Аударма кезіндегі сөз құрылымын өзгерту

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І БӨЛІМ АУДАРМА КЕЗІНДЕГІ СӨЗ ҚҰРЫЛЫМЫН ӨЗГЕРТУ ... ... ...4
1.1. ЛЕКСИКАНЫ ІРІКТЕУ КРИТЕРИЙЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. ЛЕКСИКА ТІЛ БІЛІМІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3. АУДАРМАДА ЛЕКСИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛМЕН ЖҰМЫС ... ... ... ... ... .8
ІІ БӨЛІМ. АУДАРМА КЕЗІНДЕГІ ЖАЛПЫ МАЗМҰН, ОНЫҢ ҚҰРАМДАС БӨЛІКТЕРІ ЖӘНЕ МАҚСАТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
2.1. ШЕТЕЛ ТІЛІН ТІЛДІК ЕМЕС ЖОҒАРҒЫ ОҚУ ОРНЫНДА АУДАРУДЫҢ МАЗМҰНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
2.2. ШЕТЕЛ ТІЛІН АУДАРУДА ЛЕКСИКАНЫҢ МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ОНЫ МЕҢГЕРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.3. СӨЗДІК МИНИМУММЕН ЖҰМЫС ЖАСАУ ӘДІСТЕМЕСІ ... ... ... ... 17
2.4. ТӘЖІРИБЕЛІК АУДАРУДЫҢ ҚОРЫТЫНДЫСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
ҚОСЫМША
Ақпаратты беру кезінде, әдетте, іс-әрекеттің мағынасын, қызметін, немесе процесті. Зерттеу жұмысының объектісі аударма кезіндегі сөз құрылымын аудару. Зерттеу жұмысы аударылу мәселелері болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Аударма кезіндегі сөз құрылымын аудару болып табылады.
Курстық жұмыста белгіленген мақсаттарға қол жеткізу үшін келесі нұсқаулар:
1) таңдалған тақырып бойынша әдебиеттерді қарастыру;
2) лексиканы іріктеу критерийлері;
3) аударма кезіндегі жалпы мазмұнды талдау;
4) таңдалған мысалдардың мағыналарының ерекшеліктерін, ұқсастықтарын талдау.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Берілген зерттеу курстық жұмысының мақсаты – аударма кезіндегі сөз құрылымын өзгертуді зерттеу болып табылады.
«Аударма кезіндегі сөз құрылымын өзгерту» атты бірінші бөлімде, «Аударма кезіндегі жалпы мазмұн, оның құрамдас бөліктері және мақсаттары» атты екінші бөлімде, қорытындыда зерттеу кезіндегі басты нәтижелер тақыланады.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Аударма кезіндегі сөз құрылымын өзгерту орын алмастыру арқылы жасалады. Бұл - аудару үстінде түпнұсқа тілдегі элементтердің орналасу тәртібін аударма тесксте өзгертіп беру. Алмастырылатын, әдетте, сөздер, сөз тіркестері, құрмалас сөйлемдерді құрастырушы сыңарлардың орын тәртібі, дербес сөйлемдердің тіркестегі орны. Бұл трансформацияны мына мысалдар арқылы талдап көрсетуге болады. “Therefore, mon ami, I fear that you must forswear your beauty sleep tonight, and join me in my all-night vigil in that flat below – armed with that excellent revolver of yours, bien entendu!” , “Соған қарағанда, достым, бүгін
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Артықбаева А. Қ. «Методика обучения монологической устной речи в языковом вузе» . Канд. Дисс. – М: 1982, -240.
2. Артемова А.Ф., Леонович О.А. «Английские имена собственные и поплнение словарного состава»ИЯШ, 2005, №1, 101-102 стр.
3. Andrian Wallwork “Business options” Oxford, 2000
4. Алдашева А., Әнесов Ғ., Сарыбаев Ш. «Қазақ лексикасындағы жаңа қолданыстар» Алматы, «Санат»1990, 136-бет.
5. Әбдіғалиев С.А. «Неміс тілін аударудың негіздері». Алматы, «Қазақ университеті».1992, 58-59 беттер
6. Байынқол Қ. «Сөздіктер». ҚХҚ және ӘТУ, Хабаршысы, №2, (6), 2003, 39-40 беттер.
7. Бухбиндер В.А., Штраус В.Н. «Основы методики преподавания иностранных языков». Киев, «Высшая школа»1986.
8. Бенюх О.П., Чернов Г.В. «Русско - английский словарь». Москва, 1964.
9. Белбаева М. «Қазіргі қазақ тілі лексикологиясы». Алматы, «Білім»1976, 10-11 беттер.
10. Гез Н.И. «Теория обучения иностранным языкам». Лингводидактика и методика. М., «Высшая школа»; 1982, 42-46 стр.
11. Гальскова Н.Д. «Проблема целей и содержания обучения иностранным языкам». ИЯШ, 2004, №1 стр 3-4
12. Гальскова Н.Д. «Современная методика обучения иностранным. языкам». Москва, «Академия» 2000, стр. 79-85
13. Григорев В.Б. Христорожденственный // ВШ, 1986, №5, с 86.
14. Дуанина Б.И. «Аударма мәселесінің қазіргі технологиялық жақтары». Москва, «Высшая школа»1979, 34-36 стр
15. Джин Л.К. «Характеристика словаря-миниммума банковской терминологии». Вестник, 2001, №3, стр. 124-129
16. Жданова И.Ф., Вартумян Э.А. «Англо-руский экономический словарь». Москва, «Руский язык» 2001.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
І БӨЛІМ АУДАРМА КЕЗІНДЕГІ СӨЗ ҚҰРЫЛЫМЫН ӨЗГЕРТУ...........4
1.1. ЛЕКСИКАНЫ ІРІКТЕУ
КРИТЕРИЙЛЕРІ....................................................4
1.2. ЛЕКСИКА ... ... ... ... ... ... ... КЕЗІНДЕГІ ЖАЛПЫ МАЗМҰН, ОНЫҢ ҚҰРАМДАС БӨЛІКТЕРІ ЖӘНЕ
МАҚСАТТАРЫ......................................10
2.1. ШЕТЕЛ ... ... ЕМЕС ... ОҚУ ОРНЫНДА АУДАРУДЫҢ
МАЗМҰНЫ.....................................................................
............10
2.2. ШЕТЕЛ ТІЛІН АУДАРУДА ЛЕКСИКАНЫҢ МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... ... ... ... ... АУДАРУДЫҢ ҚОРЫТЫНДЫСЫ...................................20
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................22
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................25
ҚОСЫМША
КІРІСПЕ
Ақпаратты беру кезінде, әдетте, іс-әрекеттің мағынасын, ... ... ... жұмысының объектісі аударма кезіндегі сөз
құрылымын аудару. Зерттеу жұмысы аударылу мәселелері ... ... ... ... мен ... ... ... сөз
құрылымын аудару болып табылады.
Курстық жұмыста белгіленген мақсаттарға қол ... үшін ... ... ... ... ... қарастыру;
2) лексиканы іріктеу критерийлері;
3) аударма кезіндегі жалпы мазмұнды ... ... ... мағыналарының ерекшеліктерін, ұқсастықтарын
талдау.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен ... ... ... ... ...... кезіндегі сөз құрылымын өзгертуді зерттеу болып
табылады.
«Аударма кезіндегі сөз құрылымын ... атты ... ... ... ... ... оның ... бөліктері және мақсаттары»
атты екінші бөлімде, қорытындыда зерттеу кезіндегі ... ... ... өзектілігі. Аударма кезіндегі сөз құрылымын
өзгерту орын алмастыру арқылы жасалады. Бұл - ... ... ... ... ... ... ... тесксте өзгертіп беру.
Алмастырылатын, әдетте, сөздер, сөз тіркестері, ... ... ... орын ... дербес сөйлемдердің тіркестегі орны.
Бұл трансформацияны мына ... ... ... ... ... mon ami, I fear that you must forswear your beauty ... and join me in my all-night vigil in that flat below – armed with
that excellent revolver of yours, bien ... , ... ... ... ... ... қиып, төменгі пәтерде менімен бірге түні ... ... ... тура ... Әрине, әлгі тапаншаңды өзіңмен бірге ала
жүрсең, абзал болар еді”. Бұл ... ... ... ... ... түні бойы ... ... Бұл аударманы сөзбе-сөз аударма әдісіне
жатқыза аламыз. Мұндағы ... ... сөзі ... түні бойы ... Алайда бастапқы тілде екінші орында тұрған сөз аудармада бірінші
орынға шыққанын айта кеткен жөн. Бұл ... бұл ... орын ... жатқызуға болады.
Зерттеуде қолданылатын әдістемелер негізі. Зерттеуде негізгі тәсіл
ретінде аудармалардың мәтінін ... ... ... ... ... ... ... жұмысы кіріспеден, ІІ бөлімнен,
қорытындыдан, пайдаланылған ... және ... ... ... ... ... СӨЗ ... ӨЗГЕРТУ
1.1. ЛЕКСИКАНЫ ІРІКТЕУ КРИТЕРИЙЛЕРІ
Аударма кезінде сол тілдің барлық сөздік қорын меңгеру мүмкін емес,
өйткені шетел тілін аударуға ... ... ... ... ... ... іріктеудің негізгі принциптерін біршама толық түрде
қамтыған Рахманов И.В. ең ... ... ... пен ... ... қажеттігін атап көрсетеді. Ол әуелі пассивтік сөздікті іріктеу
принциптерін келтіреді:
1) сөздердің ... ... ... шектелмегендігі
3) семантикалық құндылығы
4) сөз тудыру құндылығы
5) көп мағыналылығы
6) көмекші сөз ретінде қолданылу мүмкіндігі
7) ... ... ... ... ... ... қосымша принциптер. Осы
принциптер негізінде пассивтік сөздікті іріктеп алған соң, соның ... ... ... алу ... үшін ... ... ... қосымша тағы да екі принцип
қолданылады: Синонимдерді минимумға ... және ... ... ... ... ... ... жүрген сөздерді іріктеу
принциптерін үш топқа бөледі: I топ статистикалық принциптер, II ... ... III топ – ... ... Бұл ... тығыз байланысты және жоғарыда ... ... ... оларды одан әрі дамытады. Бұл принциптер мыналар:
I топқа ... ... ...... ... ... ... көп тарағандығы сөздің қолданылу жиілігі деп оның бір мәтінен немесе
зерттелген мәтіндердің ... неше рет ... ... ... Ал оның ... ... зерттелген мәтіндерде сол сөздің кездесуі (әр мәтінде
ең болмаса бір рет кездесуі). Сөздерді минимумға іріктеп алу үшін ... ... ... ... ... пайдаланған жөн.
II топқа шетел тілдерін аудару мақсатын ескеретін ... ... ... лексиканы бір бөлек, пассивтік лексиканы бір бөлек ... ... ... Бұл топқа жататын принциптер мыналар:
а) бағдарламада ... ... ... ... Бұл
принцип бойынша минимумға тек оқытылатын тақырыптарға сәйкес келетін сөздер
ғана енгізіледі.
ә) ұғымды бейнелеу принципі, яғни ... ... ... қатысатын сөздерді енгізу принципі. Бұл принцип негізінде арнайы
терминдер мен ... ... ғана ... ... ... ... минимумға енгізілмейді.
б) семантикалық принцип бойынша минимумға бағдарламалық тақырыптарға
байланысты аса ... ... ... ... ... жататын принциптер мыналар:
а) сөздердің бір-бірімен тіркесу қабілетін ескеру. Бұл принципке
негізінде минимумға ... көп ... ... көптеген сөз
тіркестерін құрайтын сөз енгізіледі.
ә) сөз тудыру құндылығы, яғни ... ... ... ... болу
қабілеті. Бұл принцип бойынша неғұрлым көп туынды сөздерге негіз бола
алатын ... жаңа ... ... ... өз ... ... мүмкіндік
беретін сөздер алынады.
б) сөздің көп мағыналылығын ескеру принципі.
в) минимумға стилистикалық ... ... ... ... ... ... әр ... стилінде қолданылатын сөздер іріктеліп
алынады.
г) сөздердің көмекші сөз ретінде қолданылу мүмкіндігін ескеру принципі
және синоинмдерді минимумға ... ... ... ... I, II топ принциптері толық пайдаланылады
да, III топ принциптерінің кейбіреулері қолданылады: синонимдерді енгізбеу,
тіркесу қабілеті, сөз ... ... және көп ... принциптері.
Пасивтік сөздерді іріктеуде I топ принциптері мен семантикалық принцип
сөз тудыру құндылығы көп мағыналық принциптері және тақырыпқа ... ... ТІЛ ... бір ... ... ... лексика деп аталады. Лексика
тіл білімінде сөздік құрам деген терминнің синонимі ретінде ... ... ... ... ... бір ... ... сөз байлығы
деген ұғымды білдіреді.
Балақаев М.: «... сөз байлығын молайту, сөз тіркестерін, сөйлемдерді
дұрыс түсініп, дұрыс ... ... ... ... ... ... оқу-қазақ тілі студенттердің бәріне ортақ, бәріне тиісті талаптар» -
дегені орынды пікір.
Аударма сөздігінде, ... шет ... ... ... ... ол ... шығу тегі, қай тілдік сөз екені
көрсетіледі. Аталған «Сөздікте» ... ... ... ... ғана шығу
төркіні, қай тілдік сөз екені көрсетілген. Мысалы: Price – цена, ... ... ... ... ... сөздің біреуі – цена, баға ... ... ғана оның ... ... ... ... сөздік», «Тарихи сөздік» деп аталатын ... ... ... ... сөздердің қалай жазылатындығы көрсетіледі,
бұл сөздік дұрыс жазудың ... ... ... ... ... ескі ... нұсқаларында қолданылған сөздер
хронологиялық тәртіппен беріледі де, олардың мағыналары ... ... ... ертеде қолданылған сөздерге тарихи тұрғыдан түсінік
беріледі. Мұндай сөздік ерте уақытта жазылған ескерткіштерді, ... үшін өте ... ... ... үшін ... ... ... жете білу қажет. Мұнымен бірге, лексикографиялық жұмыс
лексикографтардан ... ... ... оның ... ... атты салаларын жете білуді қажет ... ... ... үшін стилистика мен грамматика мәселелерін
де жете меңгере білу қажет.
Сөздік – белгілі бір тілдегі ... бір ... ... (сөз
тіркестерінің, фразеологизмдердің ) жиынтығын көрсететін анықтамалық құрал.
Сөздікте сөздер белгілі бір тәртіппен орналасады да, олар не ... ... не ... ... ... ... сөздік әлгі тіл
туралы, сол тілдегі сөздер, олардың ... ... әр ... ... ... міндеті – тіліміздің лексикалық байлығын (сөздерді, сөз
тіркестерін) түгел жинап, ... ... ... ... ... ... ... сөздікке ендіру; сөйтіп әрбір тұрақты тіркеске тілдік
тұрғыдан жан-жақты сипаттама беру.
Сөздіктегі сөздерге сипаттама екі ... ... Бірі – ... сыртқы құрылымы жағынан, екіншісі – олардың мазмұны жағынан.
Мазмұны жағынан тілдік бірліктердің мағыналары ашылып, ... ... ... ... ... Ал құрылымы жағынан әрбір сөз бен
тіркес туралы оқырманға неғұрлым мол тілдік ... ... ... т.б.) ... ... ... кең жолға қою үшін бұрынғыдай тек орысша-қазақша ... ... ... ғана емес, сонымен бірге, олардың шеңберін
үлкейтіп, ағылшынша-орысша-қазақша деген сияқты ... ... ... ... ... ... қана қоймай бірте-бірте олардың ... ... ... ... беру ... ғана ... ... ұстанымдары (принциптері) айқындалады,
теориясы дамиды, тәжірибесі артады.
1.3. ... ... ... ... ... түгел меңгерту мүмкін емес екені туралы айтылады.
Ең алдымен лексикалық материалдарды ... ... ... үшін, не мақсатқа арналғанын анықтап алу қажет.
Жоғарыда айтылғандй шетел тілі аспектілерінің ішінде аса ... ... ... ... ... бола ... да, адамдар арасында
қатынас болуы мүмкін, олар бір-бірімен түсінісе алады. Демек, сөзде кейбір
грамматикалық қателердің болуы, сол ... ... ... келтірмейді. Ал
басқа біреудің сөзін түсіну үшін ... өз ойын ... ... үшін қажетті
лексиканы білмеген жағдайда коммуникация бола алмайды, яғни ... ... ... алмаймыз, өз ойымызды да айтып жеткізе алмаймыз.Сондықтан
шетел тілін аударуда лексиканы ... ... ... Олай ... көп ... бөлу ... Әрине, бұл айтылғаннан лексиканы меңгеру өз
алдына ... ... екен ... ... ... ... қандай зор болғанымен лексиканы меңгеру аударудың мақсаты емес,
тек сол ... ... өте ... ... ... ... ... үшін
емес, оны сөзде қолдана алу үшін меңгеру керек, яғни басқа адамдардың сөзін
оқып немесе тыңдап түсіну, өз ойын ... ... ... ... жеткізу үшін
қажетті лексиканы қолдана алатындай шамада меңгеру жөн. ... ... ... ... мен ... ... ... емес.
Тіл – қатысым мақсатына қол жеткізу үшін ... және ... ... ... ... мен ұғым ... жиынтығын көрсете
алады. Тілді аударудағы басты мақсат – үйренуші өз ойын ... айта ... ... ... мыналарды еске ұстау керек:
1. Аударма кезіндегі сөз ... ... ... ... білгенге,
жеңілден қиынға, нақтыдан жалпыға және қысқадан кеңейтуге) жүргізу;
2. Аудару күнделікті өмірде жиі ... ... ... Оқу материалдары шындыққа сай, күнделікті тіршілік аясында алынуы.
Ағылшын тілінің базалық деңгейін білу үшін 3000 сөз ... ... ... ... Осы 3000 ... 500-і ... 500-і сын ... 1500-і
зат есім, қалған сөз табы 500 бірлікті ... ... ... ... үшін ... сөз жеткілікті екеніне шет елдік ... ... ... ... Джин Л.К. ... ... сөйлейтін адамдар
күнделікті қарым-қатынас барысында 2500 ... ... ... ... 1000 сөз ... екендігін айтады. М.Уэст кез-келген ... үшін 2000 сөз ... ... Яғни ... ... ... ... болады[1].
Лексикалық минимум 400-600 бірлік таңба
Сөзжасам. Сөз тудырушы жұрнақтар. Зат есім тудыратын жұрнақтар: er/-or,
ment, -ance/-ence,-ing, - ness, - ... - ... есім ... ... ... -ful, ... жұрнақтары. Конверсиялық сөзжасау әдісі.
ІІ БӨЛІМ. АУДАРМА КЕЗІНДЕГІ ЖАЛПЫ МАЗМҰН, ОНЫҢ ҚҰРАМДАС БӨЛІКТЕРІ ЖӘНЕ
МАҚСАТТАРЫ
2.1. ШЕТЕЛ ТІЛІН ТІЛДІК ЕМЕС ... ОҚУ ... ... ... ... ... және оның құрамдас бөліктері тіл
құбылыстарының, ... ... тек бір ... бөлігін қамтиды.
Осыған орай, методикада «тіл мен сөз материалдарының минимумы» деген ... Бұл ... алға ... ... ... қажетті тілдік материалдың ең
аз көлемі, тақырыптар ... мен ... ... ... Әр ... критерийлерге сүйене отырып іріктеледі. Осы жерде ... ... ... бастау керек деген сұрақ туады.
Іріктеліп алынуға тиісті аудару мазмұнының бірінші әлементі – тақырып
минимумы, яғни әуелі тақырып ... ... алу ... ... ... тұрып, мәтіндерді, сөздерді іріктеу мүмкін емес. Сонан соң ... ... тіл ... мен ... ... іріктеуге кірісу
керек.
Тіл материалын (лексиканы, фонетиканы, грамматиканы) іріктеп алуда
жетекші ... ... ... Ең ... ... ... ... соған
сәйкес грамматикалық материал іріктеледі. Грамматикалық ережелер сөздермен
жұмыс істеуге жетекші ... ... Ол үшін ... ... грамматикалық
ережелер көптеген сөздерді қамтуы керек. Әйтпесе, олар өз қызметін атқара
алмайды. Сондықтан әуелі лексикалық минимумды, ... соң ... ... ... оларды жинақтап қорытатын грамматикалық ережелерді іріктеп
алу керек. Бұдан кейін тіл материалы мен тақырыптар ... ... ... мен ана ... жоқ ... ... ... болады.
Лингвистика мен әдістеме ғылымдарында әдетте продуктивті сөзде
қолданылатын тілдік материал – ... ... ал ... ... ...... ... деп аталады. Бұлардың айырмашылығын
лексиканы меңгерудегі ерекшелік арқылы көрсетуге болады. Белгілі бір ... үшін ... ... сол ... ... оның грамматикалық
формаларын, мағыналарын және ең ... оның ... ... тіркесу
мүмкіндігін білу керек. Рецептивтік сөзде (пассивтік материал) ... ... ... жоқ, ... ... (оқырман) сөздерді өзі
тіркестірмейді, тіркестер дайын күйде берілген. Бұл ... ... ... ... ... ... ... білу керек, оны танып, мағынасымен
ұштастыра білу керек.
Алайда активтік сөзбен пассивтік сөздің ... ... ... олардың
сипаттары да әр түрлі болады. Сол сияқты ... ... ... ... ... ... мен пассивті түрде меңгерілетіндері
бар.
Әр ... ... тіл ... ... тіл ... ... өзінде әлдеқайда кем болады. Шетел тілін аударуда да продуктивтік
сөз үшін қажетті активтік тіл ... ... сөз үшін ... материалдан әлдеқайда кемірек болуы керек, сонымен қатар активтік
түрде ... ... ... ... грамматика) пассивтік
миинмумның құрамына соның бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... дағдылар үлкен рөл атқарады.
Сондықтан аудару процесін дұрыс ұйымдастыру үшін ... ... ... ... білу ... тілін аударуда білім деп сөздерді олардың мағыналарын,
формаларын білуді, ... ... сөз бен ... ... осы ... ... ... операцияларға қажетті
мәліметтерді меңгеруді айтамыз.
Сонымен, шетел тілінде ... ... ... ... ... және ... сөз ... лексикалық материалды қолдану
әрекетін автоматтандыру деп айтуға болады.
Сонымен қатар аударудың мазмұнына сөз ... да ... ... ... ... сияқты. Олай болса, аударудың мазмұны мынадай компонеттерден
тұрады: арнайы іріктеліп алынған, ... ... тіл ... ... ... және ... ... және жазбаша сөзді дамытуға негіз болып табылатын тақырыптар; ауызша
және жазбаша мәтіндер; оқушылардың ана ... жоқ тіл ... ... ... ... ... аудару
барысында анықтама әдебиетті қолдану іскерлігі; сөз материалы ... ... пен ... ... айтылымдар үлгілері).
Яғни, әдістемелік әдебиеттерді талдай отырып, біз шетел тілін аудару
мазмұнын төмендегі сызбадан көрсетеміз.
Шетел тілге аударудың ... ... ... ... ... ... ... білу керек. Жоғарыда берілген аударудың негізі:
а)(фонетикалық, ... ... ... ... процесінде қандай құралдарды қолдануын білу;
б) дағды мен іскерлік аудару барысында-тілді қарым-қатынас туралы
ретінде қолдану;
в) сфера, ... ... онда ... ... ... асыралады;
г) мәдениет –аудару мазмұнының материалды негізін құрайды.
Аудару мазмұны тұрақты ... Оны ... ... ... ... ... проблемалардың маңыздысының бірі-аудару
мазмұнын әрбір аудару орнына лайықты етіп таңдау ... ... ... бұл ... 2 ... бойынша жүзеге асырылады. 1-принцип-алға
қойылған аудару мақсатына жету үшін ... ... ... ... ... ... ... үшін қол жететіндей болу.
Бұнда оқушы таңдап алынған материалды меңгеруге ... ... ... ... Бұл ... ... құрал ретінде баса назар аударайық. ... ... ... ... оқу ... ... маман қалыптастыру
ерекше орын алуы тиіс. Оның ... ... ... ... ... ... ... иелеріне, өз мамандықтарына қатысты шетел тілін жетік
меңгеруіне атсалысу. ... ... жаңа ... ... ... оқу орындар сапалы білімді қадағалаудағы жаңа тәсілді ... ... ... жоғары оқу орнына сай оқу бағдарламасы қажет.
Шет ел тілін меңгеруде студенттер төмендегідей дағдыларды білуі ... ... ... ... ... және ... ... сөз
тіркесінде, әріп тіркестерінде, дұрыс айту;
- орфография: белгілі бір дыбыстарға сәйкес ... ... мен ... жаза ... ... тілдік қолданыста жиі кездесетін белгілерінің
орфография жағынан дұрыстығы сәйкестігін білу;
- лексика: сөзжасам ... көп ... ... ... ... ... ... терминдер мен ... ... ... ... ... және ... ... саласында жиі
кездесетін грамматикалық құбылыстарды меңгеру.
Студенттер мынадай іскерліктерді де меңгеруі керек:
оқу: мәтіндерді сөздікпен және ... оқу; ... ... табу; оқыған мәтіннің мағынасын түсіну және есте ... ... ... ... тұжырым жазу, құрастыру, ... және жеке ... ... ... ... аударма: аударма ережелеріне сәйкес сөздікті қолданып, шет ел
тіліндегі мәтінді қазақ тілінде ... орыс ... ... аудирование (тыңдап түсіну): шет ел тілінде айтылған сөйлемдерді
түсіну.
-сөйлеу: сөйлеу ережелеріне сәйкес өз ойын, пікірін шет ел ... ... ... сай ... ... қою, ... ... оқытылған
тақырып бойынша шет ел тілінде әңгімелесе білу. Өзі оқыған, тыңдаған мәтін
мазмұнын ... ... ... ... ... ... орын алады. Лексикаға
байланысты төмендегі ұғымдар, білімдер шет тілі пәнінен сабақ ... үшін рөлі ...... ... ... ... Тілдегі номинацияның негізгі
тәсілдері. Лексиканың этимологиялық негіздері. Семасиология. Лексикалық
бірліктердің семантикасы. Сөздің ... ... ... Сөз
мағыналарын ажырату әдістері және мағына компоннетерін ... Ана ... ... ... ... ... ... құрылымының ұлттық -
мәдени ерекшеліктері. Сөздің мағыналық құрылымының тарихи өзгермелілігі.
Тілдің лексикалық ... ... ... және оның ... ... ... орны. Омонимияның
көздері. Сөз тудыру. Сөздің морфологиялық және деривациялық құрылымы. Сөз
құрылымының тарихи өзгермелілігі. Тілдегі сөз ... ... және ... ... ... ... ... мен әдістері.
Сөз тудыру моделі туралы ұғым. Сөз тудыру жүйесінің негізгі ... ... Сөз ... ... ... ... ... тудыру тәсілдері. Сөз тудырудың ұлттық - мәдени ерекшеліктері. Кірме
сөздер – тілдің сөздік қорын байытудың ... мен ... ... бірліктердің тіркесуі. Валенттілік туралы ұғым. Еркін және
тұрақты сөз тіркестері. Фразеологиялық бірліктер. Фразеологиялық бірлікпен
сөздің бір-біріне ... ... ... топтау. Сөздік
қордың әлеуметтік және ... ... ... емес ... оқу ... ... ... студенттерге жалпы
білім беруде өзіндік үлесі бар. Шетел тілі де студенттердің жалпы білім
деңгейін көтеруге атсалысады. ... ... ... ... ... ... ... көмегін тигізеді. Атап айтқанда, мәтінге, тақырыпқа ... ... ... ... ... айту ... логикалық жүйелі
ойлауын дамытады. Шетел тілін ... ... ... оның жүйесі,
ерекшеліктері жөнінде мағлұмат алады. Мысалы, белгілік және белгісіздік
категориясы, ... ... ... ... шақ ... ... білімін толықтыра түседі. Бұл мағлұматтар
студенттердің ... ... ... арттырады. Ал болашақ мамандыққа
байланысты лексикаға байланысты үйретудің орны ерекше.
2.2. ... ... ... ЛЕКСИКАНЫҢ МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ОНЫ МЕҢГЕРУ ЖОЛДАРЫ
Оқу процесінде студенттер меңгеруге ... ... тілі ... аса ...... ... шамалы болса да, сөздік қорын
игермей шетел тілін іс ... ... ... ... ... ... ішінде лексиканың бірінші орын алуының себебі
мынада: кейбір грамматикалық ... ... ... ... бола тұрса да, адамдар арасында қатынас болуы мүмкін,
олар бір-бірімен түсінісе алады.
Ал ... ... ... түсіну үшін немесе өз ойын айтып жеткізу үшін
қажетті лексиканы білмеген жағдайда коммуникация бола ... яғни ... ... ... ... өз ... да ... жеткізе алмаймыз.
Сондықтан шетел тілін аударуда ... ... ... ... ... лексикаға көп көңіл бөлу керек. Әрине, бұл айтылғаннан лексиканы
меңгеру өз алдына аудару мақсаты екен ... ... ... керек. Маңызы
қандай зор болғанмен, лексиканы меңгеру аударудың мақсаты емес, тек ... ... өте ... ... ... ... ... үшін емес,
оны сөзде қолдана алу үшін меңгеру керек, яғни басқа ... ... ... ... өз ойын ауызша немесе жазбаша түрде жеткізу үшін
қажетті лексиканы қолдана алатындай шамада ... жөн. ... ... тілінде
сөз іскерліктері мен дағдыларын меңгеру мүмкін емес.
Шетел тілін аударуда лексиканы меңгертуге қойылған ... ... шет ... ... ... түсініп, газет, журнал,
кітаптардағы мәтіндерді оқып, ... ... ... ... ... етеді. Әдістеме саласында алдыңғы қатарлы ... ... ... ... тек сол ... мазмұнын түсінуге керекті құрал ретінде
ғана пайдаланылған.
Лексика сөйлем арқылы түсіндіріліп, керекті құралдармен әрі ... ... ... ... Жаңа ... меңгеруде студенттерден
төмендегідей нақты іскерліктер талап ... ... емес ... ... сай оқи ... ... ... және лексикалық материалдар негізінде құрылған
мәтіндерді сөздіктің көмегінсіз оқи, түсіне және аудара алу;
- аударушының шетел тілінде қойған ... ... бере ... ... материалдарға құралған аударушының кішігірім әңгімелерін
түсіне алу;
Қазіргі кезде республикамызда демократиялық, экономикалық, саяси және
әлеуметтік өзгерістер ... ... ... оқу ... шетел тілдерін
аудару да оған жаңа тұрғыдан қарауды талап етуде. ... өз ... ел ... байланысты шетел тілдерін аударудың жаңа кезеңі ... ... де оқу ... оқу және әдіскерлік ... ... ... ... етіп ... ... ... аударуда шәкірттердің
жеке басының ерекшеліктерін, қажеттіліктерін, ... ... ... көзделуде. Сондай-ақ студенттердің елтану, лингвоелтану,
экономикалық, психологиялық, мәдени-информациялық ... ... ... ... мамандыққа дайындауға үлкен мән берілуде.
2.3. СӨЗДІК МИНИМУММЕН ЖҰМЫС ЖАСАУ ӘДІСТЕМЕСІ
Сөздік минимум дегеніміз сөздер ... ... бір ... қатысты
жинақталып, түсіндірме қызметін атқаратын сөздік қорын айтамыз.
Арнайы минимум сөздерді іріктеуде, лексикография теориясының ... ... ... ... ... ... тікелей
байланысты. Лексикография теориясының дәрежесімен неғұрлым жоғары ... де ... ... сапалы болмақ.
Қазіргі шетел тілін аударудағы әдістемелер сөздік минимум құрамын
кеңейтуде. Лексикалық минимумды ең ... ... ... түсіндіріледі, екіншіден ол сөздердің қай ... сөз ... ... ... ... сөздің біреуінің ғана шығу төркіні,
қай тілдік сөз екені көрсетілген. Мысалы: экономист, ... ... ... ... ...... ... сөзден кейін ғана оның
этимологиясы жайында түсінік берілген. Мысалы экономика – ... ... ... ... бір ... ... бастапқы
мағынасынан қазіргі мағынасының айырмашылығы болса, ... оны ... ол ... ... ... транскрипциясы ғана емес, сонымен бірге
оның аудармасы да беріледі. Мысалы валюта – currency
Сөздік минимум әртүрлі сөздіктерді жасау ... ... ... ... негізінде және лексикологиялық зерттеулер
мен олардың жетістіктерін таяныш етудің негізінде жасалады.
Сөздік ... ... үшін ... ... ... сосын түбірін
шығару керек. Сөздік ше минимум жасау үшін әдістемелік ... ... ... ... ... құралдар негізінде жасау керек.
Сөздіктердің тіл-тілде бірнеше түрі бар. Олардың ... әр ... ... өтеу үшін ... Экономика саласына байланысты
сөздіктер жасалу мақсатына қарай бірнеше түрге бөлінеді.
1. Сөздіктердің қазіргі тілде жаппай және жиі ... ... ... талдау жасап, сипаттама беруді мақсат етеді. ... ... ... ... деп ... Сөздіктердің белгілі бір түрі экономика саласындағы барлық термин
сөздерді түгел қамтып сипаттауды мақсат етеді. Мұндай сөздік. Толық ... ... ... ... түрі белгілі бір саладағы барлық сөздерді
емес, оның белгілі бір саласын қамтитын ... ... ... ... ... ... бұл түріне терминологиялық сөздікті жатқызуға болады.
Сөздікте енген әрбір сөздің лексикалық ... ... ... оған ... ... ... ... анықтаманың түсінікті
және тұжырымды болуы көзделеді. Кейде сөзге анықтама оның синонимі арқылы
беріледі. Мысалы, аккредиттендірілген сөздің 16 ... бар. ... ... ... оның ... ... сөздердің тізбесі
арқылы анықталады. Мысалы, экономист деген экономика саласындағы қызметкер
деген түрде түсіндірме анықтама беріледі.
Сонымен экономикалық сөздікті ... ... ... үшін ... Б.И. ... ауыз екі ... ... сөздердің дұрыс жұмсалуы
жайлы ой қозғайды. Әрине, тілді игеруде құрғақ сөздерді ... ... ... ... бір ... ... ... мүлдем басқа мағынада
қолдана білу маңызды. Ғалым пікірінше, ... ... ... ... алғы ... ... ... және де оларды сөйлеуде дұрыс
қолдана білуге ықылас салуына ... ... ... [2]
Сөздіктерді іріктеуде сөздік жұмыс, лексикалық жұмыс, сөздік
орфографиялық жұмыс, сөздік – ... ... ... ... ... аударады.
Бұл жайлы «сөздік жұмыстар мағынада қолданыла алатын болды, ... және ... ... ... жиынтығын
білдіреді деп, бұл терминге түсінік береді.
Ал ғалымдар Е.А.Баринова., ... ... ... ... ... ... ... қорына жаңа терминдер енгізу
2. сөздік орфографиялық жұмыс
3. сөздерді бір ғана ... ... ... ... ... шетел әдіскерлерінің ішінде ... ... ... ... және оны ... белгілі әдістемелік нұсқауларға
жүгіну керектігін ескереді. Мұнда «әдістеме» ұғымына тоқталайық.
Шетел тілін аударудың ең алғашқы кезеңдерінде ... ... ... ... оны өнер деп ... ... ... Бұл көзқарас өкілдерінің
пікірі бойынша шетел тілін аударудың біріңғай әдістемесі болуы мүмкін емес,
өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... әдістемесі де
болмақ. Әрине, бұл шетел ... ... ... ... етек ... ... ... шетел тілін аудару ісін мұғалімнің өнеріне ғана
байланыстырып, ... ... етіп қою, ... ғылымын жоққа шығару
орынсыз. Сондықтан кейін келе бұл ... қате ... ... ... бұл ... бас ... Сөйтіп, әдістемеде оны ғылым
деп қарайтын көзқарас мықтап орын ала бастады.
Дегенмен, әдістеменің ... ... ... бар, осыны анықтап
алайық. Яғни, сөздік құрастыру үшін, ... бір ... ... ... ... ... принцип бойынша іске асады.
2.4. ТӘЖІРИБЕЛІК АУДАРУДЫҢ ҚОРЫТЫНДЫСЫ
Лексикалық материалдардың сырын жете аша білген ... ... ... ... тұғыр болар пікірлерді ... Қ., орыс ... ... ... бойынша Жданова И.Ф., Вартумян
Э.А. ... ... ... ... ... Бұл ... ... жүйелілік қатынасты бірінші қатарда алып қарайды,
яғни лексиканың зерттеу обьектісі болған сөз жеке дара қарастырылмай, ... ... ... ... ... екі ... ... зерттеуді
алға қойған[3].
1. Лексика бөлімінің білімдік, танымдық негізін ашу.
2. ... ең кіші ... ... ... ... ... ... сөйтіп, бүкіл тілдік жүйені тұтас ұғынуға ... ... алға ... бұл екі ... да жас ... маңызы зор. Себебі ана тілінде сөйлей алған адамның барлығы сол тілдің
заңдылықтарын, қыр-сырын, сипатын, ерекшелігін толық біле ... ... оқу ... ... сөз ... түсінеді, әрі сөздің орынды
қолданылуы арқылы ойды толық және дәл жеткізуге, қызмет ететін сан ... ... жете ... ... ... ... ... көркем
шығарманың жерлігін түсінуге дағды алады.
Тәжірибелік аудару жоғарыда айтылғандай әдіс ... ... ... ... ... емес жоғары оқу орнында шетел тілін
үйретудегі лексиканы студенттердің ана ... ... ... ... әдісінің тиімділігн тексеру болды.
Сөздік пен термин сөздерді аударуда орындалатын тапсырмалар мен
жаттығулар студенттің ... ... есте ... қабілетін арттыратын
болуы тиіс. Сөздерді меңгерту үшін істелінетін жұмыстың әдіс, ... ... ... ... ... ... ... дұрыс
қолдануға төсілдіру керек. Сондықтан әдіскер үшін сөздерді үйреткенде ... ... ... ... ... ... жүйесін
қолдануда алар орны ерекше.
Лексиканы оқу арқылы студент сөз жүйесін ... әрі ... ... ... ойды ... және дәл ... қызмет ететін сан алуан
мағыналы сөздерді жете түсініп, талдап, таңдап қолдана ... ... ... ... ... ... минимум әртүрлі сөздіктерді жасау жұмыстарының тәжірибелерін
ғылыми тұрғыдан қорытындылаудың негізінде және ... ... ... ... ... ... негізінде жасалады.
Сөздік минимум әртүрлі сөздіктерді жасау ... ... ... ... ... және лексикологиялық зерттеулер
мен олардың жетістіктерін таяныш етудің негізінде жасалады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Зерттеу жұмысымды ... ... ... ... ... ... маңыздылығы өте жоғары екендігі туралы ... ... ... Мемлекетіміздің шет елдермен халықаралық ... ... ... Сондықтан да шетел тілін жетік меңгерген
мамандарға деген ... ... ... ... ... қалаған мәселе, студенттердің сөзді орынды
қолдануын қалыптастыру жолдары мен тілін ... ... ... ... ... ... мәдениетті сөйлеу дағдысын
қалыптастыруда лексика саласынан алған тиянақты білімнің негізі қаланды.
Яғни ... ... ... ... дәл, анық сөйлесуді қалыптастырудың
жолдары дәлелденді.
Бірінші тарау бойынша. Тілдік емес ... оқу ... ... ... жалпы білім беруде өзіндік үлесі бар. Шетел тілі де
студенттердің жалпы білім деңгейін көтеруге ... ... ... ... ... ой-өрісін дамытуға көмегін тигізеді. Атап айтқанда,
мәтінге, тақырыпқа жоспар құру, жоспарға, суретке қарап, ... ... ... ... ... ... Шетел тілін оқып-үйрену
барысында студенттер оның жүйесі, ерекшеліктері жөнінде мағлұмат алады.
Мысалы, белгілік және ... ... ... неміс, француз
тілдеріндегі шақ жүйесінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... студенттердің жалпы білім деңгейін арттырады. Ал ... ... ... ... үйретудің орны ерекше.
Әдістемелік проблемалардың маңыздысының бірі-аудару мазмұнын ... ... ... етіп ... ... табылады. Қазіргі кезде бұл таңдау
2 принцип бойынша жүзеге асырылады. 1-принцип-алға ... ... жету үшін ... мазмұнының жетекшелігі мен қажеттілігі. 2-
принцип-аудару мазмұнын меңгеру үшін қол жететіндей болу.
Бұнда оқушы таңдап алынған материалды ... ... ... ... ... Бұл ... тілге құрал ретінде баса назар аударайық. Арнайы
шетел ... ... ... оқу ... ... ... қалыптастыру
ерекше орын алуы тиіс. Оның маңызы ... ... ... ... емес
басқа маман иелеріне, өз мамандықтарына қатысты ... ... ... ... ... ... жаңа технологиялық аудару тәсілімен
қолданатын оқу ... ... ... ... жаңа ... ... тарау бойынша. Бұл жұмыс теориялық жағынан маңызды.
Сөздік ... кең ... қою үшін ... тек ... ... сөздіктерді жасау ғана емес, сонымен бірге, олардың шеңберін
үлкейтіп, ағылшынша-орысша-қазақша деген ... ... ... керісінше
сөздіктерді жасаған абзал. Жасап қана қоймай ... ... ... ... ... жетілдіре беру керек.
Сонда ғана сөздік жасаудың ұстанымдары ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Артықбаева А. Қ. «Методика обучения монологической устной речи в
языковом вузе» . ... ... – М: 1982, ... ... А.Ф., ... О.А. ... ... собственные и поплнение
словарного состава»ИЯШ, 2005, №1, 101-102 стр.
3. Andrian Wallwork “Business options” Oxford, 2000
4. Алдашева А., Әнесов Ғ., Сарыбаев Ш. ... ... ... ... «Санат»1990, 136-бет.
5. Әбдіғалиев С.А. «Неміс тілін аударудың негіздері». Алматы, ... 58-59 ... ... Қ. «Сөздіктер». ҚХҚ және ӘТУ, Хабаршысы, №2, (6), 2003, 39-40
беттер.
7. Бухбиндер В.А., Штраус В.Н. «Основы методики преподавания ... ... ... ... Бенюх О.П., Чернов Г.В. «Русско - английский ... ... ... ... М. «Қазіргі қазақ тілі лексикологиясы». Алматы, «Білім»1976, 10-
11 беттер.
10. Гез Н.И. ... ... ... ... ... и
методика. М., «Высшая школа»; 1982, 42-46 стр.
11. Гальскова Н.Д. «Проблема ... и ... ... иностранным
языкам». ИЯШ, 2004, №1 стр 3-4
12. Гальскова Н.Д. «Современная методика обучения иностранным. языкам».
Москва, «Академия» 2000, стр. 79-85
13. ... В.Б. ... // ВШ, 1986, №5, с ... ... Б.И. ... ... ... технологиялық жақтары».
Москва, «Высшая школа»1979, 34-36 стр
15. Джин Л.К. «Характеристика словаря-миниммума банковской терминологии».
Вестник, 2001, №3, стр. ... ... И.Ф., ... Э.А. ... ... словарь».
Москва, «Руский язык» 2001.
ҚОСЫМША 1.
-----------------------
[1] Джин Л.К. «Характеристика словаря-миниммума банковской терминологии».
Вестник, 2001, №3, стр. 124-129
[2] Дуанина Б.И. ... ... ... ... ... ... школа»1979, 34-36 стр
[3] Жданова И.Ф., Вартумян Э.А. «Англо-руский экономический словарь».
Москва, «Руский язык» 2001.
-----------------------
Тілді аудару барысында мыналарды еске ұстау ... ... сөз ... ... түрде жүргізу
Аудару күнделікті өмірде жиі қолданылатын контекстегі сөйлемдерден басталуы
Оқу материалдары шындыққа сай, күнделікті тіршілік аясында алынуы

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абайдың «Қара сөздерін» қазақ тілінен ағылшын тіліне аударудың прагматикалық аспектілері22 бет
Миссионерлік әдебиеттің қазақша аудармаларының тілі20 бет
Turbo pascal тілінің негізгі элементтері туралы83 бет
Бастауыш – сынып оқушыларының психологиялық дамуына арналған сабақтар44 бет
Қазақ тілінен орыс тіліне машиналық аударудың лингвистикалық сөздіктерін Apertium платформасының негізінде жасау57 бет
Corel draw28 бет
Excel бағдарламасында диаграмма құру28 бет
Excel–де кестемен жұмыс10 бет
Microsoft Excel жайлы8 бет
MS Word ортасында суреттермен диаграммалар мен жұмыс істеу11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь