Мағжан Жұмабаев – қазақ жерінің жыршысы


ЖОСПАР

Кіріспе
1. «Ақындардың ақыны»

Негізгі бөлім
1. Қазақ поэзиясындағы саны леп
2. Мағжан лирикасы
3. «Батыр Баян» . реалистік шығарма

Қорытынды
Мағдантану . мәңгілік
Қолданлған әдебиеттер:

1. Оразбек Мақпал «Ақындық тұлға табиғаты»
2. Кәкішұлы Тұрсынбек «Мағжан – Сәкен»//Ғылыми эссе, 1999
3. Жұмабек Сайлаубек Естайұлы. Сын әуені. Әдеби толғаныстар, Алматы – 2001
4. Канарбаева Б. Жырымен жұртын оятқан, Алматы – 1998
5. Ұлттық поэзия падишасы: Ұлы ақын Мағжан Жұмабаевқа арналады, Алматы - 2001

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ГУМАНИТАРЛЫҚ ИНСТИТУТЫ
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: «Мағжан Жұмабаев – қазақ жерінің жыршысы»
Орындаған: Курмангалиева Н. С.
Тексерген: Құнанбаева А. Т.
Өскемен, 2005
ЖОСПАР
Кіріспе
1. «Ақындардың ақыны»
Негізгі бөлім
1. Қазақ поэзиясындағы саны леп
2. Мағжан лирикасы
3. «Батыр Баян» - реалистік шығарма
Қорытынды
Мағдантану – мәңгілік
Қазақ поэзиясында сыршылдығы мен сыры мол, поэмаларында суреткерлігі
мен ойшылдығы қат-қабат келіп жататын, өлең өлкесінде өшпес мұра қалдырған
ұлы ақын - Мағжан Жұмабаев. Оның ұлттық поэзиядағы алатын орны ерекше.
Мағжан Жұмабаев 1893 жылы Қызылжар уезінің Сарайғыр болысында дүние
келген. Үлкен атасы Қажы аталған Жұмабай болса, өз әкесі Бекел де елге
беделді, ауқатты, болыс болып ел сөзін ұстанған жан. Ақынның анасы Гүлсім
де жаны таза, адамға мейірімді, қарапайым қазақ әйелі болса керек.
1911-1912 жылы Уфадағы атақты «Ғалия» медресесіне барып оқуға
түседі. Сонда жүріп әдебиетке деген құштарлық оянып, ақындық өнерге
көзқарасын қалыптаса бастайды. Медреседе ол татар жазушысы Ғалымжан
Ибрагимов пен танысып, көкейіндегі көп сұраққа жол тауып, біржола ақындық
жолына бет бұрады. Мағжан шынайы ақынға алған білімінің аздық етерін сезіп,
орысша үйренуге талаптанады. өз бетінше орысша даярлық жасап, Омбыдағы
семинарияға түседі.
Оның өміріне үлкен өзгеріс әкелген оқығаның бірі - қазақтың ардақты
азаматты, бұл тұста саяси күрескер ретінде де, ақыл ретінде де танылып
қалған Міржақып Дулатовпен кездесуі (1910 ж). Міржақып Мағжанның орысша
сауатын ашып қана қоймай, Мағжан ақынның кейінгі саналы ғұмырындағы алаш
азаттық жолындағы күреске шығуына жол сілтеп, негіз салған бірден бір
тұлға.
Мағжан лирикасының сыршылдығы Мағжан поэзиясының көркі, Мағжан
лирикасының сезімшілдігі мен сыршылдығы, суреткерлігі мен ойшылдығы
оқырманың талай рет тамсандырып, кейбір дуалы суыздардың ілтипатына ие
болып, өзіне тәнті еткен. Атын атауға жасқанып, бұқпантайлаған заманда да
тасты жарған тас бұлақтың суындай нәрлі поэзия жасырын оқыған талай жүректі
өзіне баурап, өзгеше күйге бөлегені шындық. Мағжан поэзиясының осылау
құдірет күшін өз замандастары толық мойындап, кейі ашық, кейі жұмбақтап
болса да жазып та, айтып та кеткен. Мұндайда аузымызға ілінері - Жүсіпбек
Аймауытов. Ол Мағжан шығармашылығын кең талдап, Мағжанды солақай
сыншылдардың зорлығынан арашалауға бар күшін салып, оның ақындық құпиясын
ашып та берді. «Мағжанды суретшілік жағынан сөзсіз Пушкинге теңеуге болады»
- деп ашық жар салды.
Мағжанның өнеріне бас иіп өткен, дүрбелең жылдарында да Мағжанға
деген бір жақты пікірінен айнымағандардың бірі - Мұхтар Әуезов. Дарынды
бағалай білетін ұлы жазушы «Әрине, Абайды сүйемін, одан соң Мағжанды
сүйемін». Европалығын, жарқыраған әшекейін сүйемін. Бүгінгі күннің бар
жазушыларының ішінен келешекке бой ұрып, артқы күнге оның қалуға жарайтын
сөз - Мағжанның сөзі. Одан басқамыздың бәрімізді күмәнді, өте сенімсіз деп
білемін, деген көрегенді ой айтқан.
Мағжан - сыршыл да өршіл маржан жырларының құдіреті арқылы өзінің
болмысы мен поэзиясының ерекшелігін танытып кеткен ұлы ақын. Ақындық
міндітті арына жүктеп, халыққа жеткізер ойдың ұшығын анық та айқын көре
білген Мағжан өз бағытынан еш айныған емес. Құбылмалы өмір күйінен өз
әуезін таба білген ақын қашанда тек ұлтының керегін іздеп, қайғысын
жеңілдетуге, мұңы мен зарын жоқтауға, қуанышын көркейтуге, жеңісін
тойлатуға, жаманын жасырмай, жақсысын асырмай жырлауға берік бекіген.
Мағжанның алғаш жарық көрген өлеңінің өзінен-ақ ақынның кейінгі ұлы
мақсаттары көзге шалынады. Мәселен, «айқап» журналының 1911 жылы 2 санында
жарияланған «Жатыр» атты өленінің соңғы шумағында ақын былай дейді:
«Кешегі шешек атқан қазақ гүлі
Сырғайып, бір су тимей салып жатыр.
Мінекей, қазақ солай бітіп жатыр.
Күн сайын артқа қарай кетіп жатыр
Сезінбей өзгенікін, өзінікін.
Аты өшкір, оқығандар кетіп жатыр?»
Бұл өлең Мағжанның 17-19 жасында жазылған. Балаң ақынның осы алғашқы
өлеңдерінен-ақ оның ақындық сенім-тұғырын ашық танимыз. Халқының қамын
ойлап, жол жүрегі қарсы айрылған ақын қара түннің түндігін түрер күшті
қазақ зиялыларынан көреді. Ел мүддесін қорғаудың даңғыл жолын әлі де болса
айқын аңғарып көре алмай туған ақын қазақ зиялыларын тұйықтан шығар жолды
іздеуге шақырады. Осы оқығандар қатарына жататын өзіне де үлкен міндет
артып отыр. Ақын алдыңғы толқынның ізін басқан жастардың болашағына үмітпен
қарайды.
«Алаш айбынды ұраны,
Қасиетті қүраны,
Алаштың олардың құрбаны,
Мен жастарға сенемін!
Алаш атын аспанға
Шығарар олар бір таңда
Мен жастарға сенемін!»
Мағжанның осы өленіңде ақынның ұлт болашағына деген үміті,
тәуелсіздікке ұмтылған күресшіл рухы, ұлы тілекті жүзеге асырар көкірім
жастарға деген сенімі тұтаса келіп, оның поэзиясына тән азатшыл идеяны осы
өлең айқындайды.
Мағжан поэзиясының тақырыбы әр алуан. Өзі өмір сүрген жаңа ғасыр
басында Мағжан бармаған, ол жырлаған тақырып жоқ деуге болады. Оның сан
түріне мысал келтіріп, түгелдегі талдай беру мүмкін емес.
Біз Мағжанды сыршыл ақын дегенде, көбінесе оның махаббат,
сүйіспеншілік тақырыбына жазылған өлеңдері туралы ой қозғап келеміз. Ұлы
сезімнен жаны гүлденген ақын үлты үшін күреске нық сезіммен қадам жасайды.
«Жарыма» атты өлең, міне осындай сезімнен туған.
«Жол алыс, жақын үшін жаннан кештім,
Батырдың халін көріп бейнет құштым
Құшақта, сүй, күл, жыла, қайраттандыр,
Жан жарым, үзақ, ауыр жолға түстім? »
Көріп отырғанымыздай, ақынның қандай да бір өлеңі болмасын, ол қай
тақырыпқа арналмасын өлең өрнегінен күрескерлік рух, ұлтжандылық сарын
естіліп тұрады.
Ұлттық қамын ойлаған өлең өрімдері жастықтың уыз сезімдерін
жырласын, табиғаттың тылсым сырларын жырласын, ағартуды өзек етсін, қазақ
әйелінің қиын тағдырын сөз етсін, отаршылдың озбырлығын әшкерелесін,
тақырыптың сан алуандығына қарамай, ортақ желі біреу ғана болды. Ол елінің
тағдырына ортақтастықты білдіру. «Ләззат қайда», «Жазғы таң », «Зарлы
сұлу», «Балалық шақ», «Қазағым» т.б. жас ақынның балғын жырларынан тұнба
тұнық ойларды ұғып, бір сәтке ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бұқар жырау Қалқаманұлы5 бет
Көкшетау поэмасы13 бет
Көсемі әрі жалынды жыршы Махамбет Өтемісұлы4 бет
"Қазақстан жерінің зерттелу тарихы"20 бет
XVIII ғасырдың басындағы қазақ жерінің Ресей империясының құрамына қосылуының алғышарты7 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев,Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы9 бет
Ахмет Жұмабаевтың симфониялары7 бет
Балалардың сүйікті жыршысы66 бет
Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931жж), Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь