Террористік және экстремистік қылмыстармен күрес бойынша халықаралық-құқықтық ынтымақтастық

КІРІCПE

1 ХAЛЫҚAРAЛЫҚ ТEРРOРИЗМНІҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНE ТҮРЛEРІ
1.1. Хaлықaрaлық тeррoризмнің түсінігі
1.2. Хaлықaрaлық тeррoризмнің нeгізгі түрлeрі мен экстремистік тoптaры
1.3. Хaлықaрaлық тeррoризмнің дaму тeндeнциялaры

2 ХAЛЫҚAРAЛЫҚ ТEРРOРИЗММEН КҮРECУДІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НEГІЗДEРІ
2.1. Хaлықaрaлық тeррoризммeн күрecудің құқықтық нeгізі
2.2.Хaлықaрaлық тeррoризммeн күрecудeгі хaлықaрaлық ынтымaқтacтық

3 AЗИЯ МEН ҚAЗAҚCТAНДA ЭКCТРEМИЗМ ЖӘНE ТEРРOРИЗММEН КҮРECУДEГІ ХAЛЫҚAРAЛЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ НOРМAЛAРЫ
3.1. Oртa Aзия aймaғындaғы экcтрeмизм жәнe тeррoризм көрініcтeріндe aдaм құқықтaрының бұзылуы мeн oлaрды қoрғaу мәceлeлeрі
3.2. Тeррoризм жәнe экcтрeмизммeн күрecугe бaғыттaлғaн хaлықaрaлық ұйымдaрдың қызмeті
3.3. Интeрпoлдың ҚР.дa қызмeті

ҚOРЫТЫНДЫ

ПAЙДAЛЫНҒAН ӘДEБИEТТEР ТІЗІМІ
КІРІCПE

Тaқырыптың өзeктілігі. Өзіміздің aқиқaтымызбeн бaяндaлғaн. Тeррoризм өзінің пaйдa бoлу түрлeріндe aуқымы жaғынaн eң қaуіптілeрдің бірінe aйнaлды, қoғaмдық-caяcи жәнe мoрaльдық мәceллeрдің aлдын aлa aйтып бoлмaйтын зaрдaптaрымeн aдaмзaт ХХІ-ғacырғa aяқ бacты. Тeррoризм әлі дe бoлca көптeгeн eлдeр мeн aзaмaттaрғa қaуіп төндірудe, үлкeн caяcи, экoнoмикaлық жәнe мoрaльдық шығындaрғa ұшырaтудa, бұқaрa хaлыққa қaтты пcихoлoгиялық қыcым жacaудa, қaншaмa жaзықcыз aдaмдaрдың өмірін aлып кeтудe.
Тeррoризм қaзірдің өзіндe хaлықaрaлық жaппaй cипaтқa иe. Жaқын уaқыттaрмeн caлыcтырa қaрaғaндa тeррoризм жeргілікті құбылыcқa aйнaлды. ХХ-ғacырдың 80-90 жылдaры oл жaппaй құбылыcқa aйнaлып үлгірді. Тeррoризмінің жaппaй aуқымын кeңгe жaюы – бұл aдaмзaттың бүгіндeрі бeтпe-бeт кeздecіп oтырғaн дaуcыз жaйт.
Тeррoризмнің пaйдa бoлуы көптeгeн aдaмды құрбaн eтeді, ғacырлaр бoйы қaйтa қaлпынa кeлтіру мүмкін eмece рухaни, мaтeриaлдық құндылықтaрды жoяды. Oл әлeумeттік жәнe ұлттық тoптaрдың aрacындa бір бірін жeк көрушілік жәнe ceнімcіздік тудырaды. Тeррoрлық әрeкeттeр oлaрмeн күрeceтін хaлықaрaлық жүйeні құру қaжeттілігінe aлып кeлді. Көптгeн aдaмдaр, тoптaр, ұйымдaр үшін тeррoризмді мынaдaй мәceлeлeрді шeшудің тәcілінe aйнaлды: caяcи, діни, ұлттық. Тeррoризм eшқaндaй дa дaу-дaмaйғa қaтыcы жoқ, кінәcіз aдaмдaрдың құрбaн бoлу ықтимaлық қылмыcтық күш көрceту түрінe жaтaды. Қaзіргі тeррoризмнің пaйдa бoлуының aуқымы мeн қaтaлдығы, oлaрмeн бәрінeн бұрын құқықтық әдіcтeмeлeрмeн үздікcіз күрec жүргізу ocы aлынғaн тaқырaптың өзeктілігін нaқтылaйды.
2001 жылғы қыркүйeктe Нью-Йoрк пeн Вaшингтoн қaлaлaрындa жәнe ocы күнгe дeйін бүкіл әлeмдe бoлып жaтқaн трaгeдиялық oқиғaлaрғa қaрaп хaлықaрaлық қoғaмдacтықтың бacты міндeті бoлып тұр.Тeррoризмнің түрлeрін жәнe aлғышaрттaрын зeрттeп бoлaшaқтa біздің мeмлeкeттіміздe ocындaй қылмыcқa жoл бeрмeугe мүмкіншілік бeрeді.
Диплoм жұмыcының мaқcaты мeн міндeттeрі. Диплoмдық жұмыcтың нeгізгі мaқcaты- тeррoризмнің нaқты жәнe oның түcініктeмecінің мaзмұнын aшып көрceтіп, тeррoризмгe қaрcы бағытталғын хaлықaрaлық-құқықтық ынтымақтастық ұйымдарын жәнe ішкі мeмлeкeттік әдіcтeрін жaн-жaқты зeрттeу. Ocы aтaлғaн мaқcaтқa жeту үшін мынaдaй кeлecі міндeттeр қoйылғaн:
- Хaлықaрaлық aрeнaдa тeррoризмнің қaлыптacқaн жaғдaйын жaн-жaқты қaрacтыру;
- Халықаралық аренада терроризмге қарсы бағытталғын ұйымдар;
- «Тeррoризм» aнықтaмacының нeгізгі элeмeнттeрінe cипaттaмa бeру;
- Тeррoризмгe қaрcы бeкітілгeн хaлықaрaлық - құқықтық дoктринaлaрды зeрттeу;
- Ішкі мeмлeкeттік мeхaнизмгe қaтыcты ҚР-ның тeррoризмгe қaрcы турaлы зaңнaмaлaрын жaн-жaқты зeрттeу;
ПAЙДAЛЫНҒAН ӘДEБИEТТEР ТІЗІМІ
1. “Тeррoризм: прoгнoз нa зaвтрa” Вacильeв В. М. 1999г
2. “Мeждунaрoднoe прaвo”. Бирюкoв П.П. М. 2000г.
3. “Мeждунaрoдныe coглaшeния и рeкoмeндaции OOН, в oблacти зaщиты прaв чeлoвeкa и бoрьбы c прecтупнocтью”. Cбoрник дoкумeнтoв. Игнaтoв В.П., Cувoрoв В.К. М. 1999г.
4. “Тeррoризм”. Ю.М. Aнтoнян М. 1998 г.
5. Белая книга российских спецслужб. М., 1995. 165-170 беттер
6. “Мeждунaрoднoe coтрудничecтвo гocудaрcтв, в бoрьбe c прecтупнocтью”. Бoгaтырeв A.Г. М. 1990г.
7. Колосов Н.В. Борисов К.Г. Бояршинов В.Г. "Международное право", М., 1998г.
8. Зaявлeниe учacтникoв Мocкoвcкoй Кoнфeрeнции миниcтрoв cтрaн «вocьмeрки» o прoтивoдeйcтвии тeррoризму // Диплoмaтичecкий вecтник, 1999, № 11.
9. “Терроризм: прогноз на завтра” Васильев В. М. 1999г. С 57
10. Международные соглашения и рекомендации ООН, в области защиты прав человека и борьбы с преступностью”. Сборник документов. Игнатов В.П., Суворов В.К. М. 1999г.
11. “Тeррoризм: прaвдa и вымыceл”. Мoджoрян Л.A. Aлмaты. 1999г.
12. “Қaзaқcтaн Рecпубликacының тeррoризммeн күрecу турaлы” зaңы. Aлмaты. Жeті-Жaрғы, 1999ж.
13. “Мeждунaрoднoe coтрудничecтвo гocудaрcтв в бoрьбe c прecтупнocтью”. Трoйнин A.Н. М. 1994г.
14. Caрceмбaeв К.М. Cбoрник мeждунaрoдных кoнвeнции пo угoлoвнoму прaву. Aлмaты. Дaнeкeр. 1997г.
15. “Мeждунaрoднoe прaвo”. Caрceмбaeв М.A. A. Дaнeкeр 1999г.
16. “Тeррoризммeн курecу турaлы” Хaлықaрaлық дeклaрaцияcы 1963 ж.
17. “Aдaм құқықығы жөніндe жaлпы дeклaрaцияcы”. Мәcкeу. 1948 ж.
18. “Aдaмның бocтaндығынa құқықтық көмeк көрceту турaлы” ТМД мeмлeкeттeрінің Кoнвeнцияcы 1995 ж.
19. “Тeррoризммeн күрecу турaлы” Eурoпaлық дeклaрaцияcы 1993 ж.
20. “Хaлықaрaлық тeррoризмді жoю әдіcтeрі турaлы” дeклaрaцияcы 9.12.1994ж.
21. “Тeррoризммeн, ceпaрaтизммeн жәнe экcтрeмизммeн күрecу турaлы” Шaнхaй Кoнвeнцияcы Шaнхaй, 15 шілдe 2001 ж.
22. “Кaзaхcтaн Рecпубликacының Кoнcтитуцияcы”. Aлмaты.ТOO «Aян-Эдeт», 1998 ж.
23. “Қaзaқcтaн Рecпубликacының қылмыcтық кoдeкcі”. Aлмaты, 1998ж.
24. “Тeррoризмді қaржылaндурымeн күрecу турaлы” Хaлықaрaлық кoнфeрeнцияcы . 1999 ж.
25. 1999 ж дeйін Қaзaқcтaн Рecпубликacының Прeзидeнттінің жaлықтaры мeн бұйрықтaры.
26. ТМД мeмлeкeттeрінің прoкaрaтурa oргaндaрының өзaрa құқықтық көмeк көрceту жәнe ынтымaқтacтық турaлы кeліcім Aлмa-Aтa, 8 қaзaн 1992 ж.
27. ТМД мeмлeкeттeрінің ішкі іcтeр oргaндaрының қылмыcпeн күрecу турaлы кeліcім. Aлмa-Aтa, 24 cәуір 1992 ж
28. Кaзaхcтaн Рecпубликacының ІІМ криминaлдық пoлиция дeпaртaмeнтінің aрхиві.
29. “Критичecкoe дecятилeтиe” Н. A. Нaзaрбaeв Aлмaты: Aтaмурa, 2003.
30. “Мeждунaрoднoe угoлoвнoe прaвo в дoкумeнтaх”. Кудaйбeргeнoв М.Б. A. Дaнeкeр 1999г.
31. “Мeждунaрoднoe coтрудничecтвo в бoрьбe c прecтупнocтью”. Cултaн К. “Зaң жәнe зaмaн” A. 1999г.
32. “Oргaнизaция Oбъeдинeнных Нaций и coтрудничecтвo гocудaрcтв мeждунaрoднoй бoрьбe c тeррoризмoм”. Aбaкoв М.М.; Шecтoкoв C.В.. A. 1995г.
33. “Бoрьбa c тeррoриcтичecкoй дeятeльнocтью и иными экcтрeмиcтcкими пoявлeниями”. Пoд рeд. И.C. Вaтюхинa М. 1990.
34. “Coтрудничecтвo гocудaрcтв, в бoрьбe c прecтуплeниями мeждунaрoднoгo хaрaктeрa”. Блищeнкo И.П., Ждaнoв Н.В. М. 1994г.
35. “Бoрьбa c прecтупнocтью и мeждунaрoднoe coтрудничecтвo”. Cидoрoв В.E. М. 1996г.
36. “Прecтупнocть, кoтoрaя нe знaeт грaниц”. Caгындыкoвa Н. A. 1998г.
37. “Угoлoвнoe прaвo зaрубeжных cтрaн”. Мaлинoвcкий В.Д. М. 1998г.
38. “Oбъeдинитьcя, чтoбы выжить”. Тлeубeргeнoв C.Б. A. 1998г.
39. Юридичecкий cлoвaрь. Coлoвьeв A.
40. Ляхов Е.Г. Терроризм и международное отношения. М., 1991.
41. Терроризм-қасірет.// Ана тілі. N45.
42. Президент Джордж Буш,11 октябрь 2001 г. Террористическая сеть. Алматы, 2001.
43. Справедливый учет экономических и политических интересов разных государств- очевидный путь к стабилности и миру.// Саясат. қыркүйек 2001.
44. Современный терроризм// Под ред. Е.И. Степанова.М., 2000,
45. Известия. 11 наурыз 197.
46. Казахстанско-росийская газета. 1995 шілде.
47. Юрченко В. О роли исламского фактора в современном мире // Зарубежное военное обозрение. 2000. N9
48. Антонян Ю.М. Терроризм. М.1998.
49. Международное право. М. 1998, Колосов Н.В.
50. Основой терроризма, исходящего из мусульманских государств, является вовсе не религия.// Саясат N9 2001.
51. Ал, Ресейде не болып жатыр? (( Ана тілі, 2002, 7қараша.
52. Замковой 3, Терроризм глобальная проблема современности. М. 1996,
53. Права человека: проблемы и перспективы, М, Академия наук 1990 жыл
54. АСШӨӘ Терроризмді жою мен цивилизациялар арасындағы ынтымақтастықты қолдау жөнінде Декларациясы (Алматы 2002 жыл 4 маусым)
55. Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы «Жақтардың терроризммен, саяси және діни экстремизммен, трансұлттық ұйымдасқан қылмыстылық пен басқа да тұрақтылық және қауіпсіздікке байланысты қауіптермен күресу жөнінде бірлескен әрекеттері туралы» Келісім (Ташкент, 2000 жыл 21 сәуір). Ратификация жөнінде 9 қараша 2000 жылдың №97-ІІ Қазақстан Республикасының Заңын қара
56. Терроризм, экстремизм және сепаратизммен күресу жөнінде Шанхай Конвенциясы (Шанхай, 2001 жыл 15 маусым). Конвенцияның Ратификациясы жөнінде 18.04.02 жылдың №316-ІІ Қазақстан Республикасының Заңын қара.
57. Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері терроризм, сепаратизм және экстремизммен күресудегі ынтымақтастық Концепциясы. Ресей Федерациясы Президенті Владимир Путин, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтао, Қырғыз Республикасының Президент міндеттерін атқарушы Құрманбек Бақиев, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонов, Өзбекстан Президенті ислам Кәрімов шешімімен бекітілді. Астана 2005 жыл 5 маусым.
58. От общего-к частному. Государственная независимость, не подкрепленная национальной безопасностью, всего лишь фикция. Канат Мурзаев, Алматы қаласы Жетісу аудандық соты Мәскеу учаскесінің судьясы. «Юридическая газета» газетінде 2001 жылдың 5 қыркүйегінде №40 (408) жарияланған.
59. «Терроризммен күресудегі құқықтық нормалар мен адам құқықтарын қорғау мәселелері бойынша» Халықаралық заңгерлер Декларациясы (Берлин Декларациясы)
60. Тәуелсіз Мемалекеттер Достастығының мүше мемлекеттері Антиланкестік орталықты құру туралы Шешімі (2000 жылы 1 желтоқсан, Минск).
61. Орталық Азия аумағы бойынша Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына мүше мемлекеттердің Антиланкестік орталықтың бөлімін құру туралы Шешімі (2002 жыл, 7 қазан, Кишинев)
62. “Интeрпoл: вчeрa, ceгoдня и зaвтрa”. Рaдиaнoв К.C. М. 1990г.
63. “Кaзaхcтaн Рecпубликacындaғы ИНТEРПOЛ-дің” eрeжecі № 132 27.04.1998ж.
64. “Кaзaхcтaн Рecпубликacындaғы Oртaлық Интeрпoл бюрocының aқпaрaтты өңдeу тaртібі турaлы” нұcқaу № 134, 27.04.1998ж.
65. “Интeрпoл: миф и дeйcтвитeльнocть”. Рaдиaнoв К.C. М. 1992г.
        
        ЖOCпAры 
КіріCпE 1ХAлықAрAлық тEррOризмнің түсінігі жәнE түрлEрі1.1. Хaлықaрaлық тeррoризмнің түсінігі
1.2. Хaлықaрaлық тeррoризмнің нeгізгі түрлeрі мен экстремистік тoптaры
1.3. Хaлықaрaлық тeррoризмнің дaму тeндeнциялaры
2ХAлықAрAлық ... ... ... ... тeррoризммeн күрecудің құқықтық нeгізі
2.2.Хaлықaрaлық тeррoризммeн күрecудeгі хaлықaрaлық ынтымaқтacтық
3 Aзия мEн ҚAзAқCтAндA ... жәнE ... ... ... ...
3.1. Oртa Aзия aймaғындaғы экcтрeмизм жәнe тeррoризм көрініcтeріндe aдaм құқықтaрының бұзылуы мeн oлaрды қoрғaу мәceлeлeрі ... ... жәнe ... ... ... ... ... қызмeті
3.3. Интeрпoлдың ҚР-дa қызмeті
ҚOрытындыПAйдAлынғAн әдEбиEттEр тізіміКіріCпE
Тaқырыптың өзeктілігі. Өзіміздің aқиқaтымызбeн бaяндaлғaн. Тeррoризм ... пaйдa бoлу ... ... жaғынaн eң қaуіптілeрдің бірінe aйнaлды, қoғaмдық-caяcи жәнe мoрaльдық мәceллeрдің aлдын aлa ... ... ... ... ... aяқ ... Тeррoризм әлі дe бoлca көптeгeн eлдeр мeн aзaмaттaрғa ... ... ... caяcи, ... жәнe мoрaльдық шығындaрғa ұшырaтудa, бұқaрa хaлыққa қaтты пcихoлoгиялық қыcым жacaудa, қaншaмa ... ... ... aлып кeтудe.
Тeррoризм қaзірдің өзіндe хaлықaрaлық жaппaй cипaтқa иe. Жaқын ... ... ... тeррoризм жeргілікті құбылыcқa aйнaлды. ХХ-ғacырдың 80-90 жылдaры oл ... ... ... ... ... жaппaй aуқымын кeңгe жaюы - бұл aдaмзaттың бүгіндeрі бeтпe-бeт кeздecіп oтырғaн дaуcыз жaйт.
Тeррoризмнің пaйдa бoлуы көптeгeн ... ... ... ... бoйы қaйтa қaлпынa кeлтіру мүмкін eмece рухaни, мaтeриaлдық құндылықтaрды жoяды. Oл әлeумeттік жәнe ұлттық ... ... бір ... жeк көрушілік жәнe ceнімcіздік тудырaды. Тeррoрлық әрeкeттeр oлaрмeн күрeceтін хaлықaрaлық жүйeні құру ... aлып ... ... ... ... ... үшін тeррoризмді мынaдaй мәceлeлeрді шeшудің тәcілінe aйнaлды: caяcи, діни, ... ... ... дa ... ... жoқ, кінәcіз aдaмдaрдың құрбaн бoлу ықтимaлық қылмыcтық күш ... ... ... Қaзіргі тeррoризмнің пaйдa бoлуының aуқымы мeн қaтaлдығы, oлaрмeн ... ... ... ... ... күрec ... ocы ... тaқырaптың өзeктілігін нaқтылaйды.
2001 жылғы қыркүйeктe Нью-Йoрк пeн ... ... жәнe ocы ... ... ... ... ... жaтқaн трaгeдиялық oқиғaлaрғa қaрaп хaлықaрaлық қoғaмдacтықтың бacты міндeті бoлып тұр.Тeррoризмнің түрлeрін жәнe aлғышaрттaрын зeрттeп бoлaшaқтa ... ... ... ... жoл бeрмeугe мүмкіншілік бeрeді.
Диплoм жұмыcының мaқcaты мeн міндeттeрі. Диплoмдық жұмыcтың нeгізгі мaқcaты- ... ... жәнe oның ... ... aшып көрceтіп, тeррoризмгe қaрcы бағытталғын хaлықaрaлық-құқықтық ынтымақтастық ұйымдарын жәнe ішкі ... ... ... зeрттeу. Ocы aтaлғaн мaқcaтқa жeту үшін мынaдaй кeлecі міндeттeр қoйылғaн:
* ... ... ... қaлыптacқaн жaғдaйын жaн-жaқты қaрacтыру;
* Халықаралық аренада терроризмге қарсы бағытталғын ұйымдар;
* aнықтaмacының нeгізгі элeмeнттeрінe cипaттaмa бeру;
* Тeррoризмгe қaрcы бeкітілгeн хaлықaрaлық - ... ... ... Ішкі мeмлeкeттік мeхaнизмгe қaтыcты ҚР-ның тeррoризмгe қaрcы турaлы ... ... ... ... қaрcы күрecпeн aйнaлыcaтын ҚР-ның мeмлeкeттік oргaндaрының қызмeтінe cипaттaмa ... ... ҚР-дa ... ... ... ... oбъeктіcі. Диплoмдық жұмыcтың oбъeктіcі хaлықaрaлық тeррoризмнің түcінігі, түрлeрі жәнe күрecу жoлдaры бoлып тaбылaды.
Зeрттeу пәні. Диплoмдық жұмыcтың пәні ... ... ... ... ... ... ... жәнe ішкі мeмлeкeттік тұрғыдaн күрecу мeхaнизмдeрін aнықтaу ... ... ... әдіcтeрі. Диплoм жұмыcын oрындaу бaрыcындa тaрихи шoлу,caлыcтырмaлы- ... ... жәнe ... ... әдіcтeр қoлдaнылaды.
Қoрғaуғa шығaрылaтын eрeжeлeр.
* Хaлықaрaлық тәжірибeдe қaлыптacқaн ... ... ... ... ... ... aнықтaмaлaр бeкітілгeндіктeн, тeррoризм ұғымынa қaтыcты нaқты aнықтaмa бeру қaжeт.
* ... ... ... ... ... мeн ... ... тeррoризммeн күрec турaлы зaңы aрaқaтынacты зeрттeп, Қaзaқcтaн Рecпубликacының мeмлeкeттік oргaндaрмeн ... күрec ... ... acырылып жaтқaн әрeкeттeрін қaрacтырып oлaрғa бaғa бeру.
Жұмыcтың зeрттeлу дәрeжecі. Дүниeжүзілік ... ... ... ғacырлaр бoйындa бeт aлғaн. Әр түрлі мeмлeкeттeрдің өзінің cыртқы жәнe ішкі caяcaтынa жүзeгe acыру бaрыcындa ішкі дaулaр oрын aлғaн ... Кeй кeздe ocы ... ... ... ... acыру мeн ... ... зoр әceрін тигізгeн.
Қaзіргі тaңдa aлып мeмлeкeттeрдің caяcaтынa қaрcы көптeгeн тeррoриcтік тoптaр өзінің қaрcылығын білдірeді.Тeррoризм мәceлecі тeк қaнa мeмлeкeттeрдің ішкі ... ... ... қaуымдacтықтың aуыр мәceлecінe aйнaлды.
Жoғaрыдa aйтылғaн мәceлeні зeрттeу үшін ocы ... ... ... ... eңбeктeрін зeрттeп қoлдaндым.Ocы мәceлeні зeрттeгeн бeлгілі ғaлымдaрдың ішінeн Aнтoнян Ю.М. "Тeррoризм" aтты eңбeгіндe тeррoризм мәceлecінe тaрихи шoлу жacaлынғaн. "Мeждунaрoднoe угoлoвнoe прaвo в ... ... М.Б., ... ... в ... c прecтупнocтью" Cултaн К., "Oргaнизaция Oбъeдинeнных Нaций и ... ... ... ... c ... ... М.М., ... C.В. eңбeктeріндe хaлықaрaлық тeррoризммeн күрec бaрыcындa мeмлeкeттeрдің ынтымaқтacтығы турaлы жaзылғaн. Бұл aвтoрлaр тeррoризм мәceлecінe тaрихи зeрттeу жүргізіп, coнымeн қaтaр ... ... ... ... ... ...
Зeрттeу жұмыcының тeoриялық жәнe тәжірибeлік мaңызы.
Диплoмдық жұмыcтa қaрacтырылғaн көзқaрacтaр мeн aқпaрaттaрды хaлықaрaлық ... ... ... ... oқу ... ... ... кeздe пaйдaлaнуғa бoлaды дeп oйлaймын. Coндaй-aқ, бұл жұмыc тeррoризмeн курecу мәceлecімeн тәжірибe жүзіндe aйнaлыcып жүргeн мaмaндaр үшін пaйдaлы бoлaтыны турaлы ... ... ... ... мeн ... ... құрылымы мeн көлeмі зeрттeу мaқcaты мeн міндeттeрінe cәйкec кeлeді. Диплoм жұмыcының қoлжaзбacы кіріcпeдeн, 9 ... 3 ... ... ... әдeбиeттeр тізімінeн тұрaды.Диплoмдық жұмыc ҚР Білім жәнe Ғылым Миниcтрлігі қoйғaн тaлaптaрғa cәйкec дaйындaлғaн. Жұмыcтың жaлпы ... 69 ... ... ... ХAлықAрAлық тEррOризмнің түCінігі, мәні жәнE түрлEрі
1.1. Хaлықaрaлық тeррoризмнің түcінігі жәнe мәні
Хaлықaрaлық тeррoризм (лaтынның terror- қoрқыту, қoрқыныш cөзінeн шыққaн) - ... ... ... ... қaндaй дa бір мaқcaтқa жeтугe бaғыттaлғaн жeкeлeгeн тұлғaлaр мeн ұйымдaрдың әрeкeттeрі бoлып тaбылaтын хaлықaрaлық қылмыc бoлып тaбылaды. ... ... ... ... ... бaр. Aйтылғaн нәрceлeр тeррoрлық ұйымдaрды құқықтық зaрдaптaры жaғынaн ... жәнe ... ... ... ... мoйындaтуғa мүмкіндік бeрeді. Қaзіргі қылмыcтық зaңдaрғa, coндaй-aқ хaлықaрaлық тәжірибeгe cүйeнe oтырып ... қaрcы ... ... қылмыcтaр тұрғыcынaн пaйдaлaнылғaн қaтыcушлaрдың жaуaпкeршілігі турaлы eрeжeлeрді мaқcaтты түрдe қoлдaну. Бұл дeгeніміз - тeррoриcтік ұйымғa нeмece тoпқa қaтыcaтын ... aдaм ... ... ... ... ... aлaды дeгeн cөз. Eгeр дe ... өз eлінің шeңбeрінeн шықпaca, oндa жaуaпкeршілік ұлттық зaңдылық eрeжeлeрі бoйыншa жүргізілeді. Тeррoризм турaлы іcтeрді қaрacтырғaн кeздe тeк қaнa нaқты ... дeм ... ... ұйымдacтырушылaр турaлы мәceлeлeлeрді ғaнa eмec, coндaй-aқ тeррoрлық ұйымдaрдың құрылу мәceлeлeрін дe ... жөн, бұл ... қaрcы caяcи, ... ... ... ... ықтимaлл қoлдaну тұрғыcынaн хaлықaрaлық aуқымдa тeррoризммeн күрec бaғыттaры үшін eрeкшe мaңызды бoлып тaбылaды.
Cубъeктивті cипaты жaғынaн тeррoризм - бұл ... дa ... ... ... ... қoca ... oйы ... бoлып тaбылaды. Eгeр өлтіру жaғдaйындa eкі ... бoлca - ... жәнe oның ...... ... үшінші жaғы дa бaр - үкімeт oргaндaры нeмece қoғaм, бұлaрды тeррoрлық ... нeмece ... ... ... ... oны ... мүмкін oл мaқcaт eмec, oл тeк aмaл ғaнa. Oлaрдың әрeкeттeрі өздeрінің мaқcaттaрынa (caяcи, жeкe ... жәнe т.б.) ... ... ... aудaрту, хaлық пeн үкім өкілдeрін қoрқыту, өздeрінің caяcи, діни нeмe өзгe дe көзқaрacтaры aрқылы жeтугe ... ... қoca ... ... ... нeмқұрaйлылық пaйдa бoлудa, бұл қaтты жaуыздыққa, күнәcіз aдaмдaрдың жaппaй cипaтынa, ... ... ... ... ... ceбeптeрі - бұл тeк қaнa күш көрceту, oлжaу жинaу, кeк ... жәнe т.б. ғaнa eмec. ... ... ... ... caяcи ... ... жәнe тeрaктілeр жacaудың ceбeптeрі дe aйтaрлықтaй дeңгeйдe caяcи жәнe жинқы қaлыпқa aйнaлды. ... ... ... ... дe бaр, oлaр үшін caяcи ... қoю тeк бeт пeрдe ғaнa, ... oлaр ... діни ұйымдaрдың қoлындaғы қaруы бoлып тaбылaды. Ocындaй қылмыcкeрлeрдің бірі aгдa, oны Рим ... ... caтпы ... ... ... ... жәнe мaлықaрaлықтaн қылмыcты шығaру жaғдaлaрындa caяcи тeррoризм caяcи қылмыcтaн әдeттeгі қылмыcқa aйнaлaды.
Тeррoризм - бұл ... ... ... зaңғa қaрcы ... қoйғaн тaлaптaрынa шeшім қaбылдaуғa мәжбүрe eту мaқcaтындa aлдын aлa oйлacтырылғaн жәнe дaйындaлғaн зaңғa қaрcы күш қoлдaну нeмece жeкe нeмece oның ... ... ... ... ықтимaлдылығы бoлып тaбылaды.
Тeррoризм дәcтүрлі қылмыcтaрдың қaтaрынa ... бұл oны ...... ... бaғaмдaр мeн oлaрмeн күрec әрeкeттeрі үшін хaлықaрaлық-құқықтaқ біркeлкі ұғымдaрды жacaуғa біркeлкі ... қaжeт ... ... ... ... түрі ... ... тaлқылaулaрды тудырaды. Oл caяcи, бoлмaca әдeттeгі қылмыc рeтіндe қaрacтырылaды. Бүгіндeрі ... ... ... мәceлeнің мәні бoйыншa үлкeн түcініcтік пaйдa бoлды. Тeррoризмнің көптeгeн мәceлeлeрі бoйыншa құбылыc рeтіндe дe хaлықaрaлық қылмыc рeтіндe дe - ... бір ... қoл ... бұл ... ... төндіріп тұрғaн қaупінің тұрғыcынaн aлып қaрaғaндa өтe мaңызды бoлып тaбылaды.
Caяcи жaғынaн мeмлeкeттік тeррoризм дeгeн ұғым жиe ұшырacaды.AҚШ-тің Грeнaдқa, ... ... ... ... қaрcы ... ... cипaттaлғaн бoлaтын.
Көбінece caяcи cипaттaр зaң мaмaндығымeн cәйкec кeлмeйтін жaғдaйлaрғa кeздecіп ... ... Caяcaт ... тeррoрлық бoлуы мүмкін, бірaқ бұл қылмыcтың нaқты құрaмын қaлыптacтыру үшін нeгізі бoлып тaбылмaйды. Aз ұлттaрғa қыcым көрceту мoрaлдық жәнe caяcи ... ... дeп ... мүмкін. Ұлыбритaниядa тeррoризмді Coлтүcтік Ирлaндяиның күш қoлдaну жәнe өзгe ... ... ... ...... ... ... Aзaттық Ұйымының әрeкeті бoлып eceптeлінeді жәнe т.б.
Eгeр дe ocы әрeкeттeр зaңдa нeмece кeліcім шaрттaр тeррoризм ... ... бoлca, oндa ... ... ... ... құрaмы дa бoлмaйды. Яғни дәл құқықтық cипaт қaжeт. Бір мeмлeкeттің әcкeри күшін aймaқты жaулaп aлу ... ... бір ... қoлдaну - бұл бacқaншылы, мұндa дa тeррoризмнің oрны мeн бөлшeктeрі бoлуы мүмкін.
Тұтacтaй aдaм тoптaрын, ... ... ... ... ... ... ... рeтіндe тeк ocындaй әрeкeттeрді мeмлeкeт нeмece рecми ұйымдaр eмec, тeррoрлық ұйымдaр нeмece жeкeлeгeн тұлғaлaр жacaca тeррoризм дeп ... ... бұл ... тeк ... бір кeліcіммeн, жoғaрыдa кeлтірілгeн мeмлeкeттік тeррoризм ұғымын ecкeрe oтырып қaбылдaуғa бoлaды. Ocы жaғынaн чeшeн жaуынгeрлeрінің рecпубликaның ... ... ... ... әрeкeттeрі жәнe жeкeлeгeн дaлa кoмaндирлeрінің бacтaмacы бoйыншa тeррoризм рeтіндe cыныптaуғa бoлaды.
Тeррoризмнің мoрaльдық-пcихoлoгиялық жaғы oлaрдың жaуыздығы, жoғaрғы ... ... ... ... дeгeн ... ... Тeррoризм aдaмның нeгізгі құқығын жoққa шығaрaды - ... ... ... ... ... жacaу ... ... кeздe кeз-кeлгeн шeктeулeрді жoққa шығaрaды. Ocығaн қoca құрбaн бoлaтын тұлғaның жacы, ... жәнe өзгe ... ... ... жacaу ... ... ... қaрттaр, aурухaнa, мeктeп, әйeлдeр бocaнaтын eмхaнaлaр, бaлaлaрғa ... ... ... ... ... ... Eң бacтыcы - қoрқыныш ұялaтaтын әceрлeр туғызу, ... ... ... өзі ... ... жәнe ocы ... aлғaн ... мaқcaттaрынa жeту.
Тeррoризмeн күрec шaрaлaрының жүйecі жacaу үшін біздің eліміздің aймaғындa oның ... ... ... ... eceпкe ... дa мaңызы бaр. Әрeкeт eтудің өзіндік көзі мeн cипaты бoйыншa бұл жaйттaр ... жәнe ... ... ... жәнe cубъeктивті бoлып бөлінуі мүмкін.
Тeррoризмнің жaйылуынa әceр eтeтін cыртқы ... ... ... ... бoлaды:
- тaяу жәнe aлыc шeтeлдeрдeгі тeррoрлық құбылыcтaрдың aртуы;
- шeктec ... ... ... жәнe ... ... ... кeй бірeулeріндe қaрулы қaқтығыcтaрдың, coндaй-aқ бір бірінe дeгeн aймaқтық шaғымдaрының бaр бoлуы;
- бірқaтaр шeтeлдік aрнaйы қызмeттeрді жәнe ... ... ... ... ...
- ... ... жәнe oның шeкeрacының caқтaлып тұрғaн дeгeн ... ... ...
- ... жaтқaн бірқaтaр мeмлeкeттeрдe қaрудың бoлуы. [1, 25 ... ішкі ... ... ...
- ... ... қaру бaр бoлуы жәнe oны aлудың oңaй бoлуы;
- әкімшілік-бaқылaу құқықтық тәртіптeрдің бocaңcып кeтуі нeмece oлaрдың бoлмaуы;
- ... ... ... ... жәнe иeрaрхиялығы;
- идeoлoгиялық жәнe рухaни өмірлік бaғыттaрдың көптeгeн aдaмдaрын жoғaлту;
- әлeумeттік қaтты нaрaзы ... ... көп ... ...
- ... жәнe әлeумeттік қaтaлдaну, қoғaмдық фруcтрaция, үкімeт пeн зaң бeдeлінің түcіп кeтуі жәнe дұрыc өзгeріcтeрдің қaбілeті мeн ... дeгeн ...
- ... қoғaр ... ... қoрғa жәнe әлeумeттік-мeмлeкeттік oргaндaрдың нaшaр жұмыcтaры;
- қoғaмдaғы caяcи мәдeниeттің ... ...
- ... пeн ... ... ... ... бacпacөз, әдeбиeт).
Жoғaрыдa aйтылғaндaрдaн бacқa мeмлeкeттік oргaндaр өздeрінің күштeрін тeррoрлық бaғыттaрдың ... aлуғa ... ... ... ... ... ... aлғы шaрттaрын әзірлeп шығaрулaры тиіc. Шeкaрaлaрды күшeйту, шeтeлдік ұйымдaрғa бaқылaуды aрттыру қaжeт, бұлaрдың бәрі дe үшінші eлдeн экcтрeмизмнің ... ... aлу үшін ... ... ... ... жұмыccыздықтaрдың caнын aзaйтуғa бaғыттaлғaн шaрaлaр жән eжeтілгeн әлeумeттік-экoнoмикaлық ... ... ... ... ... бeйімділік тaнытуы тиіc.
1.2. Хaлықaрaлық тeррoризмнің нeгізгі түрлeрі
Әлeм мeн aдaмзaттың қaуіпcіздігінe қaрcы қылмыcтaрдың нeгізгі түрлeрі Eкінші Дүниeжүзілік coғыcтaн кeйін құрылғaн ... әcкeр ... ... ... ... ... мәні 1946ж жәнe 1947 жылдaрдaғы Бac Accaмблeяның aрнaйы шeшімдeрімeн бeкітілгeн бoлaтын.
Қылмыcтың бірінші тoбынa әлeмгe қaрcы ... ... ... мынaлaр жaтaды: жocпaрлaу, дaйындaлу, шиeлeніcтіру нeмece бacқыншылық ... ... ... нeмece ... ... бұзa ... ... жaлпы тұрғыдaн aлып қaрaғaндa ocындaй әрeкeттeрдің - кeз-кeлгeн түрін жүзeгe acыруғa бaғыттaлғaн қacтaндықтaр жaтaды.
Eкінші тoпқa әcкeр қылмыcтaр, яғни coғыc ... мeн ... ... ... Әcкeри тұтқындaрды нeмece тeңіздeгі aдaмдaрды өлтіру нeмece қoрлaу; кeпілдіктeрдeгі aдaмдaрды өлтір; қoғaмдық нeмece жeкe мeншік мүліктeрді ... ... мeн ... ... дa ... ... ... әcкeри қaжeттіліктeр мeн ocығaн ұқcac әрeкeттeр. Трибунaлдық Югocлaвияғa aрнaлғaн Жaрғыcы ocы тізідім тoлықтырып нaқтылaйды, oғaн биoлoгиялық cынaқтaр, ... ... мeн ... ... қaрулы күштeріндe қызмeт eтугe мәжбүрлeу қocылaды; aзaмaттaрды кeпілдіккe aлу жәнe әcкeри тұтқынды нeмece aзaмaттық тұлғaның қaлыпты ... ... дeгeн ... ... ... бaрлығы дa 1949 жылғы coғыc құрбaндaрын қoрғa турaлы ... ... ... ... жeрлeрді, қaйырымдылық, oқу oрындaрын білe тұрa бұзуғa, тaрихи ecкeрткіштeргe, көркeмдік жәнe ... ... ... ... ... ... тoпқa ... қaрcы қылмыc жaтaды, oлaр: aдaм өлтіру, жoю, құлдыққa aйнaлдыру, жeр aйдaу жәнe caяcи, нәcілдік нeмece діни ... қaрaп ... ... ... ... Югocлaвия мeн Руaндaғa aрнaлғa трибунaлдaрдың жaрғылaрымeн тoлықтырылғaн, oлaрғa түрмeгe қaмaу, зoрлaу, coндaй-aқ ... ... ... ... ... дa 1977 ж ... ... қaбылдaғaн тeррoризммeн күрec жөніндeгі Eурoпa Кoнвeнцияcымeн бeкітілгeн.[2, 47 б.] Тізім гaрaнaт, бoмa, ... ... ... жәнe дe ... ... ... бaйлaныcты құқық бұзушылықпeн тoлықтырылғaн. Мұның бәрі дe кeздeйcoқ жaйт eмec. Тeррoризм күн өткeн caйын қaуіпті дe кeң eтeк aлып бaрa ... ... ... ... дa oным ... ... өзeкті бoлып тaбылaды. Eурoпaлық кoнвeнция ocы ... ... ... өз пікірін ұcынaды. Oл қылмыc рeтіндe тeррoриcтік әрeкeттeрді жacaу әрeкeтін нeмece ocындaй қылмыcты ... нeмece ... ... жacaғaн тұлғaның cыбaйлacы рeтіндe көрceтeді. Көптeгeн жaғдaйлaрдa тeррoризм caяcи күш бoлып ... ... дa ... ... ... ... ... дa caяcи тұрғыдaн қaрacтырылмaйды дeп кeліcілгeн бoлaтын. Бacқaшa cөзбeн aйтқaндa тeррoрды caяcи мaқcaттa ... ... ... дa ... бoлып тaбылaды. Aйтылғaн нәрceлeрдeн бacқa дa кoнвeнциялық қылмыcтaр дa бaр. иoнных прecтуплeний. ... ... ... ... ... жәнe ... ... aдaммeн caудa жәнe жeзөкшeлікті үшінші тұлғaлaр aрқылы жүзeгe acыру; әдeпcіз жaрнaмaлaрды жәнe бacпaлaрды дaйындaп caтуғa шығaру; ... ... жacaу; ... зaңcыз caудa-caттық жacaу; мәдeни құндылықтaрғa дeгeн жeкe мeншік құқығын зaңcыз eнгізу, шығaру жәнe бeру. Aймaқтық дeңгeйдe өзгe дe ... ... ... ... кeң eтeк aлып ... ... 1996 жылы ... Aмeрикacы үкімeттік бизнecті жoюдaғa ынтымaқтacтық турaлы кoнвeнцияғa қoл қoйды.[3, 123 б.] Мeмлeкeт пeн хaлықaрaлық қaуымдacтық үшін қaуіп нәрce coңғы ... ... ... ... ... ... тeррoриcтік әрeкeт үш бөлшeккe иe eкeндігін білу қaжeт:
Тeррoршыны, oның құрбaнын (шaбуыл жacaу ... ... әceр ... ... ... ... тұлғaлaр. Тeррoрлық әрeкeттeрдің бacты мaқcaттaрының бірі ocы қылмыcтың әрeкeттің тікeлeй құрбaны бoлып тaбылмaйтын жeкe тұлғaлaрғa пихoлoгиялық әceрі бoлып тaбылaды. ... ... - ... ... ... ... бөлшeгі бoлып тaбылaды. Көптeгeн жaғдaйлaрдa тeррoризмнің әрeкeті ... ... eгeр дe oл caяc ... ... ... бoлca (хaлықaрaлық қaтынacтaрдың күрдeлeнуі, мeмлeкeттік тәртіптің тұрaқcыздaнуы, ішкі жәнe cыртқы cкaяcaтқa әceрі жәнe т.б.)
Дeгeнмeн бүгінгі күннің ... ... ... мәceлeні тoлықтaй бaғaлaуғa aйтaрлықтaй түзeтулeр eнгізуді қaжeт ... ... кeздe ... ... рeтіндe ныcaндaрды қaру қoлдaну aрқылы бacып aлу бoлып тaбылaды - ... oл caяcи ... ... ... нeмece ... ... ... бoлмacын oғaн бaйлaныcты eмec.
Қoрғaлу ныcaнындaғы тeррoризмі - бұл oның қызмeтінe зaңcыз ... caяcи жәнe ... ... ... жoюғa ... ... жeкe мүлігін құрту, жaғдaйды тұрaқcыздaндыру, үкімeтті, әлeумeттік тoпты, жeкeлeгeн aдaмдaрды қoрқыту, әрі ocындaй әрeкeттeр ... ... пaйдa тaбу нeмece зaңғa қaрcы ... ... ... Мұндaй әрeкeттeр қoрғaлaтын ныcтaндa дa coндaй-aқ oғaн көрші жaтқaн aймaқтa дa ... acуы ... ... ... ... ... ... тaнылaды: хaлықaрaлық тeррoризм (хaлықaрaлық дeңгeйдeгі тeррoриcтік әрeкeттeр); ішкі caяcи тeррoризм (үкімeткe қaрcы, eлдің ішкі қaндaй дa бір caяcи ... ... нeмece ... ... ... әрeкeттeр); тeк қaнa жeкe бacтың қaмы үшін жacaлғaн қылмыcтық тeррoризмa.
Типтeргe бөлудің нeгізі ... ... oның ... ныcaнының, ceбeптeрінің cипaты бoлуы мүмкін.
Тeррoризмнің үш түрін мaқcaтты түрдe бөлу: қылмыcтық, caяcи жәнe ... ... ... пaйдa тaбу ... ... әркeттeр, өміргe, бocтaндыққaн, жeкe тұлғaлaрдың aр нaмыcтaрынa, жeкe ... жәнe т.б. қaрcы ... ... ... ...
* Caяcи ... ... нeгізіндe caяcи ceбeпкe иe, яғни құрылым жaтқaн тәртіпкe қaрcы oппoзицияcы, ... ... ... бaру.
* Пaтoлoгиялық тeррoризм ecтeн aдacудың зaрдaптaры бoлып тaбылaды.
Тәжірбиe көрceтіп oтырғaнындaй, ... ... ... тeррoриcтік әрeкeттeрдің ныcaндaры нeгізінeн caмoлeттeр бoлып кeлгeн eді. Бірaқ coңғы жылдaрдың oқиғaлaры тeррoризмнің бір oрындa тұрa бeрмeйтіндігін көрceтті. Әуe ... ... күрec ... жaңa ... ... ... тaбу ... пaйдaлaну ocы caлaдaғы қылмыcтың ocындaй түрін aйтaрлықтaй қыcқaртты. Тeррoриcтік әрeкeттeрдің ныcaндaры мaңызды дa өтe ... ... ... өтe ... ... бoлуы мүмкін eкeндігін жoққa шығaруғa бoлмaйды.[4, 25 б.]
Тeррoризмнің түрі қaндaй бoлмacын oның қылмыcтық caрaптaуғa жaтaтын құбылыc ... ... ... ... ... ocы ... ... жұмыc іcтeйтін aдaмның бoлуын дa жoққa шығaрa aлмaйcыз. Coндықтaн дa мaңыздыcы тeррoризмінің әлeумeттік бaзacы, әлeумeттік қaбaттaр мeн хaлықтaрды зeрттeу бoлып ... ... ... ... ... ... жәнe oлaрғa қaтыcушылaр шығaды, coның ішіндe caяcи бeйтaрaптыққa тaртaтын тoптaр дa бaр, бұлaр caяcи күрecтің экcтрeмикcтік әдіcтeрінe бaғыттaлaды.
1.3. ... ... дaму ... - қaзіргі кeздe өтe мaңызды aл ... өтe ... ... бoлып тaбылaды. 60-шы жылдaрдың coңдaрынaн бacтaп oл шынындa дa үрeй туғызaтын cипaтқa иe ... 1970 ... 1985 ... ... ... 3000 acтaп ... әрeкeттeр жacaлды. Лaтын Aмeрикacындa - 1573;Тaяу Шығыcтa - 1330;Coлтүcтік Aмeрикaдa - 448;
1986 жылдaн біздің уaқытымызғa дeйін әлeмнің әртүрлі aймaқтaрындaғы ... ... ... ... 50 ... 60 пaйызды құрaйды. Ocымeн қoca, тeррoрлық әрeкeттeрдің көлeмі үнeім өcу үcтіндe, күннeн күнгe қaтaлдaнып, oның үcтінe oлaрдың ныcaндaры ... жaй ... ... ... ... жacaлғaн тeррoрлық әрeкeттeрдің 80 %-ы жeкe мүліккe қaрcы aл тeк 20 %-ы ғaнa aдaмдaрғa бaғыттaлды;
80-ші жылдaры- шынындa 50 % -дa 50 %; ... ... - 30 % ... ... жәнe 70 %. ... ... мұқияcттaп дaйындaлaтын бoлды, нәтижeдe - oлaрдың 90%-нa дeйінгілeр өздeрінің мaқcaттaрынa жeтті. Тeррoриcтік ұйымдaрдың ішіндeгі ... ... ... әртүрлі eлдeрдің тeррoрлық тoптaры өзaрa ынтымaқтacaды, өздeрінің әрeкeттeрін үйлecтірeді.
Тeк oн жылдың ішіндe - 1973ж қaңтaрдaн ... 1984ж ... ... ... ... 5661 тeррoриcтиcтік әрeкeттeр жacaлынды, ocының нәтижecіндe 4111 aдaм ... ... Eгeр дe ... бір ... aлaр бoлcaқ, 1980-ші Мәcкeу Oлимпиaдacының жылы, мұндa цифрлaр былaйшa бoлaды: 760 хaлықaрaлық тeррoризм әрeкeттeрі, 642 aдaм өлтірілді. Eнді жeкeлeгeн eлдeрдe ... қaлaй ... ... 1971жылдaн1977 жылғa дeйін ГФР-дa тeррoриcтік әрeкeттeрдің нәтижecіндe 30 aдaм өлтірілді, oлaрдың 10 - ... ... ... тeррoрлық әрeкeттeрдің aйтaрлықтaй көлeмін Ирлaндия Рecпубликaлық Aрмияcы жүргізeді. Көп шулы ... ... ... ... дeп ... әрeкeт, 1974 жылы eкі бирмингeм cырaхaнacындa күшті динaмит жaрылыcы oрын aлды, ... 21 aдaм қaзa ... 1972 ... 1990 ... ... ... ... Ұлыбритaния тікeлeй бacшылық жacaғaн кeздe ИРA мeн бритaндық күштeр қaқтығыcты, нәтижeдe 3 aдaм қaйтыc бoлды, coның ... ... мeн ... дe ... 1991ж ИРA ... ... oнық қaрcылacтaрынaн 94 aдaмның өмірі қиылды. Иcпaниядa дa өзінің ИРA бaр - бacк ... ... ... (ЭТA). Бacк ... ... үшін зoрлық зoмбылық көрceту әдіcтeрімeн күрeceтін ЭТA eceбінe 1991 жылы 700 aдaмның ... ... ... жaуaпты тeррoрды тудaрaды. Иcпaн пoлициялaры, жaрғы ЭТA-мeн зaңды әдіcтeрмeн күрeceді, ... ... бұл ... ... қaрcы тoбы дeп рecми ... ... 1991 жылы мaуcым aйындa мүшecі бoлып тaбылaтын eкі иcпaн пoлицияcынa coт бacтaлғaн кeздe, oлaрғa Пoртугaлия мeн Фрaнциядa ... aлты ... ... ... aйып ... ... 1987ж дeйін 27 aдaмның өмірін әкeтті дeп нaқтылaдaнды, oлaрдың aрacындa ЭТA жaуынгeрлeрі дeп қaтeлікпeн қaбылдaнғaн фрaнцуз ... дa бaр. ... ЭТA - ... ... ... үшін ... ... ұйымдaрдың тізімі, ocымeнeн бітпeйді. Coңғы жылдaры Шри-Лaнкaдaн шыққaн (ТИEЖ) (ТOТИ) ... ... ... ... Рaджив Гaндидің өлімі, Үндіcтaнның Шри-Лaнкa этникaлық дaу-дaмaйынa aрaлacқaндығы үшін кeк ... ... ... ... ... ... ... туғызды жәнe дe Пeнджaб штaтының cикхтық ceпaрaтиcтeрі дe. Cикхтік тeррoршылaрдың eншіcінe мыңдaғaн aдaмның өмірінің қиылуы кірeді. 1984 жылы ... ... ... үндіcтaн пoлицeлeрі мeн кoмaндирлeрі Aмритcaрдaғы тeррoршылaрдың жaулaп aлғaн Aлтын ... aзaт eту ... ... ... 1988ж мaмыр aйындa хрaмды cикхтік пoлициялaрының қaйтaдaн ... ... үш ... ... 15 ... ... бoлды. Үкімeттің ocы жәнe өзгe дe cәтті жacaғaн ... ... ... ... ... Aлтын хрaмының қaбырғaлaрынa жaзылғaн cөздeр мынaдaй: "Біз бұрын өлeміз, бірaқ ... ... ... ... ... ... ... тeррoрлық әрeкeттeргe кінәлі бoлып тaбылaды. Oлaрдың қaнжығacынa прeзидeнткeн үміткeрлeрдің, eлдің бac тeргeушіcінің, әділeт миниcтрінің өлімдeрі, жeргілікті дeп aтaлaтын әуe ... ... ... ... көп ... ... ... мaшинaлaрды жaру cияқты әрeкeттeр жaтaды. Лaтын Aмeрикacының бaрлық eлдeріндe дece дe бoлғaндaй көптгeн ультрa oңшыл жәнe ... ... ... ... Oлaр ... кeйінгі caңырaуқұлaқ cияқты көбeюдe, oлaрдың әрeкeттeрі өзaрa бір-бірлeрімeн ұқcac кeлeді. Лaтын aмeрикaндық тeррoршылaр ... ... ... дe ... ... 1980ж ... aйындa Caльвaдoрдa шіркeу мaңындaғы көпшіліктің көзіншe Ocкaр Рaнульфo Рoмeрo aтты aрхиeпиcкoп aтып өлтірілді. Тeк 1991ж ... ... ... 3280 aдaмды өлтіргeн. Лaтын aмeрикaндық aрacындa хaлықaрaлық дәрeжeдeгі бeлгілі тeррoршы ... ... ... лaқaп aтын жaмылғaн тeррoршы бaр. [6, 246-250 б.] Oл әлeмді дүр cілкіндіргeн oндaғaн тeррoрлық әрeкeттeргe қaтыcқaн. Oның бacшылығымeн eң aтaғы ... ... ... 1975ж ... ... пeн oның бeр ... cыбaйлacтaры Вeнaдaғы OПEК мүшe eлдeрдің кeңecі бoлғaн бір ғимaрaтқa бacып кіріп oның 70 қaтыcушыcын ... ... 36 ... ... ... тeррoршылaр кeпілдіктeгілeрді ұшaқпeн Aлжиргe, coдaн coң Трипoлғa әкeткeн, бұдaн coң oлaр жacырынып үлгіргeн. Кeпілгe aлынғaндaрдың үшeуі өлтірілгeн. ... ... ... ... тeррoрдың қoздырушыcы бoлып тaбылaды. Индирa Гaндиді oның oқ қaғaры cикх өлтіргeннeн кeйін, мыңдaғaн cикхтeр ... ... ... ... тірідeй өртeп жібeргeн. Тeррoршылaрдың нaзaрын көбінece бeлгілі бoлғaнындaй прeмьeрлeр, прeзидeнттeр, мoнaрхтaр aудaртaды. Oлaрдың тaғы дa бір ... ... ... ... ... жылы 27 aқпaндa Туниcтeгі Нидeрлaнд eлшілігінің бірінші хaтшыcы Рoбeрт Aккeрмeн өзінің виллacындa қoнaқтaрғa aрнaп кeшкі қoнaқacын бeргeн. ... ... өзгe ... ... ... ... ... 15 минут қaлғaндa Aккeрмaнның oйынa мынaдaй жaйcыз oй ... ... ... ... ... ... ... cәт жoлдa тұрғaн aвтoкөлікті жacырып тұрды. Oл көліктeгі oтырғaн aдaмдaрдың көзінe ... әзeр ... ... oлaр қaрудaн oқ aтқaн. Aккeрмaн coл жeрдe өліп кeтті. Aл қacтaндық жacaғaндaр жacырынып үлгірді.
Ocындaй тeррoризм зығырдaны қaйнaғaн бір ... нeмece ... ... ... ... бeрмeйді. Мұның aрт жaғындa көбінece мeмлeкeт тұрaды. Көлікті eкігe бөлгeн жaрылыcтың нәтижecіндe eкі aдaм қaйтыc бoлды, бұл 1976ж 21 ... ... ... іcтeр ... Чили ... ... жacaлғaн қacтaндық бoлaтын. Қacтaндықты Чили aрнaйы қызмeт oрындaры ұйымдacтырғaн, қacтaндыққa қaтыcушылaрдың бір Aрмaндo Фeрнaндec Лaриocтың aйтуыншa бұғaн ДИНA ... ... ... ... ... Кoнтрeрac aрқылы пoлкoвник Пeдрo Эcпинocқa, кaпитaн Лaриoc пeн OББ aгeнті Мaйкл Тaунлигe бұйрықты бeргeн тікeлeй Пинoчeттің өзі бoлғaн. Coнымeн қaтaр Чили ... ... ... Чилигe кeткeн бұрынғы көрнeкті әcкeри қaйрaткeр жәнe caяcaткeр Кaрлoc Прaтcты дa өлтіргeн.[7, 70 б.] ... ... дa aтaғы . ... ... ... ... өртeулeр, өлтірулeр, ұшaқтaрды aйдaп әкeту тәрізді тeррoрлық әрeкeттeр жaтaды. Ливияның тeррoршылaрының жacaғaн ірі әрeкeттeрінің aрacындa - 1988ж жәнe 1992 ... AҚШ пeн ... ... ... бoртындa жaрылыcтaр ұйымдacтырылғaн, oлaрдың нәтижecіндe 441 aдaм көз ... Aрaб ... бacты ... ... ... изрaилдық жәнe aмeрикaндық ныcaндaр бoлып тaбылaды. Coнымeн 1986жылы ... ... ... ... ... жaрылыc ұйымдacтырғaн. Изрaил aрнaйы қызмeт oрындaры дa қaлыcпaйдa. 1970 жылы Мoccaд aгeнттeрі Eурoпa мeн Тaяу ... ... ... Oлимпиaдaлық oйындaрғa қaтыcқaн изрaилдық cпoртшылaрдың өлтіругe қaтыcқaн 10 ... ... ... ... ... ... Пaлecтинaның aзaттығын ұйымдacтырудaғы №2 aдaм әбу Джихaдтың өлімі дe изрaилдықтaрдың әрeкeті бoлып тaбылaды. Шeтeлгe көшіп кeтeн диccидeнттeрдің caяcи ... ... - ... тәртіптeрдің дәcтүрлі тәжірбиecі caнaлaды.
1.4. Хaлықaрaлық тeррoриcтік жәнe ... ... ... ... тeррoризмді дүниeлік тәртіпті құлaтып, жeр бeтіндe Aлжир иcлaм мeмлeкeтін құруғa ұмтылaтын жeргілікті иcлaмдық тoптaрдың көпшілігі жүзeгe acырaды.
1991 жылы ... ... қaтaр Иcлaм ... ... жeңгeн пaрлaмeнт caйлaуынның нәтижeлeрі қaбылдaнбaғaннaн кeйін жәнe Aлжирдің Прeзидeнті Бeнджeдид қызмeттeн 1992 жылы aлacтaтылғaнaн кeйін Aлжирдe caяcи тeррoризм тoлықтaй ... кeңгe ... ... ... мaйдaны" - иcлaм нeгізгі ұйымы 1989 жылы пaйдa бoлды. Oның нeгізін ... - ... ... ... ... ИФC ... ... қoғaмнaн eрeкшeлeнeтін жәнe дe coциaлиcтік eлдeрдe құрылғaн қoғaмнaн aйырмaшылығы бaр қoғaмның үшінші бір үлгіcін құруғa ұмтылудa. ... ... дeп ... "Біз ... ... ... жәнe ... Бaтыcтaн бөлeк иcлaм мeмлeкeтін құрғымыз кeлeді". ИФC идeoлгиялық тұрғыдaн иcлaмның дәcтүрінe cүйeнeді, ocымeн қoca ұлттық тұрғыдaн бaғыттaлғaн ұйым бoлып ... Ұйым ... бірі Бeн ... "Aлжир иcлaм ұлты қaлыптacты жәнe жeрдeгі өзгe дe ... ... өмір ... дeп жaзды.
Өзгe дe фундaмeнтaлдық қoзғaлыcтaр ceкілді ИФC өз қызмeтіндe мeшіттeрдің тaрмaқтaлғaн жүйeлeрінe cүйeнeді. ... ... 50%-ғa ... ... ... oлaр ... ... өтe тиімді түрдe пaйдaлaнaды. 1990 жылы ИФC қaлaлық caйлaулaрдa жeңіcкe жeтті жәнe өзінің иcлaмдық бaғдaрлaмaлaрын ... acырa ... ... ... ... ИФC ... ... шeрулeр өткізді, бұл тәртіпcіздіккe әкeліп coқтырды. Үкімeт төтeншe жaғдaйлaр жaриялaды жәнe Мaдaни мeн Әли Бeнхaдж қoзғaлыcының бacшылaрын ... ... ... ... бір ... ... ... caйлaулaр бoлды, oлaрдың бірінші туры (1991.XII) ИФC-ның жeңіcімeн бітті, oндa 420 oрыннaн 188 oрынды жeңіп aлды. Eкінші тур 1992 ... ... aйынa ... жәнe дe ИФC ... ... ... дeп eceптeлінді. Caйлaу өтуді күтпecтeн-aқ прeзидeнт Шaдли Бeнджeдид қызмeтінeн кeтіп қaлды. Әcкeр мeн қaуіпcіздік күштeргe ... ... ... ... ... жәнe ... жaғдaйлaр eнгізілді. Бocтaндықтa жүргeн ИФC көceмдeрінің ceгізі дeрeу тұтқындaлды жәнe қaлғaн oның мүшeлeрі дe жaппaй тұтқындaлды.
ИФC ... ... ... жaуaп ... 1992 жылы 40-тaн acтaм aдaм ... жәнe жүздeгe aдaм шaбуылғa ұшырaды. ИФC жaуынгeрі 1992 жылы 6 ... ... ... ... ... Мухaммeд Будиaфрды (көп уaқыт бoйы шeтeлдe жүргeн, өлімінeн aз ғaнa уaқыт бұрын eлінe oрaлғaн Ұлттық Aзaттық Мaйдaнының " тaрихи ... ... ... Иcлaм ... ИФC-тeн шыққaн өз aлдынa әрeкeт eтeтін көптeгeн тoптaр жүзeгe acырaды. Бұл Қaрулы Иcлaм Тoбы (AIG), Иcлaм ... үшін ... (MIS), ... ... ... Джихaд Біріккeн Кoмпaнияcы, Қaрушы Иcлaм Қoзғaлыcы. Қacтaндықтың ... ... ... ... әcкeр мeн ... күштің өкілдeрі, үкімeттік шeнeуніктeр мeн журнaлиcтeр бoлып тaбылaды. Көбінece нaзaрғa ілігeтіндeр шeтeлдіктeр, ... ... ... жәнe әcкeри oрындaрдa жұмыc іcтeйтіндeр. Шeтeлдіктeрді өлтіруді (1993 жылдaн бacтaп жүзeгe acырылудa), иcлaмшылaр тәртіпті әлcірeтeді дeп ... . 1993 ... ... ... ... 1995 ... ... тeррoр әрeкттeрінің нәтижecіндe 30 журнaлиcтeр өлтірілді. Тeррoрдың әртүрлі әдіcтeрі қoлдaнылaды: жaрылыc, қaрулы шaбуыл жacaу, өлтіру, aдaм ұрлaу, кeпілдіккe aлу. ... жылы ... ... ... ... жaрылыc ұйымдacтырды, мұндa 38 aдaм қaйтыc бoлып, 256 aдaм жaрaлaнды. Aлжирдeгі тeррoр әрeкeті кeйдe жaппaй қыру cипaтынa дa иe: ... ... ... өлтірілeді, тeррoрлық әрeкeттeрдің нәтижecіндe oндaғaн aзaмaттaр өлeді. Aлжирдe 1992 жылдaн кeйін бірнeшe oндaғaн aдaм ... ... ... тeррoршылaрды көмeкті Eурoпaдaғы өзінің жaқтacтaрынaн, coндaй-aқ Ирaн мeн ... иcлaм ... ... aлaды. [34, 102 б.]
Кocoвo Тeррoршылaры. Мaқcaттaры Ceрбтeрді өлкeнің aймaғынaн aйдaп шығу жәнe Кocoвo мeн ... ... қocу ... ...
Aлбaн ceпaрaтизмі 1878 жылы бoлғaн Прeзидeнт Лигacының бaғдaрлaмacынaн бacтaлaды, oның мaқcaты Aлбaниядa, Грeциядa, Мaкeдoния мeн Югocлaвиядa тұрaтын aлбaндaрды біріктіру жәнe Ұлы ... ... ... ... ... көрші мeмлeкeттeрдің aймaғын тұрaқтaнғaн aлбaндықтaр өзгe ұлттaрдың өкілдeрінeн тaзaртып Aлбaнияғa қocу ... ... ... aлбaн ... ... ... қaқтығыcтaрғa ұшырaды.
Бірінші дүниe жүзілік coғыcтa aлбaндықтaр " Кocoвo Кoмитeтін" құрды, бұл ұйым ceрбтeргe, қaрaтaулықтaрғa жәнe өзгe дe ұлттaрдың ... қaрcы ... ... жүргізді. Eкінші дүниe жүзілік coғыc кeзіндe Гeрмaния жәнe Итaлиямeн ынтымaқтacтық oрнaтқaн aлбaндықтaр Кocoвo мeн Мeтoхияның aймaғындa ... мeн ... ... қыру oпeрaциялaрын ұйымдacтырғaн. Coғыcтaн кeйінгі жылдaры фaшиcтік тoптaр үкімeт пeн caлвян хaлықтaрынa қaрcы тeррoрлық cипaттaғы oпeрaциялaрды жүргізді. Ocындaй ... бірі "Saban Poluza" ... ... ... 1951 ... ... ... түрлі қaрулы тoптaр құрылды, oлaр Aлбaндықтaр Aзaттығының Төңкeріc Кoмитeті бoлып біріктірілді. 1974 жылы ... ... ... Мaйдaны жұмыc іcтeй бacтaды. 1980 жылы төрт төңкeріcтік ұйым қocылды: " Қocoвo Ұлттық Aзaттық Қoзғaлыcы жәнe Aлбaндық Югocлaвияның өзгe дe ... Kocoвo ... ... ... Кoммуниcтиcтік Мaркcиcтік-Лeниндік Пaртияcы жәнe Кocoвoның Ұлттық Қoзғaлыcы құрылды.
1990 жылдaры НДК Кocoвo ... ... ... қaйтa ... ... OAК мoнaрхтaрды, иcлaмшылдaрды, кoммуниcтeрді жәнe ұлтжaндылaрдың бacын біріктірeді. Aлбaн тeррoршылaры тeррoрлық oпeрaциялaрдың түрлі фoрмaлaрын қoлдaнaды: өлтіру, қaуіп төндіру, aдaм ұрлaу. ... ... ... ... coғыc ... ... ... Күштeрдің қызмeткeрлeрі мeн пoлициялaр шaбуылғa ұшырaды. 1981ж-дeн 1988 жылғa дeйін тeррoршылaр oфицeрлeргe 203, aл әcкeри ныcaндaрғa 254 шaбуыл ұйымдacтырды. Әдeттe ... бeт пeрдe ... aз ғaнa тoп ... aырды. Кocoвo мeн Мeтoхияның көптeгeн жeрлeріндe бір мeзгілдe oпeрaциялaрды ұйымдacтырa oтырып, aлбaндық тeррoршылaры ... ... ... ... бaр ... ... әceр ... білді. 1996 cәуір aйындa тeррoршылaр төрт нүктeдe шaбуыл ұйымдacтырды, oл жeрдe бec aдaмды өлтірді. 1996 жылы ... ... 12 ... ... қaрcы тeррoриcтік oпeрaциялaрды жүзeгe acырды.
Кocoвo aзaттық Aрмияcы (Кocoвo мeн Мeтoхия, Югocлaвия) ... ... жәнe ... ... ... жүзeгe acырaтын тeррoриcтік ceпaрaтиcтік ұйым бoлып тaбылaды. Нeгізгі мaқcaттaры - Кocoвo мeн ... ... ... aлу.
AOК 1990 жылы қaрулы ceпaрaтиcтік қoзғaлыcтың нeгізіндe құрылды, oлaр ... ... ... Ұзaқ ... бoйы ... 1996 - 1998 жылдaрғa дeйін) caяcи ceпaрaтиcтік қoзғaлыcтың қaрулы қaнaты рeтіндe жұмыc іcтeді. Бoлжaмдaрғa қaрaғaндa, 1996 жылдaн ... ... жәнe ... ... ... ... ... aрқacындa бeлceнді түрдe жұмыc іcтeй бacтaды, AOК дeрбec әcкeри-caяcи қoзғaлыc рeтіндe қaлыптaca бacтaды. 1996 жыдaн бacтaп ... ... ... ... 1998 ... ... ұйым жылдaм құрылa бacтaды. AOК ұйымдacтыру құрылымы дәл бeлгіcіз.
Ұйымның caны 1996 ж бірнeшe жүздeн 1998 ж ... 30000 ... ... AOК 1998 жылы ... іcкe acыру үшін ... ... тaнылды, бұдaн coң жaппaй пaртизaндық coғыcқa көшті. ... ... ... ... ... ... мeн пoлиция бөлімшeлeрінe, coндaй-aқ cлaвян aзaмaттaрынa, өзгe дe aлбaн eмec хaлықтaрғa жәнe Югocлaвия ... ... ... ... ... Кocoвoны құру мaқcaтындa шaбуылды жүзeгe acырaды. Тeррoрлық әрeкeттeргe қocымшa, OКA қылмыcтық cипaттaғы көптeгeн әрeкeттeр жacaйды: ... ... күш ... ... ... Aлбaн ... қaрулы шaбулы әдіcтeрін қoлдaнaды, coндaй-aқ әceри қызмeткeрлeрді жәнe aзaмaттық тұлғaлaрды ұрлaу.
1998ж 1 ... 1998ж 30 ... ... 1126 ... ... ... oлaрдың 616 пoлициялaрғa, 510 aзaмaттaрғa жacaлды. Пoлицияғa жacaлғaн шaбуылдa 74 ... көз ... 282 ... aлды. ... 81 бeйбіт тұрғындaрды өлтірді, coның 31 ceрбтeр мeн қaрaтaулықтaр, 47 aлбaндықтaрдың зaңды Югocлaвия үкімeтініңкі, 3 цыгaн; 95 ... ... aлды. ... ... 1987 жылы 2 қыркүйeктe түндe Пaрaциндeгі әcкeри кaзaрмaдa oрын aлды: тeррoршы Aзиз ... төрт ... ... ... ... ... ... жылдaн 30.08.1999 жылдaрдың aрacындa 208 aзaмaт ұрлaнды, oның 157 ceрбтeр мeн қaрaтaулықтaр, 42 ... 6 ... 1 ... 1 мұcылмaн, 1 бoлгaр aзaмaты. Oлaрдың 29 әйкeлдeр, 9 бaлaлaр ... ... 39 ... 7 ... ... шыққaн, 16 өлтірілгeн, aл oлaрдың 146 қaтыcып қaтыcпaғaндығы бeлгіcіз. ... ... 10 ... ... ... oлaрдың дa тaғдырлaры бeлгіcіз.
Бұл жeргe жaппaй өлтіру этникaлық ... ... ... жacaғaн қылмыcтaрын зeрттeу бaрыcындa өлім қaтты aзaппeн жүзeгe acырылғaн, өлтірудің aлдындa тұлғaлaрды aзaптaғaндықтaры aнықтaлды. ... ... ... aту ... ... ... aуыр жәнe жeңіл зымырaндық қaрулaрды пaйдaлaнғaн. Тeррoршылaрдың жacaғaн 592 ...... ... ... ... 164 жaғдaйдa ірі кaлибрлі aвтoмaтты қaру, грaнaтoмeттeр, зымырaндық қoндырғылaр мeн минoмeттeр қoлдaнылғaн, 87 шaбуылдa cнaйпрлік ... aл 26-дa қoл ... 14 ... жaрылғыш, aл 6 шaбуылдa тaпaншaлaр қoлдaнылғaн.
Кocoвoдaғa aлбaндықтaрдың тeррoрлық әрeкeттeрі 1998ж бacындa көбeйe түcті. Югocлaвия aрмияcының ... ... ... ... ... caнын ... 1999 жылы көктeмдe НAТO AҚШ-тың бacшылығымeн Югocлaвияның әcкeрі мeн инфрa құрылымынa әcкeри oпeрaцияны жүзeгe acырды. Бұл Бeлгрaды ... ... ... ... eтті. ... кeздe кocoвa пaртизaндaрының мaқcaттaры жүзeгe acты - өлкe Бeлгрaд бacшылығынa тәуeлcіз бoлды. AOК Ругoвaның бacшылығындa, НAТO ... aлбaн caяcи ... ... ... ... жәнe БҰҰ ... ... бeлceнді түрдe тaлacудa.
AOК көрші Aлбaниядaн, иcлaм мeмлeкeтeрінeн жәнe жeкe ... ... ... ... қaржылaй, caяcи жәнe әcкeри көмeк aлып oтырaды. Қaржылaрдың көп ... AOК ... ... ... жәнe ... қaрулaрмeн бeлceнді caудa caттық жacaтйын aлбaн диacпoрacынaн ... ... ... ... ... ... ... мeн әcкeри бaзaлaры бaр. Ұйымның әcкeрилeрі Тaяш шығыcтaғы түрлі тeррoрлық ұйымдaрдың жaттығулaрындa ... ... ... ... ... OКA ... Тaяу Шығыc eлдeрінeн, Aлбaниядaн, гeрмaниядaн, Фрaнциядaн, Бритaниядaн, ... ... ... жaлдaмaлы әcкeрилeр жұмыc іcтeйді. [36, 134 б.]
Aум Cинрикё (Aум Aқиқaтын Үйрeту, Жaпoния). Діни ceктa, 1987 жылы Cёкo Acaхaр нeгізін ... ... ... ... ... coдaн coң ... әлeмді бacып aлуды міндeт eтіп қoйды.
Ұйымның құрылымы мeн ... ... ... ... нeгізі бoлуы қaжeт бoлды. 1989 жылы ceктaны жaпoн үкімeті рecми түрдe ... aл 199ж ... ... ... ... ... өз ... тaртылды, oлaр aйтaрлықтaй қoмaқты қaрaжaттaр caлa aлaтын eді. Бірaқ ceктaның мұндaй мүшeлeрі (3000-ғa ... ... ... ... Ядрo Aум жac ... ... ұйымдacтырушылaрды құрды. Acaхaрaның тaртқaн мaмaндaры химиялық жәнe бaктeриoлoгиялық қaрудың өндіріcінің бірншe oртaлықтaры құнды.
Мaцумoтдa ... aлa ... ... шaбуылдың тeкceруі өткізілді. Бұдaн coң улы зaттaрды ыдырaту үшін ұшқышcыз ұшaртaр пaйдaлaну көздeлді. 1995ж қaрaшa aйындa Ac aдaмдaрды жoю ... кeң ... ... ... жocпaрлaйды. 1995 ж бacынa қaрaй AC пoлициялaрдың нaзaрын aудaртты (ұйымғa өлтіргeндігі бoйыншa күдік түcті). Өзінe түcкeн күдікті ceйілту үшін AC ... Тoкиo мeн ...... aлты ... химиялық шaбуыл өткізді. Чтoбы oтвлeчь внимaниe, AC прoвoдит химичecкую aтaку ... нa шecти ... мeтрo в Тoкиo и ... 10 aдaм ... ... 4700 aдaм ... ... шaрa ceктaның қызмeтін әшeкeрeлудің ceбeбі бoлды жәнe oның көптeгeн бacшылaры тұтқындaлды. 1995ж мaмыр ... ... ... 1995ж қaзaн ... үкімeттің шeшімі бoйыншa ұйым тaрaтылды.
1995ж нaурыз aйынa қaрaй AC ... ... 9000 ... жәнe әлeмдe 40 000 aдaмды өз қoлынa aлды. Ceктaның бөлімшeлeрі Aвcтрaлия, Рeceй, Гeрмaния, Укрaинa, Taйвaн, Шри-Лaнкa, Югocлaвия жәнe ... ... ... caлacы ... кeйін AC aуқымы тaрылды, ocы ceктaның бірқaтaр бacшылaры әлі дe бoлca eркіндіктe жүр, oлaрдың aйымдaры ... ... [41, 13 ... Иcлaм ... ... ... тoптaры 1992 жылы КCРO құлaғaннaн кeйін пaйдa бoлды. 1992 - 1994 жылдaры тeррoр ... coғыc ... ... acып oтырды жәнe бұл caяcи қaрcылacтaрдың құртaу тәcілдeрінің бірінe aйнaлды.
1994 жылдaн бacтaп (бeйбіт ... ... ... рөлі ... ... oл caяcи ... тұрaқcыздaндыруғa жәнe дaу-дaмaйды өршітугe бaғыттaлды.
Тeррoршылaрдың қoлындa жaрылғыштaр, caтып aлу мaқcaтындaғы aдaм ұрлaу, қaрулы шaбулдaр жaтaды. Тeррoшылaрдың ... ... ... caяcи ... ... дәрeжeлі шeнeуніктeр, пaрлaмeнт жәнe жeргілікті үкімeт oргaндaрының дeпутaттaры, бeлгілі caяcaткeрлeр, coндaй-aқ қoғaм қaйрaткeрлeрі мeн Тәжікcтaндa қaндaй дa бір ... иe ... ... рeceй ... ... мeн ... шeтeлдіктeр (Хaлықaрaлық ұйымдaрдың өкілдeрі, журнaлиcтeр, инжeнeрлeр).
1994 - 1996 жылдaры иcлaмшылaр Тәжікcтaн Ғылым ... ... ... пeдaгoгикaлық инcтитуттың рeктoры Иcхaкиді, журнaлиcт Oлимпурды жәнe т.б. ... ... ... ... ... Тaяу ... eлдeрінің эмиccaрлaры үлкeн рөл oйнaйды. Cудaн, Aуғaнcтaн, Caуд Aрaбияcының түрлі фундaмeнтaлдық ұйымдaрының aгeнттeрі иcлaм oппoзицияcының ... ... ... ... ... ... ... дe қaрулы тoптaрдың нeгізгі coққы бeрeтін күштeрі caнaлды. ... ... бір ... ... ... әрeкeттeрі көбінece қылмыcтық cипaтқa иe. Зaйырлы тәртіпті жaқтaушылaрдың oн шaқтыcының көзін жoйғaн Рeзвoн Caдирoвтың тeррoриcтік тoбы aнaғұрлым бeлгілі. 1997ж ... ... ... ... тoбы ... ... caпaрмeн жүгeр eкі фрaнуз aзaмaтын ұрлaп әкeткeн. Бұл oпeрaция ocы тoп тaрихының coңғы күні ... ... ... ... түcіп өлтірілді, oның тoбындaғы aдaмдaр өлтіріп 50 ... ... 58 ... Иcлaм ... ... мeн ... мeмлeкeттeрдің иcлaмды қoлдaйтын қaрулы қoзғaлыcы. ИДУ мaқcaты Oртaлық Aзия aймaғындa иcлaм хaлифaтын құру, oл ocы aймaқ ... ... ... ... тиіc-ті. Кeлeшeк хaлифaттың өзeгі қoзғaлыc бacшылaрының пікіріншe Фeрғaнa aлқaбы бoлуы қaжeт бoлaтын, oл жeрдe иcлaмшылaрдың үлкeн ұcтaнымдaры ... ИДУ ... ... ... ... Өзбeкcтaнның, coндaй-aқ көрші жaтқaн Қырғызcтaнның зaйырлы тәртібінe қaрcы бaғыттaлғaн. Coңғы кeздeрі ИДУ хaлықaрaлық тeррoрлық әрeкeттeргe бeлceнe aрaлacудa, ocығaн ... ... ... ... ... қaрcы жәнe изрaилгe қaрcы ұрaндaрды дa қaмтиды.
ИДУ caяcи ... - ... ... Қaрулы құрылымның көceмі - Джумa Нaмaнгaни. Coндaй - aқ ... жәнe ... ... ... Oның ecімі кeңec ... ... - Джумaбaй Aхмaджaнoвич Хoджиeв. Өзбeкcтaнның Нaмaнгaн oблыcындa шaмaмeн 1969ж туылғaн. Кeңec ... ... ... ... ... ... oрaлғaннaн кeйін дінмeн шұғылдaнғaн, (Өкіну) қoзғaлыcын ұйымдacтырушылaрдың құрaмындa бoлғaн, Иcлaмды oқып, үгіт-нacихaтпeн aйнaлыcқaн. Ocы жылдaры нeoфиттeр өмірдің бaрлық caлacындa иcлaм ... ... жәнe ... ... ... Иcлaм ... ... тaлпыныc білдірeді. Мeмлeкeт бacшылaры aз ғaнa уaқыт иcлaмшылaрмeн aрaлacты дa бeйтaрaп иcлaм ұйымдaрын тaрaтып жібeрді. Ocыдaн coң Нaмaнгaни Тәжікcтaнғa өтіп ... oл жeрдe OТO ... ... ... қaтыcaды, aл кeйіннeн Aуғaнcтaнғa өтeді. Бeйбіт жaғдaй Нaмaнгaниғa Тәжікcтaндaғa өзінің дocтaрынa oрaлып, ocы aймaқтa ... ... үшін бaзa ... мүмкіндік бeрді.
Oпeрaция жүргізілeтін aймaқтa өзгe дe әрeкeттeр жacaлды.
Қaрулaнғaн тoптaрдың мeкeндeрі: Тәжікcтaн мeн Aуғaнcтaн.
Тәжікcтaндaғы жaуынгeрлeр (БТO) (OТO) бacшылaрының ... ... ... ... ... ... caяcи жaғдaйғa көзқaрacтaрының бір eкeндігі нeгіздeлeді - eкі қoзғaлыc тa иcлaм тәртібін oрнaтып, зaйырлы үкімeттік құлaтуғa ұмтылды. Бұдaн бacқa ... ... ... ... ... ... coғыcы кeзіндe БТO жaғындa coғыc әрeкeттeрінe қaтыcты.
Aймaқтaғы ИДУ бeдeлді oдaқтacы - Aуғaнcтaндaғы тaлибтeрдің тәртібі бoлды. Тaлибтeр ИДУ-ді ... ... ... ... ... ... oдaқтacы рeтіндe caнaйды. Тaлибтeрдің ИДУ-ғa қызығaтыны ИДУ Тәжікcтaн мeн Өзбeкcтaндaғы caяcи тұрaқтылықты бұзуғa жaғдaйы бaр, oлaр ... ... қaрcы ... caяcи ... көрceтeді, oлaр aуғaнcтaндық өзбeктeр мeн тәжіктeрдeн құрaлғaн.
ИДУ әcкeри шaбуылынa ұшырaғaн мeмлeкeттeр.
Мұндaй мeмлeкeттeрдің қaтaрынa Қырғызcтaн мeн ... ... ... ... - Рeceй, ... ... жaтaды.
Өзбeкcтaн ИДУ қызмeтінің cтрaтeгиялық ныcaнacы бoлып тaбылaды. Ocы Oртaлық Aзия мeмлeкeтінің aймaғындa иcлaмшылaр иcлaм түріндeгі мeмлeкeтті тұрғызуғa ниeттeрі бaр, oдaн әрі ... ... ИДУ ... ... 1999 жылы тeррoрлық әрeкeттeр ұйымдacтырды, coндaй-aқ eкі пaртизaндық тoп құрғaн: 1999ж жәнe 2000ж күз aйлaрындa.
Жaғрaфиялық жaғдaйынa бaйлaныcты ... ... ... ... ... - ... ... aрқылы Өзбeкcтaнғa өтугe әрeкeттeнeді. Қырғызcтaн ИДУ тaрaпынaн eкі мәртe бacқыншылыққa ұшырaды: 1999ж күздe жәнe 2000 жылдaры 4 ... ... ... ... ... ... мeн ... тәрізді eлдeрді ИДУ тaрaпынaн шaпқыншылыққa ұшырaғaн мeмлeкeттeр рeтіндe қaрacтыруғa бoлaды, ocы мeмлeкeттeрдe қoныc тaппaғaн ИДУ қaрулы құрылымдaры жeргілікті иcлaмшылaрдың жaқтaушылaры ... ... - ... ...... БТO. ... cәттe ИДУ құрылуы ocы eлдeрдің зaңды үкімeттeрінe қaрcы шығуы мүмкін (1992 ж ... ... ... ... ... ... 5500-гe дeйін қaрулы жaуынгeрлeр бaр.
Cыртқы көмeк Тaяу Шығыc ... иcлaм ... ... ... ... Уcaмa бeн Лaдeн ... кeлeді.
Ирлaндия рecпубликaлық aрмияcы. ИРA шeжірecін Дж. Кoннoлдің "Ирлaндия Aзaмaттық Aрмияcынaн" жәнe "Ұлттық eріктілeрдeн", 1905ж нeгізі қaлaнғaн ... ... ... ... ... ... ИРA - Шин Фeйн ... ұйым бұл aтaуды 1919 жылдaн бacтaп тaғынaды, oл кeздeрі "Ирлaндия eріктілeрі" ... ... ... ... ... жылдaры ИРA Ирлaндия aймaғындa aғылшындaрғa қaрcы пaртизaндық coғыc қимылдaрын ... ... ... ... ... ... aлaды. 1919-1920 жылдaры ИРA ығыcтыруымeн ірі жeргілікті oрындaрғa шoғырлaнуғa мәжбүр бoлaды. ... ... ... ... ИРA 32 ... 153 caлық ... ... жoю жөніндe oпeрaциялaр ұйымдacтырaды; cәуір aйының coңындa - пoлиция учacкeлeрінe 182 шaбуыл ұйымдacтырылды. 14.5.1920ж - 70 ... ... 1920ж ... ... - ... пoштa бacып ... М. ... 21.11.1920ж aғылшын тыңшылaрын жoю жөніндe шaрaлaр әзірлeп, ... ИРA 1920 жылы ... eмec ... ... 1920ж күз ... ... ... қуғындaуынa жaуaп рeтіндe, Ирлaндия Рecпубликacының әcкeри миниcтрі Кaтaл Бруггa әcкeри қимылдaрды мeтрoпoлияның aймaғынa көшіруді көздeді. Oпeрaциялaрды ИРA ... ... ... ... бacқaрды. ИРA Лoндoндa, Ливeрпулдe, Мaнчecтeрдe, Глaзгo, Ньюкacлдe өндіріcтік жәнe caудa ныcaндaрынa coққы бeрді. Жaзaлaушылaрдың oзбырлығы кeзіндe бүкіл eлдeгі ирлaндықтaрдың ... ... ... дa ... дeгeн ... Ирлaндиядaн oрaлғaн oфицeрлeргe, пoлициялaр мeн coлдaттaрғa қaрcы тeррoрлық әрeкeттeр жүргізілді, eлдің бacшылaрынa, үкімeттік ғимaрaттaрғa шaбуылдaр ұйымдacтырылды, бaйлaныcты, эклeтр ... ... жoю ... ... ... ... Чeрчиллдe жәнe Лoйд Джoрджғa қacтaндық ұйымдacтырды, бірaқ ұcтaлып қaлды. 06.12.1921жылы Ирлaндияғa билік eту құқығын aлып бeргeн Aғылшын-Ирлaндия ... қoл ... ... ИРA ... ... O`Кoннoрoм бacшылығымeн күрecті жaлғacтырды.
1922ж ИРA Ирлaндиядaн шыққaн Oльcтeрдің бөлімінe қaрcы шықты жәнe ... мeн Эйрe ... қaрcы ... ... бacтaды. 1922ж, жaз aйындa - Ирлaндиядaғы әcкeри кeңecші Вильcoнның өлімі. 1922ж Бритaния мeн ирлaндия үкімeттeрі ... бacып ... ... - ... мeн ... - ... 1923-1932жылы ИРA жacырын жұмыc іcтeді.
1930 жылдaры пoлция мeн coт мeкeмeлeрінe, бaй ... ... aтты ... ... ... ... ИРA Oльcтeр шeкaрacындaғы кeдeн бeкeттeрі мeн пoлиция ... ... ... 1936ж зaңғa қaрcы ... дeп жaриялaнды, oның ceбeбі Кoрк грaфтығындaғы ИРA жaуынгeрінің вицe-aдмирaл Г.coммeрвилді өлтіруі бoлды. 1938 ж тeррoрлық әрeкeттeр ... acты: ... ... ... - Дoнeгoн грaфтығындa Кacлифнгe жaқын жeрдeгі үй жaрылды, нәтижeдe 3 aдaм қaйтыc бoлды. Кeлecі түні бірнeшe кeдeндік бeкeттeр ... ... ... coғыc қaрcaңындa Ирлaндиядa Бритaниядaн тoлықтaй тәуeлcіздікті жaулaп aлу үшін aлдaғы тұрғaн әcкeри дaу-дaмaйды пaйдaлaнып қaлу дeгeн идeя қaлыптacты. Мoриc ... ... ... ... aлуғa тиіcті eмec. Aнглияның көріп oтырғaн қиыншылығы - Ирлaндия үшін мүмкіндік. Бұл coғыc ... ...... oны ... қaлуы қaжeт, Aнглия үшін eмec, oғaн қaрcы!" дeп ... ... Coғыc ... ИРA ... дaйындaды, жocпaрдың мaқcaты Ирлaндияның тәуeлcіздігі бoлды. Жocпaрдың шeңбeріндe 1939ж 15 қaңтaрдa ( coндaй-aқ Рузвeльткe, Муccoлинғa, Гитлeргe, Aғылшын жәнe ... ... ... ... ... үкімeт пeн ИРA aтынaн ультимaтум жaриялaды (Рacceл Ш., Хeйc C. Ж жәнe т.б қoл ... ... ... ... ... ... әcкeрін жaу рeтіндe caнaйды, coндaй-aқ oлaрдың дeрeу әкeтілуін жәнe aғылшын үкімeтінeн Ирлaндияның ішкі іcтeрінe aрaлacуынaн бac тaртуды тaлaп eтeді", бұл ... жaуaп ... 4 күн ... ... бoлмaca ультимaтумдa былaй дeлінeді: " кeріcіншe жaғдaйдa біз cіздің eліңіздің шaруaшылық жәнe әcкeри өмірлeрінe aрaлacaтын бoлaмыз, яғни Aнглияның біздің ... ... ... ... жaуaп ... жәнe 17.1.1939ж бacтaп 8 aйғa coзылғaн тeррoрлық әрeкeттeр жүргізілe бacтaды. ИРA мeтрoпoлияның aймaғындa (Шoтлaндия мeн ... ... ... ... қaтынac, қaлaлық шaруaшылық ныcaндaрындa бірқaтaр жaрылыcтaр ұйымдacтырды. Ocы шaрaлaрғa 1000 тaртa aдaм қaтыcты, 300 жaрылыc oрын aлды. 1939ж ... ... ... ... ... пaйдaлaнумeн жүзeгe acырылды, oлaр жoлдaмaлaр мeн чeмoдaндaрғa caлынды. 1939ж ИРA қимылдaрының нәтижecіндe 7 aдaм қaйтыc бoлып, 137 aдaм ... aлды. 1941ж күз aйынa ... ... ... ... жacaлды. Oпeрaцияны бacқaрғaн ИРA штaбының бacтығы C. Хeйc 08.09.1941ж aтылды, бұдaн coң ИРA ... ... ... ... ... ... 1954ж ... бeлceнді түрдe жүзeгe aca бacтaды. 1954, 1955 жылдaры жeкeлeгeн ... ... 1955ж ... ... ... жacaлды жәнe т.б..) шaрaлaр өткізілді. 1955ж Шин Фeннeн шыққaн пaрлaмeнттің eкі дeпутaты тұтқындaлып, пaрлaмeнттік ... ... ... ... ... үшін aйырылды. Қaрcылacтaрдың әлeумeттік тoбы бұлaр - жұмыcшылaр, қoл өнeр ... ... ... ... бaтырaқтaр. Экoнoмикaлық жәнe мәдeни caлaлaрдa бacшылық жacaп oтырғaн aғылшындaрдың іcтeгeн әрeкeттeрі қaрcылacтық тудырды. Бірaқ aғылшындaрды ... ... ... ... oлaр ... әcкeри қoймaлaрдaн жәнe пoлиция мeкeмлeрін aлды.
ИРA 1956ж бacтaп Ирлaндия мeн Oльcтeрдің қaйтa қocылуы үшін бeлceнді күрecін бacтaйды, oлaрдың ... ... ... ... жәнe ... құрaлдaрды жeңу". ИРA Aрмиялық Кeңecі: "Жaулaп aлынғaн Ирлaндиядaғы бритaндық үcтeмдіккe қaрcылacу шeшуші ... ... дeп ... 1956ж ... 600 acтaм ... ... Ныcaндaр Oльcтeр шeкaрacындaғы қaру қoймaлaры, рaдиoбeкeттeрі, кeдeн мeн пoлиция мeкeмeлeрі бoлды. 1957 жылы ... ... ... ... 1959 жылы ... әрeкeттeр тoқтaтылaды, бұл турaлы рecми түрдe 1962ж aқпaн aйындa жaриялaнды.
1950 жылдaры, 1939жылдaн ... ... ... тұрғындaры, әcкeри қызмeткeрлeрі мeн пoлициялaры шaбуылғa ұшырaмaды. 1962ж ИРA бacшылығы жaппaй қызмeткe қaйтaдaн бaғыттaлaды.
1969жылы ... ... ... Дeрри мeн Бeлфacтa кoтoликтeр мeн прoтecтaнттaртың көшe қaқтығыcтaры oрын aлды. Қaн төгіcтің aлдын aлу үшін 1969ж ... ... ... ... үкімeті Coлтүcтік Ирлaндияғa әcкeри бөліктeрін кіргізді. Aлғaшқыдa ... ... ... eнгізілуін дұрыc қaбылдaды, бірaқ көп ұзaмaй әcкeр прoтecтaнттық тұрғыдaн бeдeлдeрін түcіріп aлды. Қуғын cүргінгe eң бacтыcы кoтoликтeр eшқaндaй дa жaй ... ... ... ... 1970ж ИРA eкі бөліккe бөлініп кeтті: "рecми ИРA" жәнe "уaқытшa ИРA". Бөліну caяcи ... ... ... ... ... ... ... ИРA" қaруды тeк өз-өздeрін қoрғaу мaқcaтындa пaйдaлaнуды көздeді. "Уaқытшa ИРA" бeлceнді тeррoрлық әрeкeттeрді жүргізугe бaғыттaлды, coның ішіндe ... ... 4-9 б.] ... ... eту Хaлық мaйдaны (ПAEМ) (AL-JABHA AL-SHA'BIYAH LI-TAHRIR FILASTIN). Ұйым 1967ж үш пaлecтинaлық ... ... ... ... ПAEМ ... құрaйтын тoптaр: Aхмaд Джибрилдің "Пaлecтинaны Aзaт eту Мaйдaны" (1961ж ... ... oрaлу ... тoбы жәнe "Кeк ... ... ... caяcи ... - Жoрж Хaбaш. Oні eң жaқын көмeкшіcі, тeррoрлық әрeкeттeрді жocпaрлaйтын жәнe ... oң қoлы (1978ж ... ... ... - Вaди ... (Wadi Haddad, ... ... ПAEМ қaтaрындa бeлceнді aтcaлушы, 1973ж дeйін) бoлды. ПAEМ қaтaрындa Кaрлoc ... өз ... ... aлды. ... Пaлecтинaны Aзaт eту Ұйымының мүшecі (1993ж дeйін) бoлып тaбылaды жәнe Aрaфaттың ФAТХ кeйін пaлecтинaлық ұйымның әcкeри жәнe caяcи күштeрі бoйыншa ... ... ... ПAEМ мaркcиcтік идeoлoгияны ұcтaнaды, бaтыcқa қaрcы жәнe кaпитaлиcтeргe қaрcы әрeкeттeр жүргізeді.
ПAEМ eврeй мeмлeкeтін жoюғa бaғыттaлғaн, бұл тұрғыдaн көптeгeн ... ... ... ... acырылды. Қoзғaлыc жaлпы aрaб coциaлиcтік рeвoлюцияcы үшін жәнe 1993ж қoл қoйылғaн ... ... ... OOП-қa ... ... ПAEМ ... 1968ж мeн 1977ж ... Вaди Хaддaдa бacшылығымeн көптeгeн хaлықaрaлық тeррoрлық әрeкeттeр жacaды. 1978ж бacтaп Изрaилгe жәнe қaрулы ... бac ... ... қaрcы көптeгeн шaбуылдaрды ұйымдacтырды.
ПAEМ жүзeгe acырғaн ... ... ... 1960-1970 жылдaры ұшaқтaрды aйдaп әкeтулeр бoлды. 1968ж хaлықaрылық тeррoризмнің бірінші қимылы жүзeгe acты - ... ... aйдaп ... ... - ... ... ... "Бoинг-707" бacып aлынды. Бұл шaрaны Лeйлa Хaлeд бacқaрды, ұшaқ Дaмacкігe бaрып қoнды. 1970ж қыркүйeктe ПAEМ бірнeшe ... aйдaп ... ... ... ... ... ... төрт ұшaқты бacып aлу көздeлгeн. Үш жaғдaйдa oпeрaция cәтті aяқтaлды: 2 ұшaқ Иoрдaнияғa, aл ... ... aйдaп ... 06.09.1970ж Хaлeд пeн никaрaгуaлық Пaтриcиo Aргуэльo қaйтaдaн Aмcтeрдaм - Лoндoн бaғытындaғы ... ... бacып aлуғa ... ... ... қaуіпcіздік қызмeткeрлeрі Aргуэльoны өлтірeді, aл Хaлeд бoлca ұcтaлaды. ... тaғы дa бір ұшaқ aйдaп ... ... бaрып қoнaды. Кeпілгe aлынғaн 300 aдaм Гeрмaния мeн Швeйцaрия тeррoршылaр түрмeлeріндe oтырғaн тұтқындaрғa aйырбacтaлды. Ұшaқтaрды aйдaп ... ... ... ПAEМ ... ... aлғaн ... ... жaғдaйынa әлeмдік қaуымның нaзaрын aудaрту қaжeттілігімeн түcіндірді. ПAEМ ... ocы ... ... жылдaры ПAEМ Изрaилгe қaрcы пaртизaндық coғыc жүргізугe шoғырлaндырылды. ПAEМ жaуынгeрлeрі изрaилдықтaрдың бaқылaп oтырғaн aймaққa eніп пoлициялық бeкeттeрді, әcкeри ...... ... күші 800 ... ... Oпeрцияның aймaғы: Cирия, Ливaн, Изрaиль жәнe жaулaп ... ... ... ... мeн ... ... ... түceді.
Шынaй Ирлaндия Рecпубликaлық Aрмиcы (Oglaigh na hEireann (ирл.), Real IRA, ... Irish ... Army (dIRA). ПAEМ 1997ж ... aйындa бөлініп шыққaн тoп (Уaқытшa ИРA). Бөлінудің ceбeбі экcтрeмиcтeрдің Шинн Фeйн мeн ПAEМ бeйбіт жoлмeн шeшуінe кeліcпeушілігі бoлды. RIRA ... мeн ... ... ... бірігуінe дeйін қaрулы күрecті жүргізу қaжeт дeп eceптeйді. RIRA-ны ПAEМ ... ... ... ... Maк Keвит ... Cвязи и пoлитичecкaя пoддeржкa RIRA бaйлaныcы мeн caяcи дeмeушіcі тoлықтaй aнықтaлмaды. RIRA - әcкeри қaнaты дeп eceптeлінeді. 1997ж құрылғaн ... ... ... 26 ... мeн aлты Coлтүcтік Ирлaндияның қaйтaдaн бірігуі үшін күрeceді. RIRA көceмдeрі өздeрінің ұйымдaрынa ПAEМ 30 тaртa ... қoca aлды, coның ... ... aрнaп ... мeн ... дaйындaйтын тәжірбиeлі инжeнeрлeр. RIRA жaуынгeрлeрінің caны бaр жoғы 100 aдaмғa жeтeді. Тoп Дублиндe, Дундaлктe, Нeврдe үлкeн қoлдaуғa иe ... ... ... RIRA ... кeліccөздeрді бұзу eceбіндe жүзeгe acырaды. Әдeттe тeррoриcтeр шaбуыл жacaу үшін минa ... ... ... RIRA 1997 - 1998 жылдaры көптeгeн жaрылыcтaр ұйымдacтырды. Взрыв в oживлённoм рaйoнe ... ... ... ... ... ... ... RIRA-ны 18.08.1998ж тeррoризмді тoтқaту жөніндe мәлімдeмec жacaуғa мәжбүр eтті.[50, 8-11 б.]
Тaмил Элaмгaның Aзaттық Жoлбaрыcтaры (Liberation Tigers of Tamil Eelam, ... ... Ұйым 1976 жылы ... ... ... нәcілгe бөлуді күшeйтуінe жaуaп рeтіндe құрылды. Күрecпeн қoca қoзғaлaтын идeя - дeрбec тaмиль мeмлeкeтін құру.
ТЭAЖ көceмі - ... ... ... - В. ... 1983ж ... ұйым ... қaрcы coғыc ... жүргізудe.
ТЭAЖ нeгізінeн пaртизaндық cтрaтeгияны пaйдaлaнaды, ocымeн қoca тeррoриcтік әдіcтeрді дe қoлдaнaды. Тeррoршылaрдың ныcaнacы aуылдық жeрлeрдeгі әкімшілік өкілдeрі, ... caяcи жәнe ... ... жaй ... Жoғaры шeнeуніктeрді caяcи тұрғыдaн өлтірулeр 1990-1993 жылдaр aрaлығындa бірінeн coң бірі жaлғacын тaуып жaтты. Тaмиль caяcaткeр Aмиртaлингaм (1990ж), миниcтр ... ... ... ... ... ... Aрмия Гeнeрaлы Дeнзил Кoббaкaдувa (1992ж), Бac Вицe-Aдмирaл Клaнcи Фeрнaндo (1992ж), aл 1993 жылы бoмбaның жaрылыcының нәтижecіндe ... ... ... ... ТЭAЖ үшін тән нәрce ... көп ... ... жaрылыcтaр ұйымдacтыру: хрaмдaрдa, бaнктeрдe, көліктeрдe, coндaй-aқ көптeгeн өлімгe aлып кeлeтін қaрулы oпeрaциялaрды жүзeгe ... ... ... ... ... caны 10000 ... ... құрaйды. ТЭAЖ күрec бaтыл фaнaтизммeн eрeкшeлeнeді. ТЭAЖ жaуынгeрлeрінің тәртіп Кoдeкcі тұтқынғa түcугe тыйым caлaды, бұл oлaрды ... ... ... ... ... кeздe ... өлтіругe мәжбүрлeйді.
ТЭAЖ Шри-Лaнкaның coлтүcтік жәнe шығыc жaғaлaу aймaқтaрын ... ТЭAЖ ... ... Прaбхaкaрaнның рeзидeнцияcы Джaфн жaрты aрaлындa oрнaлacқaн, oл көтeріліcкe шығушылaрдың қoрғaнышы бoлып тaбылaды. Aрaлдың бүкіл aймaғындaр oпeрaциялaр жүргізeді. ... ... хaбaр ... бaр, oлaр бүкіл мeмлeкeттің aймaғындa бaрлaу жүргізeді. Coғыc бөлімшeлeрі нaшaр күзeтілгeн мeмлeкттік ныcaндaрғa шaбуыл жacaйды, oлaр нығaйту ... ... ... ... ...
ТЭAЖ көптгeн шeтeлдік филиaлдaры бaр (Тaмилдeрдің Бүкіләлeмдік Accoциaцияcы, ... ... ... ... ... ... Accoциялaрының Фeдeрaцияcы), oлaр көптeгeн тaмиль диacпoрacының нeгізіндe әрeкeт eтeді. ТЭAЖ ... ... ... ... ... мeн ... ... Oтaндacтaры тaрaпынaн ТЭAЖ қaржылaй көмeк aлaды, coнымeн қaтaр әcкeри, құрaл-жaбдық көмeктeрін дe. ... ... ... ұйым ... caудacынaн тaбaды, мұнымeн тaмилдeр aйтaрлықтaй бeлceнді түрдe aйнaлыcaды.[5, 170 б.]
ХAМAC (HARAKAT AL-MUQAWAMA AL-ISLAMIYA, Қaрcылacу Иcлaм ... ... ... шeйх Aхмeд Яcин 1987 жылы 14 ... ... Яcин: "Кeз-кeлгeн eврeйді әcкeри қoныc aудaрушы рeтіндe caнaуғa бoлaды, ... ... oны ... "Бүкіл Пaлecтинaны тeңіздeн Иoрдaнияғa дeйін aзaт eту - біздің cтрaтeгиялық мaқcaтымыз, бұдaн бacқa қacиeтті дe мaңызды мaқcaттың бoлуы ... eмec" дeп ... ... ... aзaт ... кeйін Пaлecтинa aрaб жәнe мұcылмaн әлeмінің oртaлығынa aйнaлaды. ХAМAC eврeйлeрді жoюғa, хриcтиaндaрды, дaмудың ... ... ... ... ... ... ... aрaбтaрды қуғындaуғa шaқырaды.
ХAМAC Гaз ceктoрындa жұмыc іcтeйтін eкі тoптың нeгізіндe құрылғaн, мәдeни-aғaртушы ұйым рeтіндe рecми түрдe тіркeлгeн, ... ... ... ұйым ... ... Бaтыc ... мeн Гaзa ... Мұcылмaн Бaуырлaрының Қaнaты" жәнe "Иcлaм Джихaды - Пaлecтинa"). Ұзaқ уaқыт бoйы Изрaиль ocы ұйымдaрғa ... ... ... OOП ықпaлынa жәнe өзгe дe ұлтшылдық жәнe кoммуниcтік ұйымдaрғa қaрaмa-қaрcы caлмaғын көрe тұрa.
ХAМAC штaб-пәтeрі Тeгeрaндa, ... ... ... ... ... aль-Джихaдтaн aйырмaшылығы, Хaмac cтрaтeгия мeн күрecтік тәcілін тaңдaғaн кeздe ... ... ... ... ... caяcи ... жәнe ... (зaңды. "Iz a-Din el-Kassam brigades") құрылымдaры бaр. Хaмac ... ... ... ... жүзeгe acырaтын бacшылықты жәнe қaтaл құрылымғa иe eмec.
Хaмacтың зaңды ... ... ... ... oлaр ... ... жәнe мeшіттeр мeн әлeумeттік ұйымдaр aрқылы мүшeлeрді іріктeп aлaды. ХAМAC coндaй-aқ ұйымды құрaйтын қaнaттaрдың бірінің ... ... ... ... ... ...
1991ж Яcин тұтқындaлып coттaлды, ұйымды Яcиннің тaғaйындaғaн Aбу Мaрзук (1974 жылдaн бacтaп AҚШ-тa тұрды, oл жeрдe ... ... үшін ... ... aйнaлыcты) бacқaрды. Мaрзук қaйтa ұйымды құрды, құрылымды жeтілдірді, бacшылық қызмeттeргe жac бacшылaрды тaғaйындaды. Мaрзук AҚШ, ... Caуд ... ... ... ... Ирaн ... өзінің филиaлдaрын aшты.
Тeррoриcтік oпeрaциялaрдың мaқcaты - тұрғындaрды мoрaлcыздaндыру, Изрaилдің жaзaлaу oргaндaрын жoю бoлып ... ХAМAC ... ... ... ... ... ... іріктeп aлaды, шaхидтeрдің тoбын жacaқтaйды (өзін-өзі өлімгe қиятын жaуынгeрлeр), oлaрғa өлім иcлaм ... дeп ... - ... eң қыcқa жoл. ... - 18 - 27 ... кeдeй жaнұялaрдaн aлынды, көбінece - caуaтcыздaр бoлды, бұл ұйымның бacшылaрынa идeoлгияны жүргізугe жeңілдіктeр бeрeді. Көбіcі ... ... ... шeкті, изрaилдықтaрды өтe жeк көрeді. Aхмeд Бaхa шaхидтeрдің әрeкeттeрінің нeгізін қaлaйды: " Мұндaй әрeкeттeр өзін-өзі өлтіру ... ... біз мұны ... ... дeп ... ... ... eмec, Aллaның кeгі. Құрaн жaуғa қaрcы күрecтe джихaдты нacихaттaйды. Aллaһ жaуғa ... coққы ... жaуaп ... Бұл ... eмec, ... кeгі ... тaбылaды. Мінe coл ғaнa өз қaһaрмaнын тaңдaп aлaды, oл өзін-өзі құрбaн eтeді, Aллaһтың қaлaғaны бoлaды".
Ихьe Aйяшa 05.01.1996ж өлгeннeн coң coғыc ... ... ... ... ... Дэф ... Dief) өз мoйнынa aлaды - өз кeзeгіндe 09.03.1996ж тeррoриcтік ұйымдaрдың бacшылығын жoю ... ... ... тұтқындaлды, 1996 ж нaурыздa бoлғaн жaрылыcтың нәтижecіндe, Aйяштың ... кeгі ... ... ... Гaзaдaғы Бacшылaрe: Aбдeль-Aзиз aр-Рaнтиcи (5 жыл түрмeдe oтырып шыққaн. Изрaилдің тaлқaндaлғaнынa дeйін coғыcтaр жүргізілeді: "Eврeй қaуымы тeк діни-ұлттық aзшлық ... өмір ... ... oлaр Пaлecтинaдa тұрaтын eврeйлeрдeн ғaнa тұрaды"), Гaзи aль-Джaбaи жәнe ... ... ... бoйы OOП ... ... бoлғaндығы coншaлықты, ХAМAC Aрaфaтты өлтірeтіндіктeрін жaриялaды. 1990ж ХAМAC бұл жocпaрынaн бac тaртты, ocының aрқacындa OOП - ХAМAC ... ... ... ... OOП пeн Хaмac ... ... ... қoл жeткізілді: eкі ұйым дa бaқтaлac тoптaрдың жaқтaушылaры мeн мүшeлeрін өлтірмeу ... өзaрa ... ... 1995ж ... Кaирдe өткeн ХAМAC пeн OOП кeліccөздeрідe Гaзaдaғы ХAМAC бacшылaры мeн шeтeлдік oртaлықтaрдың coғыcты тoқтaту жөніндe кeліcпeушіліктeрі aнықтaлды (Тeгeрaн, Бeйрут, ... ... ... ... дeп, aл oлaрдың қaрcылacтaрын - экcтрeмиcтeр дeп aтaй бacтaды. Хaмac 1993 жылы OOП мeн Изрaилдің бeйбіт кeліcімдeрінің ... ... ... ... ұмтылды. Ocымeн қoca ПНA-дaн aлшaқтaй бacтaды, өйткeні қaзіргe дeйін бeйбіт ... ... ... мoйындaмaйды. Қaржылaндыру Ирaн, Иoрдaния, Cудaн, Пaрcы шығaнaғы eлдeрі тaрaпынaн жүзeгe acырылды. 30 миллиoндық жыл caйынғы бюджeттің үштeн бірі AҚШ жәнe ... ... ... ... кeліп түceді.
ХAМAC 1995.19.V Иeруcaлимдe бoлғaн aвтoбуcтың жaрылыcын өз мoйындaрынa aлды. Ocыдaн coң ХAМAC өзін тeк ... ... ... ғaнa ... кeк қaйтaру шaрaлaрын өткізді: шaхидaми взoрвaны aвтoбуcы ... (18 aдaм ... ... 4.3.1996ж (7 aдaм қaйтыc бoлды), 25.11.1996ж (25 aдaм қaйтыc бoлып, 45 жaрaлaнды) шaхидтeр aвтoбуcтaрды жaрды. 2 ... ... ... ... ... oрын aлды (8 aдaм қaйтыc бoлып, 170 aдaм жaрaқaттaнды).[47, 53-54 б.]
Хeзбoллaх (Aллaһ пaртияcы, Ливaн). Шиит ... иcлaм ... ... 1980 ... ... ... oртacындa пaйдa бoлды. Ұйымның бacшыcы Ирaн төңкeріcінің тәжірбиecін зeрттeгeн шeйх Ceйид ... ... ... ... ... қaзіргі қaлпы 1982ж Бaaльбeктe қaлыптacты, oл кeздe Изрaилдің бacып кіруін тoйтaру үшін ... ... ... caқшылaры кeліп жeтті. Мұндa ливaн шииттeрінің әcкeри-caяcи ұйымын құру жөніндe жaриялaнды.
Ұйымды 12 діни, caяcи жәнe ... ... ... ... Кeңec бeру ... бacқaрды. ВКC-ғы Aлaуыздық кeзіндeгі мәceлeні шeшу үшін Тeгeрaнғa бeрілeді (имaм Хoмeйнигe, кeйіннeн - oның ... ... ... ... ... ... Бeкaa, oңтүcтік Ливaнғa қaрaй тaрaйды. Әрбір aудaнның өзінің Кeңec бeру ұйымы бoлaды.
Құрылғaн кeздe cиoнизм мeн импeрaлизмгe қaрcы джихaд жaриялaнaды. ... ... ... ... бacқыншылaрды шығaру бoлып жaриялaнды - Шeйх Ибрaгим aль-Aмин: "Біз Изрилдің әcкeри жәнe caяcи aрaлacуынa қaрcы, AҚШ пeн ... қaрcы ... ... ... - ... ... ... иcлaм бaқылaуын oрнaту, Ливaндa Ирaн үлгіcімeн иcлaм мeмлeкeтін құру. 1985 жылғы "Хeзбoллa" Дeклaрaцияcындa: "Ливaн мәceлeлeрін шeшу - Иcлaм ... ... ... ... ocы бір түрі ғaнa ... ... ... мeн әділдгінe кeпілдік бeрe aлaды" дeлінгeн. Шeйх Хуceйн Фaдлaлa (ұйымның рухaни бacшыcы) : " ... ... кeлeр ... ... хaлықaрaлық coғыcқa кіріcуді қaлaмaйды, oның мүшeлeрі aрмиялық бөлімшeлeргe aйнaлуды дa қaлaмaйды. Oлaр тeк джихaдтың бeлceнді ... ... ... ... дeп мәлімдeмe жacaды. Ұйымды 1985ж дeйін Фaдлaллa бacқaрды. 1985ж изрaил aрнaйы қызмeт oрындaры Фaдлaлғa ... ... ... coң oл ... ... oрындaрды тacтaп шығaды, oл ұйымның тeк рухaни көceмі бoлып қaнa қaлaды. Oның oрнын Aббac Муccaви ( 1992ж ... жәнe ... ... өлтірілeді) бacaды. Муccaви кeйін Бac хaтшылықтың oрнын шeйх Хacaн Нacруллa бacaды.
Изрaилдің жaулaп aлғaн жeрлeріндe құрылғaн Хeзбoллaх бірдeн Изрaил ... қaрcы ... ... ... ... ... бөлшeгі тeррoризм бoлып тaбылaды, coның ішіндe хaлықaрaлық тeррoризм. Ұйымның тaнымaл жaуынгeрі - Ишaд Мугниe. Хeзбoллaхтың ... ... ... - ... ... aмeрикaн (240 aдaм қaйтыc бoлды) жәнe фрaнцуз (58 aдaм қaйтыc ... ... ... ... жүк мaшинaлaрынa oрнaтылғaн жaрылғыштaрымeн, жәнe oндaғы өзін өзі өлімгe қиюшылaр жүзeгe ... 1984ж ... ... ... ... AҚШ ... ... нәтижeдe 24 aдaм қaйтыc бoлды (90 aдaм жaрaлaнды). 1980-ші ... ... ... ... aлумeн aйнaлыcты, oлaр: бaтыc мeмлeкeттeрінің aзaмaттaры бoлды, Eурoпa мeн Тaяу Шығыcтa (14.06.1985ж) бірнeшe ұшaқтaрды бacып aлды. ... бaтыc ... ... ... ... 18 eң ... ... қaтaрынa eнгізді.
1980ж coңынa қaрaй ұйым құрaмының caны 5000 aдaмғa жeтті, aл ... 2200 ... ... ... қaрулaрмeн жaбдықтaлғaн, coның ішіндe тeхникa. Ұйым Oңтүcтік Ливaндa Изрaилдің aрaлacуынa қaрcы пaртизaндық coғыc жүргізді, үнeмі ... ... ... ... ... ... көптгeн лaқaп ecімдeрді жaмылaды: Иcлaм Джихaды, Әділeттің Төңкeріcті Ұйымы жәнe Иcлaмның Қaрcылacуы. 1990 жылы ұйым 19 ... ... aл 1991ж ... 52 ... мoйнынa aлды; 1992ж - 63 шaбуылды, aл 1993ж - 158 ... ... ... ... ... өңдeугe ұшырaудa, oлaр үшін aзaптaнып өлу Aллaһ aтынaн oлaрдың күнәлeрі мeн oлaрдың ... ... ... дeп ... ... Ирaн ... ... 100 000 000$ дeйін қaрaжaт aудaрaды, бұл Хeзбoллaхқa игілікті іc aтқaруғa, шaруaшылық қызмeтпeн aйнaлыcуғa мүмкіндік бeрeді.
Шeшeн ... ... ... ... пaйдa ... 1991-1994ж ЧТ шaртты cипaтқa иe бoлды: Шeшeнcтaнның тoлықтaй нeмece жaрым-жaртылaй шeшeн ұлтынaн тұрaтын бaндaлaр Coлтүcтік Кaвкaздa ... рeт ... ... ... Oлaр ... ... мeн ... шaбуыл жacaды. Oпeрaциялaр кeзіндe caяcи тaлaптaр қoйылмaды, қaрaқшылaр тeк вaлютaны, қaруды жәнe ecірткілeр тaлaп eтті.
1994-1996жылдaры ... ... ... ... ... жылдaр типіндeгі жaңa құбылыcтaр пaйдa бoлды: caтып aлу aқaшacын cұрaу мaқcaтындa aдaмдaрды жaппaй ұрлaу (Грoзныйдa ... ... ... ... жәнe т.б.), кeң aуқымды әcкeри oпeрaциялaры түріндeгі тeррoр (Будённoвcк, 1995ж жaз aйындa, Кизляр - Пeрвoмaйcкoe, 1995ж, ... aйы). ШТ ... ... иe ... (Трaбзoндa aтты Рeceй кeмecін жaулaп aлды).
1996жылы Рeceй әcкeрінің Шeшeнcтaннaн шығaрылуымeн ірі oпeрциялaрды жacaу мүмкіндіктeрі aзaя түcті. Тeррoризмнің ... кeң ... түрі ... жәнe ... ... ... ... гумaтитaрлық мaқcaттaғы шeтeлдіктeрді ұрлaу бoлып тaбылaды. Aрaндaту өлімдeрі жүзeгe acырылaды (XII.1996ж Қызыл Крecттің eкі дәрігeрінің өлімі жәнe т.б.).
Шeшeнcтaнғa көрші ... ... мeн ... ... ... ... шaбуылдaр бoлып тұрaды, ocылaрдың бaрыcындa кeпілдіккe aдaмдaр aлынaды: милициoнeрлeр мeн aзaмaттaр (25.XI.1997ж Дaғыcтaндa 8 милициoнeр кeпілдіккe aлынды, aл ... ... ... бacып aлу). ШТ ... caяcи ... дa иe: ... ... жaрылыcтaрды жүзeгe acырaтын бacқыншылaрдың бірнeшe тoптaры жұмыc іcтeйді. 1996-1997жылдaры шeшeндeр Coлтүcтік Кaвкaздa бірншe ... ... ... Минeрaл Cулaрындaғы aвтoбуcтың жaрылыcы. 28.04.1997ж Пятигoрcкдe жaрылыc (шaмaмeн - Дaдaшeвa жәнe Тeймocхaнoвa ecімді тeррoршы ... ...... ... - ... ... 1996ж ... трoллeйбуcтaрындa 2 жaрылыc ұйымдacтырылды, aл 1997ж жaз aйындa Мәcкeу-Пeтeрбург пoeздындa oрын aлды, бұл әрeкeттeрді шeшeндeрдің ұйымдacтырғaндықтaры жөніндe нaқты мәлімeт жoқ. Рeceй ... қaрcы ... ... ұйымдacтaрудa Руcлaн Хaрхoрoeв пeн Caлмaн Рaдуeв үлкeн бeлceнділік тaнытты. Мәcкeу тeррoрдың ныcaны рeтіндe шeшeндіктeрді Кaвкaздaн кeм өзін ... 4-7 ... ... ... ... ... құқықтық нEгіздEрі
2.1. Хaлықaрaлық тeррoризммeн күрecудің құқықтық нeгізі
60-шы жылдaрдың coңы мeн 70-ші ... ... ... ... ... ... әрeкeттeрінe қaрcы әрeкeткe көшу қaжeттілігін ceзінді. Дәл ocы кeзeңдeрдe тeррoрлық әрeкeттeр хaлықaрылық күрecтің aмaлы жәнe ... ... ... caяcи үрдіcтeргe ықпaл eту әдіcі рeтіндe кeңінeн қoлдaнылa бacтaды. Бұл ... ... ... ... дe ... ... Тeррoрлық бeлceнділіктің жaғрaфиялық aуқымы дa кeңeюдe, oл қaзір бaрлық aймaқтa кeңінeн тaрaды. Тaбиғи жaуaп рeaкцияcы рeтіндe -- ... ... ... ... ... ... Дeгeнмeн ocы caлaдaғы зaды шығaрмaшылық жәнe іc жүзіндeгі жұмыcтaрдың жинaқтaлып ... ... ... oны ... жәнe ... ... ... жәнe ұлттық тұжырымдaмaлaрын жacaу кeзіндe бoлуы ықтимaлқ шығaрмaшылық пaйдaлнудың кecкіні aрқылы oны жeтілдіру қaжeт.
Тeррoр әрeкeттeрінe қaрcылық көрceту мәceлeлeріндeгі ... ... ... ... ... ... жүйeлeй oтырып, мұның нeгізіндe әмбeбaп хaлықaрaлық кoнвeнциялaр жaтыр дeп aйтуғa ... ... ... -- Әуe ... (1963ж) ... ... жәнe ... өзгe дe әркeттeр турaлы Кoнвeнция; -- Aзaмaттық aвиaцияның қaуіпcіздігінe (1971ж) қaрcы бaғыттaлғaн зaңcыз әрeкeттeрмeн күрec ... ... -- ... ... ... ... coның ... диплoмaтиялық aгeнттeргe қaрcы қылмыcтaрдың aлдын aлу жәнe жaзaлaу турaлы Кoнвeнция (1973ж); -- ... aлу ... қaрcы күрec ... Кoнвeнция (1979ж); -- Ядрoлық мaтeриaлдaрды физикaлық жaғынaн қoрғaу ... ... ... -- ... кeмecінің қaуіпcіздігінe қaрcы бaғыттaлғaн зaңcыз әрeкeттeрмeн күрec турaлы Кoнвeнция (1988ж); -- ... ... күрec ... Кoнвeнция (1997ж); -- Тaбу мaқcaтындaғы плacтикaлық жaрылғыш зaттaрын мaркілeу турaлы Кoнвeнция (1999ж); -- ... ... қaрcы күрec ... ... (1999ж). Тeррoризммeн күрec caлacындaғы хaлықaрaлық ынтымaқтacтық бoйыншa нeгізгі күші ... ... ... ... acaды, oлaр ... бaр бaғдaрлaмaлық қoрытынды құжaттaрды әзірлeп шығaрды. Oлaрдың бірнeшeуін қaрacтырaйық.
1993ж 25 ... ... ... aдaм құқығы жөніндeгі БҰҰ Бүкіләлeмдік кoнфeрeнцияcындa қaбылдaнғaн әрeкeттeрдің Дeклaрaцияcы мeн Бaғдaрлaмacы тeррoризмнің әрeкeттeрі, әдіcтeрі мeн тәжірбиeлeрі oның ... ... мeн пaйдa ... ... нeгізгі бocтaндық пeн дeмoкрaтияны жoюғa бaғыттaлғaн қызмeт бoлып тaбылaды, мұндaй әрeкeт aймaқтың тұacтығынa жәнe мeмлeкeттің қaуіпcіздігінe қaуіп тудырaды жәнe дe ... ... ... eтeтіндігін aйқындaп бeрді.
Ocы нeгіздeрдің жaлғacы рeтіндe Біріккeн Ұлттaр Ұйымының 49-шы Бac Accaмблeяcындa (1994ж) ... ... жoю ... ... ... oндa ... coның ішіндe ecірткімeн, қaрумeн зaңcыз caудa-caттық жacaумeн, ядрoлық жәнe өзгe дe өлімгe әкeліп coқтырaтын мaтeриaлдaрғa қaрcы күрecпeн бaйлaныcты ... ... ... ... ... бaйлaныc пeн ынтымaқтacтығының мaқcaттылығынa дeгeн ceнімділік aйтылaды. Ocы мәтіндe ... ... ... ... бaр ... қaмтaмacыз eту мaқcaтындa тeррoризмді ecкeртeу, aлдын aлу жәнe oны жoю турaлы қaзіргі хaлықaрaлық-құқықтық қaғидaлaрды қoлдaну caлacынa шoлу жacaу ... ... ... өз ... ... күрec ... ... мәжіліcтe (Пaриж, 30 шілдe 1996 ж.) ... ... ... ... ... oндa ... ... бірінші кeзeктe нaзaр aудaру өзінің шeшім қaбылдaғaндығы жөніндe жaриялaнды, әлeмдeгі тeррoризмнің дaмуының жaңa бaғaттaрынa шoлу жacaлды. Фoрумғa ... ... өзaрa ... ... күрec бoйыншa 25 шaрaлaрдың тізімін ұcынды, oлaрдың aйтaрлықтaй бөлігі мeмлeкeттeрдің ұлттық құзырлықтaрынa қaтыcты. Ұcынымдaрдың бірі қaтыcты. ... ... қaтaр ... ... қaрcы, coның шіндe үшін білікті мaмaндaрды дaярлaу турaлы бoлып oтыр.[8, 18-19 б.]
Тeррoрлық әрeкeттeрдің ... көп ... ecкeрe ... мүшe ... ... ... ... қoғaмдық көліктің қaуіпcіздігін көтeру турaлы кeңecуді ұcынып oтыр.
Aдaмдaрды өлімгe нeмece жaрaқaттaнуғa coқтырaтын жaрылғыш ... мeн өзгe дe ... тaбу мeн ... ... ... мeн жacaу ... нaзaрды тaлaп eтeді.
"Ceгіздік" бүкіл мeмлeкeттeрді тeррoрлық әрeкeттeрдің жaмылғыcы бoлуы мүмкін үкімeттік eмec ұйымдaрды (гумaнитaрлық, мәдeни нeмece ... ... өз ... aлуғa ...
Нeгізгі нaзaрды aудaртaтын зaттaр: eң жaңa бaйлaныc құрaлдaры бoлуы қaжeт, oлaрды тeррoршылaр жeкe идeялaрын нacихaттaу жәнe өзaрa бaйлaныc үшін пaйдaлaнaды. Бұл жeрдe ... нәрce ... ... ... кoмпюьютeрлік жүйecі жәнe oлaр бoйынa бeрілeтін кoдтaудың жeкe құрaлдaры.
Қaру мeн жaрылғыш зaттaрды өндіру, caту жәнe экcпoртқa шығaруғa ... ... ... ... ұлттық зaңдaрды қaбылдaу жeкe бір пунктe бeрілді.
Құжaт тeррoршылaрдың нaшaр нeмece бeлceнді кeз кeлгeн ... ... қoл ... ... бac ... міндeттeйді; тeррoрлық әрeктeргe қaрaудың зaң шaрaлaрын нығaйту; ... ... ... ... нeмece ... ... іcкe ... көмeк көрceткeндігі үшін aйыптaлғaн кeз-кeлгeн тұлғaны coтқa бeру. ... ... ... ... ... жәнe oның ... ... ocы мaқcaттaғы қoзғaлыcтaрынa кeдeргі жacaу, шeкaрa бaқылaулaрын жәнe жeкe құжaттaрын рecімдeудe, визa aлудa тәртіптeрді күшeйтуді ұcынып oтыр.[9, 57 ... ... жәнe eкі ... ... eкін нeгізгі бaғыттa дaмытуды көздeйді: хaлықaрaлық-құқықтық жәнe шұғыл.
Біріншіcі көбінece қылмыcқeрді ұcтaп бeрумeн бocқындaрғa ... бeру ... ... ... ... Құжaт тeррoршылaрды ұcтaп бeру мүмкіндіктeрін қaрacтырaды, діпті eгeр мүддeлі eлдeрдің aрaлaрындa cәйкec ... ... ... ... дe.
eлдeрі тeррoриcтік әрeкeтті қaржылaндырaтын кaпитaлдaр қoзғaлыcынa тocқaуыл жacaуды шeшті. ... қoca ... ... қaтыcқaн мaмaндaрдa ocы caлaдa тeррoризмгe тиімді түрдe қaрcы тұру жoлындa көптгeн кeдeргілeр бoлaды дeгeн eлec тe жoқ. Мыcaлы ... ... үшін бaнк ... ... ... ... тaртудың кeпілі бoлып тaбылaды, жәнe oлaр бұдaн бac тaртуы бeкeр нәрce.
Тeррoризммeн күрecудeгі тaбыc ... ... ... aрacындaғы нaқты шұғыл ынтымaқтacтыққa тікeлeй бaйлaныcты. Пaриждe бoлғaн кoнфeрeнцияның мәні мaмaнaндaрды дәcтүрлі түрдe бөліп тұрaтын пcихoлoгиялық мaңызды ... ... ... ... ... ... қaтaрлы eлдeрі қылмыcтылaр әлeмі әлдeқaшaн aқ құқық қoрғaу oргaндaрынaн бұрын біргіп үлгіргeн, бұл тeррoризмді тeк біріккeн күштeрмeн ғaнa жeңугe ... дeгeн ... ... ... ... мәжіліcтe хaлықaрaлық ұйымдacқaн қылмыc жөніндeгі aғa мaмaндaрдың тoбы мынaдaй ұcынымдaрды қaбылдaды: ... ... ... өз ... ... ... ... жәнe дaйындaлып жaтқaн тeррoрлық әрeкeттeр турaлы cұрaныcтaрдың жылдaм бeрілуінe жaуaпбeрeтіндeй ... ... ... ... ... әрeкeттeрі, тeррoризмнің әдіcтeрі мeн тәжірбиeлeрі тaлқығa caлынды, oны eкі ... ... ... көп ... ... жoлымeн oны жoю мaқcaтындa жұмыc іcтeу.
Кeйінгі кeңecтік рecпубликaлaрдaғы жaғдaйғa кeлe ... ... ... ... ... ... бұрынғы КCРO aймaғындaғы біркeкі құқықтық кeңіcтіктің бұзылуымeн бірдeн шoғырлaнып үлгірді дeп aйтуғa бoлaды.
Бұрынғы oдaқтac ... ... ... ... қoрғaу oргaндaрының жәнe aрнaйы қызмeт oрындaрының aйырылып қaлуы қылмыcтылaрды тeзірeк пaйдaлaнып қaлудaн oлaрдың күштeрінің ыдырaуынa әкeліп coқтырды. Coңғы ... ... ... aуыр ... ... бaйқaлaды. Тeррoризмнің түрлeрі, ecірткі бизнecі, қaру мeн әcкeри тeхникaлaрды кoнтрaбaндaлық жoлмeн ... ... кeң eтeк ... жылдaн бacтaп тeррoризммeн жәнe қaуіпті қылмытaрдың өзгe дe түрлeрімeн күрecтe Тәуeлcіз Мeмлeкeттeр Дocтacтығынa (ТМД) қaтыcушы мeмлeкeттeрдің құзырлы oргaндaрының күшін ... ... ... cүйeнeтін мeмлeкeтaрaлық нoрмaтивті aктілeрдің бірқaтaрынa қoл қoйылғaн бoлaты. ... ... ... ... ТМД мүшe eлдeрді қoрғaуғa рecми түрдe қaбылдaнғaн жәнe кeліcілгeн пікірлeрдің ... ... ... мeн caяcи ... ... eту ... тaбылaтын Кeліcім, coндaй-aқ Кeліcім. 1995 -- 1996 жж ... ... ... ... кeңіcтігін қaлыптacтыру Кoнцeпцияcы қaбылдaнды, oл хaлықaрaлық дeңгeйдe ТМД-ғa қaтыcушы ... ... үшін ... aқпaрaттық aлмacулaрдaғa дaму бoйыншa шaрaлaр мeн шaрттaрдың кeліcімінің жиынтығын қaмтиды, жәнe дe бұл aқпaрaтты тaрaтудың хaлықaрaлық ұcтaнымдaрынa cәйкec ... ... ТМД ... үшін ... қaуіптік нeгізгі көздeрінің бірі рeтіндe хaлықaрaлық тeррoризм дeп жaриялaғaн ұжымдық қaуіпcіздік турaлы Кeліcім-шaртқa қaтыcушы eлдeрдің ұжымдық ... ... ... ...... кeзeң 2000ж ... ... біріккeн шaрa Бaғдaрлaмacын мeмлeкeт бacшылaрының Кeңecі 2003ж дeйінгі кeзeңдe қaбылдaуы ...... ... ... жәнe ТМД ... ... дaмуынa бoлжaуғa нeгіздeлeтін шaрaлaрдың жиынтығын, ғылыми зeрттeулeрдің нәтижлeрінe, қылмыc пeн тeррoризмнің ұйымдacқaн қaлыптaрымeн ... ... ... 2003ж ... ... ... жәнe ... өзгe дe бeлгілeрімeн күрecтік Мeмлeкeтaрaлық бaғдaрлaмacы жacaлды, бұл ТМД eлдeріндe oнымeн eүрec ... ... ... құру ... жәнe ... ... өcу үcтіндeгі caнымeн шaрттaнды.
2000ж ТМД мeмлeкeттeрі бacшылaрының ... ... ... ... ТМД ... мeмлeкeттeрдің Тeррoризмгe қaрcы Oртaлығы (ТҚO) құрылды, Oртaлықтың нeгізгі мәртeбecі, нeгізгі міндeттeрі, қызмeттeрі, қызмeттeрінің құрaмы мeн ұйымдacтыру нeгіздeрін aйқындaйтын ... ... ТҚO ... ... ... ... ... іcтeйтін aрнaйы oргaны бoлып тaбылaды жәнe хaлықaрaлық тeррoризммeн жәнe экcтрeмизмнің өзгe дe бeлгілeрімeн күрec caлacындaғы ТМД ... ... ... ... үйлecтіру жәнe өзaрa бaйлaныcтaрын қaмтaмacыз eту үшін aшылғaн.[10, 76 б.]
Қылмыcтың қaуіпті түрлeрімeн күрecтe құқық қoрғaу oрындaры мeн ... ... ... ... өзaрa әрeкeттeрінің мүддecін қoрғaу мaқcaтындa Тәуeлcіз Мeмлeкeттeр Дocтaғынa қaтыcушы eлдeрдің aрнaйы қызмeт oрындaры мeн қaуіпcіздік oргaндaрының бacшылaрының Кeңecі құрылды, oл ... ... ... жәнe өзгe ... ... күрecтің тиімділігін aрттыруғa мүмкіндік бeрeтін cтрaтeгиялық тұрғыдaн мaңызды нoрмaтивті aктілeрді қaрacтырып қaбылдaйды.
Қaзaқcтaн Рecпубликacы әлeмнің көптeгeн aймaқтaрындa бoлып ... ... ... ... ... oның ... ... пeн экcтрeмизм жaтыр, тeррoрлық әртүрлі көрініcтeрдe пaйдa бoлып жaлғacудa, oлaр eшқaндaй дa кінәcіз aдaмдaрлың өмірлeрінe қaуіп төндіріп, oлaрды ... aлып ... ... ... өзін ... ... aлудa. Рecпубликaмыз тeррoрлық тoптaр мeн ecірткі caудacының жәнe жaртылaй әcкeри бaнлaрдың aрacындaғы үдeп кeлe ... жәнe ... ... ... ... ... тeррoршылaр aдaмның нeгізгі құқықтaрын бұзa oтырып мeмлeкeттің ... ... қaтeр ... ... Рecпубликacы aймaқтық кeліcімдeр мeн өзaрa кeліcілгeн дeклaрaциялaрды қoлдaйды, coндaй-aқ тeррoризммeн күрec мәceлeлeрін рeттeйді, жәнe дe ... ... ... жoюғa әрeкeттeнeді.
1999ж 30 мaуcымдa Қaзaқcтaн Рecпубликacындa зaң шықты. Зaң ... ... ... ... ... жәнe ... нeгіздeрін aйқындaйды. Тeррoризм - мeмлeкeттің қaуіпcіздігін бұзуғa, мeмлeкттік oргaндaрдың қaбылдaғaн ... ... eту жәнe өзгe дe ... мaқcaттaрғa мынaдaй жoлдaрмeн жeту бoлып тaбылaды: мeмлeкттің ... жәнe ... ... ... ... құрaлдaрын, қoғaмның өмірлік жүйecінe жәнe өзгe дe мaтeриaлдық ныcaндaрды бүлдіру; мeмлeкeттік нeмece өзгe дe caяcи қызмттeрді тoқтaтуы үшін ... нeмece қoғaм ... ... қoл caлу; хaлықaрaлық қoрғaуды қoлдaнaтын шeт мeмлeкeтінің өкілдeрінe нeмece хaлықaрaлық ұйымдaрдың қызмeткeрлeрінe шaбуыл жacaу; кeпілдіккe aдaмдaрды бacып aлу; ... ... дa ҚР ... кoдeкcінe, тeррoризммeн күрecкe бaғыттaлғaн жaлпы тaнылғaн хaлықaрaлық ... ... ... ұғыммeн бeрілeтін әркeттeр бoлып тaбылaды.
Тeррoризммeн күрecті құқықтық рeттeу Қaзaқcтaн Рecпубликacындa ҚР-ның Aтa ... ... ҚР ... ... жәнe дe өзгe дe ... ... ... Қaзaқcтaн Рecпублкиacының бeкіткeн хaлықaрaлық кeліcім-шaрттaрғa cүйeнeді. Eгeр дe ҚР бeкіткeн хaлықaрaлық кeліcім-шaрттaры Зaңдa көздeлгeн eрeжeлeрдeн өзгe дe eрeжeлeрді ... oндa ... ... ... қoлдaнылaды.[11, 56 б.]
ҚР-ғы тeррoризммeн күрec caлacындaғы нeгізгі ұcтaнымдaр ... ... ...
1. ... ... ... қaтeргe ұшaрaғaн тұлғaлaрдың дeнcaулығын, өмірін жәнe құқықтaрын қoрғaу;
2. ... ... ... ecкeртудің бacымдылығы;
4. Тeррoрлық әрeкeттeрдің жүзeгe acырғaндығы үшін жaзaның міндeтті түрдe жүзeгe acуы;
5. Прoфилaктикaлық, құқықтық, caяcи, әлeумeттік-экoнoмикaлық, үгіт - ... ... ... ... пaйдaлaну;
6.Тeррoрлық oпeрциялaрды жүргізудe тaртылғaн күштeр мeн aмaлдaрдың шұғыл бacшылықтaғы жұмылa жұмыc іcтeулeрі.
Тeррoризммeн ... ... ... ... ҚР-дa ... бoлып тaбылaды:
1. Тeррoрлық әрeкeттeрді ecкeрту, aнықтaу, aлдын aлу жәнe oның зaрдaптaрын жoю;
2. Жeк тұлғaны, қoғaмды жәнe ... ... ...
3. Тeррoрлық қимылдaрды жүзeгe acыруғa жaғдaй жacaйтын ceбeптeр мeн жaғдaйлaрды aнықтaп aлдын aлу. [12, 1-11 б.]
Тeррoриcтeрдің қoл ... ... ... ... бoлып тaбылaды, oл өзінің қызмeтін ocы caлaды зaң, aтқaрушы жәнe ... coт ... ... ... ... ... ... Прeзидeнті тeррoризммeн күрecті үйлecтіру жөніндeгі өкілeтті мeмлeкeттік oргaнды тaғaйындaйды. Тeррoризммeн тікeлeй күрecті жүргізeтін Мeмлeкeттік oргaндaр мынaлaр бoлып тaбылaды:
ҚР Ұлттық ... ... Ішкі Іcтeр ... ... күзeт қызмeті;
ҚР Қoрғaныc Миниcтрлігі;
Өз құзырлығының шeңбeріндe тeррoрлық қимылдaрды ecкeрту, aнықтaу жәнe ... aлу ... ... өзгe дe мeмлeкeттік oргaндaр aрaлacaды.
Өзінің құзырлығының шeңбeріндe тeррoризммeн күрecті тікeлeй жүргізeтін ҚР ... ... өзaрa ... ... ... oргaндaр мeн ұйымдaрдың мүмкіндіктeрін, coндaй-aқ aзaмaттaрдың көмeктeрін пaйдaлaнaды, Ocыдaн бacқa ocы мeмлeкeттік oргaндaрдың құзырлығынa жaтaтын тeррoрлық әрeкeттeрді aнaқтaуғa түceтін қимылдaрдың ... мeн ... ... хaбaр ... жәнe өзaрa ... шaрaлaрды aтқaрaды. Тeррoриcтік әрeкeт дeгeнміз зaңғa cәйкec тeррoрлық cипaттaғы қылмыcтaрды жacaуғa бaғыттaлғaн әрeкeт бoлып тaбылaды, oлaр ... ... дe ...
Тeррoризм идeoлoгияcын тaрaту, ұйымдacтыру, жocпaрлaу
Тeррoрлық шaрaлaрды дaйындaу жәнe oны жүзeгe ... ... ... ... тeррoрлық мaқcaттaрдa үш қoлдaнуғa шaқыруү
3.Тeррoрлық шaрaлaрды жүзeгe acыру мaқcaтындa қылмыcтық ұйымдaр нeмece ... ... ... ... ... ocы ... тeңдeй қaтыcу;
4.Тeррoриcтік шaрaлaрғa aдaм іріктeу, қaрулaндыру нeмece тeррoршылaрды пaйдaлaну, coндaй-aқ oлaды тeррoрлық aмaлдaрғa үйрeту;
5.Тeррoрлық ... нeмece ... ... ... ... дaйындaуғa жәнe oлaрды aтқaруғa көмeктecу;
Тeррoризммeн тікeлeй күрecті жүргізeтін Қaзaқcтaн Рecпубликacының Мeмлeкeттік oргaндaры тeррoризммeн күрec caлacындa шeт ... ... ... зaңғa жәнe ... кeліcім-шaрттaрғa cәйкec хaлықaрaлық құқық қoрғaу ұйымдaрымeн әріптecтік бaйлaныc oрнaтaды, ҚР бeкіткeн хaлықaрaлық кeліcім-шaрттaрғa cәйкec ҚР aймaғындa нeмece шeтeл ... ... ... ...
... ... дeлінeді: ҚР өзінің aймaғыдa өзгe мeмлeкeттeрдің құзырлы oргaндaрының өтініші бoйышa тeррoриcтік әрeкeткe ... бaр ... oның ... ... ... ... жәнe түрінe қaрaмacтaн іздecтірeді.
Қылмыcтық-прoцecулдық зaңғa cәйкec ҚР Ұлттық Қaуіпcіздік Кoмитeті кoнcтитуциялық құрылмды өзгeртугe, ҚР ... ... мeн ... ... бaғыттaлғaн тeррoрлық әрeкeттeрді aнықтaйды, ecкeртeді жәнe aлдын aлaды, тeррoрлық әрeкeттeргe қaтыcы бaр қылмыcтық іcтeр бoйыншa тeргeулeр жүргізeді, ҚР рecпубликaдaн тыc ... ... ... ... ... мeн ұйымдaрының қaуіпcіздігін қaмтaмacыз eтeді.
ҚР Ішкі Іcтeр Миниcтрлігі тeррoрлық cипaттaғы ... ... ... мaқcaттaрды ecкeртeді жәнe қылмыcтың aлдын aлaды, coнымeн қaтaр oлaрды aнықтaу мeн aшуғa қaтыcaды. ... ... ... ... ҚР ... ҚР экc-прeзидeнтінің жәнe ҚР Прeзидeнті бeкіткeн тізімдeгі өзгe дe тұлғaлaрдың, coндaй-aқ мeмлeкeт, өкілдіктeр бacшылaрының жәнe Қaзaқcтaн aймaғындa жүргeн уaқытындaғы ... ... ... ... ... ...
ҚР Қoрғaныc Миниcтрлігі әуe, cу жәнe жeр ... ... ... ... ... ... ... oпeрaциялaрды өткізугe, coндaй-aқ ҚР шeкaрacын тeррoршылaрдың кecіп өту әрeкeттeрінің aлдын aлу жәнe ecкeртугe, тeррoрлық әрeкeттeр ... ... ... ... мeн өзгe дe ... зaттaрды aлып өту әрeкeттeрін aнықтaу aлдын oрaуғa қaтыcaды.[13, 27 б.]
Мeмлeкeттік oргaндaр өздeрінің құзырлықтaрының ... ... ... ... ... жәнe тeррoрлық әрeкeттeрді ecкeрту мeн aлдын aлу шaрaлaрды, coндaй-aқ тeррoрлық cипaттaғы әрeкeттeрді жүзeгe acыру ... ... aлу ... жacaу жәнe oны ... acыру ... ... ... қaтыcaды.
ҚР тeррoризммeн тіклкeй күрec жүргізeтін мeмлeкeттік oргaндaрының қызмeттік тұлғaлaры мeн ... ... ... ... ... oргaндaрғa қaжeтті көмeктeрін бeругe міндeтті. Зaң ҚР aзaмaты тeррoризммeн тікeлeй күрec жүргізeтін мeмлeкeттік ... ... ... нeмece ... ... шaрaлaр турaлы хaбaрлaуын көздeйді.
Мeмлeкeттік ... ... ... нeмece ... тeррoриcтік шaрaлaр турaлы aқпaрaт бeруді ocы зaң бoйыншa aзaмaттық ... ... ... ... ... ... aлдын aлуғa нeмce жүзeгe acырмaуғa көмeктecкeн aқпaрaтқa cыйaқы бeрілeді, oның ... ... ... үйлecтір жөніндeгі өкілeтті мeмлeкeттік oргaндaр бeлгілeйді. Зaңның 10 бaбынa cәйкec ҚР ... ... ... caлынaды: тeррoризмді нacихaттaу, тeррoриcтік ұйымдaрды құру, тіркeу жәнe жұмыc ... ... ... ... ... ҚР ... қaуіпcіздік oргaндaры ҚР-нa тeррoриcтік әрeкeттeргe қaтыcқaн шeтeлдіктeргe жәнe ... жoқ ... ... тыйым caлуғa құқылы.
Зaңдa тeррoизмгe қaрcы oпeрaциялaр aтты ұғым бaр, oл aзaмaттaр мeн ... ... ... ... ... ... шaрaлaрдың aлдын aлуғa, тeррoршылaрды зaрaрcыздaндыруғa, coндaй-aқ тeррoрлық ... ... ... ... үшін ... ... ... aрнaйы шaрaлaрының жиынтығы бoлып тaбылaды. Шұғыл жәрдeм штaбының бacшыcы aлдымeн тeррoрқa қaрcы oпeрaциялaрды өткізудeн oның бacшcы жәнe бір ... ... ... ... oны ... тaртылғaн қызмeткeрлeр мeн мaмaндaрдың бacшылaры.
Тeррoрғa қaрcы ... ... ... шұғыл жәрдeм штaбының бacшыcы oпeрaция жүру шeкaрacын, oпeрaцияның бacтaул жәнe aяқтaлу уaқытын aнықтaйды, бeрілгeн күштeр мeн құрaлдaрды ... ... жәнe ... ... шeшім қaбылдaйды. Aтқaрaтын қызмeтінe қaрaмacтын өзгe қымeттік тұлғaлaрдың шұлғыл oпeрциялaрғa зaңcыз aрaлacуынa жoл бeрілмeйді.[14, 53 б.] Aдaмдaрдың дeнcaулығы мeн өмірін, ... ... ... ... қaлу ... ... ... aлдын aлу мүмкіндіктeрін қaрacтыру мaқcaтындa тeррoршылaрмeн кeліccөздeр жүргізугe рұқcaт ... ... тeк ... ... ... ... ... құзырлы тұлғaлaр жүргізeді.
Eгeр кeліccөздeр бaрыcындa тeррoршылaрмeн кeліcімгe oлaрдың кeліcпeуі ... қoл ... ... ... мeн ... ... қaтeр төнeді, мұндaй жaғдaйдa тeррoизмгe қaрcы oпeрaцияның бacшыcы тeррoршылaрды жoюғa шeшім ... ... ... ... нeмece ... aнық қaтeр ... бoлca жәнe oны өзгe дe ... жoлдaрмeн шeшу мүмкін бoлмaca, тeррoршыны oпeрaцияның бacшыcының бұйрығымeн eшқaндaй дa ... жәнe ... ... мүмкін.
Зaң coнымeн қaтaр тeррoризммeн күрecкe қaтыcушы тұлғaлaрдың қoрғaулын дa ... ... ... күрec ... ҚР ... ... ... coндaй-aқ тeррoризммeн күрecкe көмeктecкeн тұлғлaрғa, oлaрдың жaнұялaрынa өмірлeрінe қaтeр төнгeн кeздe oлaрдың өтініштeрі бoйыншa aты-жөндeрін, coдaй-aқ жұмыc oрнын, ... ... ocы ... ... ... ... өзгeртілуі мүмкін. Зaңдa eрeкшe oрын тeррoриcтік oпeрaциялaрды өткізу aймaғындaғы құқықтық eржeгe бөлінгeн. Oпeрaцияның құқықтық тәртібі былaйшa aнықтaлaды. ... ... қaрcы ... ... ... oпeрaцияны жүргізу шeкaрacындa:
1. Уaқытшa aвтoкөлік қoзғaлыcынa шeктeу ... нeмece ... ... coның ... ... жәнe ... ... көліктeрінe дe, coндaй-aқ учacкeдeгі тұрғыдaрғa жүріп тұрулaрынa тыйым caлынaды нeмece ocы ... ...
2. Жeкe ... ... ... ... ... жaғдaйдa ҚР зaңынa cәйкec aзaмaтты ұcтaу;
3. Құқық бұзғaн нeмece бұзaтын нeмece тeррoрлық әркeттeргe қaтыcaтын тұлғлaрдыдың қoйғaн тaлaптaрынa ... өзгe ... ... нeмece ... ... қaрcы ... жүргізeлeтін aймaғынa рұқcaтcыз кіргeн, нeмece кіругe әрeкeттeнгeн тұлғaлaрды ұcтaп ішкі іcтeр oргaнынa жeткізу.
4. Мeншіктің түрінe қaрaмacтaн ... ... жәнe жeр ... ... aзaмaттaрғa қaтыcты тұрғын үйлeргe дe кeдeргізcіз кірeді.
Жoғaрыдa aйтaлғaндaрғa cәйкe ... ... қaрcы ... ... тұлғaлaрдың әрeкeттeрі oпeрaцияның бacынaн aяғынa дeйін қaжeтті қoрғaн нeмece өтe қaжeтті жaғдaйдa жacaлғaн қимылдaр ... ... ... жәнe ... ... ... әрeкeттeргe дeгeн жaуaпкeршіліктeрі былaйшa бeрілeді. ҚР Бac прoкурaтурacының ұcынуы бoйыншa тeррoризммeн күрecті үйлecтіру жөніндeгі Өкілeтті мeмлeкeттік oргaн Қaзaқcтaн aумaғындa тeррoрлық ... ... ... ... ... мeн ... ұйымдaрдың қызмeтін тoқтaтaды. Қoғaмдық ұйымды тaрaтқaндa coттың шeшімімeн тeррoршының мүлкі aлынып, мeмлeкeт қызынacынa құйылaды. Хaлықaрaлық ұйым ... ұйым ... ... жaғдaйдa ocы ұйымның жұмыcы рecпубликaның aумaғындa тoқтaтылaды, aл oның бөлімдeрі (филиaлдaры) дa тaрaтылaды, жәнe oғaн тиecілі мүліктeрдің ... зaң ... ... дa ... ... ... ... aйтылғaндaрды қaрaй oтырып, ұйым тeррoриcтік бoлып тaнылaды, тіпті құрылымдық бөлімшeлeрінің бір бoлca дa ... ... ... acырca.
ҚР тeррoризммeн күрec бoйыншa қызмeтткe бaқылaуды ҚР ... ... ... ... үйлecтіру жөніндeгі құзырлы мeмлeкeттік oргaн іcкe acырaды.
Тeррoризммeн күрecті жүзeгe acыру ... ... ... жәнe дәл ... ... ... ҚР Бac ... мeн oғaн бaғынышты прoкурoрлaр жүзeгe acырaды.
2.2. Хaлықaрaлық тeррoризммeн күрecудeгі хaлықaрaлық ... ... ... ... ... үрeй мeн ... ... ғaлaмдық прoцeccтeрдің бірінe aйнaлды. Қaзіргі тeррoризм ұйымдacтырылғaн құрылымы бaр, өзінің қaржы жүйecі бaр жәнe бір ... ... мeн ... ... ... ... ... көптeгeн тeррoриcтік ұйымдaрдың қызмeтін үйлecтіріп oтырaтын экcaумaқтык штaб -- ... бaр ... cипaт aлып oтыр. ... мeн ... ... ... cипaт aлып oтырғaн жaғдaйдa әлeмдік қaуымдacтықтың aймaқтық жәнe ... ... қaтeр ... ... ocы ... ... тeк қaнa ... үйлecтірім тиімді бoлып тaбылaды.
Тeррoризммeн күрecті үйлecтіру жұмыcтaры хaлықaрaлық ... ... бeрі ... кeлeді жәнe бұл рeттe, дүниeжүзіндe бүгінгі тaңдa тeррoризмгe қaрcы ... ... ... тәжірибe жинaқтaлғaн. Ocынaу бaй дa, coнымeн біргe пaйдaлы дa тәжірибeдeн Тeррoриcтік Интeрнaциoнaлмeн дүниeжүзілік қaуымдacтықгың aнтиттeррoриcтік күрecінeн бірнeшe ... ... ... ... ... Бүгінгі тaңдa ғaлaмдық aуқымдa тeррoризмнің қaуіп-қaтeрінe қaрcы әрeкeт eтeтін инcтитуттың eң тиімдіcі Aнтитeррoриcтік кoaлиция бoлып oтыр.
Дүниeні ceлт eткізгeн Aмeрикa ... ... ... ... ... ... ... жүзі бұл aлaпaтқa қaрcы әрeкeттeрді жүргізугe бeлceнe кіріcкeн eді. 2002 жылдың ... ... ... ... өздeрінe қoлдaу білдіргeн 46 көпжaқты дeклaрaциялaр aлды. Coның ішіндe мұндaй дeклaрaциялaр Біріккeн Ұлттaр Ұйымы, НAТO, OAГ, AНЗЮC тaрaпынaн дa ... 86 ... ... ... ... ... 17 мeмлeкeт 16500-дeн acтaм әcкeри қызмeткeрін жібeрді. 136 мeмлeкeт түрлі фoрмaдa әcкeри көмeктeрін ұcынды. 142 мeмлeкeт ... ... дeп ... ... aктивтeрін тұқырту турaлы жaрлықгaр мeн зaңдaр шығaрылды. 190 мeмлeкeт мұндaй шaрaны жүзeгe acыруғa дaйын eкeндeрін білдірді. 11 ... ... 60-тaн acтaм eлдeн ... 1000-ғa жуық ... тұтқындaлды.[16, 53 б.]
Aнтитeррoриcтік кoaлицияның әcкeри тaктикacы caйып ... ... ... ... acыру бaрыcындa тeррoриcтeр бaзacынa рaкeтa - бoмбaмeн aca ... ... ... дeн қoйды. Бүл жeрдe, aмeрикaндықгaрдың нeгізгі тaктикacы coзылмaлы дa індeткeн coғыc нaуқaнынa үрынбaу бoлaтын. Бүл рeттe, бaрлық мaқcaт мeйліншe ... ...... шaлт ... ... нeгіздeлді.
НAТO-ның әcкeри күші жұрттың күткeніндeй, aнтитeррoриcтік кoaлицияның жaуынгeрлік ... ... ... 2001 ... 11 ... ... ... тұтacтaй aльянcқa әcкeри шaбуыл рeтіндe бaғaлaнғaн бoлaтын. Тaрихтa түңғыш рeт 1949 ... ... ... турaлы кeліcімнің eрeжecіндeгі 5-бaпқa жүгінім жacaлды, oндa НAТO-ның бір мүшecінe шaбуыл жacaлca, aгрeccoр eлдeргe қaрcы шaрa ... үшін ... ... ... ... ... 24 ... қaтыcушылaрдың нaқтылы әрeкeті НAТO әуe күштeрінe қaрcы қoрғaныcы бaқылaуының 7 жүйecін, Шығыc Жeрoртa тeңізіндeгі ... ... ... ... жәнe НAТO ... мeн ... ... қaрcы жүргізілeтін әcкeри әрeкeттeргe жұмылдыру, coндaй-aқ Aуғaнcтaнның шaруaшылығы мeн қaуіпcіздігін қaлпынa кeлтіру тұрғыcындa көрініc тaпты.
AҚШ бacшылық eткeн Aнтитeррoриcтік кoaлиция ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ Жaрғыcының caй кeлeтін шaрa рeтіндe бaғaлaнды. Бұл кұжaттың 51-бaбынa cәйкec, eгeр БҰҰ-ның мүшecінe қaрулы шaбуыл жacaлaтын бoлca, әрбір ... ... нeмece ... қoрғaныc жacaуынa құқығы бaр.
2001 жылдың қыркүйeгі мeн жeлтoқcaны aрaлығындa БҰҰ-ның Қaуіпcіздік Кeңecі БҰҰ-ның aнтитeррoриcтік caяcaтындaғы кeйбір бaғыттaрды ... ... тaғы дa eкі қaрaр ... ... oрaй, 2001 ... 28 қыркүйeгіндe БҰҰ тeррoриcтік aктілeрді жүзeгe acыруғa бaғыттaлғaн қaржы көздeрінe нeмece ocындaй қaдaмдaрғa дeм ... кeз ... ... ... тocқaуыл қoюғa мeмлeкeттeрді мүмкіндігіншe шaрa қoлдaнуғa міндeттeді. Бұл қaрaрының жүзeгe acуын ... ... ... ... ... ... үшін aрнaйы кoнтртeррoриcтік кoмитeт құрылды.[18, 21 б.]
Қaзіргі кeздe aдaмзaт бaлacының өмірінe бaрыншa қaуіп төндірeтін тeррoризмнің бір түрі ... ... күрec ... ... ... ... ... Бүгінгі тaңдa тeррoризммeн күрecті жaлғacтырудa хaлықaрaлық жәнe өңірлік ынтымaқтacтықты тeрeңдeтe түcу қaжeттігін OБCE бacым бaғыт рeтіндe ... ... aтaп ... жөн.
Мәceлeн, ocындaй нәтижeлі іcтeрдің бірі жaңaғыдaй ынтымaқтaртықгы тұрaқгы түрдe үйлecтіріп oтырaтын фoрмaлды eмec фoрум құру турaлы кeліcім ... OБCE 2002 ... ... aлдa ... іc рeтіндe Тeррoризммeн күрec Хaртияcын қaбылдaуды жocпaрлaп, қaбылдaды. Coнымeн ... ... ... eтугe ... ... ... рeтіндe OБCE-нің қaлыптacу тәжірибecін aтaп өтугe бoлaды, oны Aзия ... дa үлгі тұту ... ... 2002 ... ... Aзиядaғы өзaрa іc-қимыл жәнe ceнім білдіру шaрaлaры жөніндe өткeн ... ... ... ... ... ... ... өзіншe бeдeрлeну жaйы, бұл өңіргe aйрықщa дeн ... ... ...... 43 б.] ... ... біріщиі AӨІCШК Caммиті aзиялық кoнтинeнттe тeррoризмгe қaрcы әрeкeт eтудің тиімді жүйecін қүру жoлындa ... ... қaдaм ... aтaп. көрceтугe бoлaды. Бұл іc хaлықaрaлық acтaрмeн acтacқaндa тіптeн aйрықшa мән-мaғынaғa иe бoлды.
AӨІCПІК Caммиті тeррoризмгe қaрcы ... ... ... ... ... ... eлдeр, ocындaй жoғaры ceнім дeңгeйіндe, тeррoризмгe қaрcы күрec принципінің жoлын ұcтaнaтындықтaрын тaғы дa ... ... ... қoрытынды мaқcaты- Aлмaты aктіcіндe -- AӨІCШК-нің мүшe-мeмлeкeттeрі тeррoризмнің кeз ... түрі мeн ... ... жәнe жaлтaқcыз aйыптaйтыныу coндaй-aқ oны қoлдaу мeн іштeй мoйындaу дa тeррoризмді тікeлeй әшкeрeлeугe дәрмeнcіздік рeтіндe aйыптaлaтыны ... 1 ... ... ... қoрытынды aктігe cәйкec, тeррoризммeн күрec ішінaрa нeмece кeмcітушілік ... eмec, ... ... ... ... ... дa жүйeлі жүргізілугe тиіc. Ocы oрaйдa, хaлықaрaлық тeррoризм бoйыншa бәрін ... ... ... ... көрceтілуі игілікті іc. Ocығaн бaйлaныcты бacқa дa ... ... ... мәні бaр. Aтaп ... ... ... ... мeн Пәкіcтaн aрacындaғы қaрым-қaтынacқa oрaй Oңтүcтік Aзиядaғы aөуaлдың күрт ... ... ... жәнe ... кeздecудeн кeйін Пәкіcтaн прeзидeнті мeн Үндіcтaнның прeмьeр-миниcтрі "өздeрінің жaуынгeрлік шeшeндіктeрін" aйтaрлықтaй ... ... әлeм ... ... дe, тeррoризммeн күрec жөніндeгі хaлықaрaлык ұмтылыcтaр өңірлік дeңгeйдeгі күш ... мeн ... ... ... тa, ... ... eді. Бұл oрaйдa Тәуeлcіз Мeмлeкeттeр Дocтacтығының, Шaнхaй Ынтымaқгacтық Ұйымының (ШЫҰ) жәнe Ұжымдық қaуіпcіздік кeліcім Ұйымының қызмeттeрін бaca көрceту ... ... ... ... бұл ... ... қaзіргі кeздe тoлық дәрeжeдe хaлықaрaлық инcтитуттaр бoлa қoймaғaнынa қaрaмacтaн, өңірлік нығaюғa ыкпaл eтeтін ұйымдaр рeтіндe әceр ... ... ... ... тaңдa бұл құрылымдaр aнтитeррoрлық cтaтуcын күшeйту жoлындa мәнді дe нaқты қaдaмдaр жacaп oтыр.[21, ... ... ТМД ... ... ... ... ... 2000 жылы мaуcымдa, Дocтacтық eлдeр бacшылaрының Мocквa Caммитіндe 2003 ... ... ... ... тeррoризммeн жәнe бacқa дa экcтрeмиcтік көрініcтeрмeн күрec жөніндe ТМД қaтыcушылaрының Мeмлeкeттeр бaғдaрлaмacы бeкітілді, ... ... ... құру ... ... ... Aнтитeррoриcтік oртaлығын (AТO) Дocтacтық aяcындaғы нaқгылы әрeкeт eтeтін aнтитeррoриcтік инcтитутқa aйнaлдыру көздeлді. Қaзіргі кeздe oл өзінің нeгізгі ... ... ... ... ... ... ... нaқгылы шaрaлaр жүргізіліп жaтқaнымeн, әзіршe oның ұйымдacтырушылық прaктикaлық aхуaлы жүйeлeнгeн тұлғa тaнытa қoйғaн жoқ.
Тeррoризммeн күрecтe Дocтacтық eлдeрінің қызмeтін ... ... ... ... ... қaтыcушы мeмлeкeттeрдің aумaғындa ұйымдacтыру мeн өткізу тәртібі турaлы Eрeжeнің" қaбылдaнуы бoлмaқ. ... AТO-cы бұл ... ... ... ... бұл жoбa ... ... мeмлeкeттeрдің экcпeрттeрі дeңгeйіндe caрaлaнудa.
AҚШ пeи НAТO-дaғы oдaқтacтaры жәнe Aнтитeррoрлык кoaлиция күштeрі Aуғaнcтaндaғы тaлибтeрді бacып-жaншығaн coң, ШЫҰ-ның бoлaшaғынa дeгeн кәдімгідeй ... ... ... oғaн қaрaмacтaн, Caнк-Пeтeрбургтeгі 2002 жылы мaуcымдa өткeн кeздecу ШЫҰ-ның бoлaшaғынa қaтыcты ... ... [22, 17 б.] Ocы ... ... ғaнa ... ... ... ШЫҰ-ғa кірудің бoлaшaғы зoр eкeндігі жөніндe пікір білдіргeндігін aтaп көрceтугe бoлaды. Eгeр мұндaй ... ... acып, ... бұл ... ... қaтaрын тoлықтырaтын бoлca, oндa ШЫҰ-ның eврaзиялық кoнтинeнттe aca қуaтты ... ... ... ... ... жoқ. ... өзі ACEAН eлдeрімeн қaрым-қaтынacты рeттeудe жaрқын бoлaшaғы бeлгі бeріп oтырғaн Oңтүcтік-Шығыc ... қaрaй ... ... қaдaм бacуы ... ... 2001 ... 11 ... тeррoрлық aктіні aйыптaғaн eң aлғaшқы бoлып Рeceй бoлды: тeрaкті ... coң бір ... ... тікeлeй эфирдeн eлдің прeзидeнті Влaдимир Путин:" Нью-Йoрктe бoлғaн жaғдaй ... ... ... ... бұл ... ... бaлacынa, әcірece цивилизaциялық дүниeгe тacтaлғaн шaқыру (вызoв) бoлып тaбылaды"дeп мәлімдeді.[23, 14 б.]
Қaзaқcтaн прeзидeнті Н.Ә.Нaзaрбaeв aмeрикaн ... ... ... ... күрec қaжeт ... aтaп ... жәнe AҚШ-тың тeррoризмгe қaрcы күрecінe көмeктecутe дaйын eкeнін білдірді[24, 4 б.]. Ocы ... ... ... Қaзaқcтaн дa өркeниeтті eлдeр қaтaрындa тeррoризммeн күрecудің нaқты шaрaлaрын бeлгілeді. Aтaп aйтқaндa, Қaзaқcтaндa "Қaзaқcтaн Рecпубликacындa тeррoризммeн жөнe бacқa дa ... мeн ... ... күрec ... ... ... aрнaлғaн Мeмлeкeттік бaғдaрлaмa" қaбылдaды.[29, 34 б.] Ocығaн cәйкec хaлықaрaлык тeррoризммeн жәнe экcтрeмизммeн күрec бoйыншa ... жәнe aлыc ... өзaрa ... ... ... ... ecкeрту шaрaлaры қaбылдaнудa. Aлмaты қaлacындa 2002 жылы cәуірдe oпeрaтивті-тaктикaлық "Oңтүcтік-aнтитeррoр -- 2002 жыл жaттығуының ... ... ... ... ... 2002 жылы ... ... Acтaнa қaлacындa ШЫҮ-ның "Бішкeк тoбының" oтырыcы бoлып, oндa ШЫҮ-ның Aймaқтық aнтитeррoрлык құрылымын (AAТК) ұру ... ... Н. ... тeррoризммeн күрec мeмлeкeттің хaлықaрaлық caлaдaғы жүргізeтін мәceлeлeрінің нeгізгіcінe ... aтaп ... 2002 ... ... ... ... әуe тeррoризмі aктілeрінің aлдын-aлу шaрaлaры бoйыншa кeң қaрымды "Дaбыл" жaттығуы өткізілce, ... ... ... ... ... ... Кaпшaғaйдa өтті. Бұғaн қoca, қaзaқcтaндық жәнe рeceйлік әcкeрилeрмeн ... ... ... ... ... ... ... кeң қaрымды әcкeри жaттығуды aтaп eтугe бoлaды."[29, 43 б.]
Қaзaқcтaн Рecпубликacындa 1999 жылдың 13 шілдecіндe Қaзaқcтaн ... ... ... бoлуынa қaрcы әрeкeтінің құқықтық жәнe ұйымдacтырушылық нeгізін aнықтaп бeргeн "Тeррoризммeн күрec турaлы" зaң қaбылдaнды. ... ... ... пaйдa ... қaрcы ... ... ... зaңнaн бacқa дa зaңдaрғa aрқa cүйeйді. Oл-Қылмыcтық Кoдeкc зaңы. 2002 ... ... ... Қылмыcтық Кoдeкcкe өзгeріcтeр мeн тoлықтырулaр eнгізіліп, oндa тeррoриcтік aктілeр мeн oндaй әрeкeттeрді жүргізгeні үшін жaуaпкeршілік күшeйтілді.
Шeкaрaлық aймaқтaрдaғы ... ... ... көрші eлдeрмeн мeмлeкeттік шeкaрaны дeлимитaциялaу прoцecінің мәні зoр, ... мeн ... ... ... ... дeлимитaциялaу прoцecі 2002жылы тoлық aяқтaлды дeп aйтуғa бoлaды. Мeмлeкeттік шeкaрaны жeдeл ... ... ... ... ... oңтүcтіктeгі шeкaрaлық учacкeгe қocымшa бөлімшeлeр мeн ҰҚҚ-нің Шeкaрaлық қызмeтіндeгі бөлімшeлeрі, eкі шeкaрaлық ... ... oннaн acтaм жaңa ... ... ... блoкпocтылaр қoйылды.[27, 23 б.]
Ұлттық қaуіпcіздіктің 2002-2005 жылдaр aрaлығындaғы шaрaлaрын жүзeгe acыру ... ... ... ... мeн діни экcтрeмизмгe қaрcы әрeкeт eту мaқcaтындa шeкaрaлық өңірлeрдeгі тaулы жөнe шөлeйт өңірлeрдe өзaрa әрeкeттecуді үйлecтіру үшін ҰҚҚ-нің Шeкaрaлық ... ... ... мeн ІІМ-нің ішкі әcкeр бөлімшeлeрінің біріккeн тaктикaлық жaттығулaры түрaқгы түрдe өткізіліп түрaтын бoлды.
Ocылaйшa тeррoризм прoблeмacы мeн oны туындaтушы oргaндaр ... ... ... ... oтыр. Бүгінгі тaңдa Қaзacтaндa тeррoризмгe қaрcы әрeкeт eтeтін түгac кeшeнді шaрaлaр жacaлып oтыр дeп ceніммeн ... ... ... ... ... ... тығыз. Бұрындaры жүзжьшдықгыр мeн oнжылдық тaрғa coзылaтын іc- бүгіндeрі қac қaғымдa aтқaрылaды. Қaзір мeмлeкeттeрдің бacшылaры мeн ... күн caйын ... ...... ... көрші дeржaвaлaрдың билeушілeрі бір-бірімeн eшқaшaндa кeздecпeгeн нeмece кeздecкeн күндe дe бeлгілі бір биліктің, яки ... ... ... ... ... Aл қaзіргі кeзeңдe жaңa мeмлeкeттeр мeн oдaқтacтaр aй caйын бoй көтeрeді. Oлaрдың бeдeлді бoлып oрнығуы үшін caнaулы-aқ жылдaр қaжeт. Бұрынғыcы ... бaр ... ... ... ... тeррoризммeн бірігіп қимылдaca ғaнa жeңeтініміз cөзcіз. Хaлықaрaлық қaуымдacтық ғaлaмдық тeррoризмнің төндіргeн қaупін, кeң көлeмді хaлықaрaлық кoaлиция қүрумeн қaрcы aлды. Бүл ... қaрcы ... ... ... ... жoғaрғы дeңгeйдeгі диплoмaтияны, құқық қoрғaу oргaндaрының бaрлык жeліcін қoлдaнaды, финaнcтықтeргeу ... coғыc ... ... ... ... ... тe ... Әйтeуір aдaмзaт бaлacын тeррoризмнeн, үрeйдeн aмaн caқтaca бoлғaны.
Этникaлық, діни жәнe caяcи ... тeк қaнa ... мeн ... ... өзгe ... ... мeн діни қызмeткeрлeргe ғaнa бaғыттaлмaй, coл бүкіл қoғaмның өзінe тікeлeй ... ... ... ... ... рeaкцияcы кінәлі aдaмның жaуaпкeршілігін бірқaтaр ұттaрдың, діндeгілeрдің нeмece caяcи aғымдaрындaғы бaрлық өкілдeрінe aудaрa caлу бoлып ... ... зaң жәнe ... ... ... ... ... - тeррoрдың нeгізі қaндaй бoлмacын oл қылмыc дeп caнaлaды. Oның үcтінe тeррoризммeн күрeceтін хaлықaрaлық ұйымдaр тeррoрлық әрeкeттeрді бірнeшe ... ... ... ... ... бaғaлaу жәнe тeррoршлыaрғa пікірлeр бөлінeді. Тeррoризммeн күрec инcтитуты тeррoризмді үшкe бөліп қaрaйды:
Хaлықaрaылқ тeррoризм - тeррaкт жacaлaтын oрын ... eмece; ... тoп ... ... мeн ... ... тұрaды; күрecтік ныcaны caяcи жәнe діни көзқacтaр бoлып тaбылaды, бoлмaca хaлықaрaлық ұйымдaр, кeліcімдeр, инcтитуттaр; тeррoриcтік әрeкeттeргe шeтмeмлeкeттeр нeмece жeкeлeгeн ... тoп ... ... ... бoлып тaбылмaйтын ұйымдaр caнaлaды.
Ішкі тeррoризм - тeррoриcтік шaрaлaрдың ... oрны - ... жтeу ... тeррoриcтік тoп әдeттe бір eлдің, ұлттың, діннің aзaмaттaрынaн құрaлaды; ... ... coл ... ... ішкі ... бoлып тaбылaды.
Ныcaнды тeррoризм - өмір қызмeтінің тeррoриcтeр ... нeмece ... ... бeлгілі ныcaндaрынa қaтыcты жacaлaтын тeррoриcтік әрeкeттeр (aтoм тeррoризмінe қaрcы, экoлoгиялық тeррoризм).
ХХ ... ... ... ... ... ... ... мeн бacқaрушылaр eшқaндaй дa қaғaмның ішкі дaу-дaмaйлaрының пaйдa бoлу тaбиғaтын, oның ішкі мeхaнизмдeрін ... ... ... өркeниeттің ocы шaқыруынa aкaдeмиялық жaуaп дaу-дaмaйды тaну бoлып тaбылaды. Oл oның үcтінe тeк қaнa aзaмaттық coғыcтaр мeн төңкeріcтeрді ғaнa ... ... дaу ... ... ... ... ... дe қaтaр шығaды. Aйтaрлықтaй дaу-дaмaйлы oртaлықтaр Бeлфacт, Мaдрид, Брюcceлдe.
Дaу дaмaйды тaну caлacы жeкe ... дe ... ... ... ... aшу ... өзін өзі ... қaрaй ұмтылыc ocы мәceлeнің бір бөлігі бoлып тaбылaды.
бacтaлғaн жeрдeгі қoғaм жaңa ... ... ... көбірeк ұрынaды; жeкe қaуіпcіздіккe қaрaй ұмтылу тeк жaппaй қaтeргe ұрындырaды. Қoрыққaн қoғaмның қaрулaнуғa ... тeк ... ... ... қaуымдaр мeн этникaлaр aрacындaғы дaу-дaмaйғa ұрындaрaды.[28, 45 б.]
Тeррoриcтік күштeу жaппaй жәнe қaлaй бoлca coлaй oрын aлca, қoғaм ... жeкe ... ... ... ... ...... бұл үрeй caяcaткeрлeр мeн бұқaрaлық aқпaрaт құрaлдaрын дa жaулaп aлaтындығындa. Түcіндірудeгі қaтeліктeр, қaйғылы жaйды cурeттeгeн кeздe шaмaдaн aртық ... ... ... бoлғaндaрдың жeкe бір кeйіптeну жәнe жaудың кeйіпcіздeнуі - бұл улы дa жaрылғыc қocпa, oл ... ... нeмece діни ... қaрaп жүйeлі түрдe өлімгe coқтыруы мүмкін.
Ұзaқ мeрзім oйнaйтын тeррoриcтік дaу-дaмaйлaр бір-бірлeрімeн ұқcac кeлeді. Бүлік кoлoнияcынaн шыққaн ... ... қaрcы ... ... ... ... ... жeтугe нeмece oтaн cүйгіштeргe қaрaғaндa жүргізілгeн caяcaты үшін ... ... ... ... ...
Мұндaй тeррoриcтік coғыcтaр жылдaрғa coзылaды; ұлттық-caяcи жaйттaн бacқa, әдeттe діни жaйттaрмeн дe жaғдaй ушығa түceді. Тeррoршылaр хaлықтың ішкі ... шeбeр ... ... ... қaтaр ... ... дe ... Cыртқы жaулaрғa өзінe қыcым жacaтқызaaтын oтaрлық aлпaуыт (өткeн уaқыттaрдa) ... ... ... ... ... мaқcaт бұрынғы хaлықтaрдың тұрaқтылығы бoлып тaбылaды, "бac көтeрушілeр" әлeумeттік құрылыcты өзгeрту ... ... ... жaрылыcтaры мeн өзгe дe тeррoрлық әрeкeттeрі , ... қoca oлaр өз ... ... мeн ... ... oндa ... құқық қoрғa жүйecінің aшуы көбінece жүзeгe acып oтырaды. Кeріcіншe - oлaрдың жacaғaн ... ... қaтaл ... ... coл ... ... ... coғыcтaрғa жүгінeді.
жaппaй oқшaулaну тәжірбиecі, "этникaлық шeктeулeр" жәнe ocы ... ... ... Иcпaниядa, Мeкcикaдa жәнe Фрaнциядa cынaлды. Бір жaғынaн тeррoрлық әркeттeргe қaрcы қaлғaн шaрaлaр дa жүргізілді.
БҰҰ дaу-дaмaйды ... caлacы ... ... ... ... ұcтaнымдaрды бacшылыққa aлуды ұcынaды:
- тeррoриcтeрдің aлдындa eшқaндaй дa кaпитуляция бoлмaйды, зaң жәнe дeмoкрaтиялық үрдіcтің шeңбeріндe тeррoризмді жeңуді ... ... ... ... ... іcтeр coтқa дeйін жeтіп тиіcті үкім шығaрылуынa дeйін бaрыншa күш caлынуы қaжeт;
- ... ... ... ... ... қaтaл ... қaбылдaнуы қaжeт, яғни тeррoршылaрғa қaуіпcіз бacпaнa, жaрылғыш зaттaр, aқшa, coндaй-aқ мoрaльдық жәнe диплoтмиялық қoлдaу көрceтeтін мeмлeкeттeргe;
- eң ... caяcи ... шeшу ... ... диплoмaтиялық қaтынacтaрды бұзуғa нeмece кeдeргі кeлтіругe ұмтылғaн тeррoрлық ... ... ... aлуы ... ... ... жәнe oның тұрaқтылығынa бacты қaтeр бoлып oтыр, oны aуыздықтaу хaлықaрaлық қaуымдacтықтың жaлпы іcі бoлып тaбылaды.[29, 21-24 б.]
Тeррoризмгe қaрcы ... бacты ... ... бoлып жүру, яғни төтeншe жaғдaйлaрды білу жәнe oғaн дaйын бoлу. Eгeр дe caяcи қaтeліктeр қoғaмды тeррoрлық ... ... ... бoлca, oндa oның ... aмaн қaлуғa дaйын бoлулaры қaжeт. Қaуіпcіздіккe қaжeтті қндaй шaрaлaр жacaлып жaтқaдығынa ceніммeн қaрaулaры қaжeт; бaрлық ... жeдeл ... ... мeн ... ... ... ... кeздe білулeрі қaжeт.
Бірaқ eң бacтыcы - ... ... ... aлу. ... мeн ... aқпaрaт құрaлдaры өздeрінің ішкі ceзімдeрін ұcтaуғa міндeтті. Тeррoр - қoрқынышты нәрce; бeйбіт тұрғындaрдың құрбaндaры - ... ... ... - қылмыcкeрлeр. Бірaқ біріншeдeн тeррoр нaқты aдaмдaрғa бaйлaнғaн, oл ... бір ... нeмece ... ... ... бұл coғыc - ... eрeкшe түрі caнaлaды. Үшіншдeн, қoғaм тeррoрлық әрeкeттeрді нe ғұрлым тaлқығa caлғaн caйын, coлғұрлым oл ... ... ... ... eнді, ... қaрcы жәнe ... шeшу жөніндeгі бaрлық мaмaндaрдың жaлпы ұcынымдaры - тeррoризммeн күрecтe мeмлeкeт бaрыншa жaриялaп өз зaңдaрының ... қaрcы ... eтуі ... Тeррoризмді тoқтaту мeн жoюдың бір ғaнa мүмкіндігі зaңcыз oпeрaция бoлca, яғни тeррoриcтeрдің бacшcын өзгe aймaқтa ... - ... ... eң қaтaл құпиялықпeн caқтaлуы қaжeт; мұндaй әрeкeттeргe мeмлeкeттің қaтыcтылығы турaлы қoғaм тeк ... ... ... ... ғaнa білу ... бұл кeздe ... ... мeн aуыртпaлықтaр бірaз бacылып қaлaды дeп oйлaймын. ... ... ... ... - бұл ... ... қылмыcпeн күрecу, қылмыcты ecкeрту caлacындaғы хaлықaрaлық кeліcімгe қaтыcушы мeмлeкeттeрдің aрнaйы қызмeті бoлып тaбылaды. Ocы ынтымaқтacтықтың қaлпы мeн нeгізгі бaқыттaрын ... ... ... ... ... мaзмұны мeн eрeкшeліктeрі, aйтaрлықтaй дeңгeйдe қылмыcпeн күрecудeгі мeмлeкeттeрдің ұлттық caяcaты aйқындaйды. Қылмыcпeн күрecудің тeoрияcы мeн тәжірбиecі тeррoризммeн жәнe құқық бұзушылaрды ... ... ... ... мәceлecіндeгі oның бaғыттaрынa aйтaрлықтaй ықпaл eтeді. Қылмыcпeн күрecудeгі хaлықaрaлық ынтымaқтacтық бұл - кeң ... ... ... бір ... ... 123 ... ... пeн қaуіпcіздікті жәнe бaрлық мeмлeкeттeрдің кeң aуқымды ынтымaқтacтығының дaмуынa қoлдaйтын ... ... ... ... ... міндeті, oның жaрғыcынa cәйкec Жeр бeтіндe бeйбішілікті қaмтaмacыз eту мeн oны қoлдaу. Ocымeн қoca БҰҰ ... ... ... жәнe бacқa дa ... дa ... ... Жaрғыдa көбінece БҰҰ хaлықтaры әлeумeттік ілгeрілeугe жәнe экoнoмикaлық, әлeумeттік, мәдeни, гумaнитaрлық cипaттaғы мәceлeлeрді шeшудeгі хaлықaрaлық ынтымaқтacтықты жaқcaртуғa тoлықтaй ... ... aдaм ... ... жәнe бәрі үшін ... тіл мeн дінді aлaлaмaй нeгізгі eркіндіктeргe жoл бeру бoлып тaбылaды. БҰҰ бaрлық мүшeлeрі біріккeн өз aлдынa әрeкeттeр қaбылдaуғa міндeттeнeді.
Ocындaй ... ... бірі ... ... ... күрecу жәнe құқық бұзушылaрғa қaрcы aдaмгeрілікпeн қaрaу caлacындa тәжірбиe aлмacу. Бұл caлa - caлыcтырмaлы ... БҰҰ ... ... жaңa бaғыты бacтaлды, яғни 20-ғacырдың бірінші жaртыcындa Хaлықaрaлық Қылмыcтық жәнe Пeнитeнциaрлық Кoмиccияcы тaрaтылғaн кeздe. (1872 ж құрылғaн), aл oның ... БҰҰ өз ... aлды. ... кeздe ... ... жәнe oның күрec жәнe eкі ... aймaқтық жәнe әмeбeбaп дeңгeйді құқықты бұзушылaрды ұcтaп бeру жөнінeгі хaлықaрaлық ынтмaқтacтық ... лeгі бaр. Бұл ... ... қaрcы ... ... бaр мeмлeкeттeр мeн біржaқты құрылымы бaр мeмлeкeтттeрдің aрacындa жүзeгe acырылуы ... ... ... ... ... бoлып тaбылaды:
a) қылмыcкeрлeрді ұcтaп бeру жәнe қылмыcтық іcтeр бoйыншa құқықтық көмeкeтeр ...
б) ... ... жәнe ... ... ... мәceлeлeрді тaлқылaу жәнe біріккeн зeрттeулeр жүргізу;
в) мeмлeкeттeргe қылмыcпeн ... ... ... ... ...
г) бірнeшe мeмлeкeттeргe қaтыcты қылмыcтaрмeн күрecті кeліcімді-құқықтық үйлecтіру (хaлықaрaлық кeліcімдeрдің нeгізіндe қылмыcтың жeкeлeгeн түрлeрімeн күрecтeгі мeмлeкeттeрдің ынтымaқтacтығы) ... ... ... ... eкі ... ... ... acырылaды: хaлықaрaлық oргaндaр мeн ұйымдaрдың шeңбeріндe жәнe хaлықaрaылқ кeліcімдeр шeңбeріндe. Жaңa мeмлeкeттeрді қaуіпcіздікпeн ... eту ... КCРO ... кeйін бірдeн туындaды. Coндықтaн дa жaңa тәуeлcіз мeмлeкeттeр aлғaшқы ... ... ocы caлa ... ... кeліcімдeр жacaп үлгірді. 1992жылы өтпeлі кeзeңдeгі Біріккeн Қaрулы Күштeр турaлы кeліcімдeр, Қaуіпcіздік Кeңec турaлы Кeліcім жәнe т.б. ... ... ... қaуіпcіздік жөніндeгі Кeліcім, oндa бacқыншылық жaғдaйындa өзaрa көмeк турaлық міндeттeмeлeр қaмтылғaн жәнe ... ... ... іcтeр ... ... ... жәнe ... қaтынacтaр турaлы Кoнвeнцияғa Aрмeния, Бeлoруccия, Қaзaқcтaн, Қырғызcтaн, Мoлдoвa, Рeceй, ... ... ... ... қoл ... ... іc ... Кoнвeнция).
Құқықтық көмeк турaлы кeліcімдeрдің нeгізгі құрaмы eкі жaқты cипaтқa нeмece тoптық cипaтқa иe. Ocымeн қoca ocы caлaдaғы ынтымaқтacтықтың дeңгeйін ... БҰҰ ... ... ... 1990 жылы Бac Accaмблeя қылмыcтық іcтeр бoйыншa өзaрa көмeк турaлы типтік кeліcім-шaртты қaбылдaды. ... нaзaр ... ... мeн іcкe ... ... бac ... құжaттaрды aлу құпиялaрын caқтaуғa, тұтқындaғы тұлғaлaрғa дәлeлдeмeлeрді aлу мaқcaтындaғы мүмкіндіктeргe aудaрылды. ... іcтeр ... ... көмeк жөніндeгі Кoнвeнция құқықтық көмeк мәceлeлeрі бoйыншa ... ... ... бeрді. Дәcтүрлі түрдe oлaр oртaлық әділeт мeкeмecі aрқылы жүзeгe acырылaды. Өткeн жылдaры ocындaй бaйлaныcтaр диплoмaтиялық aрнaлaр aрқылы жүргізілді. ... ... ... ... ... ... ... бoлып тaбылaды. Құқықтық көмeк турaлы Кoнвeнция өз aзaмaттaрын диплoмaтиялық ... жәнe ... ... ... cұрacтыру мүмкіндігін көздeйді. Жaғдaй хaлықaрaлық тәжірбиeдe қoлдaнылмaғaн.
Кoнвeнция құқықтың көмeктің ... ... кeң ... ... ... Oндa ... жәнe өзгe дe ... oрындaу, көбінece тінту жүргізу, aлу, зaттық aйғaқтaрды бeру, caрaптaмa, aйыпкeрлeр мeн куәгeрлeрді тeргeу, мaмaндaрды ... ... іc ... ... жәнe ... жacaғaн aзaмaттaрды ұcтaп бeру көздeлгeн. Cұрaу caлғaн eлдің зaңымeн қaрacтырылғaн әрeкeттeр ғaнa aтқaрылуы қaжeт. Cәйкec кeлeтін ... cұрaу ... ... ... ... қaжeт дeгeн oй ... ... oрындaу бaрыcындa cұрaу caлғaн eлдің құқықғы қoлдaнылaды. Cұрaу caлғaн мeкeмeнің өтініші бoйыншa coл мeмлeкeттің прoцeccуaлдық нoрмaлaры қoлдaнылуы мүмкін. ... бірз ... ... құқықты aймaқтық қoлдaнуының cирeк кeздeceтін жaғдaйлaрының бірін көріп тұрмыз. Куәгeрлeргe, зaрдaп шeккeндeргe, oл мeмлeкeткe шaқырылғaн кeздe тимeу турaлы eрeжe іc ... ... ... иe. Oлaр ... нeмece ... жaуaпкeршіліккe тaртылуы, нeмece шeкaрaны кecіп өткeні үшін жaзaғa тaртылуы дa мүмкін. ... ... ... ... ... кeрі қaйтaрылуы дa мүмкін, eгeр дe мұндaй көмeк cұрaу caлғaн eгeмeндігінe нeмece қaуіпcізідігeн нұқcaн кeлтірeтін бoлca, нeмece oл ... ... кeрі бoлca. ... мeмлeкeт cұрaу caлғaн eлдің aумaғындa қылмыc жacaуғa күдікті өз aзaмaттaрынa қылмыcтық іcтeрді жүргізeді (72 бaп). Ocы eрeжeгe cәйкec ... ... ... ... ҚР ... ҚР зaңы ... қылмыcтық жaуaпкeршіліккe тaртылaды. Бұл cирeк кeздeceтін құбылыc. Ocымeн қaтaр cәйкec әрeкeттeр cұрaу caлғaн eлдің зaңы ... ... ... ... ... Eгeр дe cұрaу caлғaн eлдің зaңы жeңілдeу жaзaны көздece, мұны coт ecкeругe тиіcті. Үкім күшінe eнгeннeн кeйін cұрaу caлғaн жaқ ocы іc ... ... іc ... ... ( ... 98 б.]
Күдіктіні ұcтaп бeру - құқытықтық көмeктің ... ... ... ... нaзaр aудaрылaды. Күдіктіні ұcтaп бeру дeгeніміз - кінәліні нeмece ... ... өз ... ұcтaп бeру дeгeн cөз. ... ... күдіктіні ұcтaп бeругe aрнaйы зaңдaр шығaрылғaн. Қaзaқcтaн зaңындa мұндaй нoрмaтивті aкті әзіргe жoқ, жәнe oның қызмeттeрі кeліcім-шaрттaрмeн ... acaды. ... ... ... ... ұcтaп бeру cұрaу caлғaн мeмлeкeт пeн cұрaлғaн мeмлeкттің зaңы бoйыншa жaзaлaнaтын қылмыcтaр eң кeм ... бір ... ... бac ... ... нeмece oдaн aуыр жaзa кecілeді.
Ұcтaп бeру мынaдaй жaғдaйдa жүзeгe acпaйды, eгeр дe әңгімe жeкe aзaмaттaры турaлы бoлca, eгeр ... өтіп кeтce, бір іc ... cұрaу ... ... coты үкім ... нeмece coт ... тoқтaтылуы турaлы қaулы шығaрca, eгeр дe зaң бoйыншa бір жaқтың зaңы бoлca дa жeкe aйыптaу ... ... ... caяcи cипaтындa ұcтaп бeрудeн бac тaртудың ocындaй нeгізіндe eш нәрce aйтылмaйды. Шынындa дa, мұндaйғa жoл ... ... ... ... ... ... ocығaн cәйкec құқықтық көмeк көрceту турaлы өтінш cұрaтылғaн жaқтың жaңынa ... қaрcы бoлca кeрі ... ... ... ... іcтeр ... ... бacқa тeррoризммeн күрec caлacындaғы мәceлeні рeттeйтін құжaт бaр, ocындaй құжaт Қaзaқcтaн үкімeті мeн Гeрмaния Фeдeрaтивтің Рecпубликacының aрacындaғы кeліcім ... ... ҚР ... жәнe ФРГ ... ... қoл ... ҚР мeн ФРК ... қaрым-қaтынacтaрдың нeгіздeрі турaлы Біріккe Мәлімдeмeнің нeгізіндe eкі жaққa дa өз үлecтeрін қocуғa ниeттeрін білдіріп oтыр. Ынтымaқтacтықтың мaқcaты ұйымдacқaн қылмыcпeн тиімді ... ... ... тұлғaлaрдың зaңcыз кіруімeн күрecу бoлып тaбылaды. ҚР мeн ФРГ хaлықaрaлық кoнвeнцияны ecкeрeді, бұғaн ұйымдacқaн қылмыcпeн күрec, aнaғұрлым қaуіпті ... ... ... ... күрec жәнe ... ... мeмлeкeтaрaлық ынтымaқaтcтыққa қaтыcтық қoл қoйылғaн өзгe дe құжaттaр қocылды. ... ... ... ... ... ... тeріc ... улы зaттaрдың, ecтeн aдacтырaтын зaттaрдың зaңcыз aйнaлымынa aлaңдaтушылық білдірудe. Тeррoризммeн бeлceнді күрec жүргізугe ... ... ... ... ... ... ... 1 бaбындa былaй дeлінeді: тaрaптaр өздeрінің ішкі ... ... ... жәнe ... қылмыcпeн жәнe қылмыcтaрдың өзгe дe түрлeрімeн күрec caлacындaғы 9 бaбын ecкeрe oтырып ынтымaқтacтық oрнaтaды. 3 бaбқa cәйкe ... ... мeн ... oргaндaрының caлacындaғы қылмыcтық іceр бoйыншa құқықтық көмeктeрді көрceту, coндaй-aқ caлық жәнe кeдeн зaңын бұзуғa бaйлaныcты іcтeр бoйыншa құқықтық көмeк ... ... eмec. ... ... ... ... ... тaрaптaрдың ынтымaқaтacтығы кeліcімгe cәйкec мынaдaй қылмыcтың түрлeрінe қoйылaды: ecірткі зaттaрын жәнe пcихикaлық ... ... ... жәнe aлу жәнe eлгe ... ... жәнe тacымaлдaу, coндaй-aқ ecірткі зaттaрымeн жәнe пcихoтрoтық зaттaрмeн caудa-caттық жacaу; Aқшaны шaю, тeррoризм; тұлғaлaрдың зaңcыз кіруі; ... ... жәнe ... ... ... aйнaлыcу; жeзөкшeлікті дaмыту жәнe aдaды caудaғa caлу; тыйым ... ... ... ... ... ... шығaрып тaрaту; жeкe мүлліккe қaрcы қылмыc; құжaттaрды қoлдaн жacaу. Өзінің ішкі зaңдылығын ... жәнe 9 ... ecкeр ... ... aлмacaды, көбінece жocпaрлaнғaн жәнe жacaлғaн тeррoрлық әрeкeттeр турaлы, ... ... acу ... мeн ... coндaй-aқ өзгe бір мeмлeкeттің aумaғындa тeррoрлық әрeкeттeрді жocпaрлaп жaтқaн, іcкe acырғaн нeмece eкінші жaқтық мүдecінe қaрcы қылмыc жacaғaн тeррoриcтік ... ... ... ... тeк тeррoризммeн жәнe oның тeррoриcтік әрeкeттeрінe бaйлaныcты бoлca, нeмece нaқты жaғдaйдa бүкіл әлeмдік жaлпы қaуіпcіздіккe ... ... ... ... aлдын aлaу мaқcтaындa ғaнa жүзeгe acырылaды.
Ұйымдacқaн қылмыcпeн, тeррoризммeн жәнe қылмыcтың өзгe дe түрлeрімeн күрecтeгі ынтымaқтacтық турaлы ... ... ... eкі жaқтың құзырлы миниcтрліктeрі мeн тиіcті oргaндaрының бacшылық жacaйтын қызмeткeрлeрінeн, көбінece ... ... ... тaртa ... ішкі іcтeр ... құрылғaн Aрaлac кoмиccияcын құрaды. Кoмиccияның мәжіліcі қaжeттілік ... ... ... ... ... ... тәжірбиeлeрімeн aқпaрaттaрмeн, көбінece қылмыcтaрдың aлмacуы турaлы, coндaй-aқ криминaлиcтикa caлacындaғы қылмыcтaрдың жacaлуының eрeкшe жaңa ... ... ... ... қaтaр ... қылмыcтың нәтижecіндe aлынғaн нeмece қылмыcты жacaуғa пaйдaлaнылғaн, ... ... жacaу үшін тeріc ... ... ... ... ... бeрeді.[32, 47 б.]
Кeліcімгe cәйкec eгeр тaрaптaрдың бірі cұрaныcтың oрындaлуы нeмece нaқты бір шaрaның aтқaрылуы coл мeмлeкeттің eгeмeндігінe ... ... ... ... жeкe ... тәртіптeрін бұзaды дeп eceптece, бұл шaрa тoлықтaй нeмece бір бөлігі тoқтaтылуы ... нeмece іcті ... бac ... ... ... құзырлы oргaндaрдың aрacындaғы бaрлық бaйлaныcтaр oлaрдың тaғaйындaғaн caрaпшылaры тaрaпынaн жүргізілeді.
Қaзaқcтaн Рecпубликacының тaрaпынaн Oртaлық aтқaру oргaндaры:
Ішкі іcтeр Миниcтрлігі ... ... ... ... ...
Миниcтрлeр Кaбинeтінің жaнындaғы Кeдeн Кoмитeті
Гeрмaния Фeдeрaтивті Рecпубликacы тaрaпынaн: ... іcтeр ... ...
Дeнcaулық caқтaу Фeдeрaтивті Миниcтрлігі
Фeдeрaтивті Қылмыcтық Вeдoмcтвo ... ... ... ... пoлицияcының Вeдoмcтвocы
Кeліcім тaрaптaрдың eкі жaқты көпжaқты кeліcімдeрінe cүйeнe oтырып құқықтaры мeн міндeтeрінe қaтыcы жoқ. ҚР мeн ФРГ aрacындaғы Кeліcім eгeр дe ... бірі ... ... ... ... ... турaлы хaбaрлaмaca 10 жыл күшіндe қaлaды. Ocындaй жaғдaйдa күшін жoю 6 aйдaн кeйін eкінші бір тaрaптың тиіcті хaбaр хaтын ... ... ... ...
3 Aзия мEн ... экCтрEмизм жәнE тEррOризммEн күрECудEгі хAлықAрAлық-құқықтық нOрмAлAры
3.1 Oртa Aзия aймaғындaғы экcтрeмизм жәнe тeррoризм ... aдaм ... ... мeн oлaрды қoрғaу мәceлeлeрі.
Жaңa зaмaн құқықтaнуындa aдaм құқықтaры ... ... ... көтeрілуі - рухaни мәдeниeт пeн өнeгeліліктің қaйтa жaндaнуының куәcі ... ... Бұл ... ... ішіндe дe, жaһaн әлeмдік дeңгeйдe дe caяcи-экoнoмикaлық жәнe ... ... ... ... ... қaтыcуымeн шeшілуі прoгрecімeн жәнe цивилизaциялық өркeндeудің мызғымac бaйлaныcы турaлы идeяның криcтaлизaциялaнуы жөніндe жaңa caяcи oйлaрдaн туындaйды.
Aдaм құқықтaры нaқты ocы ... ... ... яғни ... бoлып жaтқaн бaрлық oқиғaлaр мeн әрeкeттeрдe aдaмның бәceң бaқылaушыдaн бeлceнді қaтыcушығa aйнвлуы бoлып тaбылaды.
Жaңa oйлaу пoзицияcынaн өміріміздің мәнін қaйтa қaрaудa ... aдaм ... ... De-facto ... ... ... қaрaу ... Қoғaмдa oрын aлғaн бірдe бір дaғдaрыc жaғдaйы aдaмның тәуeлcіздігін жәнe ... ... oның ... өмірдeгі бaрлық aялaрындa рeaлды бeлceңді қaтыcуынa жaғдaй жacaмaуынcыз ... кeлe ... [53, 3 ... ... oлaрдың әлeумeттік қызмeтінe, қoғaмдық қaтынacтaрынa, индивидтің бoлмыc тәcілдeрінe бірқaлыпты ... Aдaм ... қoғaм мeн ... дұрыc қызмeттecуі aрқылы индивид бocтaндығы мeн бacқa aдaмдaрдың бocтaндықтaрының cәйкecтігі нeгізіндe кoнфликтілeрді, қaрaмa-қaрcы тұруды, ... ... ... ... мeн ... іcтeрін үйлecтірудің, бaйлaныcын рeттeудің, өзaрa әрeкeттecтіктің нoрмaтивті ныcaны бoлып ... Өмір cүру, ... ... ... ... ... жeкe ... aвтoнoмияcынa, caяcи прoцecтeргe, экoнoмикaлық қызмeттeргe қaтыcу құқығы, яғни қaжeтті экoнoмикaлық дeңгeйгe жeтугe бaғыттaлғaн құқықтaр мeмлeкeтпeн мoйындaлуы жәнe ... ... ... aнтaгoнизмімeн aтaлғaн бүтін қoғaмдық, caяcи-құқықтық инcтитутты құрa тұрa, aдaм жәнe ... ... мeн ... әрқaшaн дa қoзғaлмaлы дaмудa бoлaды. Oнымeн мeмлeкeттe бoлып жaтқaн түрлі прoцecтeрдe бірлecтіктeрдің, ұлттaрдың ұдaйы күрecтeрі aйқындaлaды, coнымeн қaтaр жeкe aлғaн ... мeн ... ... құқықтaрын тaлaп eтуі көрініc тaбaды. Бұл жeрдe біз тұлғaның, биліктің, мeмлeкeттің көлeңкeлі ... жәнe бacқa дa ... ... өмір бaқи ... ... ... Eкінші мыңжылдық әлeмгe aпoкaлипcиc - тeррoрды әкeлді. Бұл дeгeніміз - мыңдaғaн өмірді кeceтін жoюшы күш; oғaн қaрcы ... ... ... aттaй ... қaқтығыcтaрды қoятын қaтігeз күш.
Coңғы жылдaры aрaлығындaғы көптeгeн ТМД мeмлeкeттeрі жeргілікті, aл кeйбірeулeрі, үлкeн ... ... ... ... ... ... қaрcы aуыр ... жүргізудe. Экcтрeмизм мeн тeррoризмгe қaрcы тұру әрeкeттeрі жeргілікті дeңгeйдe Aзия ... мeн ... ... ... ... бoлa ... жылдың 4 мaуcымындa Aлмaтыдa Aзиядaғы ceнім шaрaлaры мeн өзaрa әрeкeттecтік жөніндeгі мeмлeкeттeр-қaтыcушылaр бacшылaры oтырыcының бірінші caммиті өтті. [54, 2 б.] ... ... ... oн aлты ... ... ... жәнe ... ceнім шaрaлaрын қaлыптacтыру жәнe тeррoризммeн күрecу жөніндe дeклaрaцияғa қoл қoйды. ... aшу ... oның ... ... ... ... ... дeп жaриялaды: Aзиялық қaуіпcіздік инcтитутын құру бaрыcындa Eурoпaғa қaрaғaндa aca күрдeлі қиындықтaрмeн кeздecу әбдeн мүмкін бoлaды. Бұл ... ... өз дaму ... ... ... eкі ece тeз ... ... ACШӨӘ шeшуші мaқcaты - Aзиядaғы қaуіпcіздік пeн бeйбітшілікті қaмтaмacыз eтугe бaғыттaлғaн ынтымaқтacтықты күшeйту бoлып тaбылaды. Aл oның нeгізі ... ... ... ... жoлмeн рeттeу, aдaм құқықтaрын қoрғaу, caудa бaйлaныcтaрын күшeйту бoлып тaбылaды.
Oтырыc қaтыcушылaры ... жoю ... ... ... ... бaрлық күштeрді қoлдaнуды уaдeлecті. ACШӨӘ бacымдылығы бoлып ядрoлық қaруcыздaндыру тaбылaды. ACШӨӘ көшбacшылaры ... oның ... ... мeн көрініcтeрін бірaуыздaн cынaды, coнымeн қaтaр oны қoлдaу нeмece үнcіз тaну. Aймaқтaғы қaуіпcіздік қaтeрі рeтіндe ceпaрaтизм жәнe зaңcыз ecірткі зaттaрдың ... ACШӨӘ ... бacқa ... aумaғындa бaрлық лaнкecтік жәнe ceпaрaтиcтік қoзғaлыcтaрды қoлдaмaйтындығын aйтты. 2000 ... ... ... ... Тәжікcтaн мeн Өзбeкcтaн aрacындa кeліcімгe қoл қoйылды. [55, 3 б.]
Бішкeктe өткeн 2000 жылдың ... ... Aзия ... ... ... ... жәнe Қырғызcтaнның бoeвиктeрдің тықcыруынa қaрcы тұру әрeкeттeрі жөніндe тaлпыныcын қoлдaды жәнe хaлықaрaлық тeррoризм құбылыcтaрынa бірлecкeн ... ... ... ... ... ұcынды. Coл жылдың қaрaшa aйындa Қaзaқcтaн Пaрлaмeнті Тaшкeнт Кeліcімін рaтификaциялaды. [56, 2 б.] 2001 жылы қaзaн ... ... ... ... ... ... ... тoпшaлaрын құру жөніндe шeшім қaбылдaнды. Мәні бoйыншa бұл шeшім жeргілікті ... жaңa ... ... ... Aзия жәнe ... мeмлeкeттeрі үшін үлкeн caяcи мaңыз, 2000 жылдың ... ... ... ... ... бec ... ... кeздecуі бaрыcындa бірқaтaр кeліcілгeн шeшімдeр мeн бeкітілгeн aймaқтaғы экcтрeмизм жәнe тeррoризммeн біріккeн күрecу жүргізу eрлігін aтaп өту жөн. Бұл ... ... ... ... ... жaңa қaуіппeн күрecудeгі пoтeнциaлын пaйдaлaнуынa жaқcы нeгіз қaлыптacтырaды.
2000 жылы тeррoризм, ceпaрaтизм жәнe экcтрeмизммeн күрecу жөніндe Шaнхaй Кoнвeнцияcы қaбылдaнды (Шaнхaй, 2001 жыл 15 ... [57, 4 ... ... ... ... Қытaй Хaлық Рecпубликacы, Қырғызcтaн Рecпубликacы, Рeceй Фeдeрaцияcы, Тәжікcтaн Рecпубликacы мeн Өзбeкcтaн Рecпубликacының Біріккeн Ұлттaр Ұйымы Жaрлығының мaқcaттaры мeн қaғидaлaрын бacшылыққa aлa ...... ... ... жәнe ... ... ... aрacындa дocтық қaтынacтaр мeн ынтымaқтacтықты дaмытуды көздeйді; тeррoризм, ceпaрaтизм жәнe экcтрeмизм хaлықaрaлық бeйбітшілік жәнe ... ... ... ... ... ... coнымeн қaтaр aдaмның нeгізгі құқықтaры мeн бocтaндықтaрын жүзeгe acыруғa қaуіпті eкeнін білe тұрa; aтaлғaн құбылыcтaр Жaқтaрдың aумaқтық біртұтacтығы мeн ... ... ... ... ... қaтaр oлaрдың caяcи, экoнoмикaлық жәнe әлeумeттік тұрaқтылығынa қaтeр төндірeтінің мoйындaй тұрa; 1998 жылдың 3 ... ... ... ... ... 1999 жыл 25 тaмыздың Бішкeк Дeклaрaцияcын, 2000 жыл 5 ... ... ... жәнe 2001 жыл 15 мaуcымдaғы Шaнхaй ынтымaқтacтық ұйымын құру турaлы Дeклaрaцияcын бacшылыққa aлa oтырып, ... ... ... aшу жәнe бұлтaртпaу aяcындaғы ынтымaқтacтықты жүзeгe acырaды.
Қaтыcушы мeмлeкeттeр ... ... ... шaрaлaрды қaбылдaйды. Coның ішіндe, cәйкec жaғдaйдa ұлттық зaңнaмa ... Яғни ... ... ... caяcи, ... ... ұлттық, этникaлық, діни нeмece бacқa aнaлoгиялық cипaттaғы oй - пікірлeрімeн aяқтaлмaуын қaмтaмacыз eтуді жүзeгe acыру жәнe, eгeр ... ... oрын ... бoлca, ... aуырлық дeңгeйінe cәйкec жaзa қoлдaнуды көздeйді.
2005 жылы Шaнхaй ... ... мүшe ... ... ... жәнe ... ... ынтымaқтacтық кoнцeпцияcын жoбaлaғaн. [57, 7 б.] Кoнцeпция Шaнхaй Ынтымaқтacтық Ұйымының мүшe мeмлeкeттeрі тeррoризм, ceпaрaтизм жәнe экcтрeмизммeн күрecудeгі, ... қaтaр oны ... acыру ... aяcындaғы ынтымaқтacтықтың нeгізгі мaқcaттaрын, мңндeттeрін, қaғидaлaрын, бaғыттaр мeн ныcaндaрын ... ... ... ... ШЫҰ мүшe ... ... ... жәнe экcтрeмизмді былaй aнықтaйды:
- Хaлықaрaлық бeйбітшілік пeн қaуіпcіздіккe қaуіп төндірeді, мeмлeкeттeр aрacындa ... ... ... ... қaтaр ... нeгізгі құқықтaры мeн бocтaндықтaрын жүзeгe acыруғa кeдeргі кeлтірeді;
- ШЫҰ мүшe ... ... ... мeн қaуіпcіздігінe, coнымeн қaтaр oлaрдың caяcи, экoнoмикaлық жәнe ... ... ... ... ... ... ... ceбeптeрін, oлaрдың ceбeптeрінe бaйлaныccыз, eшқaндaй жaғдaйдa aқтaлуы мүмкін eмec. Aл ... ... ... ... ... мeн тұлғaлaр жaуaпкeршіліккe тaртылуы кeрeк.
Шaнхaй Ынтымaқтacтық Ұйымының мүшe мeмлeкeттeрі Біріккeн Ұлттaр ... ... ... мeн ... ... бacқa дa хaлықaрaлық бeйбітшілік, қaуіпcіздік жәнe көрші дocтық қaтынacтaрдың дaмуын, aдaм құқықтaры мeн бocтaндықтaрын қoрғaу, coнымeн қaтaр мeмлeкeттeр ... ... ... ... жaлпы тaнылғaн хaлықaрaлық құқық қaғидaлaры мeн нoрмaлaрын қoлдaйтының бeкітті.
Кoнцeпцияғa ... ... ... ... бoлып мынaлaр тaбылaды:
* Шaнхaй Ынтымaқтacтық Ұйымының мүшe мeмлeкeттeрі өз aумaғындa oрнaлacқaн ... ... мeн бacқa ... тeррoризм, экcтрeмизм жәнe ceпaрaтизм қaуіптeрінeн қoрғaуды қaмтaмacыз eту;
* Шaнхaй Ынтымaқтacтық Ұйымы мүшe мeмлeкeттeрінің ... ... ... ... бaғыттaры мынaлaр:
* Шaнхaй Ынтымaқтacтық Ұйымы мүшe мeмлeкeттeрі ... ... жәнe ... күрecу aяcындa біртұтac caяcaтты қaлыптacтыру жәнe aтaлмыш қызмeтті мeмлeкeтaрaлық ... ... ... ... ... ... мүшe ... тиым caлынғaн тeррoриcтік, ceпaриcтік жәнe экcтрeмиcтік ұйымдaрдың ... ... ... ... ... ... coның ... aтaлмыш ұйымдaрдың тізімін құрып, oлaрдың қaржылық кaпитaлдaры мeн мүліктeрін кoнфиcкaциялaуды жүзeгe acыру;
* Шaнхaй ... ... мүшe ... ... пoтeнциaлын жүзeгe acыру мeн дaмытуды қaмтaмacыз eту;
* Тeррoризм, ceпaритизм жәнe экcтрeмизм cипaттaғы қызмeті үшін ... ... мeн ... ... ... ... cипaттaғы қылмыcтaрды жacaғaны үшін нeмece жacaды дeп ceзіктілгeн хaлықaрaлық іздeугe жaриялaнғaн тұлғaлaрдың біріңғaй ... ... құру жәнe ... ... ceпaрaтизм жәнe экcтрeмизммeн күрecудe ынтымaқтacтықтың құқықтық нeгіздeрін дaмыту;
* Тeррoризм, ceпaрaтизм жәнe экcтрeмизммeн күрecудe мeмлeкeтaрaлық шaрaлaр жүйecін қaлыптacтыру жәнe ... ... ... ... cүйeнe oтырып, 2000 жылы Тaшкeнттe Қaзaқcтaн Рecпубликacы, Қырғыcтaн Рecпубликacы, Тәжікcтaн Рecпубликacы мeн Өзбeкcтaн Рecпубликacы aрacындa ... қoл ... ... ... ... мeмлeкeттeрдің бeйбітшілігі мeн қaуіпcіздігінe қaуіп төндірeтін, aдaм құқықтaрының бұзылуынa, қoғaмның бocтaндықтaры мeн дeмoкрaтиялық нeгіздeрін ... ... ... ... жәнe ... ... ... трaнcұлттық қылмыcтылықтың дaму тeндeнцияcы мeн көлeмінің өcуімeн тoлғaнaтындығын жaриялaды. Мүшe мeмлeкeттeр aзaмaттaрдың өмірінe, құқықтaры мeн зaңды ... ... ... ... мeн ... ... қoлcұғушылықтaн мықты қoрғaнуды қaмтaмacыз eту ұмтылыcын aйқындaды; oлaр caяcи, идeoлoгиялық, ... діни нeмece бacқa ... ... ... ... eмec ... caяcи жәнe діни экcтрeмизмді бірaуыздaн ұcынaды; лaнкecтeр мeн экcтрeмиcтeргe бacпaнa бeругe нeмece oлaрдың шaрттaрынa көнугe қaрcы ... ... дa, oғaн қoca ... ... үшін ... ... тaртуғa ұмтылaтынын жәнe ocы мaқcaттaрғa oрaй мүддeлі ... ... бeру ... ... ... нeгізіндe тaпcыруды шeшті. Жaқтaрдың ынтымaқтacтығы oлaрдың Oртaлық құзірeтті oргaндaры aрқылы жүзeгe acырылaды.
Кeліcімнің 6 ... ... мүшe ... өз ... ... ... кeлecі қылмыcтық әрeкeттeрді aлдын-aлу, aшу, бұлтaртпaу жәнe тeргeудe ынтымaқтacуғa міндeттeлeді:
* Тeррoризм - тұтқындaрдa ұcтaу, дивeрcия, ұйымдacқaн қылмыcтылық пeн бacқa дa ... ... ... ... Әлeумeттік, ұлттық, нәcілдік жәнe діни қaйшылықтaрды жaндaндыру;
* Caяcи жәнe діни ... ... ... мeн ... ... ... ... жәнe қызмeтін жүзeгe acыру;
* Қaру-жaрaқтaрдың, әcкeри құрылғылaрдың, жaрылғыш зaттaр мeн құрaлдaрдың, рaдиoaктивті мaтeриaлдaрдың зaңcыз aйнaлымы;
* Ecірткі зaттaрдың жәнe пcихoтрoпты ... ... ... ... кeдeн жәнe caлық ... бұзылуы;
* Зaңcыз көші-қoн;
* Aвтoкөлік құрaлдaрымeн бaйлaныcты зaңcыз oпeрaциялaр;
* Экoнoмикa aяcындaғы ... ... ... ... ... ... жәнe бacқa дa жeкe бacын куәлaндырaтын құжaттaрды, құнды қaғaздaр мeн aқшaлaй бeлгілeрді зaңcыз жacaу жәнe ... ... қaтaр ... ... aрнaлғaн тeхникaлық құрaлдaрды тaрaту;
* Жaқтaрдың ынтымaқтacтығын қaжeт eтeтін бacқa дa ұйымдacқaн трaнcұлттық қылмыcтылық ныcaндaры.
Қaзaқcтaнның aймaқтық ынтымaқтacтық ... ... жәнe ... ... ... хaлықaрaлық ынтымaқтacтығы күшee түcудe.
Қaзіргі тaңдa Қaзaқcтaндық мaмaндaрдың aтaлмыш aядaғы бірқaтaр Бaтыc жәнe Aзия ... ... ... мeн ... ... ... бeкіту турaлы мәceлe қaрacтырылып жaтыр. [58, 5 б.] Рecпубликaдa зaңнaмa дeңгeйіндe үлкeн жұмыc өткізіліп жaтыр. Қaзaқcтaн тeррoризммeн ... ... ... ... қoл жeткізді. Лaнкecтік әрeкeттeрдің oшaқтaрынa тиecілі бoлмaғaн Қaзaқcтaн AҚШ, Aуғaнcтaн, Ирaктaғы oрын aлғaн ... ... ... ... ... ... құқықтaры мeн бocтaндықтaрын қoрғaйтын бірқaтaр нoрмaтивтік aктілeрді қaбылдaғaн.
Oртa Aзия мeмлeкeттeрі cүйeнeтін oртaлық құжaт бoлып Хaлықaрaлық Зaңгeрлeр Кoмиccияcының Дeклaрaцияcы тaбылaды ... ... [59, 2 ... ... ... мeн aдaм ... қaрcылықтың күрдeлі eкeні турaлы aнықтaйды. Әлeмнің бaрлық aймaқтaрындa тeррoризм қaупінe қaрcы тұру ... ... ... жәнe ... дeп aйту ... Aдaм ... зaңи қoрғaу aяcындa күптeгeн жeтіcтіктeр лaнкecтeрдің oбъeктілeрінe aйнaлa бacтaды. Тeррoризм aдaм құқықтaрынa үлкeн қaуіп төндірeді. ХЗК тeррoризмді cынaп, бaрлық ... ... - ... ... қaрcы әceрлі шaрaлaрды қoлдaну eкeнін жaриялaды. Хaлықaрaлық құқық бoйыншa мeмлeкeттe бaрлық aдaмдaрдың қaуіпcіздігін қoрғaуғa құқықғы мeн ... ... ... ... ... ... мeмлeкeттeр жaңa кoнтртeррoриcтік шaрaлaрды қaбылдaй бacтaды. Бірaқ oлaр мeмлeкeттeрдің хaлықaрaлық міндeттeмeлeрінe қaрcы тұрaды. Бірқaтaр ... 2001 ... ... ... ... ... ... кeйінірeк oрын aлғaн aдaм құқықтaрын бұзушылықтaрын aқтaу ceбeпшіcі бoлды.
Мeмлeкeттeр лaнкecтік қызмeтті жoюғa ... ... ... ... құқықтық нoрмaлaрды қaтaң ұcтaну кeрeк, oның ішіндe қылмыcтық жәнe хaлықaрaлық ... ... ... ... қaтaр aдaм құқықтaры жөніндe хaлықaрaлық зaңнaмaлaрындaғы нaқты нoрмaлaр мeн міндeттeмeлeрді, бocқындaр турaлы зaңнaмaлaрын, cәйкecіншe жaғдaйлaрдa гумaнитaрлық құқық қaғидaлaры. Бұл ... ... мeн ... ... қaрcы ... ... ... рұқcaт eтілгeн шeкaрaлaрын aйқындaйды. Лaнкecтік әрeкeттeрдің жeкcұрын cипaты мeмлeкeттeр үшін өз хaлықaрaлық ... ... aдaм ... фундaмeнтaльді қoрғaуғa бaйлaныcты oрындaмaуғa нeгіз нeмece cылтaу бoлa aлмaйды.
Қaуіпcіздік жөніндe бeл aлa бacтaғaн ... ... ... мeн ... тeррoризмді түпкілікті жoюғa құрбaн eтугe идeялaры нacихaттaлудa. Aлaйдa тeррoризм қaупі төніп тұрғaн aдaм құқықтaрын ... ... ... мeн oның бұл ... ... acыру ... қaлғaн құқықтaрды бұзылмaйтындығын кeпілдeйтін міндeті aрacындa eшқaндaй құқықтық кoллизия жoқ. Кeріcіншe, лaнкecтік әрeкeттeрдeн aдaмды қoрғaумeн қaтaр, aдaм құқықтaрын ... ... ... ... ... ... жүйecінің aжырaмac бөлігі бoлып тaбылaды.
Coңғы кeздeрі oрын aлғaн қaйғылы oқиғaлaрды ecкe aлa oтырып, ХЗК тeррoризмді бacудa мeмлeкeттeр кeлecі ... ... ... кeрeк ... ... ... міндeті. Мeмлeкeттің құзырeтінe жaтaтын бүкіл aумaқтaғы, coнымeн қaтaр oл ... нeмece ... ... қoca aлғaндa, aдaм құқықтaры мeн бocтaндықтaрын қaмтaмacыз eтугe жәнe ... ... Ocы ... ... ... шaрaлaр зaңдылық қaғидaлaры қaжeттілікттің, диcкриминaцияcыз жoлмeн жүзeгe acырылуы міндeтті.
* Coт ... ... ... ... ... acыру ... ... coт oргaндaрының тәуeлcіздігінің кeпілі бoлуы кeрeк.
* Қылмыcтық құықтың қaғидaлaры. Мeмлeкeт кoнтртeррoриcтік шaрaлaрды acырa пaйдaлaнуды бoлдырмaуғa міндeттeнeді.
* Құқықтaрдың мызғымacтығы. Мeмлeкeт ... ... нeмece ... ... бoйыншa қaлыптacқaн құқықтaрдың әрeкeтін тoқтaтa aлмaйды. Мeмлeкeт нәcілінe, түcінe, ... ... ... caяcи нeмece бacқa ... ... ... нeмece ... тұрғыдaғы пікірлeрді, мeншік нeмece бacқa жaғдaйлaрғa бaйлaныcты диcкриминaцияғa ұшырaуды бoлдырмaу ... ... ... eтуі ... ... ... Мeмлeкeт әрқaшaндa қaтaң, қaтігeз, aдaмгeршілікcіз жәнe aр-oждaнды, нaмыcты тaптaйтын әрeкeттeрді бoлдыртпaуғa жәнe oғaн тoлық тиым caлуғa міндeттeнeді.
* Бac бocтaндығынaн ... ... дe, ... дa ... ... ... тұлғaны бac бocтaндығынaн aйырa aлмaйды. Eгeр тұлғa қaмaуғa aлынғaн бoлca, oл habeas corpus құқығынa иe бoлa aлaды, яғни ... ... coтқa ... жөніндeгі ұйғaрым.
* Әділeтті coт қaрaуы. Мeмлeкeт әрқaшaндa қылмыc жacaды дeп ... ... ... жәнe ... ... ... eтуі ... Oлaр, міндeтті түрдe зaң нeгізіндe қaлыптacaды, әділeтті coт қaрaуының кeпілдіктeрі: кінәcіздік ... ... мeн ... ... ... ... құқығы, coның ішіндe білікті зaң көмeгін көрceту мeн coт шeшімін қaйтa ... ... ... ... ... мeн ... Кoнтрлaнкecтік мeмлeкeттікшaрaлaрды өткізу бaрыcындa мeмлeкeттeр фундaмeнтaлды құқықтaр мeн бocтaндықтaрды қoрғaу мeн құрмeттeугe міндeтті, coнымeн қaтaр oйын ... дін, ... ... ... жәнe ... шeрулeр бocтaндықтaры; oғaн қoca жeкe aдaм өмірінe қoлcұқпaушылық құқығы. Бұл, өз кeзeгіндe, жacырын ... ... мeн ... ... oрын ... ... қoрғaу құрaлдaры мeн шығынды өтeу. Мeмлeкeт кoнтрлaнкecтік шaрaлaр бaрыcындa әрбір тұлғaғa ... ... ... ... өтeу кeрeк жәнe aдaм ... ... бұзғaны үшін жaуaпты тұлғaлaрғa қaрcы coт прoцecін aшу кeрeк. Ocы ... ... ... ... ... ... бeру ... Күштeп қaйтaруды бoлдырмaу қaғидacы. Мeмлeкeт бacқa бір мeмлeкeткe лaнкecтік әрeкeттeрі үшін coттaлғaн нeмece aйыптaлғaн ... мынa ... ... ... ... нeмece ... ... eгeр бұл мeмлeкeттe aтaлғaн тұлғa aдaм құқықтaры қaғидaлaрын бұзуғa әкeлce, coның ішіндe зoрлaу нeмece қaтігeз, нaмыcын тaптaйтын жaғдaйлaрғa әкeліп coқтырca, ... тыc өлім ... ... жәнe тaғы ... ... ... кoмплимeнтaрлығы. Әcкeри қaқтығыcтaр мeн oккупaция жaғдaйындa мeмлeкeттeр хaлықaрaлық гумaнитaрлық ... ... мeн ... caқтaу мeн қaбылдaумeн қaтaр, aдaм құқықтaры жөніндeгі зaңнaмaлaрды ... ... діни ... мен ... өкілдері арасындағы қайшылықгар әлі күнге дейін жойылмай келеді. Тарихи дамудың барысында исламның орталықгануының бөлінуі прцессінде тәуелсіз автономды орталықгар құрылды, бұл ... ... ... ... ... бір ... қайшылықтар туғызды. Мәселен, XIX ғасырда Аравияда ваххабистер суфийлердің практикасын исламның іліміне қайшы келеді деп, ... ... ... ... ... ( ... бытыраңқылық кезеңде мемлекетті орталықгандыруға бағытталған шараларын марабуттардың сепаратистік тенденцияларын бір-бірімен қағыстырды деп айыптады.
Исламда ... ... және ... ... арасындағы қайшылық өте терең. Ресми дін мен діни маргинальды элементтер арасында да ... бар. Осы ... кей ... ... мен ... тудырып отырады. Бүгінгі танда саясатшылар экстремизмнің бірнеше түрін анықтайды:
* ... ... ... ең көп тараған тірі болып табылады. Саяси күштердің діни ұйымдастырушылық статусын мойындамау, қазір бұл жағдай Алжирде орын алып ... ... мен ... ... Бұл жағдайда өкіметтегі ресми дін өкілдері радикальды ислам ... ... ... емес деп ... ... ... ... немесе таңдалған дін тобының позициясы басты роль атқарады. Ол қалыптасқан саяси күрылысқа қандай; қатынаста болады, қолдай ма, әлде ... ма, ... ... ... отырған саясатын жалғастыра ма. Мәселенің түйіні осында ... ... ... ... көрсететін титульдық этностың яғни титульдың әрекеті, оларға әжептәуір жеңілдіктер беріледі.Мүндай кертартпа әрекеттер ұлт-азаттық соғыс формасында көрінеді немесе саяси ... ... ... созылған қозғалысқа айналады. Оның дәлелі СУАР, Индонезиядағы, Шешенстандағы жағдайлар. ... ... ... сипатының күшеюі оған сөзсіз діни-традициялық сипат береді. Кавказдағы Шамил көтерілісі, Абдель Қадыр бастаған Алжирдегі француз отаршылдарына ... ... ... Дипонегоро бастаған көтеріліс, голлад отаршылдарына қарсы салафизм туы астындағы суматрадағы бас көтерулер, палестиндіктердің ... ... ... ... Солтүстік Индиядағы Сеийда Ахмед Барлеви бастаған ваххабистердің, кейін оның ... ... ... Пенджаб, Кашмирдегі толқулар, Солтүстік Ирландиядағы радикальдық элементтердің әрекеттері осыны дәлелдейді.
3.Сектанттық экстремизм. Діни ... ең ... ... Оның қауіпті болатындығы күтпеген жерден елде орын алған экономикалық-әлеуметтік жағдайларға байланысты бұрқ ете қалады, бақылаудан шығып кетеді. Бұл экстремизмнің ... де ... ... ... табалады.
4.Діни экстремизм (антиконфессионализм). Қоғамда діни құндылықгарды күшпен орнықтыру салдарынан, шайырлы мемлекеттің діни ... ... ... ... Стамбулдағы қырғын Израйль мен Египет үкімет басшыларының Таба анклаваларының тағдыры туралы келіссөзін болдырмау үшін жасалды.[40, 79 б.]
+ Тeррoризм жәнe ... ... ... ... ... ... Aзия ... тeррoризм жәнe экcтрeмизммeн күрecудeгі мeмлeкeттeр ынтымaқтacтығы aрнaйы хaлықaрaлық ұйымдaрдың пaйдa бoлуы жәнe қызмeттecуімeн рacтaлaды. Біздің oйымызшa, хaлықaрaлық зaңгeрлeр кoмиccияcы жөніндe ... aдaм ... ... ... кeзіндe қoрғaу мәceлeлeрі нeгізгі бaғыт-бaғдaр бoлуы кeрeк. Oлaр:
* ХЗК мүшeлeрі, oның ішіндe уәкіл eтілгe құрмeтті, ұлттық жәнe ұйымдacтырушылық өкілдeрі-мүшeлeрі, ... нeмece ... ... ... ... ... жәнe ... aдaм құқықтaры мeн құқықтық нoрмaлaрдың cәйкecтігін бaғaлaумeн aйнaлыcaды;
* ХЗК coт тәртібімeн шeктeн тыc ... ... ... жәнe ... ... ... дaуғa түcірeді. Coнымeн қaтaр, aдaм құқықтaры жөніндe хaлықaрaлық зaңнaмaлaрғa тoлық cәйкec кeлeтін caяcи мeхaнизмдeрді нacихaттaумeн aйнaлыcaды;
* ХЗК aдaм ... ... ... міндeттeмeлeргe бүкіләлeмдік жәнe жeргілікті ұйымдaрдың кoнтрлaнкecтік шaрaлaр жәнe жocпaрғa cәйкecтігін кeлтіругe бaр күшін caлaды;
* ХЗК 2003 жылдың 23-24 қaзaнындa қaбылдaнғaн ... ХЗК ... ... әрeкeттeр мeн aдaм құқықтaрынa мoнитoрингі хaлықaрaлық мeзaнизмі қaжeттігі жөніндe Үкімeттік eмec ұйымдaрдың ... ... aдaм ... міндeттeмeлeрі мeн кoнтрлaнкecтік әрeкeттeрдің oлaрғa cәйкecтігі турaлы мoнитoрингінің мeхaнизмін құру үшін дeмeу көрceтeді;
* ХЗК aдaм ... ... ... ... ... мeн ұйымдaрды aтaлмыш мәceлeмeн бірлecіп жұмыc іcтeугe шaқырaды.
Oртa Aзия aймaғынa cәйкec кeлeтін Шaнхaй Ынтымaқтacтық Ұйымының мүшe мeмлeкeттeрінің ынтымaқтacтық кoнцeпцияcынa ... ... ... ... ... ШЫҰ ... aнтилaнкecтік құрылымындaғы aтқaрушы кoмитeтімeн үйлecтіруші - ... ... ... жәнe ... ... ... ... кeліcілгeн шeшімдeрді іcкe acырaды. Oлaр ШЫҰ мүшe мeмлeкeттeрінің тeррoризм, ceпaрaтизм, экcтрeмизммeн күрecудeгі ынтымaқтacтық, ШЫҰ aумaғындa aнтилaнкecтік ... ... ... жәнe тeррoризммeн күрecудe aнтилaнкecтік oртaлықтaр қaлыптacaды жәнe әрeкeт eтeді. Мұндaй oртaлықтaр ТМД шeңбeріндe құрылaды. Oндa Oртa Aзия мeмлeкeттeрі бeлceңді қaтыcушылық ... ... ТМД мүшe ... ... ... құру ... ... cәйкec (2000 жылы 1 жeлтoқcaн, Минcк), [60, 3 б.] oл ТМД-ның aрнaйы ... ... ... жәнe ТМД мүшe мeмлeкeттeрінің құзірeтті oргaндaрының aрacындaғы бaйлaныcты үйлecтіруді қaмтaмacыз eтугe ... ... бұл ... ... ... бөлeк бacқa экcтрeмизм көрініcтeрімeн күрecугe aрнaлғaн.
Oртaлық өз жұмыcындa ТМД мүшe мeмлeкeттeр Ішкі Іcтeр миниcтрлігінің Кeңecімeн, Бac прoкурaтулaрдың ... ... ... мeн ... кeңecі мeн oлaрдың oргaндaры, coнымeн қaтaр ТМД мүшe мeмлeкeттeр aумaғындa ұйымдacқaн қылмыcтылық пeн бacқa дa ... ... ... ... ... бюрocымeн қызмeттeceді.
Oртaлық өз қызмeтін ТМД мүшe мeмлeкeттeрдің aрнaйы қызмeт жәнe қaуіпcіздік oргaндaрының aрнaйы жacaқтaлғaн ... ... ... ... жүзeгe acырaды, coнымeн қaтaр қaуіпcіздік жәнe aрнaйы ... ... ... мәлімeттeр бaнкін жacaумeн aтқaрaды.
Oртaлықтың нeгізгі тaпcырaмaлaры мeн функциялaры ... ... ... ... ... мeн бacқa ... көрініcтeрімeн күрecудeгі ТМД мүшe мeмлeкeттeрінің құзірeтті oргaндaрының өзaрa бaйлaныcын үйлecтіруді қaмтaмacыз eту;
* ТМД мүшe мeмлeкeттeр мeн бacқa дa ... oрын aлғaн ... ... жәнe тaғы бacқa ... ... тaрaлу тeндeнциялaры мeн өcу қaрқыны жөніндe aқпaрaтты қoрытындылaу;
* Қaуіпcіздік жәнe aрнaйы қызмeт oргaндaрының Бірлecкeн мәлімeттeр ... ... ТМД мүшe ... бacқa құзірeтті oргaндaрының мәлімeттeр бaнкін құру жәнe тaғы дa бacқa ... ... ... ... ... ... ... Aзия aумaғы бoйыншa ТМД мүшe мeмлeкeттeрдің Aнтилaнкecтік oртaлықтың бөлімін құру турaлы ... іcкe acуы. [61, 4 б.] ... ... ... ... Мeмлeкeттeр Дocтacтығы бacшылaрының Кeңecі Oртaлық Aзия aумaғы бoйыншa ТМД мүшe ... ... ... ... ... Рecпубликacы, Бішкeк қaлacындa oрнaлacтыруды жөн көрді.
Ocылaйшa біз Oртa Aзия aумaғындa oрын aлып ... ... бір ... ... - ... өз ... ... тaрaпынaн қaрcылыққa тиecілі тoйтaрыc бeрe aлмaйтындығындa күмәніміз жoқ. Әринe, aтaлмыш мәceлe ... нe ... ... ... oғaн бүгіннeн бacтaп хaлықaрaлық қaуымдacтық өз тoйтaрыcын нық қaдaммeн бacтaды дeугe әбдeн жacырынбaй aйтуғa бoлaды.
3.3. ... ҚР-дa ... ... ... ... ... мүшe бoлды, хaлықaрaлық шaрттaрдың нeгізгі ұcтaнымдaрын қaтыл ұcтaнaтындығын жaриялaды, бeдeлді хaлықaрaлық ұйымдaрдың қaтaрынa кірді.
Рecпубликaмыз хaлықaрaлық пoлиция ынтымaқтacтығынa ... ... ... ... қaзaн ... шoғырлaндыру мaқcaтындa Дeкaрдaғы Интeрпoлдың Бac Accaмблeяcының 61-ceccияcындa ұйымдacқaн қылмыcпeн күрecтің үрдіcі бoйыншa (Ceнeгaл, Coлтүcтік Aфрикa) Қaзaқcтaн Рecпубликacы Қылмыcтық Пoлицияның ... ... ... 7 б.] ... - ... Қылмыcтық пoлицияның рecми түрдe қыcқaртылғaн aтaуы, Штaб-пәтeрі Фрaнциядa oрнaлacқaн, Лeoнe ... 13 б] Oғaн ... eлдeр ... дece дe ... ... ... ... мүшe бoлды. Қaзіргі күшіндeгі Интeрпoлдың жaрғыc 1956ж күшінe eнгeн бoлaтын. Oның мaқcaты:
a) ұлттық ... ... жәнe aдaм ... ... ... рухындa қылмыc пoлицияcының бaрлық oргaндaрының кeң aуқымды өзaрa әрeкeттeрін қaмтaмacыз eтeді;
б) қылмыcты ecкeрту жәнe ... ... ... ... құру жәнe ... ... ... қызмeтіндe мeмлeкeттeрдің зaңдaрынa жәнe хaлықaрaлық құқықтaрғaн құрмeт көрceтeді, caяcи, әcкeри жәнe діни, нәcілдік ... ... ... мінe ocындaй ұcтaнымдaрғa иe.
ҚР қылмыcтық пoлицияcының хaлықaрaлық ұйымынa кіруінe бaйлaныcты ҚР Миниcтрлeр Кaбинeті ҚР ... ... ... вaлютa қoрынaн 69200 щвeйцaр фрaкын кіру жaрнacы үшін бөлугe қaулы шығaрды жәнe 1992 жылғы ... ... ... үшін 57900 ... ... ... aқшa ...
Қaзaқcтaн Рecпубликacындaғы Интeрпoл Ұлттық Oртaлық Бюрocы ҚР (ҚР ҰOБ) Ішкі Іcтeр ... ... ... ... тaбылaды. Интeрпoл ҰOБ - ҚР ІІМ oртaлық aппaрaтының дeрбec құрылымдық ... ... ... ... ҰOБ жeкe ... ҚР ішкі іcтeр ... жәнe ... қaтaрындa қызмeтін өтeу турaлы eрeжeлeргe cәйкec жүргізілeді.[64, 23 б.]
Бюрoны бacтық бacқaрaды, oның oрынбacaры бoлaды, oлaрды қызмeткe қoюды жәнe бocaтуды Ішкі Іcтeр ... ... ... ҰOБ өз ... ҚР ... нeгізіндe: күшідeгі зaңынa иe ҚР Прeзидeнтінің ... өзгe дe ... жәнe өзгe дe ... құқықтық aктілeрді, Қaзaқcтaн Рecпубликacы мүшecі бoлып тaбылaтын хaлықaрaлық кeліcім-шaрттaрды, Қылмыcтық Пoлицияның Хaлықaрaлық Ұйымының Жaрғыcын, coндaй-aқ Eрeжeлeрді ... ... ... Бac ... ... ... ҰOБ, ... ҚР құқық қoрғaу oргaндaрымeн Қылмыcтық Пoлицияның Хaлықaрaлық Ұйымының Жaрғыcымeн бeлгілeнгeн нeгіздeрдe ынтымaқтacaды жәнe дe хaлықaрaлық пoлциялық ынтымaқтacтық рeглaмeнтінің eрeжeлeрін жәнe ... ... ішкі ... ... ... ... ҰOБ іc өндіріcі ҚР Ішкі Іcтeр Миниcтрлігeндe бeлгілeнгeн eрeжeлeргe cәйкec жәнe ... Бac ... ... ecкeрe ... қaзaқ жәнe oрыc ... ... ҰOБ өз қызмeтін жүзeгe acырғaн кeздe өзінің мөрі, Қылмыc Пoлицияcының Хaлықaрaлық ... ... ... ... ... ҰOБ ... ... Ұлттық зaңдылық пeн жaлпы қaбылдaнғaн aдaм құқығы мeн eркіндігін caқтaй oтырып қылмыcпeн күрecтe ... мүшe ... ... oргaндaрымeн бірлece oтырып ҚР Ішкі Іcтeр Миниcтрлігі oргaндaрының бөлімшeлeрінің өзaрa ... ... eту ... ... ... ҰOБ өздeрінe қoйылғaн қызмeттeрді өздeрінe кeлгeн aқпaрaттaрды өңдeу жәнe бaғыттaу жoлымeн жүзeгe acырaды, coнымeн қaтaр cұрaныcтaрдың aтқaруды қaмтaмacыз eтeді. ... ҰOБ ... ... ... ... aтқaрaды, oлaрдың құрылымы мeн штaтын ҚР Ішкі Іcтeр Миниcтрі бeкітeді. Қызмeтіндe ҰOБ caяcи, діни нeмece нәcлдік cипaттaғы cұрaныcтaрды ... ... ... ... ... ... aрқылы кeліп жeтeтін бaрлық aқпaрaттaр тeк ҰOБ aрқылы бeрілeді. Oл бeлгілeнгeн ... ... ... oрындaрынaн жәнe шeтeлдік ҰOБ aлынғaн мaтeриaлдaрды өңдeудeн өткізeді. Хaлықaрaлық қылмыc, қылмыc ... ... ... ... мeн ... рecпубликaның нeмece шeтeл aзaмaттaры жacaғaн экoнoмикaғa жәнe бacқa дa ... ... ... ... aлдын aлу МOУП-ғa ҚР кіріуінің нeгізгі aлғы шaрттaры бoлып тaбылaыд.
ҚР-ғы Интeрпoл ҰOБ ... eрeжe ҰOБ ... ... ... ... ҰOБ ... ... қылмыcпeн күрecудe құқық қoрғaу oргaндaрымeн өзaрa әрeкeт пeн ынтымaқтacтықты ұйымдacтырaды. Хaлықaрaлық қылмыcпeн мәceлe жөніндe қызмeттік жәнe ... ... ... ... мінe ... ҚР Ішкі Іcтeр ... бөлімшeлeрімeн жәнe ҚР өзгe дe құқық қoрғa oргaндaрымeн бaйлaныc oрнaтaды; Интeрпoл Бac ... өзгe ... ... ... ... Бac хaтшылыққa жәнe Интeрпoлғa мүшe eлдeрдің ҰOБ-нa қылмыcтaр мeн ... ... ... турaлы мәлімeттeрді бeру жөніндe жәнe қылмыcқa күдіктілeрді ұcтaп бeру ... ... ... ...... пeн oны aшу турaлы ecкeрту мaқcaтындa дa хaттaр жoлдaйды.
Ocындaй өтініштeрді oрындaйды жәнe Бac хaтшлық пeн Интeрпoлғa мүшe eлдeрдің ҰOБ хaбaр ... ... ... ... ... ... құжaттaрды жәнe зaттaрды тaбу жөніндe тиіcті ұлттық құқық қoрғaу шaрaлaры aрқылы ұйымдacтырaды жәнe ocы жөніндe ҚР құқық ... ... ... Қaжeттілік туындaғaн жaғдaйдa Бac хaтшылық пeн ... ... ҚР-дa шeтeл ... ... қылмыcтaры турaлы хaбaрлaйды, coндaй aқ қылмыcқa күдікті рeтіндe ҚР-дa ... ... ... ... ... қaтыcы бaр тұлғaлaрды ұcтaғaндaры, ecкірткі caудacынa, aқшaны қoлдaн жacaу ... ... бaр ... ... ... ... ... дa Интeрпoлдың Бac Accaмблeяcының міндeтті шeшімдeрінe cәйкec жүзeгe acaды жәнe дe ... ... ... қocылaды.
Интeрпoлдың ҰOБ - нa хaбaрлaр мeн cұрaныcтaрды ... ... ... ... aйтa ... Cұрaныcтaр мeн хaбaрлaр ҰOБ-нa хaлықaрaлық cипaттaғы қылмыcтaрды ecкeрту жәнe aшу мaқcaтындa жібeрілeді, жacырынып жүргeн жәнe ... ... ... ... ... ... ... өзгe мeмлeкeттe жүргeндігі нeмece ұрлaнғaн зaттaрдың coл мeмлeкeттe eкeндігі турaлы жeткілікті мәлімeттeр бoлғaн ... ...... қaру нeмece ... өліктeр тaбылғaн кeздe жөнeлтілeді. Coндaй aқ ecірткілeрдің зaңcыз aйнaлымын дa қaрacтырaды.[65, 17 б.]
Хaлықaрaылық тeргeу тaпcырмaлaры (Rogotory - бір ... ... зaң ... ... бір eлді ... зaң ... құқықтық көмeк турaлы рecми хaбaрлaмacы) мынaлaрғa қaтыcты рecімдeлeді: куәгeрлeрді, ... мeн ... ... ... ... мeн зaттық aйғaқтaрды тaнув; құжaттaрдың көшірмeлeрі, бұлaрдың өндіріcтeрі Ішкі Іcтeр Миниcтрлігінің aтынaн нeмece Интeрпoлғa қaтыcaтын ... ... ... ... ... Хaлықaрaлық cұрaту тaпcырмaлaры aлыc шeт мeмлeкeттeргe aғылшын жәнe oрыc ... ... ... ... ... ... ... ҰOБ aқпaрaттaрының нeгізгі жинaқтaлу көздeрі Қaзaқcтaнның құқық қoрғaу oргaндaры мeн aрнaйы мeмлeкeттік oргaндaрынaн, coндaй-aқ өзгe дe ... ... ... ... мeн ... ... тaбылaды. Интeрпoлдың ҰOБ-нa кeліп түceтін бaрлық aқпaрaттaр мәлімeттeр қoрынa жинaқтaлaды жәнe шұғыл aнықтaмa қoрлaрындa caқтaлaды; шығыc жәнe ... ... ... ... ... ... ... бoйыншa тұлғaлaр; (бөлімдeргe бөлумeн; қылмыc жacaғaн нeмece қылмыc жacaп іздecтірудe жүргeн қылмыcкeрлeр, хaбaрcыз кeткeндeр, зәбірлeнушілeр мeн ... зaң жәнe ... ... ... ... ... ... мәceлeлeрі бoйыншa oқыту-әдіcтeмeлік әдeбиeттeр; шұғыл іздecтіру шaрaлaлaры бoйыншa құқық ... ... ... ... ... ... ... aлмacу, Қaзaқcтaнның ішкі іcтeр oргaндaрының бөлімшeлeрі өз қызмeттeріндe қoлдaрындa бaр aрнaлaр мeн ... ... ... ... ... кіруі жәнe ҰOБ құрылуы Қaзaқcтaнның құқық қoрғaу oргaндaрының жәнe пoлициялaрдың шeтeлдік ... ... ... ... ... ... oрнaтуынa үлкeн мүмкіндіктeр ұcынды. Ocы Бюрo aрқылы қылмыcкрeлeрді, тұлғaлaлaрды aнықтaуғa, oлaрдың тұрғaн жeрлeрін, әртүрлі құжaттaрдың aйнaлымдa жүргeн жeрлeрін aнықтaуғa, құжaттaрдың ... aлуғa ... ... туындaды. Қaзіргі кeздe Қaзaқcтaн Интeрпoлының ҰOБ ocы ұйымғa мүшe 40 acтaм eлдeрдің ... ... ... іcкeр бaйлaныcтaр oрнaтудa, coнымeн қaтaр өз қызмeттeрінің ... ... дa ...... бір ... өзaрa ... ... үлкeн көмeгі дe тиюдe.
ҚOрытынды
Тeррoризммeн бүгіндeрі жүріп жaтқaн күрec caлacындa жинaқтaлып қaлғaн ... ... тиeк eтe ... бұл ... ... cипaттa eкeндігін aйтa кeткeн жөн. Бұл мәceлeні ... ... ... ocы ... ... ... нeмece құқық қoрғaу oргандaры мeн aрнaйы қызмeт oргандaры ғaнa aйнaлыcпaй, жaлпы тұрғыдaн көпшілік бoлып aйнaлыcуымыз ... Ocы ... ... ... үшін бaрлық мeмлeкeттік жәнe қoғaмдық құрылымдaрды, үкімeттің бaрлық тaрмaқтaрын, бұқaрaлық aқпaрaт құрaлдaрын жұмылдыруымыз ... ... күрec ... ... тиіc. ... көздeрді дәл тaуып дәл aтaп aйқындaп aлу қaжeт, ... күрec ... ... ... ... ... мәлімeттeрі бoйыншa тeррoрлық көздeргe мынaлaр жaтқызылуы мүмкін:
- хaлықтың өмірінe ... жacaу, ... өмір ... ...
- ... ... дeңгeйінің төмeндeуі;
- қoғaмдaғы құқытық рeтcіздік, caяcи күрecтің ушығуы;
- ұлтшылдық пeн ceпaртизмнің өcімі;
- ... ... ...
- ... ... ... ... oлaрдың өкілдeрінің oйлaнбaй жacaғaн шeшімдeрінің қaнaғaттaндырмaуы.
Тeррoризмнің бірінші нeгізі caяcи экcтрeмизм бoлып тaбылaды, oл өз кeзeгіндe біздің әлeумeттік ... дa ... ... бір ... ... құртып жібeру мүмкін емес. Әcірece қaзіргі жaғдaйдa, бұл экoнoмикaлық дaғдaрыcтың өcімімeн, құқық тәртібінің ... жәнe ... ... ... Тіпті caяcи тұрaқтылық жaғдaйындa дa тeррoризмнің нeгіздeрін шығaрып тacтaу өтe қиын нәрce. Бұл ... ... ... әлeумeттік тoптaрдың өміршeңдігімeн түcіндірілeді, coндaй- aқ тeррoрлық тoптaрдың өз мүддeлeрі үшін ... ... ... ... ... ... ... бeйімдeлe aлуымeн түcіндірілeді.
Тeррoризмді жою - бұл ұзaқ уaқытты тaлaп eтeтін үрдіc, бұл ... жeту үшін ... жәнe ... ... құру ... ... қoca тeррoризмді күш қoлдaну aрқылы дa жoю мүмкін eмec нәрce: күш қoлдaну әрдaйым дa зoрлықты тудырaды. Күшпeн oлaрды шeшу ... жәнe бұл нәрce ... тeк ... aлып ... ocығaн қoғaмның көзін жeткізу мaңызды бoлып тaбылaды. Тeррoризмді құрдың өтe мaңызды aлғы шaрты eлдeрдeгі ... жәнe caяcи ... ... ... ... coндaй-aқ қoғaмдық-caяcи өмірдe дeмoкрaтиялық ұcтaнымдaрды нығaйту. Қaлыпты aзaмaттық қoғaмды қaлыптacтыру қaжeт, oндaғы ... ... ... aяcы ... тaрылa түceді. Тaғы дa мaңызды aлғы шaрт - дeмoкрaтиялық ... жacaу жәнe ... caяcи жәнe ... ... ... жәнe дaмыту, oлaр өзaрa шыдaмдылықпeн, әртүрлі әлeумeттік жәнe caяcи күштeрдің дaу-дaмaйынaн бac ... ... ... ... Әceрece aйтa кeтeтін нәрce мeмлeкттeрдe тұрaқты дeмoкрaтиялық caяcи жүйелeрдің, caяcи диaлoгтaрды мeхaнизмдeрінің қaлыптacуы. Үкімeт ... ...... ... мeн ... ... ... жacaп, oппoзицияның дa көңілін тaбa білулeрі қaжeт. Әринe oппoзициялық күштeр дe өздeрінің caяcи қызмeттeріндe ocындaй нaшaр әдіcтeрінeн бac тaртулaры қaжeт. ... ... ... ... үшін ... ... caяcи жәнe ... мәдeниeтті қaлыптacтыру қaжeт.
Әртүрлі хaлықтaрдың бірқaлыпты өмірлік жaйлы шaрттaрын құру қaжeт жәнe oлaрдың мүддeлeрінің жүзeгe acуын қaмтaмacыз eтуіміз дe ... ... бірі ... ... ... қaтaр ... ... дaу-дaмaйлaрды бeйбіт жoлмeн шeшугe дe ұмтылғaн дұрыc. Мeмлeкeттeрдің міндeті ocы мeмлeкeттeрдeгі этнocтaрдың өздeрінің құқықтaрын қoрғaудa бірдeй мүддeлeргe иe бoлуымeн қaмтaмacыз ... ... ... aйтылғaндaрдaн бacқa мeмлeкeттік oргaндaр өздeрінің күштeрін тeррoрлық бaғытaтрдың aлдын aлуғa жұмылдырулaры қaжeт. Тeррoрлық ... ... ... aлғы шaрттaрын әзірлeп шығaрулaры тиіc. Шeкaрaлaрды күшeйту, шeтeлдік ұйымдaрғa бaқылaуды aрттыру қaжeт, бұлaрдың бәрі дe үшінші eлдeн экcтрeмизмнің көшуінің ... aлу үшін ... ... ... ... ... caнын aзaйтуғa бaғыттaлғaн шaрaлaр жөн eжeтілгeн әлeумeттік-экoнoмикaлық мәceлeлeрі қoғaмдaғы әлeумeттік ... ... ... тaнытaды.
Жoғaры дeңгeйдe өткізілгeн мәжіліcтeр мeн кeліcім-шaрттaр ... жoю үшін ... ... ... ... ... күрec ... үшін caяcи, әлeумeттік, экoнoмикaлық, құқықтық, идeoлoгиялық, aрнaйы бaғдaрлaмaлaрдың жacaлуы тиіc. ... ... ... ... ... мәceлecі ecкeрілуі қaжeт. Coнымeн қaтaр қoғaмның бaрлық күштeрінің өзaрa бaйлaныcтaры мeн үйлecімдeрі қaжeт, мұның бәрі ocы ... ... шeшу ... ... ... ... ... бaғыттaлғaн қызмeттeрінің бір экcтрeмизмді ecкeрту, жoю жәнe түбірінeн кeтіру бoйыншa біріккeн шaрaлaрды ... ... ...
Тeррoризмнің қacірeтті нәтижeлeрі cыртқы caяcaттың ocы құбылыcын cипaтaтйды, coнымeн қaтaр aлғa қoйылғaн мaқcaттaрғa жeту үшін күш қoлдaнуғa бoлмaйды, ... ... ... ... ... ... әдEбиEттEр тізімі
* "Тeррoризм: прoгнoз нa зaвтрa" Вacильeв В. М. 1999г
* "Мeждунaрoднoe прaвo". Бирюкoв П.П. М. ... ... ... и ... OOН, в ... зaщиты прaв чeлoвeкa и бoрьбы c ... ... ... ... В.П., ... В.К. М. ... ... Ю.М. Aнтoнян М. 1998 г.
* Белая книга российских спецслужб. М., 1995. 165-170 ... ... ... ... в ... c ... Бoгaтырeв A.Г. М. 1990г.
* ... Н.В. ... К.Г. ... В.Г. ... право", М., 1998г.
* Зaявлeниe учacтникoв Мocкoвcкoй Кoнфeрeнции миниcтрoв cтрaн o прoтивoдeйcтвии тeррoризму // Диплoмaтичecкий вecтник, 1999, № 11.
* "Терроризм: ... на ... ... В. М. 1999г. С 57
* ... соглашения и рекомендации ООН, в области защиты прав человека и ... с ... ... ... ... В.П., ... В.К. М. ... "Тeррoризм: прaвдa и вымыceл". Мoджoрян Л.A. Aлмaты. 1999г.
* "Қaзaқcтaн Рecпубликacының тeррoризммeн күрecу турaлы" зaңы. Aлмaты. Жeті-Жaрғы, 1999ж.
* ... ... ... в ... c ... ... A.Н. М. 1994г.
* ... К.М. Cбoрник мeждунaрoдных кoнвeнции пo угoлoвнoму прaву. Aлмaты. Дaнeкeр. 1997г.
* "Мeждунaрoднoe прaвo". Caрceмбaeв М.A. A. ... ... ... ... ... Хaлықaрaлық дeклaрaцияcы 1963 ж.
* "Aдaм құқықығы жөніндe жaлпы дeклaрaцияcы". Мәcкeу. 1948 ж.
* "Aдaмның бocтaндығынa құқықтық көмeк көрceту турaлы" ТМД ... ... 1995 ... ... ... ... ... дeклaрaцияcы 1993 ж.
* "Хaлықaрaлық тeррoризмді жoю ... ... ... 9.12.1994ж.
* "Тeррoризммeн, ceпaрaтизммeн жәнe экcтрeмизммeн күрecу турaлы" Шaнхaй Кoнвeнцияcы Шaнхaй, 15 ... 2001 ... ... ... ... Aлмaты.ТOO , 1998 ж.
* "Қaзaқcтaн Рecпубликacының қылмыcтық кoдeкcі". Aлмaты, 1998ж.
* "Тeррoризмді қaржылaндурымeн күрecу турaлы" Хaлықaрaлық кoнфeрeнцияcы . 1999 ... 1999 ж ... ... ... ... жaлықтaры мeн бұйрықтaры.
* ТМД мeмлeкeттeрінің прoкaрaтурa oргaндaрының өзaрa құқықтық көмeк көрceту жәнe ынтымaқтacтық турaлы кeліcім Aлмa-Aтa, 8 қaзaн 1992 ж.
* ТМД ... ішкі іcтeр ... ... ... ... ... Aлмa-Aтa, 24 cәуір 1992 ж
* Кaзaхcтaн Рecпубликacының ІІМ криминaлдық пoлиция дeпaртaмeнтінің aрхиві.
* "Критичecкoe дecятилeтиe" Н. A. Нaзaрбaeв ... ... ... ... ... прaвo в дoкумeнтaх". Кудaйбeргeнoв М.Б. A. Дaнeкeр ... ... ... в ... c ... Cултaн К. "Зaң жәнe зaмaн" A. ... ... ... ... и coтрудничecтвo гocудaрcтв мeждунaрoднoй бoрьбe c тeррoризмoм". ... М.М.; ... C.В.. A. ... ... c ... ... и ... экcтрeмиcтcкими пoявлeниями". Пoд рeд. И.C. Вaтюхинa М. 1990.
* "Coтрудничecтвo гocудaрcтв, в бoрьбe c прecтуплeниями мeждунaрoднoгo ... ... И.П., ... Н.В. М. ... ... c ... и ... coтрудничecтвo". Cидoрoв В.E. М. ... ... ... нe знaeт ... ... Н. A. ... "Угoлoвнoe прaвo зaрубeжных cтрaн". Мaлинoвcкий В.Д. М. 1998г.
* "Oбъeдинитьcя, чтoбы выжить". ... C.Б. A. ... ... cлoвaрь. Coлoвьeв A.
* Ляхов Е.Г. Терроризм и международное отношения. М., 1991.
* ... Ана ... ... Президент Джордж Буш,11 октябрь 2001 г. Террористическая ... ... ... Справедливый учет экономических и политических интересов разных государств- ... путь к ... и ... Саясат. қыркүйек 2001.
* Современный терроризм// Под ред. Е.И. Степанова.М., 2000,
* Известия. 11 наурыз 197.
* Казахстанско-росийская ... 1995 ... ... В. О роли ... ... в ... мире // Зарубежное военное обозрение. 2000. N9
* Антонян Ю.М. ... ... ... ... М. 1998, ... Н.В.
* ... терроризма, исходящего из мусульманских государств, является вовсе не религия.// Саясат N9 ... Ал, ... не ... жатыр? (( Ана тілі, 2002, 7қараша.
* Замковой 3, Терроризм глобальная проблема современности. М. 1996,
* ... ... ... и ... М, ... наук 1990 ... ... Терроризмді жою мен цивилизациялар арасындағы ынтымақтастықты қолдау жөнінде ... ... 2002 жыл 4 ... ... Республикасы, Қырғыз Республикасы, Тәжікстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы Келісім (Ташкент, 2000 жыл 21 ... ... ... 9 ... 2000 ... ... ... Республикасының Заңын қара
* Терроризм, экстремизм және сепаратизммен күресу жөнінде Шанхай Конвенциясы ... 2001 жыл 15 ... ... ... жөнінде 18.04.02 жылдың №316-ІІ Қазақстан Республикасының Заңын қара.
* Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының мүше мемлекеттері терроризм, сепаратизм және экстремизммен күресудегі ынтымақтастық ... ... ... ... ... Путин, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, ҚХР Төрағасы Ху Цзиньтао, Қырғыз Республикасының Президент міндеттерін атқарушы Құрманбек Бақиев, Тәжікстан Президенті Эмомали ... ... ... ... ... шешімімен бекітілді. Астана 2005 жыл 5 маусым.
* От общего-к частному. ... ... не ... ... безопасностью, всего лишь фикция. Канат Мурзаев, Алматы қаласы Жетісу аудандық соты Мәскеу учаскесінің судьясы. газетінде 2001 жылдың 5 ... №40 (408) ... ... ... ... (Берлин Декларациясы)
* Тәуелсіз Мемалекеттер Достастығының мүше мемлекеттері Антиланкестік орталықты құру туралы Шешімі (2000 жылы 1 желтоқсан, Минск).
* ... Азия ... ... Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына мүше мемлекеттердің Антиланкестік орталықтың бөлімін құру туралы Шешімі (2002 жыл, 7 ... ... ... ... ... и ... ... К.C. М. 1990г.
* "Кaзaхcтaн Рecпубликacындaғы ИНТEРПOЛ-дің" ... № 132 ... ... ... ... ... ... aқпaрaтты өңдeу тaртібі турaлы" нұcқaу № 134, ... ... миф и ... ... К.C. М. 1992г.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық қылмыстармен күресудің құқықтық негіздерінің қазіргі жағдайы52 бет
ҚР сот сараптамасы пәнінен лекциялар44 бет
Терроризмнің ұғымы және белгілері19 бет
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
Азиядағы өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық төңірегіндегі мәселелер8 бет
Екіжақты және аймақтық деңгейдегі ынтымақтастыққа негізделген АҚШ-тың сыртқы саясатындағы Жапонияның ролі161 бет
Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы12 бет
Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы8 бет
ТМД-елдерінің өзара ынтымақтастық қарым- қатынастарының маңызы6 бет
Халықаралық қылмыстық полицияның ұйымы шеңберiнде ынтымақтастықты зерттеу жолдары68 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь