Мағжан Жұмабаев – қазақ жерінің жыршысы

ЖОСПАР

Кіріспе
1. «Ақындардың ақыны»

Негізгі бөлім
1. Қазақ поэзиясындағы саны леп
2. Мағжан лирикасы
3. «Батыр Баян» . реалистік шығарма

Қорытынды
Мағдантану . мәңгілік
Қазақ поэзиясында сыршылдығы мен сыры мол, поэмаларында суреткерлігі мен ойшылдығы қат-қабат келіп жататын, өлең өлкесінде өшпес мұра қалдырған ұлы ақын - Мағжан Жұмабаев. Оның ұлттық поэзиядағы алатын орны ерекше.
Мағжан Жұмабаев 1893 жылы Қызылжар уезінің Сарайғыр болысында дүние келген. Үлкен атасы Қажы аталған Жұмабай болса, өз әкесі Бекел де елге беделді, ауқатты, болыс болып ел сөзін ұстанған жан. Ақынның анасы Гүлсім де жаны таза, адамға мейірімді, қарапайым қазақ әйелі болса керек.
1911-1912 жылы Уфадағы атақты «Ғалия» медресесіне барып оқуға түседі. Сонда жүріп әдебиетке деген құштарлық оянып, ақындық өнерге көзқарасын қалыптаса бастайды. Медреседе ол татар жазушысы Ғалымжан Ибрагимов пен танысып, көкейіндегі көп сұраққа жол тауып, біржола ақындық жолына бет бұрады. Мағжан шынайы ақынға алған білімінің аздық етерін сезіп, орысша үйренуге талаптанады. өз бетінше орысша даярлық жасап, Омбыдағы семинарияға түседі.
Оның өміріне үлкен өзгеріс әкелген оқығаның бірі - қазақтың ардақты азаматты, бұл тұста саяси күрескер ретінде де, ақыл ретінде де танылып қалған Міржақып Дулатовпен кездесуі (1910 ж). Міржақып Мағжанның орысша сауатын ашып қана қоймай, Мағжан ақынның кейінгі саналы ғұмырындағы алаш азаттық жолындағы күреске шығуына жол сілтеп, негіз салған бірден бір тұлға.
Мағжан лирикасының сыршылдығы Мағжан поэзиясының көркі, Мағжан лирикасының сезімшілдігі мен сыршылдығы, суреткерлігі мен ойшылдығы оқырманың талай рет тамсандырып, кейбір дуалы суыздардың ілтипатына ие болып, өзіне тәнті еткен. Атын атауға жасқанып, бұқпантайлаған заманда да тасты жарған тас бұлақтың суындай нәрлі поэзия жасырын оқыған талай жүректі өзіне баурап, өзгеше күйге бөлегені шындық. Мағжан поэзиясының осылау құдірет күшін өз замандастары толық мойындап, кейі ашық, кейі жұмбақтап болса да жазып та, айтып та кеткен. Мұндайда аузымызға ілінері - Жүсіпбек Аймауытов. Ол Мағжан шығармашылығын кең талдап, Мағжанды солақай сыншылдардың зорлығынан арашалауға бар күшін салып, оның ақындық құпиясын ашып та берді. «Мағжанды суретшілік жағынан сөзсіз Пушкинге теңеуге болады» - деп ашық жар салды.
Қолданлған әдебиеттер:

1. Оразбек Мақпал «Ақындық тұлға табиғаты»
2. Кәкішұлы Тұрсынбек «Мағжан – Сәкен»//Ғылыми эссе, 1999
3. Жұмабек Сайлаубек Естайұлы. Сын әуені. Әдеби толғаныстар, Алматы – 2001
4. Канарбаева Б. Жырымен жұртын оятқан, Алматы – 1998
5. Ұлттық поэзия падишасы: Ұлы ақын Мағжан Жұмабаевқа арналады, Алматы - 2001
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ГУМАНИТАРЛЫҚ ... ... ...... ... жыршысы»
Орындаған: Курмангалиева Н. С.
Тексерген: Құнанбаева А. Т.
Өскемен, 2005
ЖОСПАР
Кіріспе
1. «Ақындардың ақыны»
Негізгі бөлім
1. Қазақ поэзиясындағы саны леп
2. Мағжан лирикасы
3. «Батыр Баян» - ... ...... ... ... мен сыры мол, поэмаларында суреткерлігі
мен ойшылдығы қат-қабат келіп жататын, өлең өлкесінде өшпес мұра қалдырған
ұлы ақын - ... ... Оның ... ... ... орны ... Жұмабаев 1893 жылы Қызылжар уезінің Сарайғыр болысында дүние
келген. ... ... Қажы ... ... ... өз ... Бекел де елге
беделді, ауқатты, болыс болып ел сөзін ұстанған жан. ... ... ... жаны ... ... ... қарапайым қазақ әйелі болса керек.
1911-1912 жылы Уфадағы ... ... ... ... ... ... жүріп әдебиетке деген құштарлық ... ... ... ... ... ... ол ... жазушысы Ғалымжан
Ибрагимов пен танысып, көкейіндегі көп сұраққа жол тауып, біржола ақындық
жолына бет бұрады. ... ... ... ... ... ... етерін сезіп,
орысша үйренуге талаптанады. өз бетінше орысша даярлық жасап, Омбыдағы
семинарияға түседі.
Оның өміріне үлкен өзгеріс әкелген ... бірі - ... ... бұл ... ... ... ретінде де, ақыл ретінде де танылып
қалған Міржақып Дулатовпен кездесуі (1910 ж). Міржақып ... ... ашып қана ... ... ... кейінгі саналы ғұмырындағы алаш
азаттық жолындағы күреске шығуына жол сілтеп, ... ... ... бір
тұлға.
Мағжан лирикасының сыршылдығы Мағжан ... ... ... сезімшілдігі мен сыршылдығы, суреткерлігі мен ... ... рет ... ... ... ... ... ие
болып, өзіне тәнті еткен. Атын атауға жасқанып, бұқпантайлаған заманда да
тасты жарған тас бұлақтың суындай нәрлі поэзия ... ... ... ... баурап, өзгеше күйге бөлегені шындық. Мағжан поэзиясының осылау
құдірет күшін өз ... ... ... кейі ашық, кейі жұмбақтап
болса да жазып та, айтып та кеткен. Мұндайда аузымызға ілінері - ... Ол ... ... кең талдап, Мағжанды солақай
сыншылдардың зорлығынан арашалауға бар күшін ... оның ... ... та берді. «Мағжанды суретшілік жағынан сөзсіз Пушкинге теңеуге болады»
- деп ашық жар салды.
Мағжанның өнеріне бас иіп ... ... ... да ... бір ... пікірінен айнымағандардың бірі - Мұхтар Әуезов. Дарынды
бағалай білетін ұлы ... ... ... ... одан соң ... ... жарқыраған әшекейін сүйемін. Бүгінгі күннің бар
жазушыларының ішінен келешекке бой ұрып, артқы күнге оның ... ... - ... ... Одан басқамыздың бәрімізді күмәнді, өте сенімсіз деп
білемін, деген көрегенді ой айтқан.
Мағжан - ... да ... ... ... құдіреті арқылы өзінің
болмысы мен поэзиясының ерекшелігін танытып кеткен ұлы ... ... ... ... халыққа жеткізер ойдың ұшығын анық та айқын көре
білген Мағжан өз бағытынан еш ... ... ... өмір ... ... таба ... ақын ... тек ұлтының керегін іздеп, ... мұңы мен ... ... ... ... ... ... жасырмай, жақсысын асырмай жырлауға берік бекіген.
Мағжанның алғаш ... ... ... ... ақынның кейінгі ұлы
мақсаттары көзге шалынады. Мәселен, «айқап» журналының 1911 жылы 2 санында
жарияланған «Жатыр» атты ... ... ... ақын ... дейді:
«Кешегі шешек атқан қазақ гүлі
Сырғайып, бір су тимей салып жатыр.
Мінекей, қазақ солай ... ... ... артқа қарай кетіп жатыр
Сезінбей өзгенікін, өзінікін.
Аты өшкір, оқығандар кетіп жатыр?»
Бұл өлең Мағжанның 17-19 жасында жазылған. Балаң ақынның осы алғашқы
өлеңдерінен-ақ оның ... ... ашық ... ... ... жол ... қарсы айрылған ақын қара түннің түндігін түрер ... ... ... Ел ... ... ... ... әлі де болса
айқын аңғарып көре алмай туған ақын қазақ зиялыларын тұйықтан шығар жолды
іздеуге шақырады. Осы оқығандар ... ... ... де ... міндет
артып отыр. Ақын алдыңғы толқынның ізін басқан жастардың болашағына үмітпен
қарайды.
«Алаш ... ... ... ... ... ... ... атын аспанға
Шығарар олар бір таңда
Мен жастарға сенемін!»
Мағжанның осы өленіңде ақынның ұлт ... ... ... ... ... ... ұлы тілекті жүзеге асырар көкірім
жастарға деген сенімі тұтаса келіп, оның ... тән ... ... ... ... ... ... әр алуан. Өзі өмір сүрген жаңа ғасыр
басында Мағжан бармаған, ол жырлаған тақырып жоқ ... ... Оның ... ... ... ... ... беру мүмкін емес.
Біз Мағжанды сыршыл ақын дегенде, көбінесе оның ... ... ... ... ... ой ... ... Ұлы
сезімнен жаны гүлденген ақын үлты үшін күреске нық сезіммен ... ... атты ... міне ... ... туған.
«Жол алыс, жақын үшін жаннан кештім,
Батырдың халін көріп бейнет құштым
Құшақта, сүй, күл, жыла, қайраттандыр,
Жан жарым, үзақ, ауыр жолға түстім? ... ... ... ... да бір ... болмасын, ол қай
тақырыпқа арналмасын өлең ... ... рух, ... ... ... қамын ойлаған өлең өрімдері ... уыз ... ... ... ... ... ағартуды өзек етсін, қазақ
әйелінің қиын тағдырын сөз ... ... ... ... сан ... қарамай, ортақ желі біреу ғана болды. Ол ... ... ... «Ләззат қайда», «Жазғы таң », «Зарлы
сұлу», «Балалық шақ», «Қазағым» т.б. жас ... ... ... ... ... ұғып, бір сәтке де елін ұмытпайтын ақын жүрегінің ... ... ... ... ішкі ... сыртқы
түрін тез қабылдап, өзінің бағытын айқындайтын мектеп ретінде таныған ақын
туған халқының тағдырымен ұштасып жатқан терең толғанысты, ... ... ... ... Көп ... ... ... түңілуі ретінде
қабылдаған бұл өлеңдер ... ... ... түскен сергелдең
кезеңдердің ақыл ... ... ... ... ... арқылы зарлы саз болып
төгілуі еді. Мағжанның терең толғаныс, ішкі қайшылықтың толқынысынан туған
торығу сипаты ... ... ... «Мен ... «Жаралы жан»,
«Алыстағы бауырыма», «Батқан күн», «Сарғайдым», ... ... ... ... әлдиле » және т.б. өлендері жатады.
«Мағжанның сары уайымға салынған», өмірден түңілген өлеңдері ... ... ... ... де бір ... ... келген өлеңдерінің
түпкі мақсаты мен мағынасы терең. Олай болары ... ... ... ... тапталып, отаршылдық озбырлығының арқасында санасы
сартап болып, қаншама адасып, жарық күнге ұмтылған үміттер қаншама кесілді.
Бірақ Мағжандар ... ... ... ешкім де өшіре алмады.
Мағжан - өз өмірінің халқы үшін құрбан еткен, барлық саналы ғұмырын,
елінің келешегін ... ... арлы ... ... бозала таңың
түрмек болып жүргенде шығармашылығы да өзі де қайғылы қасіретке тап ... ... ... сыршылдығы жөнінен Мағжан өлеңдері деңгейіндегі
биікке көтерілген ақын кемде кем. ... ... ... ... ... ... ... бір сыр жатса керек.
Мағжан - қазақ поэзиясының саздылығын, әуезділігін арттырған, соған
көңіл бөле отырып, арғысы француз, ... орыс ... ... ... ... ... ... шығармашылығындағы мөлдір бұлақтан
сусылдай отырып, оны қазақ поэзиясының сұлулығымен үндестіре білген ақын.
Мағжанның жаңа шындығын осы ... ... ... поэзиясы лирикалық өлеңдерімен ғана шектеліп қалмайды. Ол
эпикалық жанрда да ... ... ... ... Оның «Қорқыт», «Ертегі»,
«Оқжетпестің қиясында», «Қойлыбайдың қобызы» , «Батыр Баян », ... ... ... поэмалары бар. Бұлардың тақырыптары әр түрлі, көркемдік
деңгейі әркелкі болғанмен қазақ ... ... орны бар ... ... ... келіскен терең мағыналы шығармаларының бірі -
«Қорқыт».
«Қорқыт» ... ... ауыз ... ... ... - ... ... Бұл поэмада әлемдік әдебиеттегі қаһармандық
тұлғалардың бірі, улы мақсат ... ... ... ... ... қашып, ажалмен күрескен Қорқыт бейнесін сомдай отыра, ақын Қорқыт
образын өз рухымен ұштастыра береді. Қорқыт - Мағжан үшін ... ... ... бейне, өлмес рух. Оны жырлау- өмір үшін күресті ... ... - ... ... ... ... ... көркемдік
деңгейі жоғары поэма. Сюжеттік құрылымы, композициялық құрылысы ... озық ... ... ... ... талантының сан қырын ашып,
кемел дарынын тап басып танытатын туындының бірі.
Поэманың ең ... ... - Баян ... ... ... ... ... Ол - шынайы көркем образ.
Баян - артына аңызда, тарихи деректі қалдырған тарихи ... ... ... ... көзі - ... жазбалары. Поэманың басталуы мен
аяқталуындағы оқиғалар ... де осы ... ... желі ... ... ... ... өлтіруі ел аңызымен өріледі.
Мағжан шеберлігінің осы бір қыры - ... ... ... Ел ... мен ақын ... бірін-бірі толықтырар бірлік тауып,
шығарманың шыншылдығын бекіте түседі.
Мағжан ... ... өзі ... ... қиялына қанат бітіріп,
жүрегін жарып тудырған туындысына көркемдік шындықты шырақ еткен. Тарихтағы
Баян дәл мұндай ... да, дәл ... ... қаза ... да, алғашқы
ғашықтық желісін ел намысына жеңдіру арқылы өз арын ... ... ... - ... Баянның мәңгілік идеал көркем бейнесін дәуір шындығымен
астастыра отырып ... ... ... ... ... ... мен
мұңдалып тұр.
Поэманы оқи отырып, ақынның романтикалық биік өресінің қиясына бірге
самғап, іштей онымен сырласасыз. Өткен ... өз ... ... қорғаудағы ұмтылмас ерлік күресінің куәсі боласыз. Ұлтының айбары
боған Абылайды, махаббат сезімінің құрбандары ноян мен ... ... ... ... ... ... ... Оның өтініш өзегін өртеген сәтте жан
дүниесіндегі ала құйын ... мен ... ... ... ... Баян» реалистік шығарма. Мағжан поэмасының реализмі
кейіпкерлерінің тарихи нақты ... ... ... оқиғаны
суреттеуінің көркемдік шешімі мен өмір шындығының сай ... ... ... ... өз ... бостандық үшін күресу, еркін ел
болып, тәуелсіз мемлекет құру идеяларын көтереді. Осы бір ... ... ойды ... ... ... ... оқу - ... дамып, әлеуметтік
теңсіздік жойылып, дін еркіндігі етек жайғанымен әрбір ұлт өзін - өзі
билеуге қол ... ... ... түсу ... емес деп ... ... ... шерткен сыршыл өлеңдерінен де ұлы күреске деген ынтықтық
сезіліп тұрады.
Мағжан поэзиясындағы тың ... соны ... ... ... ғана ... оның ... тұлғасын танытатын стилдік жағынан ... тұр. ... ... ... тың, ... тіл ... мол, ... қанық, әсіре қызыл бояма сөздерден аулақ ақынның сезімтал жүрегінен
шыққан туынды ғана асқан ақындық шеберліктің үлгісі бола алады.
Жалпы ... ... ... - ... ... ... ... соны шығармашылық ізденіс жемісі. Қазақ оқырманы Мағжан поэзиясын
енді ғана құшына оқып, жанына ләззат ... ... сыры ... ... ғылымы оның ұлттық ақын ретіндегі ұлылығын енді - енді тану
жолына түсті. Мағжантану ... ... ... әдебиеттер:
1. Оразбек Мақпал «Ақындық тұлға табиғаты»
2. Кәкішұлы Тұрсынбек «Мағжан – ... ... ... Жұмабек Сайлаубек Естайұлы. Сын әуені. Әдеби толғаныстар, ... ... ... Б. ... жұртын оятқан, Алматы – 1998
5. Ұлттық поэзия падишасы: Ұлы ақын Мағжан Жұмабаевқа арналады,
Алматы - 2001

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақтамберді жыраудың өмірі жайлы деректер17 бет
Ақын, ағартушы Абай Құнанбаев26 бет
Бұқар жырау4 бет
Бұқар жырау (1668-1781)7 бет
Зар - заман ақындары5 бет
Иса Байзақов өмір өрнектері7 бет
Махамбет Өтемісұлы (1803 - 1846)5 бет
Махамбет Өтемісұлы15 бет
Махамбет Өтемісұлы жайында12 бет
Махамбет Өтемісұлы өмірбаяны3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь