын келетініне орай дәлме-дәл аударма, еркін
аударма, ... ... деп ... ... ... ... ... творчестволық сипат алады, ... аяқ ... ... ... ... ... қуат, бейнелілік
әсерін неғұрлым толық жеткізу мақсат етіледі. ... ... ... ... ... ... ой-толғамдары мен
сезім иірімдерін, көркемдік ... ... ... ... суреткерлік шеберлік. Көркем аударманың
бүгінгі әдеби процесте алатын орны үлкен.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен ... ... ... ... ...... тіл ... аударманың грамматикалық
трансформациясын зерттеу болып табылады. Осы мәселелер бойынша ... ... ... ... ... ... ... зерттеу;
- тілдердің грамматикалық және лексикалық құрылысындағы аударма
теориясын ... ... ... ... рөлін анықтау;
- аудармадағы грамматикалық трансформацияның рөлін анықтау үшін
аудармадағы грамматикалық трансформацияның ... ... ... ... ... ... толық жету үшін
бірнеше мысалдар арқылы тақырыпты ашу және т.б. міндеттер қойылды.
Зерттеу жұмысының құрылымы. Зерттеу жұмысы кіріспеден, екі ... және ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ЛЕКСИКАЛЫҚ МӘНІ ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ РӨЛІ
1.1 Тілдердің грамматикалық және лексикалық құрылысындағы аударма
теориясы
Кез келген ... ... ... де ... ... ортақ
әмбебаптықтың болуы - заңды құбылыс. Дей тұрғанмен тұпнұсқа тіл мен ... ... ... ... сиректеу кездеседі, Осыдан келіп
аударуда морфология, синтаксистік құрылысқа байланысты міндеттер туады.
Тілдердің грамматикалық ... ... ... теориясында
ерекше орын берілуі де осыдан.
Тұпнұсқаның грамматикалық формасын өңдеу, реттеу аударманың мақсатына
жатпайды. Аударманың мақсаты - ... ... ... сай ... ... ... Бұл ... басты шарттың бірі сол,
түпнұсқадағы грамматикалық формалардың өзгешелігі белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ықшамдылығы, сөйлем құрылымындағы, ... ... ... ... ... ... ... бір сөз
табын неғұрлым жиі қолдану т.б. сипаттар жатады. Осы сияқты грамматико-
стилистикалық бірліктерді аудару не ... ... ... бар ... ... ... жеткізу аударманың міндеті болып табылады.
Жат тілдегі кейбір өзгеше грамматикалық құрылымдарды ... қиын ... ... осы ... тұлғалардың аударма тілге белгілі бір схема
арқылы ... де ... ... Я ... что придешь деген орыс тілінің
сабақтас құрмалас сөйлемінің бағыныңқы компоненті ... ... ... ... тура ... болып аударылады. Мұндағы ерекшелік сол,
қазақ тілінде толықтауыш ... ... ... сөйлем жоқ. Бұл
сияқты грамматикалық сәйкессіздіктерді аудару, әдетте, сөз ... ... ғана ... асады.
Бұдан аударманы үлгі қалыпқа көнеді деген ұғым тумасқа керек, өйткені:
біріншіден, әр тіл үшін ... ... ... мұндай
ерекшеліктердің болуы әрқашан шектеулі екен;
екіншіден, бұл ... ... ... ... ... ... жоқ, ... өзгермейтін, тұрақты бір рецептке жүгінбейді. Мұндайда
да мүмкін болатын нұсқалардың бірін таңдап алуға тура келеді. ... ... да сол ... ... сөйлемдермен қарым-қатынасы, мәтіннің
жанры, типі, стилі сияқты жайттарға ... ... Мұны ... ... ... - шетел тілін үйретуге арналған оқулықтарда, салыстырмалы
грамматикаларда ... ... ... ... бір үлгі қалыппен
аударылады деген пікір орнығып, қалыптасқан. Әрине, «бірыңғайлықтан» аулақ
болуымыз керек, дегенмен ... ... ... жиі ... типтік
мәні бар тәсілдер мен оның нұсқаларын белгілеуге мүмкіндік бар.
Бір тілден екінші тілге аудару мәселесін ... ... ... ... ... тән ерекшелігі бар грамматикалық құбылыстарға аудару керек.
Дегенмен ортақ ... ... бар ... ... тілден
өзгеше грамматикалық құрылымдарын аударма тілге қалай жеткізудің типтік
жолын, ... ... ... ... ... әр ... ... ... алып отыру керек болады. Мәселен, ... ... ... санаттары ондай санат жоқ түркі тілдеріне (соның
ішінде қазақ тіліне) қалай ... ... ... оны ... ... ... ... екенін назарда ұстау керек болады. Бұндай сәтте
нақты бір тілдің (бізше, ... ... ... ... өзгеше грамматикалық
құрылымдарды жеткізе білу мүмкіндігі, ол өзгешеліктерге белгілі бір сәйкес
элементтерге сүйену ... ... ... ... бір нәрсе - ол
сәйкестіктердің тек формалық қана ... сене ... ... ... морфологиялық құралдар (жалғау, көмекші сөз, шылау т.с.с) арқылы
берілген ... ... етіп ... үшін ... ... іздеуге
немесе синтаксистік бірлікпен мағынаны толыққанды етіп беруге тура келуі
мүмкін.
Аудармада тілдік ... әр ... ... ... ... ... ... байланысты екені ерекше
көрінеді. Мәселен, «Он намерен это сделать» ... ... «Ол ... деп аударамыз. Байқап тұрғанымыздай, «намерен» деген ... ... -мақ ... ... аударылып жүре береді. Лексикалық бірлік
пен морфологиялық тұлғаның байланысы көз алдыңызда.
Ешқандай ... ... ... ... ... да, типтік құбылыстарды
жинақтаусыз іске аспайды. ... сол ... өзі де ... ... ... қолданылуына байланысты айқындалады, жіктеледі.
Тілдің (тұпнусқа және ... ... ... ... ... тыс ... керек. Міне, сондықтан да ... ... ... басқа тілге жеткізудің қолда бар мүмкіндіктеріне
байланысты қолданылатын жинақтаушы мәні бар ... жеке ... ... ... ... ... ... қарағанда кейбір заңдылықтар
мынаған келіп саятын сияқты.
Дәлме-дәл формальды - грамматикалық тұрғыдан аудару тұлғалық-формалық
сәйкестіктердің болмауына ... ... ... ... ... ... сол ... грамматикалық тұлғамен аудару көбіне
аударма тілдегі сөздердің тіркесу заңдылығына сай ... ... ал ... тіларалық тепе-теңдік (формалық тепе-теңдік) ... ... ... ... ... ... мен ... сөйлемдердің орын
тәртібі мен саны, грамматикалық санаттары, негізгі мағынасы сайма-сай келуі
сирек кездеседі. Мысалдар:
И все почему-то вздохнули (Чехов) –
Неліктен ... ... бәрі де ... ... дәлме-дәл аударма. Дегенмен бұл аудармадан
айырмашылықтарды да байқауға болады: почему-то - ... ... ... ... бір ... қыстырмалық ораммен беріліп отыр. Тұпнұсқада ... ... ... ... ... ... ... тұр. Оның
себебі - то деген белгісіздік санатына қазақ тілінде (формалық) тұлғалық
балама жоқтықтан.
Тарихи мәні бар бір ... ... Әрі ... әрі ... ... ... ... гнездо» атты Тургеневтің шығармасын өзі
аударуына байланысты былай деп жазады:
«Мен шамам келгенше, ең алдымен романды дәл ... ... Тек ... ғана ... жазушының тіл, стиль, сөйлем ерекшеліктерін бере алатын
болады. Бұл жөніндегі дәл ... ... мен ... ... орай етіп
аудару деп түсінемін. Сондықтан қанша ұзын болса да ... ... ... ... ... ... ... берілмейді. Соның
орайына орысша текстің өзінде болған тыныс ... көбі ... ... мол ... Тургеневтің сөйлемдері қазақшасында да өзінің ұлынды-қысқалы
көлемімен дәл ... ... ... бір ... ... ... бұл пікірі де
«Дворяндар ұясы» шығармасын аударуы да сыннан сыртқары ... жоқ. ... ... тиек ... ... бірі сөйлем тіркестерінің
тұпнұсқаға ... ... ... еді. Мұнда бір-бірінен тілдерінің
грамматикалық байланысы шамалы екі ... ... ... ... ... ... Әуезовтің тіл шеберлігі, дарыны мұны көп орайда
жеткізе де білді. Олай дейтініміз М. Әуезов түпнұсқа тілінің ... ... ... ... Осы ... кейбір мысалдар:
Ночь была тиха и светла, хотя луны не было-
Тұн ... ай ... да, ... екен.
Лаврецкий поднялся и начал ... ... ... спор ... түрегеліп, Панщинге қарсы сөйлеп: дау басталды.
День пронесся быстро в этих ... ... ... ... ... күн тез өтті де, кеш те ... еп сам по себе не очень нравился, да и Паищин, под ... ... ... ... ... но ... ... его накануне. —
Мұның өзі де оншалық ұнамайтын және Панщинге өзінің бұл ... ... ... кеше ... арам түрде және астамшылықпен мақтаған болған.
Алдыңғы үш мысал дұрыс-ақ аударылған, ал ... ... ... ... ... ... түпнұсқа тілдің грамматикалық құрылысының
жетегінде кетіп қалғандай. Бұдан ... ... сол, ... санаттардың айнымалы өзгергіштігі, тіпті дәл аударылуы
дегеннің өзінде, әрдайым болып тұратын ... ... ... ... ... аудармада тіпті өте сирек болады екен. Түпнұсқа мен
аударма тілдегі грамматикалық айырмашылықтардың болу ... ... мен ... ... ... ... айырмашылықтардың үш типі бар:
1. Түпнұсқа тілде ... ... ... ... формалық-
грамматикалық сәйкестіктердің болмауы. Мысал ретінде орыс тілін тұпнүсқа
тіл деп алсақ, ол ... ... вид ... род ... сын
есімнің қысқа формасы т.с.с.
2. Керісінше, аударма тілде бар ... ... ... ... орыс ... қазақ тіліне аударуда кездесетін ... ... нақ осы ... ... ... ... өзгелік етіс, тәуелдік жалғау
т.с. жатқызуға болады.
3. Аударма тіл мен ... ... ... бір-біріне сай келетін элементтер болғанмен ... ... ... ... әртүрлі болып келуі мүмкін. Мәселен, орыс тіліндегі «и»
көп мағыналы ол кейде себеп-салдар ... ... ... ... да ... Он нежених тебе, и вам вместе жить ... («и» ... ... түр). ... создатъ условия, и вы ... ... (Бұл ... «и» шарт ... білдіріп тұр).
Сол сияқты қазақ тіліндегі шартты рай тұлғасы формалық жағынан орыс
тілінің «бы» демеулігіне ... ... ... ... ... шартты
рай басқа мағыналарда да жұмсалады. Тағы бір мысал. Қазақ тілінің ... орыс ... до ... сай келеді. Алайда «Мне не до шуток»
дегеннің қазақшасы ... ... ... жоқ» ... ... тілдің синтаксистік икемділігін қолдану. Қай тілде болсын
синтаксистік ... екі ... - ... ... және терең құрылымдық
қабаттарға – бөлініп жүр-түсіндіре ... ... орыс ... постройли дом.
Дом построен рабочими.
Рабочие, которые построили дом... ... ... ... ... ... ... болғанмен терең қабаты, ... жағы ... жуық ... ... әрине, осы терең құрылым
(мағынасы, мағлұматтың мәні) ... қалу ... ... ... беткей
құрылымды (формалық, грамматикалық) елемеу керек деген сөз ... ... ... ... да ... рөлі болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... рабочими») сөйлемдер
ауызекі сөйлеу тілінен гөрі кітаби-жазба стильде көбірек тараған. Сондай-ақ
қазақ тілінде баяндауыштық орын тәртібінің ... ... ... ... ... ... тән ... болады.
Аударма үдерісінде назар ... ... ... ... ... ... бір жайт, дәл бұл мәселені біз
түгендеуді мақсат тұтпадық, мақсат оқырманға бағыт беру, ой салу ... ... ... ... орын ... ... ... болса
еркін екені белгілі, ал қазақ тіліндегі сөйлемнің әр ... ... ... орны бар. ... орыс ... қазақ тіліне аударуда әрқашанда
орын тәртібің өзгертуге тура келіп отырады. Бір мысал:
Приезжает стрелец -молодец к ... ... ... опять заупрямиласъ. –
Мерген-өрен патшаға келеді;
арудың көйлегін береді,
Василиса-падиша айтқанға көнбей, ... ... (ауд. ... ... ... ... аударуға байланысты тағы бір ... - орыс ... ... құрмалас сөйлемдер қазақ тіліне жай сөйлем
болып аударылатындығы.[2]
Мысалы:
Он сам не понимал, как это ложь сорвалась с его ... ... бұл ... ... ... ... ... байқамап қалды.
Он тот, кто нам нужен. –
Ол бізге керек адамның өзі. Әрине бұл ... де ... ... - ... ұзақ ... сол ... формасын сақтап аудару
түпнұсқаның мәнді тұстарын ... ... ... ... ... ... да бар. Бұл ... қуудың салдарынан болады. Түпнұсқа
мағлұмат толыққанды етіп жеткізу үшін бұндайда оларды ... ... ... де тура ... ... ... М. ... Л. Толстойдың «Думаннан
соң» атты әңгімесін аударуына қатысты жасаған Ә. Сатыбалдиевтің ... ... ... Дождавшись начала мазурочного мотива, он бойко топнул ... ... ... и ... грузная фигура его то тихо и плавно, то ... ... с ... ... и ноги об ... ... ... залы» деген
сөйлемнің бөлшектенуін көрейік:
«Мазурка күйінің басы бастала бергенде, ол бір аяғын екпінмен ... ... соза ... Зор ауыр ... кейде жай, кейде қалқып,
кейде құлшынып, екілепіп ... Бір ... бір ... соғып, немесе
табанымен тақтай теуіп, зал ... ... ... сөйлемнен үш сөйлем шығарған. Бірақ, соңғы ... ... ... қисындық жағынан алдыңғысымен еріксіз жалғасып,
бәрі біртұтас ойды білдіреді, бүтін бір ... ... ... ... ... ... деп ... да содан. Ал егер осыларды
толымсыз сөйлем етіп алмай, әрқайсын дербес құрған болса, онда ... ... ... ... ... ... екпінін әлсіретіп жіберген
болар еді де, ... ... ... ... ... ... бұл тәсілде де стиль басты бағдар болуы керек
скен. Аударуда тыныс белгілерін сақтау көбіне ... ... ... ... Ә. ... аударуда тыныс белгілеріне ... ... ... ... қисынын дәлелдейді.[5]
Өйткені тыныс белгілері автордың өзіндік ... сөз ... ... ... ... түпнұсқаның ырғағына қызмет
етіп тұруы мүмкін.
Аударуда грамматикалық вариантты таңдап алу. Қай ... ... та, ... ... әр ... ... варианттар арқылы да беріледі.
Айталық, қазақ тіліндегі «қаладан шықты, қала маңынан шықты, қала ... ... ... сөз ... контекске қарай бір ғана ... ... ... ... Сол сияқты «Тегінде, біреуді жамандағанда үйіп-төге
бермей, шектен шықпаған жөн ғой», «Тегінде, біреуді ... да ... ... ... ... жөн ғой» деген сияқты сөйлемдер ... ... ... ... өте ... варианттардың синонимдігі көбінесе конструкцияны тұтас
алғанда көрінеді. Мәселен, жаңағы «қала, қала жақ, қала ... ... ... жеке ... ... ... синонимдер бірыңғай мағына-мазмұн береді дегенімізбен,
олар стильдік ... ... бола ... бірін-бірі әрқашан ауыстыра
бермейді. Бұл тәріздес синонимдердің бір ғана ... ... алу ... ... анықтайтын тар көлемді контекске, не тілдік стиль жүйесін
анықтайтын кең көлемді контекске байланысты. Салыстырыңыз: Тегінде ... ... ... ... шектен шықпаған жөн. Тегінде,
біреуді жамандаған екенсін, сонда да барды-жоқты ... ... ... жөн ... синонимдес сөйлемдерді алайық. Бірінші вариантында ақыл
айтып қана тұр, ал екіншісінде «жамандама» деп тұрған жоқ, ... ... деп тұр. Бұл - тар ... ... ... құбылыс, айтылатын дәл
мағыналық реңкті аша түсу үшін керек ... Енді кең ... ... ... ... ... артық —
Алтын қылышпен солыстырғанда құраған үйеңкі артық;
Қағазыңыз бар ма? – Қағазыңыз бар, ә?
Бұл сөйлемдердегі бірінші вариант ... тіл ... тән де, ... ... ... тән. ... үстінде түпнұсқа тілдің осындай
қасиеттерін ескеріп отыруға тура келеді.
Кейбір қорытындылар:
Түпнұсқа тіл мен ... ... ... ... осыдан келіп шығатын кейбір грамматикалық формаларды дәлме-
дәл бере ... ... ... ... ... құралдармен немесе
грамматикалық тұлғалардың орнына лексикалық сөз ... ... ... екі ... ... ... жүйесін есепке алып
отыру керек, жекелеген жайттарды қуалап кету олқылыққа ұшыратады.
Келесі бір әрқашан есте ұстар ... ... ... да ... ... ... ... тыс қалдыруға
болмайды.
1.2 Қазақ тіліндегі аударма саласының тарихы
Жер шарындағы алуан түрлі халықтардың сеніміне, тілі мен дініне, табиғи
ортасы мен ... ... ... ... ... ... ... осы әлем халықтарының қордаланған бай рухани қазынасын ортақ
пайдалану, кәдесіне ... ... ... ... ... танымының
көкжиегін кеңейтіп, дамудың соны сатысына көтерілу — өте ... ... ... ... мемлекеттердің бәрі өсіп-өркендеу жолында өздеріне
дейінгі елдердің озық тәжірибесінен үлгі-өнеге ... ... ... ... дер ... алмасып отыру үшін бір тілдегі деректі
екіншісіне түпнұсқанын маңызын, рухын ... ... ... ... ... үйренуге құлықты болды. Сондықтан қоғамдық кұрылыс жүйесінің
қай деңгейінде ... ... ... ... сол мемлекеттін
стратегиялық қауіпсіздігі тұрғысынан тиімділігі мен аса ... ... ... ...... ғылымдар арасында
салыстырмалы түрде кенжелеу қалғандығы жасырын емес. Дегенмен, бұл бағытта
да ... іс ... әлем ... ... шығармаларды қазақша
сөйлеткен көркем аударма үлгілері куә. Әрине, бұл ... әр ... ... орай ... жүзеге асып отырды. Ай-талық,
кеңестік идеология тұсында аударма ... ... ... ... ... ... ... Аударматану ғылымына ... ... ... даму ... ... ... ... беймәлім тың деректерді табары ақиқат. Оған қазақ ... ... ... ... араб, парсы, орыс, Еуропа халық-
тарының тілдерінен енген кірме сөздердің де ... ... ... ... ашылды деуге әсте ертерек. Мәселен, бағзы руникалық ескерткіш
мәтінінде табғаш халқымен арадағы ... ... ... ... бейбіт жолмен шешкен бітімгершілік миссиясы жиі әңгіме
арқауы болатыны ... ... ... VII ғасырдан сыр шертетін әйгілі
Күлтегін тас кітабының бір бетіндегі ... ... ... ... ... ... жетіп, уақыт пен кеңістіктің, сынына шыдап, қымбат
қазынаның сол қалпында сақталуы — бұл ... ... ... руна ... ... ... ... қарсы уәжі бола қоймас. Өкініштісі,
аударма тарихы сөз ... ... ... ... ... ... мән беріліп, шынайы бағасын беру — бұрыннан қалыптасып ... ... ... ... ... шыға алмаудын.
кесірі. Жалпы, аударма мәселесі ұлттық ғылыми танымның еркіндік алған ... ... ... ойларымен керінген зерттеушілермен толыға түсті.
Аудару деген сөзді әркім-ақ ... ... оның ... ... ... ... ... сүбелі жұмыс сирек.
Орайы келгенде, ... ... бел ... ... ... лингвомәдени мәселелеріне кәдімгідей қалам сілтеп, тамаша құнарлы
ойларымен куанткан ... ... ... атап өту керек. Ғалым
«Аударма және ... ... ... ... ... қыры ... ... ішкі иірімдеріне кәсіби маман ретінде пайымдама жа-сап,
бұрын-соңды ескерілмеген ... ... ... Оның ... ... бір сәт ... ... «Аударма — бір тілде жазыл-ған мәтінді
екінші тіл ... ... ... осы ... ... ... нәтиже,
текст, туынды. Тақырыбы, мазмұны, стильдік белгілері дайын мәтіннің екінші
тілде функциональды теңбе-тең баламасы жасалуға тиіс. ... ... ...... мен аударылатын (аударылған) мәтіннің жанрлық-
стильдік ерекшеліктері, атқаратын қызметі бірдей ... ... яғни ... ақпараттық ықпал ету, эстетикалық қызмет атқарса, аударылған
мәтін де ... ... ... қажет деген сөз. Бұл жағдаят ... ... ... лексикалық құрамына, грамматикалық-синтаксистік
құрылымына қозғау салады, тілдік ... ... ... ... аударма саласында тәжірибе алмасудың алуан түрлі әдіс-тәсілдері
бар. Қоғамдық ойдың даму эволгациясы ... ... ... билік
иелерінің құқықтарын шексіз пайдаланып, үстемдігін қалың бұқараға ... ... ... ... топ үнемі қарсы кү-ресті. Міне, осындай
қоғам өміріндегі қайшылық мемлекеттік билік тізгінін ... ... ... ... Шығармашылық тұлғалар қоғамның дертін
айтып, іштегі шерін ақтару үшін цензураны ... ... ... ... ... өміріндегі кемшілікті сынап, әлеумет ... ояту үшін ... ... ... үрдісте кең қолданылды. Мысал жанры
туралы сөз ... ... ... қаламгері Иван Андреевич Крыловтың
(1768-1844) есімі бірдең ойымызға оралады. Ал, ... ... ... ... ... ... ... Көбеев, Бекет Өтетілеуов, Ахмет
Байтұрсынұлы сынды дарындар ана тілінде сөйлетті.
Мысал жанрының ... ... ... ену ... әлемдік көр-кемдік
дәстүрлердің типологиялық ұқсастығын көрсетеді. «Дала ... ... жылы ... И. ... ... пен ... ... А.
Құрманбаев) мысалының жариялануы — қазақ әдебиеті үшін жаңа бір ... ... Бұл ... ... ... мысал өлең жанрының Отаны саналған
грек пен римдіктерден көп бұрын «эзоптық тілдің хас шебері» Кіші ... ... ... ... қыш ... табылған 295 мақал
мен мысал өлеңдегі сан қилы жануарлар мен ... ... ... бола алатынын Сэмюэл Н. Крамер атап ... ... ... ... ... демократиялық бағыттағы орыс ақын-
жазушыларының шығармашылығы бұған дәлел бола ... Бұл ... ... қыр ... озық ойлы, ағартушы білімпаздары аударма арқылы көшпелі
казақ қоғамының түкпір-түкпіріне таратты. ... XX ... ... ... ... саласына ерекше ат салысып, Еуропаның,
орыстың ... ... ... ана тілінде сөйлетіп, ... ... ... ... Өкініштісі, кеңес-тік дәуірде жүргізген
солақай саясаттың ... алаш ... ... ... олардың
аударма саласына қосқан қыруар еңбегі санатқа қо-сылмай, ұлт мәдениетін
жасанды түрде ваккумға ... Ел ... ... ... ... ... ұлт ... тұрғысынан қайта зерделеп,
жаңаша баға ... бұл ... соны ... айқындауға себін
тигізері хақ. Қыскасы, жер бетіндегі сан алуан үлт пен ... ... ... ... ... қоскан даналық ойлары мен ғибратты
тағлымдары, ізгілік пен имандылыққа, табиғатты сүю мен аялауға ... ... ... ... адамзаттық ортақ рухани
игілікке айналудың кілті — аударма саласының ғылыми-теориялық және ... ... ... ... ... өсу мен ... ... қажет
етеді.
ІІ. АУДАРМАДАҒЫ ГРАММАТИКАЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯНЫҢ РӨЛІ
2.1 Аудармадағы трансформациялық үрдістер мәселесі
Көбіне түпнұсқа тілі мен аударма тіліндегі айырмашылықтарға көп ... ... ... объектісі дерексіз жүйе емес, нақты тілдік текст
екеніне назар аударып отырдық. ... ... осы ... ... ... істелетін нақты әрекеттерден тұратынын да ескеріп ... сөз осы ... ... ... ... жету ... әр қилы ... өзгертулер
жасай білуді талап етеді. Мұндай өзгертулер аударматануда трансформациялар
деп аталып жүр. Бұндай трансформациялар көбіне ... ... ... мазмұнды аударма тіл нормаларын ... ... ... ... ... ... ... әрекеттер, ғалымдардың көрсетуінше
төрт типке бөлінеді:
1. Орын алмастыру (перестановки);
2. Ауыстыру (замены);
3. Қосу (добавления);
4. ... ... ... ... айта кету ... шартты бөлу, жуықтап қана бөлу, өйткені
көбіне ... ... ... ... қоса ... бірігіп, араласып келіп
отырады.
1. Орын алмастыру. Бұл - аудару үстінде түпнұсқа тілдегі элементтердің
орналасу тәртібін аударма ... ... ... ... ... сөз ... ... сөйлемдерді құрастырушы сынарлардың орын
тәртібі, дербес сөйлемдердің тіркестегі орны.[7]
Аудару үстінде неғұрлым көп ... жайт - ... ... ... мен сөз тіркестерінің орын тәртібінің аударма тексте
өзгеріске ұшырауы. Мысалы, орыс тілінде сөйлемдегі сөздердің орын ... ал ... ... ... ... ... байланысты бір
аударма: Не послушался апрелец своего коня, поднял перо жар-птицы, привез и
подносит царю в дар. ... ... ... ... ... кұстың
қауырсынын әкеп, патшаға тартыпты. Бұл аударамада орын алмастыру ... ... ... ... ... ... бір ... тұрған сөзді аударма тексте бұл
сөйлемнен келесі бір сөйлемге көшіріп аударуға тура келеді:
Мен базардан сатып алған телпекті кидім.
Бір ұзын ... бар ... ... ... еді. ... ... красную шапку, которую утром купил в базаре.
Это была охоничья шапка, с очень-очень длинным козырьком.
Бұл ... орын ... ... ... ... ... - ... екі сөйлемде де қайталануы.
Құрмаластың компоненттерінің аударуда орын өзгертуі – заңды құбылыс.
Бір мысалы:
Я в отчаянье, если бы Вы на то не ... ... сіз ... ... мен ... ... едім.
Түпнұсқа текст құрамындағы аяқталған сөйлемдердің аударма тексте ... яғни ... ... ... немесе басқа абзацқа көшуі
мүмкін. Бұған ... ... Джек ... ... әңгімесін аударуынан
келтіруге болады. Аударма текстегі ең алғашқы ... екі ... ... ! Қасқыр! Қасқыр! - деп, Медж итін ... тұр ... екі ... аузына сұғып тұрып, қатты ысқырып жібереді. Бұндағы
1 сөйлем түпнұсқада 6-шы абзацта тұр:
- Волк! Волк ... - ... ... Ал 2-ші ... 8-ші ... тұр:
Ирвин сунул себе в род оба ... и его ... ... к зову ... қараған адамға бұл ауыстыруда мән жоқ сияқты болып көрінуі ... ... ... ... ол кейінгі сөйлемдегі «.. .свист
присоединился к зову Медж» деген бөліктің ... ... ... ... екенін, аударма тексте ... ... ... түйсінген. [9]
2. Ауыстыру. Бұл - ... ... сөз ... ... ... ... ... т.с.с. аударма тексте
бұлардан өзгеше тілдік ... ... ... ... ... ... аудармада есімдік арқылы
беріледі, кейде керісінше де болуы мүмкін. Бұл бір сөзді ... ... ... ... ... зат есім ... етістік түрінде беріле алады. Мысалы:
Свист его был сильным. - Ол қатты ысқырды. Бұл ... ... ... ... деп аударса, түпнұсқа мәні өзгеріп оны қазақша «ашуы қатты ... ... ... ... мүмкін.
Орыс тілінен қазақ тіліне аударуда сын есімдердің зат есімге ауысып
отыруы - жиі ... ... ... ... – Ағылшын үкіметі, серебряная ложка - күміс
қасық, мамино пальто - ... ... ... орыс ... ... зат ... ... тіліне сын есім
түрінде де беріледі: Девушка из города - қалалық қыз, ... с ... ... адам ... ... ауыстыру. Ауыстырудың бұл түрі орыс тілі мен қазақ
тілі мысалында алсақ, мынадай тұстарда кездеседі: Книга ... ... ... ... оқып ... Бұл аударуда толықтауыш бастауышқа ... ... ... ... ... қазақ тіліне сол түрде аударылмайды.
Орыс сөйлеміндегі пысықтауыш қазақ тіліне бастауыш түрінде ... В ... ... ...... ... ... тұр еді Бұл ауысуға
себеп орыс тіліндегі бастауыш пен ... ... ... ... ... ... ... мүшелерін ауыстыруда сөйлемдегі коммуникативтілік мүддені еске
ұстаған жөн. Мәселен, У них был долгий, ... ... ... ... ... ... ... Олар ұзақ, шын жүректен әңгімелесті;
2. Олардың әңгімесі ашық та ұзақ болды.
Егер түпнұсқа авторы ... ... ден ... ... ... ... ... болар еді де, ал өткен әңгіменін сипатын ... ... ... ... ... болып шығар еді.
Құрмалас сөйлем көлеміндегі ауыстырулар. Құрмалас сөйлем құрылысына
байланысты ... ... ... ... орыс
тілінен қазақ тіліне аударуда жиі кездеседі.
1. Жай сөйлемді құрмалас сөйлем етіп ... ... ... жай ... етіп аудару;
3. Басыңқы сөйлемді бағынышты етіп немесе бағыныңқыны басыңқы етіп
аудару;
4. Сабақтастың ... ... етіп ... ... ... етіп ... Жалғаулықты байланысты жалғаулықсыз етіп не, керісінше, жалғаулықсыз
байланысты жалғаулықты етіп аудару.
Бұл трансформациялардың бірінші түрі орыс тілінен қазақ тіліне ... ... ... байқадық, ал қазақ тілінен орыс тіліне аударуда жиі
кездеседі. Мысалы: Тың жерді игерудің не екенін білемісің ?- Ты ... ... ... ... (М.И.)
Құрмалас сөйлемді жай сөйлем етіп аудару орыс ... ... ... жиі ... Әсіресе орыс тіліндегі «который», «что» т.с.с.
жалғаулықтар арқылы байланысқан құрмалас қазақ ... ... жай ... ... ... В моей небольшой библиотеке сохраняются лишь
те книги, к ... я ... ... ... - ... ... мен әрқашан қайта қауытып отыратын кітаптар ғана сақталады.
(Ауд. ... Что ... ... всякий знает - Қасқырдың қомағай екепін
әркім біледі. (Крыловтан аударған - ... ... дом, куда ... ... в ... ... сада (Чехов) - Ал көшіп кірген оңаша
үй саябақтың ең тупкірінде тұратып еді. (Ауд. ... ... ... ... ... бір түріне түпнұсқадағы
құрмалас сөйлемді мүшелеп бірнеше жай сөйлем етіп аудару ... ... ... ... ... ... ... келтірілген.
Басыңқы тұрғының бағыныңқыға ауысуы. ... ... ... по ... ... того, как отряд остановился в центре города и
начал размещатъся по квартирам (Н.О.) –
Отряд қалашық орталығына келіп орналасқаннан соң ... ... ... ... ... кездеседі, дегенмең синтаксистік тузілімнін
терең мағынасын білу - ... ... ... ... ... ... тілінде
сабақтас құрмалас сөйлемндігі компоненттері жалғаулық ... ... ... ... ... ... ... салалас
құрмаласқа тән. Ал орыс тіліндн сабақтас құрмалас ... ... бар. Орыс ... осы ... ... ... қазақ тіліне аударғанда салаласқа ауысып кетеді. Мысалы:
Она была ... ... что ... не ... за ней ухаживать
(Гранин) —
Оның сұлу болғандығы сондай, оған қырындауға ешкім бата алмас еді.
2.2 Аудармадағы грамматикалық және ... ... ... ... ... байланысқа ауыстыру. Қазақ тілінде
жалғаулық арқылы ... ... ... құрайтын сыңарлар ... оның ... ... ... ... ... қарым-
қатынасты анықтауда ерекше қызмет атқармайды.
Жалғаулықтар қатыспай тұрып-ақ құрмалас ... ... ... ... аламыз. Ал орыс ... ... ... ... ... ... ... Осы себепті
орыс тіліндегі жалғаулықты байланысты қазақ тіліне жалғаулықпен ... ... Бұл ... аударудың мәні де осында.
Лексикалық аударулар. Бұл туралы негізгі ... ... ... ... ... Сондықтан біз бір ғана жайтқа
ғана тоқталамыз.
Екі тілдегі сөздердің ... ... әр ... болады, соған
байланысты түпнұсқа тіліндегі кең мағыналы сөздерді ... ... ... ... ... ... ... тар мағыналы ... кең ... ... ... ... ... ... - нақтыландыру
(конкретизация), екіншісін жалпыландыру (генерализация) деп атайды.
Себеп пен салдарға байланысты ауыстыруларды Л.С. Бархударов лексикалық
ауыстырулардың аясында қарастырады. Біздіңше, бұл ... ... ... жөн. Тіл ... ... ... ... аудару. (Антонимический перевод), шендестіре аудару
дегеніміз - түпнұсқадағы болымды ... ... ... я, ... болымсыз мағынаны болымды етіп аудару. Мысалы: Я ... - Мен ... ... тұрған жоқпын. Вспомнил я об этом, когда мы ... ... весь ... - Мен бұны ... ... байқаған жоқпын.
Болымдыны болымсыз етіп аударуға ... ... ... на ... ... чем в ... ... ақпан болмай жерге оралманды.
Компенсация (орын толтыру). Бұл тәсіл түпнұсқа ... ... ... ... ... дәлме-дәл баламасы болмауына байланысты
аудармашының оны басқаша тәсілдермен және дәл сол ... ... ... ... бір ... түпнұсқа сөзінің орнын толтыруға қызмет етеді.
Бұндай жағдайда кейбір сөз суреттеле, сипаттала аударылуы ... ... ... ... ... белгілі бір сөздің не элементтің
айтылмауы көрінбей тұруы мүмкін. Ал аударуда сол ... ... ... ... ... ... қосу ... қолданылады:
Слава народам Казахстана! — Қазақстан халықтарының даңқы арта берсін!
Решения сессии — в жизнь. - Сессия шешімдерін жүзеге асырайық.
Қосуға байланысты тағы бір ... ... ... ... ... ... хабары болмауымен байланысты. Мәселен,
«Олар Припятьке таяды» деген сөйлемге осы ... ... ... ... деп беру ұтымды болуы мүмкін, өйткені қазақ оқырманы «Припяттің»
өзен, қала әлде село аты ... ... ... ... Тағы бір ... ... ... күні келді - Ол жексенбіде шіркеуге баратын күні келді.
Түсіріп тастау. Бұл – мәні жағынан қосуға ... ... ... үстінде
түпнұсқадағы мағыналық тұрғыдан басы артық сөздер, оларды алып тастаса да,
мағына мазмұнды өзгеріске ұшыратпайтын сөздер түсірілуі мүмкін.
Мұндай басы ... ... ... ... ... болатыны
байқалады. Мысалы, орыс тілінде «каждая минута времени», «в апреле месяце,
промышленная индустрия» сияқты тіркестер қолданылады, бұларды ... ... ... «өнеркәсіп» деп аударуға болады, өйткені «минут» сөзінің
өзі ... ... ал ... ай аты ... ... ... «индустрия» бірақ ұтымды береді.
Келесі бір кездесетін құбылыс, орыс тілінің ... ... ... ... ... ... ... қалады. Мысалы:
Солдаты остановились у дома, хозяин встретил их. –
Солдаттар үй жанына келіп тоқтады. Үй иесі қарсы алды.
Қазақ тілі ... ... бір ... сол, ... ... ... жалғаулықты, жалғаулықсыз болуы көбіне
мағына өзгертпейді. Ал орыс тілі ... үшін бұл - ... ... орыс ... ... жалғаулықтарды аудармай-ақ түсіріп тастауға
болады. Мысалы:
Пошла бы и она в лес, но ... ие с кем ... ... да ... ... еді, ... қалдырып кетер ешкім жоқ. Байқап
отырғандай, орыс тілінде ... ... ... ... ғана беріліп
тұр.
ҚОРЫТЫНДЫ
Аударма — әдебиеттің кең арналы, мол саласының бірі. Аударманың сөз
дамытудағы мәні де ... зор. ... ... ... ... таңдаулы әдеби ... ... ... ... ... Қазір жер жүзі әдебиетінің көптеген тамаша туындылары
қазақ ... ... ... ... ... ... туындылары
да басқа тілдерге аударылып келеді. Аударма арқылы ... ... беки ... ... курстық жұмыстың І- тарауында мынадай мәселелер
қарастырылады: Жер ... ... ... ... ... тілі ... ... ортасы мен шаруашылық қалпына сәйкес рухани дүниетанымы
қалыптасатыны мәлім.
Қазақ тіліндегі аударма ...... ... арасында
салыстырмалы түрде кенжелеу қалғандығы жасырын емес. Дегенмен, бұл бағытта
да қыруар іс біженіне әлем ... ... ... ... ... ... ... куә.
Аудару деген сөзді әркім-ақ оп-оңай түсінгенмен, оның теориялық-
методикалық концепциясын таратып, аналитикалық ... ... ... ... ... келгенде, күрделі тақырыпка бел буып, аударматанудың
лингвистикалық және лингвомәдени мәселелеріне ... ... ... құнарлы ойларымен куанткан Айман Алдашеваның монографиясын атап өту
керек. Ғалым ... және ... ... ... деген тарауында қыры
көп құбылыстың күллі ішкі иірімдеріне кәсіби маман ретінде пайымдама ... ... ... ... ... ... Оның аударма
туралы сипаттамасына бір сәт құлақ салалық: «Аударма — бір ... ... ... тіл ... жеткізу; сондай-ақ, осы іс-әрекет арқылы алынған
нәтиже, текст, туынды. Тақырыбы, мазмұны, ... ... ... ... ... ... теңбе-тең баламасы жасалуға тиіс. Функциональды
теңбе-тен, балама — түпнұсқа мен аударылатын (аударылған) мәтіннің ... ... ... ... ... ... ... яғни түпнұсқа
қандайлық ақпараттық ықпал ету, ... ... ... аударылған
мәтін де сондайлық қызметте көрінуі қажет ... сөз. Бұл ... ... ... тілінің) лексикалық құрамына, грамматикалық-синтаксистік
құрылымына қозғау салады, ... ... ... ... ... ... ... үшін аудармашының кем дегенде екі халықтың тілін
білуі шарт. Онсыз аударма сапасы ойдағыдай ... ... ... ... ... ... Аудармада сөз қолдану, ойдың
мағынасына толық жеткізу, көркемділігін ... ... ... ... назар аударылады. Сондай-ақ идея, өмір ... ... ... ... ... ... керек. Мәселен М. Әуезовтің
"Абай жолы" романының орыс тіліне аударылуы ... ... ... болды
дей аламыз.
ІІ-тарауында: Көбіне түпнұсқа тілі мен ... ... көп мән ... ... ... ... ... жүйе
емес, нақты тілдік текст екеніне назар аударып отырдық. Аудармашының жұмысы
осы нақты текстің тіліне байланысты істелетін ... ... ... ... ... ... сөз осы ... әрекеттер туралы.
Аудармада бара-барлыққа жету аудармашыдан әр қилы тіларалық өзгертулер
жасай білуді ... ... ... өзгертулер аударматануда трансформациялар
деп аталып жүр. Бұндай трансформациялар ... ... ... ... ... аударма тіл нормаларын сақтай отырып жеткізу
мақсатына бағындырылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Аудармашыға көмек// Астана – 2005, 63-69 ... Ж.А. ... ... ... ... ... М. Әлімбаевтің аудармасы
4. Теория перевода//Алматы, 1998
5. Бұл фактілер ... ... ... 1991 жылы «Екі ... еркін
сөйлейміз» сериясымен шыққан Джек Лондон «Қасқыр Полк» атты кітабының 1,2-
беттерінен алынды.
6. Алдашев А. ... ... және ... мәселелер. — А.
«Арыс», 1998, 69-70-беттер.
7. Байтұрсынов А. Ақ жол: ... мен ... ... ... және
әдеби зерттеу. —А. Жалын, 1991, 7-бет.
8. Сэмюэл Н. Крамер. История ... в ... М. ... ... Ақыпбекұлы Ө. Тіл – мемлекет тірегі- Тараз, 2003 ж.
10. Терминологиялық хабаршы, № 7- ...... ... ... №9 - Астана – 2004
12. Терминологиялық хабаршы, №11 - Астана – 2002
13. Алдашева А. «Ресми іс – ... ... ... «Тіл және ... ... №16 ... К. Юсупов. Толғауы тоқсан қызыл тіл- Егемен Қазақстан, 2001- 3 мамыр
16. Сыздық Р. Қазақ тілінің анықтағышы- Астана, 2000
-----------------------
[1] Әуезов М. ... және ... - ... ... ... ... - А., 1962. - Б. ... Бурхударов Л. С. - Язык и ... ... ... С. ... М. Әуезов. Л. Толстойдың «Думаннан соң» атты әңгімесінің аудармасы
[4] Сатыбалдиев Ә. - ... ... А. ... 1987. -Б. ... ... Ә. - ... еңбек. Б. 142-149.
[6] Аудармашыға көмек// Астана – 2005, 63-69 бб.
[7] Ж.А. Жақыпов Аударматануды аңдату//Астана- ... ... М. ... ... Бұл ... Алматы, «Жалын» баспасынан 1991 жылы «Екі тілде еркін
сөйлейміз» сериясымен шыққан Джек Лондон «Қасқыр Полк» атты кітабының ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«жазбаша аударма практикасы» пәнін оқытудан әдістемелік нұсқаулар10 бет
Ауызша және жазбаша аудармада грамматикалық және лексикалық тәсілдер23 бет
Лексикалық трансформацияларды аударудың ерекшеліктері65 бет
Түпнұсқа тілі мен аударма тілінің грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдағы рөлі18 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Техникалық мәтінді аударуда кездесетін грамматикалық мәселелер34 бет
5-6 жастағы балалардың грамматикалық дағдыларын қалыптастыру (2015 жылғы. 5-ке тапсырылды)56 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет
Абай «Қарасөздерінің» ағылшын тіліне аударылған нұсқасындағы прагматикалық аспектісі, сонымен қатар лексикалық және стилистикалық жағынан қарастырылған сәйкестіктерді анықтау арқылы қазақ аударматану ғылымының дербес теориясы мен практикасына қатысты жалпы тұжырымдар43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь