Солтүстік атлантикакалық шарт ұйымы қызметінің халықаралық-құқықтық қырлары

Мазмұны

БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

1 СОЛТҮСТІК АТЛАНТИКАЛЫҚ ШАРТ ҰЙЫМЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ АЙМАҚТЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ҰЙЫМЫ РЕТІНДЕ ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАБИҒАТЫ
1.1 Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы бойынша аймақтық қауіпсіздік жүйесін құрудағы құқықтық шарттар мен негіздер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2 Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымын құру туралы шарт және оның құрамы БҰҰ.ның Жарғысының ережелеріне сәйкестіктің құқықтық анализі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
1.3 Варшава Шартының Ұйымы және КСРО.ң тіршіліктен қалғаннан кейінгі Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымының Жаңа Стратегиялық тұжырымдамасының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17

2 ҚАЗІРГІ ЗАМАН ТАЛАПТАРЫНА СӘЙКЕС ЕУРОПАДА ҚАУІПСІЗДІК ЖӘНЕ ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕ СОЛТҮСТІК АТЛАНТИКАЛЫҚ ШАРТ ҰЙЫМЫ ҚЫЗМЕТІНІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ
2.1 Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымының «Бейбітшілік жолындағы «Әріптестік» бағдарламасы және «Жерорта теңізі диалогы» бойынша Еуропа мемлекеттерімен ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.2 Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымының бітімгершілік әрекеттерін тәжірибеде қолдану: операциялары мен миссиялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
2.3 Ұйымның болашағы және оны кеңейтудің салдары... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36

3 СОЛТҮСТІК АТЛАНТИКАЛЫҚ ШАРТ ҰЙЫМЫ . ОРТАЛЫҚ АЗИЯ: ҚАРЫМ.ҚАТЫНАСТЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ДАМУ ҮРДІСТЕРІ ЖӘНЕ ОРТАЛЫҚ АЗИЯ МЕМЛЕКЕТТЕРІМЕН ӘРІПТЕСТІК
3.1 Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымының аймаққа қатысты геосаяси стратегиялық мүдделері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
3.2 Шығысқа қарай кеңею: Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркменстан мемлекеттерімен қарым.қатынас ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46
3.3 Орталық Азия аймағында қауіпсіздікті бекіту мәселелері бойынша Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымы және Қазақстан Республикасы арасындағы екі жақты қатынастардың шарттық құқықтық формалары ... ... ... .51

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .64
КІРІСПЕ
Тақырып өзектілігі. 1997ж. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы» атындағы ел халқына жолдауында бекітілген негізгі артықшылықтардың бірі ұлттық қауіпсіздік болып табылады [1, 25 б.]. Қазақстанның әлемдік интеграция нәтижесінде осы ұлттық қауіп-сіздікті қамтамасыз ету, республиканың аймақтық халықаралық қауіпсіз-дік ұйымдары мен жүйелеріне қатысуымен тікелей байланысты [2]. Осындай халықаралық мекемелер арасында маңызды орынды Солтүстік Атлант Шарт Ұйымы (НАТО) (ағылш. North Atlantic Treaty Organisation) алады.
НАТО өзінің өмір сүруінің 60 жылдық мерзімі бойы еуропалық қау-іпсіздігінде маңызды роль атқаруды жалғастыруда. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін антикоммунистік блок болып құрылған НАТО және Вар-шава Шарт ұйымы тіршіліктен қалғаннан кейін өзінің мақсатын және міндетін түбегейлі қарастырып, өзгертті. Осылайша, ол тегінде таза әс-кери блоктан тиімді әскери — саяси аймақтық қауіпсіздік ұйымына қай-та құрылды.
НАТО — жиырма сегіз мемлекеттің жалпы құндылықтар мен демо-кратиялық институттарының әскери-саяси нәтижелі одағы болып табы-лады. Ол 1949 ж. 4-сәуірде Солтүстік Атлант Шартына қол қою негізінде құрылған.
Тым болмағанда, 1991ж. Жаңа Стратегиялық Тұжырымдаманы ма-құлдау Солтүстік Атлант Альянсін терендетіп реформалау процесінде шын мәнінде негіз болды және XX ғасырдың 90 ж. басында басталған «НАТО -ң Шығысқа кеңеюіне» ірге тасын салды.
Тең құқықтылық диалог негізінде арнайы және кең өрістегі ынты-мақтастықты жөнге салу контекстінде ҚР-сы үшін міндетті сыртқы саяси артықшылықтың біріне арналды.
ҚР-сы және бұрынғы КСРО республикалары үшін НАТО-ның аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, бейбітшілікті орнату іс- шараларын жүргізу, мүше-мемлекеттердің тиімді әскери күштерді жасауда және қаражатты қалыптастыруда жинақталған тәжірибесі ерекше қызығушылықты корсетуде.
Одан бөлек, НАТО-мен теңқұқықтылық қатынастардың одан ары тереңдетілуі ҚР-ң ұлттық қауіпсіздігінің қосымша кепілді иемденуге әкеліп соғады.
Ғылыми проблемалардың шешілуінің қазіргі жағдайын бағалау. Қазақстанның заң әдебиеттерінде НАТО-ң құрылымы және қызметінің халықаралық құқықтық мәселелері туралы мүлдем аз зерттелген. Ең алдымен, бұл тақырыптың жанама кескіні әмбебап және аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің жалпы халықаралық құқықтық мәселелерге арналған жұмыстарда көрініс табады [3, 86 б.]. Олар НАТО-ң құрылу және қызмет етуінің халықаралық - құқықтық табиғатына
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы: проблемалар және оларды шешудің жолдары [Мәтін] : ҚР Президентінің "Қазақстан-2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы" хақындағы ел халқына Жолдауына арналған конференцияның материалдары. - Алматы: Қазақстан, 1998. - 136 б.
2 «Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі туралы» ҚР-дың 1998 ж. 26 маусымдағы №233 Заңы // Интернет ресурс: www.egov.kz
3 Аманжолов Ж.М. Международно-правовая природа Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии // Евразийское сообщество. - 2000. - №3 (31). - С.86-91
4 Аманжолов Ж.М. Международно-правовое обеспечение национальной безопасности Республики Казахстан // Автореф. дисс. канд.юрид.наук. - М.:МГИМО(у) МИД России, 2001. – 36 с. Устав ООН от 26 июня 1945 года // Интернет ресурс: http://www.pavlodar.com
5 Справочник НАТО: юбилейное издание к пятидесятой годовщине НАТО. - Брюссель: Отдел информации и прессы, 1999. - 408 c.
6 Международные отношения и внешние сношения СССР (1917-1960). Сб. док. / Сост. Ю.Ф.Кузнецов. - M.: "Международные отношения", 1961. – 254 с.
7 Собакин В.К. Равная безопасность. - М.: "Международные отношения", 1984. - 240 с.
8 Иноземцев Н.Н. Международные отношения после Второй мировой войны: в 3-х т. - М., 1962. - Т1. - 759 с.
9 Игнатенко Г.В. Международное право: Учебник для вузов. - М.: "Высшая школа", 1995. - 398 с.
10 Сборник документов по международному праву. В 2-х томах. Том 1 / Под общ. Ред. К.К.Токаева. Сост. Атанов М.М., Ибрашев Ж.О, Ауталинова А.С. и др. - Алматы: "САК", 1998. – 576 с.
11 Колосов Ю.М., Кузнецов В.И. Международное право: Учебник. - М.: Международные отношения", 1996. - 608 с.
12 Бирюков П.Н. Международное право: учебное пособие, - М.: Юристь, 1998. - 416 с.
13 Лукащук И.И.Международное право. Особенная часть. Учебник. - М.: Изд. Бек, 1997. - 410 с.
14 Зинн Говард. США в военные и послевоенные годы. - М.: «Наука», 1994. - 280 с.
15 Уткин А.И. Доктрины атлантизма и европейская интеграция. - М.: «Наука», 1979. - 221 с.
16 Заявление МИД СССР о Северо-Атлантическом пакте от 29 января 1949 года // Документы по внешней политике СССР за 1949 год. - M.,1953. - С.37-39
17 Семенов В.А. Политика мира и курс на конфронтацию. - M.: "Международные отношения", 1986. - 148 с.
18 Устав ООН от 26 июня 1945 г.// Интернет ресурс: www.pavlodar.com
19 Североатлантический договор от 4 апреля 1949 года // http:// Интернет ресурс: www.nato.int
20 Черниченко C.B. Теория международного права. В 2-х томах. 2-том.: Старые и новые теоретические проблемы. - М.:НИМП, 1999. - 528 с.
21 Романов В.А. Парижско-Дейтонские соглашения: новеллы и традиционализм в международной договорной практике. //Московский журнал международного права. - 1997. - №2. - С.28-60
22 Действующее международное право. В 3-х томах. Т2 / Сост. Ю.М.Колосов и Э.С.Кривчикова. - М.: Изд.Московского независимого института международного права, 1997. - 832 с.
23 Берг Д.С., Кирьянов В.И. Союз ради мира: к тридцатилетию Варшавского Договора. - JL: Лениниздат, 1985. - 64 с.
24 Международное право. Словарь-справочник / Под общ. ред. академика МАИ, д.ю.н. В.Н.Трофимова. - М.: ИНФРА-М, 1997. - 368 с.
25 Пядышев Б. Военные аспекты международной безопасности //Международная жизнь. - 1996. - № 7. - С. 88-97
26 Пушков A.K. Расширение НАТО: Российская перспектива // Научно- исследовательский институт национальной безопасности.- 1997. - №3. -С.38-40
27 Казанцев Б.Б. Очевидный силовой крен НАТО // "Международная жизнь", 1999. - №6. - С.54-56
28 Солана Х. Решающий момент для НАТО: решение вашингтонского саммита и кризис в Косово. // Вестник НАТО. - 1999. - С.4-6.
29 Партнерства ради мира: Рамочный документ НАТО., Брюссель, 10 января 1994 года // Интернет ресурс: http://nato.w-europe.org
30 NATO: Partnership for Peace/ Generic Crisis Management Handbook. NATO: Council Operations and Exercise Committee. - 1997. - 18-19р. // Интернет ресурс: http://www.nato.int
31 NATO Partnership for Peace. - Brussels: NATO Office of information and Press, 10th January 1994. - 1-5 р. // Интернет ресурс: http://www.nato.int
32 Бакланов А. Средиземноморские диалоги НАТО // Международная жизнь. - 2000. - №2. - С.59-61
33 Михайлов В. Постоянное соединение ОВМС НАТО на Средиземном море // Зарубежное военное обозрение. - 2001. - №9. - С.45-46
34 Лукин В. Чечня, коррупция, Косово, НАТО и другие проблемы на предвыборном фоне // Международная жизнь. - 1999. - №11. - С.12-18
35 Lambeth B.S. NATO’s Air War for Kosovo: A Strategic and Operational Assessment. - 2001. - 276 p.
36 Лаумулин М.Т. Центральная Азия в зарубежной политологии и мировой геополитике. Том II: Внешняя политика и стратегия США на современном этапе и Центральная Азия. - Алматы: КИСИ при Президенте РК, 2006. - 348 с.
37 Катранис А. Роль НАТО в Центральной Азии // Центральня Азия и Кавказ. - 2005. - №5. - С.42-52
38 Арзамакова Т. Будущее НАТО: глобальный альянс? // Европейская безопасность: события, оценки, прогнозы. - 2005. - №15. - С.5-9
39 Кокеев М. НАТО между прошлым и будущим // Россия в глобальной политике. - 2007. - Т5. - №1. - С.228-230 // Интернет ресурс: http://www.globalaffairs.ru
40 Алексеев А.П. НАТО на путях трансформации // Европейская безопасность: события, оценки, прогнозы: - 2003. - №9. - С.1-4
41 Арбатов А.Г. Расширение НАТО и национальные интересы России //Полития.Анализ.Хроника.Прогноз. - 2006. - №2. - Т41. - С.94-103
42 Бжезинский З. Великая шахматная доска. - М.: "Международные отношения", 1999. - 256 с.
43 Хамзаева А. Новая стратегия НАТО. Последствия для Центральной Азии // Казахстан и современный мир. - 2002. - №1. - С.85
44 Тоқаев Қ. Қазақстан Республикасының дипломатиясы. - Астана, 2001. -552 б.
45 Пузин И.Н. Межгосударственные связи стран НАТО : военно- экон.аспект. - М.: Международные отношения, 1979. - 255 с.
46 Алексеева А.В. Расширение НАТО на Восток: региональные и глобальные аспекты: Автореф. канд.дис.полит.наук. - СПб: СПГУ 2005. - 17 с.
47 Amanzholov Zh.V. The Republic of Kazakhstan and NATO: International legal aspects of Cooperation// Bulletin KSNU. Humanitarian series the third issue. - Almaty-Brussels, 2000. - 29 р.
48 Алдамжарова С. "НАТО-ның әріптестері неғұрлым көп болса, терроризмге қарсы күрес жүргізу соғұрлым оңай болмақ" // Заң газеті. - 2004. - №83(603), 20 қазан. - Б.5-6
49 Сембинов Б. Халықаралық әскери ынтымақтастық: басым бағьптар// Егемен Қазақстан. - 2004. - №297-298, 10 желтоқсан. - Б.2-3
50 Назарбаев Н. Сындарлы он жыл. - Атамұра, 2003. - 240 б.
51 Абдулпаттаев С. Қазақстанның Еуропа елдерімен қатынасы // Ақиқат. - 2004. - №10. - Б.25-28
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ ... ... ... ... ... ШАРТ ҰЙЫМЫ ҚЫЗМЕТІНІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚЫРЛАРЫ
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
«5B030200 –Халықаралық құқық» мамандығы бойынша
Алматы, 2014
Қазақстан Республикасы Білім және ... ... ... ... ұлттық университеті
Халықаралық құқық кафедрасы
«Қорғауға жіберілді»
Кафедра меңгерушіс
з.ғ.д.,профессор С. Ж. Айдарбаев
_____________________
ДИПЛОМ ... ... ... ШАРТ ... ҚЫЗМЕТІНІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ-
ҚҰҚЫҚТЫҚ ҚЫРЛАРЫ»
«5В030200 –Халықаралық құқық» мамандығы бойынша
Орындаған
4 курс студенті
Басымбеков А.Қ.
Ғылыми жетекші
аға ... ... ... ... ... ... құрылымы. Жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, тоғыз бөлімшеден,
қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... саны - ... ... ... ... Ұйымы, НАТО, Қазақстан ... ... мен ... ... ... мен ... Жұмыстың мақсаты тиісті халықаралық
шарттарды, доктриналарды зерттеп НАТО-ның құрылымы және ... ... ... ... Бұл мақсатқа жетуге ... ... ... ... саяси-әскери ұйым ретінде БҰҰ Жарғысына
сәйкестендіріп құрудың құқықтық шартын ... ... ... ... ... ... және ... құрылым жүйесіне мінездеме жасау және
құқықтық механизмін көрсету;
- НАТО-ның ... ... ... ... Еуропадағы қауіпсіздік
және тұрақтылықты халықаралық құқықтық ... ету ... ... ... ... ... Бағдарламасы НАТО-ға мүше емес
мемлекеттермен ынтымастықтықтың халықаралық құқықтық нысандарын анықтау;
- НАТО және Қазақстан Республикасы арасындагы екі ... ... ... ... ... бойынша кемшіліктерді
айқындау.
Қолданылған әдістер. Дипломдық жұмысты жазуда формальды-құқықтық,
салыстырмалы-құқықтық, ... ... ... ... ... ... қолданды.
Алынған нәтижелер және оларды тәжірибелік қолданылу. Бұл жұмыста НАТО
қызметі көпқырлылық тұрғысынан ... ... ... ... және оқу ... ... мүмкіндік береді ... ... ... ... арнайы пәндерден дәріс беру барысында
пайдалы болады.
РЕФЕРАТ
Обьем (структура) работы. Работа ... из ... трех ... ... заключения и списка использованных литератур.
Количество использованных источников - 51
Ключевые слова: Организация Объеденненных ... ... ... ... ... и ... стратегия.
Цели и задачи исследования. Целю работы является международно-правовой
анализ ... и ... НАТО ... ... ... и ... Для ... поставленной цели ставятся следующие
задачи:
- определение правовой природы НАТО– как международную ... ... ... ... ... ... в ... Уставу ООН;
- дать характеристику военной и политической структурной системе НАТО
и определит ее правовой механизм;
- определит ... ... ... ... ... в Европе - как основное направление деятельности НАТО;
- дать анализ договорно-правовым формам двухстореннного ... НАТО және ... ... и ... ... ... ... При написании дипломной работы ... ... ... ... методы и
метод синтеза.
Полученные результаты и их практическое использование. В данной работе
деятельность НАТО ... с ... ... ... ... применит при подготовке методических и учебных пособий, при ... по ... ... ... ... ( ... work. The work consists of an ... three
chapters, nine subsections , conclusion and bibliography.
Number of sources used – 51.
Keywords: Organization Obedennennyh Nations, NATO, ... ... and mission ... and objectives of the study. Purpose of the work is ... legal analysis of the ... and ... of NATO by
studying international treaties and ... To achieve this goal ... ... ... of the legal nature of NATO as an ... - ... ... by ... the ... of the ... in ... with the UN Charter;
- To characterize the political and military structure of NATO and the
system will detect the legal ... Provide a ... of ... law to ensure security ... in Europe - as the main activity of ... To analyze the ... forms of ... between NATO
dvuhstorennnogo zhane Rempubliki Kazakhstan and identify shortcomings ... methods used. When writing a thesis ... formal and ... legal, ... logical methods and the method of ... results obtained and their practical use. In this paper we analyzed ... of NATO storoon ... Research results can be applied ... ... of textbooks and manuals, studying at special courses ... Law ... ... ... АТЛАНТИКАЛЫҚ ШАРТ ҰЙЫМЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ... ... ... ... ... ... Ұлттар Ұйымының Жарғысы бойынша аймақтық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... Шарт Ұйымын құру туралы шарт және оның құрамы
БҰҰ-ның ... ... ... ... Варшава Шартының Ұйымы және КСРО-ң тіршіліктен қалғаннан ... ... Шарт ... Жаңа ... ... ҚАЗІРГІ ЗАМАН ТАЛАПТАРЫНА СӘЙКЕС ЕУРОПАДА ҚАУІПСІЗДІК ЖӘНЕ ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫ
ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДЕ СОЛТҮСТІК АТЛАНТИКАЛЫҚ ШАРТ ... ... ... ... ... Шарт ... «Бейбітшілік жолындағы
«Әріптестік» бағдарламасы және «Жерорта ... ... ... ... ... Атлантикалық Шарт Ұйымының бітімгершілік әрекеттерін
тәжірибеде ... ... ... ... ... және оны ... ... СОЛТҮСТІК АТЛАНТИКАЛЫҚ ШАРТ ҰЙЫМЫ – ... ... ... ДАМУ ҮРДІСТЕРІ ЖӘНЕ ОРТАЛЫҚ АЗИЯ МЕМЛЕКЕТТЕРІМЕН ӘРІПТЕСТІК
1. Солтүстік Атлантикалық Шарт ... ... ... ... ... қарай кеңею: Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, ... ... ... Азия ... ... бекіту мәселелері бойынша
Солтүстік Атлантикалық Шарт ... және ... ... ... жақты қатынастардың шарттық құқықтық формалары.............51
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.....................................60
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... МЕН ...... ... ...... жолындағы әріптестік» бағдарламасы
Бенилюкс елдері – Бельгия, Нидерланды, Люксембург мемлекеттері
БҰҰ – Біріккен ... ... ... – Социалистік мемлекеттердің 1955 жылы НАТО ұйымына қарсы
құрған әскери ұйымы
ЕАӘК (СЕАП) – Еуро Атлантикалық әріптестік кеңесі
ЕҚЫК (СБСЕ) – ... ... және ... ... ...... Атлантикалық Ынтымақтастық Кеңесі
ЕҚЫҰ – Еуропадағы Қауіпсіздік және ... ... ... – Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымы (North Atlantic Treaty
Organisation)
КСРО – Кеңестік ... ... ...... Азия ... ... – Ішкі Істер Министрлігі
ӘКТ – Әріптестіктің координациялау тобы
СДК – Косово үшін күштер
ИСАФ – Қауіпсіздікке ... ... ... – Тез ... ... ету күштері
ӘЖБ – Әріптестіктің жұмыс бағдарламасы
КІРІСПЕ
Тақырып өзектілігі. 1997ж. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... атындағы ел халқына жолдауында бекітілген негізгі
артықшылықтардың бірі ұлттық қауіпсіздік ... ... [1, 25 ... ... ... ... осы ұлттық қауіп-сіздікті
қамтамасыз ету, республиканың аймақтық халықаралық ... ... ... ... ... байланысты [2]. Осындай халықаралық
мекемелер арасында маңызды орынды Солтүстік Атлант Шарт ... ... North Atlantic Treaty ... ... ... өмір сүруінің 60 жылдық мерзімі бойы еуропалық қау-
іпсіздігінде маңызды роль ... ... ... ... ... ... блок ... құрылған НАТО және Вар-шава Шарт
ұйымы тіршіліктен қалғаннан кейін ... ... және ... ... ... ... ол ... таза әс-кери блоктан тиімді
әскери — саяси аймақтық қауіпсіздік ... ... ...... ... ... жалпы құндылықтар мен демо-кратиялық
институттарының әскери-саяси нәтижелі одағы болып табы-лады. Ол 1949 ж. ... ... ... ... қол қою ... ... ... 1991ж. Жаңа Стратегиялық Тұжырымдаманы ма-құлдау
Солтүстік Атлант Альянсін терендетіп ... ... шын ... ... және XX ғасырдың 90 ж. ... ... ...... ірге ... ... құқықтылық диалог негізінде арнайы және кең ... ... ... салу ... ҚР-сы үшін міндетті сыртқы саяси
артықшылықтың біріне арналды.
ҚР-сы және ... КСРО ... үшін ... ... қамтамасыз ету, бейбітшілікті орнату іс- шараларын жүргізу,
мүше-мемлекеттердің тиімді әскери күштерді ... және ... ... ... ерекше қызығушылықты корсетуде.
Одан бөлек, НАТО-мен теңқұқықтылық қатынастардың одан ары тереңдетілуі
ҚР-ң ұлттық қауіпсіздігінің қосымша кепілді ... ... ... ... шешілуінің қазіргі жағдайын бағалау. Қазақстанның
заң әдебиеттерінде НАТО-ң құрылымы және қызметінің халықаралық құқықтық
мәселелері ... ... аз ... Ең ... бұл ... ... ... және аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің ... ... ... ... жұмыстарда көрініс табады [3, 86
б.]. Олар НАТО-ң құрылу және ... ... ... - ... ... ... ... НАТО қызметінің талдап қорытындыланған
анализін ҚР-сы мен осы ұйыммен ... ... ... ... ... [4, 22 ... НАТО-ның құрылуынан бастап Альянстың құрылым және қызметіне заңды
және саяси баға ... ... ... - құқықтық ғылымға көз
аударсақ, жалпы және аймақтық қауіпсіздік жүйесінде альянстың ... және ұйым ... жеке ... - ... ... Зерттеу барысында И.И. Лукащук, В.П. Атаренков, Ю.Ф.Кузнецов,
О.Н.Быков, Д.С.Берг, В.И.Кирьянов, ... ... ... ... ... заңгерлерінің жұмыстары қолданылды. Осы жерде
меңгеретін жай, НАТО-ның құрылымы және ... ... ... де, бұл ... ... ... ыңғай бұл авторлардың
кемшіліктері болып саналады.
НАТО-ң Шығысқа кеңею саясатымен ... ... ... ... Б.Б.Казанцев, ІО.Б. Захаров, В.А. Плотников, Г.В.Морозов,
В.И.Азбукиннің жұмыстары қолданылды.
Дипломдық ... ... ... ... Айра Штраус секілді батыс
халықаралық қатынастар мамандарының және ... ... ... ... қолданылды.
Ірі еуропалық және американдық университеттерінің халықаралық құқық
заңгерлерінің ... оған коса НАТО ... ... қолдану
ерекше қызығушылық тудыруда. Оларға Зинн Говард, Рональд Каглер, Риччард
Ларраби, Фрэнк Стивенс, ... ... ... ... ... ... заңгерлерінің жұмыстары қолданылды.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы және тәжірибелік маңызы. ... ... заң ... ғылыми жаңалық критерийіне толық жауап береді деп
ойлаймыз. Жұмыстың ғылыми жаңалығы, бірінші кезекте, ... ... ... ... ... ... ... жасалған түйіндер мен
қорытынды ойлар, ғылыми-тәжірибелік нәтижелер, құқыққолдану тәжірибесі
бойынша жасалған ... да ... ... ... ... ... ... барысында жасалған ғылыми қорытындылар мен түйінді ойлар,
авторлық идеялар мен ұсыныстар халықаралық құқықтың өзекті ... ... ... пен ... ... ... байланысты
туындаған мәселелерді шешу кезінде көмекші құрал ретінде мамандар тарапынан
сұранысқа ие ... деп ... ... және ... ... ... ... халықаралық
шарттар мен құжаттаманы, заң актілерін, оған қоса ... ... ... ... ... және ... халықаралық құқықтық
жағдайына анализ беру. Бұл ... мына ... ... ... қол ... халықаралық аймақтық қауіпсіздік ұйымы ретінде БҰҰ Жарғысына
сәйкестендіріп құрудың құқықтық шартымен негіздеуді ... ... ... ... ... ... БҰҰ Жарғысының ережелеріне сәйкестікке
жинақталған теориялық ... ... ... және БҰҰ ... ... бейбітшілікті және қауіпсіздікті қолдау үстінде НАТО-ға ... ... мен ... ... ... ... саяси және әскери құрылым жүйесіне мінездеме жасау және
құқықтық механизмін ... ... ... ... ... ... ... және тұрақтылықты халықаралық құқықтық қамтамасыз ету
шеңберінде анықтау.
5.НАТО-ның Жаңа Стратегиялық ... ... ... ... оған анализ жасау.
6. «Бейбітшілік жолындағы әріптестік" Бағдарламасы ... мүше ... ... ... ... формаларын бақылау және
анықтау.
7.НАТО және Қазақстан Республикасы арасындагы екі ... ... - ... ... анализге салу және ынтымақтастықты тереңдету
мәселері бойынша жетіспеушіліктерді айқындау және ұсыныстарды негіздеу.
Зерттеудің ... және ... ... ... заң ... НАТО-ң құрылымы және қызметінің халықаралық құқықтық ... ... ... пәні ... ... және ... ... халықаралық
аспектісі, оған қоса Қазақстан Республикасы мен НАТО ... ... ... табылады.
Жұмыстың теориялық және әдістемелік негізі. Диплом жұмысының зерттеу
методологиясының негізін кеңестік, ресейлік, қазақ және батыс ... ... ... ... ... ... және
тәжірибелік барлық ережелер және ... ... және ... ... ... ... және ... мазмұны мен заңды
табиғатының анализінде заң актілер, ... ... ... және ... ... ... ... алынған
құжаттар қолданылды. Бұл материалдар, оқулықтар, ... ... ішкі ... ... ... ... ... және бітіру
жұмысының мәселелері бойынша өзімнің ой ... ... ... көмек
көрсетті.
Жұмыстың құрылымы мен көлемі. Жұмыс ... үш ... ... ... және ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
Диплом жұмысын көлемі 66 ... ... ... ... ШАРТ ... ... АЙМАҚТЫҚ
ҚАУІПСІЗДІК ҰЙЫМЫ РЕТІНДЕ ҚҰҚЫҚТЫҚ ТАБИҒАТЫ
1.1 БҰҰ Жарғысы бойынша аймақтық қауіпсіздік ұйымын құруда құқықтық
шарттар мен ... ж. он екі ... ... АҚІІІ, Бельгия, Канада, Дания,
Франция, Исландия, Италия, Люксембург, ... ... ... ... - ... ... ... Шарт Ұйымы КСРО-ның өсіп ... ... ... ... ретінде әскери-саяси блокты ұйымдастыруда
негіз болды. 1949 ж. 4 ... ... қол ... НАТО ... Кеңес
Одағы тарапынан басшылық қаупіне қарсы өзара қорғаныс және бірлескен
қауіпсіздік ескерілген. Суық ... ... ... АҚШ пен ... ... ... ... Ол кезде мемлекеттердің көпшілігі ... ... ... ... ... ... ... бірнеше жыл бұрын АҚІІІ ... ... және ... ... ... ... ... әлемге бағытталған екі мемлекетті біріктіретін қағидалар
Декларациясын жариялаған. Бұл ... ... ... ... атаумен
танымал. Онда ... ... ... үміт ... егеменді тәуелсіздігін құрметтеу және олардың өздерін
анықтауға құқықтарына сүйенетін. ... ... ... ... Бір жыл ... ... олар Атлантикалық хартияның бір жылдығын
тойлап бостандық және ... ... ... кор және ... «Біріккен Ұлттар» Одағының тұжырымдамасын ұсынды. 1945ж қазанда
БҰҰ Жарғысына қол ... ... ... ойы ... ... және мағынасына
ие болды.
Батыс Еуропалық және Солтүстік Америкалық мемлекеттердің әскери — саяси
бірігуі нәтижесінде НАТО-ның құрылуына Батыс әдебиеттерінде ... ... ... ... ... ... Ең ... мұндай
оқиғаларға Шығыс Пруссияда Кеңес Әскери күштерінің Солтүстік ... ... қоса ... ... ... қосымша күштердің қайта топтастырылуы
және жандандырылуы ... ... ... ... ... Норвегия,
Греция, Түркия және басқа Батыс Еуропалық ... ... ... ... ... ж. ... ... және сол жылы сәуірде басталған
Берлиннің заңсыз қоршалу оқиғасы қосылды. 1948 ж. ... бес ... ...... ... Люксембург, Нидерланд және
Франция — Брюссель шартына қол қоюмен ... ... ... құруға
ниеттерін білдірді және осылайша өздерінің идеологиялық, саяси және әскери
қауіпсіздігіне тойтарыс беруге байланыстарын ... [5, 12 ... ... ... ... ... ... пен
қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі өзара қарым-қатынас мәселесі, соғыстан
кейінгі кезеңде халықаралық қатынастарды ... ... ... ... тәжірибесі көрсеткендей, осындай қиын мәселе ... ... ... ... ... шешіледі. Басшылықты қақпайлау үшін
жеткілікті құқықтар мен тәсілдері болмаған ... ... ... ... ету ... ... ... бірлескен
қауіпсіздікті ұйымдастыру жолымен шешімін табатын (Шығыс Пактісі, КСРО,
Ұлыбритания және Франция арасында өзара көмек ... ... және ... ... пактілерінің желісін құру тек Ұлттар Лигасы статуты
шеңберінде ғана қосымша кепіл бола ... ... ... қауіпсіздікті
қамтамасыз ету құралы бола алатын. Бірақта, мәселе Ұлттар Лигасы шеңберінде
емес, бәріне ортақ және ... ... ... ... ... ұйымды құруда формалар мен тәсілдерді үйлестірумен байланысты
болатын. Бұл мәселеге жалпыға ортақ бейбітшілік пен қауіпсіздікті ... де жаңа ... ... үшін ... ... билікке ие
болу кіреді. Халықаралық бейбітшілікті қолдау кезінде осы ... ... ... әлемдік ұйымға жүктелуі тиіс.
Бейбітшілікті қорғау және халықаралық қауіпсіздікті ... ... ... құру ... ... ... коалицияға қатысушылар арасында
жүргізілген келісімдер кезінде еуропалық және қауіпсіздік арасындағы өзара
қарым - ... ... ... ... ... Бұл ... қажеттілігі
Еуропада мемлекеттер арасында өзара көмек көрсету ... шарт ... ... ... бір болғандығында көрініс тапқан.
Гитлерге қарсы коалицияға қатысушы ... ... ... ... ... ... қарым - қатынас мәселелеріне
кірісетін алғашқы ұстанған ойлары түйіспеді. Жекелеп айтқанда, КСРО-ның ... оның ... ... ... ... ... ... әлемнің бейбітшілікті жайластырушылығы және өзара көмек көрсету
туралы ... ... ... ... ... ... қажет деген
пікірді ұстанған.
Ал, Теодор Рузвельт әкімшілігі БҰҰ құрылуымен өзара көмек көрсету және
бейбітшілікті қорғау туралы ... өз ... ... бұл ... ... АҚШ, ... Ұлыбритания және Қытайға жатуы тиіс деген
ойда болатын (4 полицейлік тұжырымдамасы). Уинстон ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік ұйымын құру керек
деген ойды ... [6, 137 ... ... 1943 ж. 19-30 ... ... КСРО, АҚШ және Ұлыбритания
сыртқы істер министрлері конференциясында қарастырылған. ... ұйым ... ... төрт мемлекеттің жалпыға ортақ
қауіпсіздік ... ... ... орын табады [7, 43 б.].
Декларацияда соғыстан кейінгі ... және ... ... ... ... етілуіне аса үлкен назар ... ... ... мүше ... үлкен-кішілі бейбітшілік сүйер барлық
мемлекеттердің егеменді ... ... ... халықаралық
ұйымдарды құру қажеттілігі сезінді (4 пункт).
Онда жалпыға ортақ қауіпсіздік жүйесі құрылмағанға дейін Төрт ... ... және ... ... ... ... ... БҰҰ-на мүше-мемлекеттермен ұлттар қоғамдастығының бірлесіп әрекет
ету мақсатымен халықаралық бейбітшілік және қауіпсіздікті қолдау үшін ... орын ... (5п.) [5, 31 ... конференциясы шешімдерінде ең алғаш рет бастаушы әлемдік
державалардың бейбітшілік және ... ... ... ... ... ... ой ... болды. Нәтижесінде Декларацияның
бесінші пункті шарттық-құқықтық ... БҰҰ ... ... (106 ... ... халықаралық құқық нормасының күшіне ие болды. Бұл халықаралық
қауіпсіздік мәселесін шешуде жаңа әдістеме болып қалыптасты.
Ол ... ... ... ... ... ... ... тең құқықтары мен міндеттемелерінің кемшіліктерін жойды. БҰҰ
Жарғысының ... БҰҰ ... ... ... бейбітшілік пен
қауіпсіздікті ... ... және ... ... ... түрлі аудандарында қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... — Оке, Ялта және ... өткір пікір тартысында талқыланды. Думбартон — ... ... (21 ... ... 1944 ж.) ... басты шешім
1940-1944 ж.ж. арасында одақтастар арасында жасалған ... ... ... ... айтыс-тартысы Қауіпсіздік Кеңесінің
халықаралық және аймақтық қауіпсіздік басты мәселелері жөнінде ... ... ... қатысты болды. Бұл мәселенің шешімі 1945
ж. 4-5 ақпанда өткен Қырым конференциясында ... ... ... ... ... ... сайлау тәртібі туралы ережелерінде орын
алды. Сонда да, Думбартон — Оке Конференциясында аймақтық келісімдер туралы
шешім Ұлыбритания және ... ... ... ... ... ... жол ... [7, 45 б.].
1945 ж. 25 сәуір — 26 маусым ... ... ... БҰҰ ... ... жаңа халықаралық ұйымның пайда болғандығы
туралы түбегейлі шешім шығарылды. Конференцияда ... ... ... пен ... мәселелері, әсіресе Еуропадағы
Қауіпсіздік Кеңесі қызметі және аймақтық келісімдер ... ... ... ... [8, 89 б.].
Қауіпсіздік Кеңесі қызметімен аймақтық келісімдер іс-әрекеттерінің
қарым-қатынасының мәселесін ... ... БҰҰ ... ... (52-54 б.б.) ... Өзін-өзі қорғауға құқықты тұжырымдау бойынша
ұзақ ... ... ... ... ... ... және ... қолдау және БҰҰ Жарғысының 52-53 б.б.
берілген аймақ ... ... ... ... ету - ... ... қағидасы пайда болды.
БҰҰ Жарғысы тұйық әскери-саяси блоктарды құру үшін қандай да құқықтық
негіздерді шектеген. БҰҰ Жарғысын ... ... ... ... ... ... Жарғыны құрушылар теистке бөлінген одақтар және
блоктардың құрылу қаупін төмендету үшін құқықтық ... ... ... ... ... ... одақтар үшін
орынның болмауы тиіс» - деп жазады Бентвич және ... [6, 139 ... ... ... ... ету ... ... халықаралық
бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау және нығайту құралы ретінде құрылған.
БҰҰ ... ... ... ... ... ... соғысты түбінен жою; адамның негізгі ... ... ... ... ... арттыру; кең бостандықта өмір шарттарын жақсарту
және әлеуметтік прогресске жәрдем беру. Осы ... үш ... ... ... ... ... ... көршілер секілді өмір сүру;
халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті ... үшін ... ... ... ... ... үшін қолдануға қағидалар мен ... ... ... қамтамасыз ету [9, 207 б.]. БҰҰ Жарғысына сәйкес
жалпыға ортақ бейбітшілік пен ... ... ... ... ... мен ... ... Бас Ассамблея және Қауіпсіздік
Кеңесімен жүзеге ... ... ... ... ... ... бөлек БҰҰ Жарғысы
халықаралық бейбітшілікті қолдайтын аймақтық жүйелерді құру ... ... ... ... ... пен ... мәселелерді шешуге арналған аймақтық келісімдерді және органдардың
бар болуына кедергі жасамайды және олардың ... БҰҰ ... мен ... ... болу шартымен аймақтық әрекеттер
үшін лайықты болулары тиіс» [10, 26 б.].
БҰҰ ... ... ... мен аймақтық келісімдер мен органдар
арасында өзара қарым-қатынасты ... ... ... ... мен ... жергілікті дауды Қауіпсіздік ... ... ... ... шешуге өз күштерін салулары тиіс.
Ал, Қауіпсіздік Кеңесіне өз бастамасы немесе ... ... ... ... мен ... ... ... түрде шешуді
жүзеге асыруды ынталандырулары тиіс.
Қауіпсіздік Кеңесі мұндай аймақтық келісімдер немесе органдары өзінің
басшылығында ... ... ... ... ... ... ... органда Қауіпсіздік Кеңесінің өкілдігінің сенімі болмай мәжбүрлеу
шараларын орындай алмайды [11, 185 б.]. ... ... ... аймақтық келісім немесе ұйымдар БҰҰ-ң қолғанат ... ... ... ... БҰҰ ... ... Кеңесі
компетенциясы мен аймақтық ұйымдар арасында басқыншылықты алдын-алудың
бұлтартпау шараларын қолдану мәселесі ... шек ... 51 бабы ... шаралары Қауіпсіздік Кеңесінің басшылығында
немесе тапсырмасы бойынша жүзеге асырылады.
Жарғының 51 және 53 баптарының ... ... бар. ... және ұйымдарға мүше-мемлекеттер жеке-дара және ... ... ... ... ... ... ... бейбітшілік
және қауіпсіздікті қолдауға қажетті шараларды қолданбағанша дейін әскери
шабуылға қақпайлау мақсатында бұлтартпау шараларын қолдана ... [12, ... ... БҰҰ ... ... ... жүйесіне қатысушыларға
басқыншылыққа қарсы ұжымдасқан қорғанысқа алдын ала келісімге отыруға тиім
салынбаған.
БҰҰ-ң Жарғысы аймақтық келісімге отырған ... ... ... ... ... шешумен шектейді ( 52 б. Зт.) және ... ... ... ... ... шешу ... БҰҰ ... тиісті
ережелеріне қайшы болмауы тиіс.
Осылайша, БҰҰ-ң Жарғысының ережелері Еуропада халықаралық ... қол ... ... ... жүйелерін құрудың тікелей
негізі болды [13, 224 б.].
1.2 Солтүстік Атлантикалық Шарт ... құру ... шарт және ... ... ... ... ... анализі
АҚШ Президенті және оның жақын қызметкерлері НАТО-ны 1947 ж. қыркүйекте
Рио де ... ... ... ... салыстырды. Ол туралы Трумэн өзінің
президенттігінің екінші мерзімі басталуына байланысты сөз сөйлеуінде ... ... ... ... бар: «Рио де ... шартында бір америкалық
мемлекетке шабуыл, барлық ... ... ... жасау деп
қарастырылған». Алайда 1947 ж. 2 қыркүйек Рио де Жанейрода қабылданған ... ж. 4 ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар.
1947 ж. америкалық мемлекеттер шарты оның ... ... ... ... түсу ... пайда болған жағдайда дереу кеңес ... ... ... ... ... ... күш қолдануда
қатысуға міндетті емес. Қатысушының өзі соғысып не соғыспайтынын шешеді
[14, 30 ... ... ... ... ... НАТО ... ... 51-бабында «БҰҰ-ң мүшесіне шабуыл ... ... ... ... ... ... сілтеме текке деп саналды. Олар бұл
баптың бір мемлекеттің басқа бір ... ... ... ... да, қарулы күштерін орналастыруға құқық бермейді [15, 14
б.].
АҚШ Конгрессінің Республикалық Партиясының көшбастаушысы-сенатор Тафт,
НАТО-ң құрылуы БҰҰ қағидаларын ... ... ... ... ... ... БҰҰ Жарғысына бүтіндей ... БҰҰ ... ... ... ... қысқартуды көздесе, ал Атлантикалық
Пакт халықаралық бейбітшілікті құқық және әділеттілік көмегімен қамтамасыз
ету әрекеттерінің ... ... Ол ... екі ... ... ... Еуропада қауіпсіздікті қамтамасыз етуді қиындатып, аймаққа
тұрақсыздықты әкеледі. Бұл шарт қаруландырудың жарысын білдіреді. ... ... ... ... ... соқтырған» [14, 30 б.].
1949 ж. 29 қаңтарда НАТО ... қол қою ... ... ... ... ... қатысты КСРО-ның Сыртқы ... ... ... Бұл ... ... ... ... социалистік мемлекеттерге қарсы жаңа соғыстың өршуіне бағытталған
сыртқы саясат құралы болып табылады және Пакттің ... БҰҰ ... ... «жеке-дара және ұжымдасқан қорғаныс құқығына» әскери-
құқықтық мақсаттағы ... ... ... ие» - деп ... [16, ... ... ... мамандары көзқарастары бойынша НАТО-ң
құрылуы БҰҰ Жарғысының 52-бабына сәйкес емес [17, 11 б.]. Ал, ... ... ... НАТО ... ету зонасына еуропалық және солтүстік
америкалық мемлекеттер территориялары, Францияның ... ... ... Рак тропигінің сулары кіреді деп көрсетеді. Алайда, бұл
мемлекеттер мен ... ... БҰҰ ... тиісті ережелері
талап ететін ешқандай аймақты құрамайды. Сонда Греция және ... ... ... ... кіргені ме? «Бұл шартты ережелердің
шығарылуы 1949 ж. НАТО Шартының ережелері БҰҰ Жарғысының VIII ... ... ... ... ... ... ... айғақты
дәлелдеуде».
Жарғының VIII Тарауының мазмұнында нақ осы ... ... ... ... түсініктеме жолымен жасалғандығы туралы
айтады. Мұндай ... 1969 ж. ... шарт ... туралы Вена
Конвенциясының 31-бабымен тыйым салынған. Онда ... адал ... ... ... түсінілуі тиіс' деген норма бар.
Осылайша, қандай да бір аймақтық қауіпсіздік ұйымына дәл географиялық
аймақтың барлық мемлекеттері мүше бола ... ... ... аймақтық ұйым
басқаларға қауіп төндіретін тұйық топқа немесе әскери-саяси блокқа айналуы
мүмкін [3, 87 ... ... мен ... мүше болу ... ең ... жалпылай
еуропалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесіне ... және ... ... ... мүше ... ұллтық мүдделерін қамтиды.
Аймақтық қауіпсіздік ұйымдарының қызметі үшін қағидалық маңызға олардың
халықаралық бейбітшілік пен ... ... ... БҰҰ ... ... жағдайы ие. БҰҰ Жарғысы аймақтық ұйымдар ... ... ... ... ... ... үшін ... қатынастар өзара байлынысты болулары тиіс. Осы мағынада БҰҰ
Жарғысының 54-бабына сәйкес Қауіпсіздік Кеңесі ... ... ... ... ... тек ... асырылған халықаралық
келісімдер ғана ... ... ... ... ... ... ... толығымен хабардар болуы тиіс [18].
НАТО Шартының 5-бабында «қандай да бір қарулы ... және ... ... ... ... ... дереу жеткізіледі» - деп
айтылған. Алайда бұл ... Жаңа ... ... НАТО ... Кеңесі арасындағы әрекеттер туралы айтылмаған. Осы ... ... ... 5 бабындағы міндеттемеден НАТО-ң шегінуі көрініс
табады [19]. Алдында көрсетілген норманың болмауы БҰҰ ... 54 ... ... және НАТО ... ... қайшылығы туралы айтылады. Мысал
ретінде, 1995 ж. Босния және Герцеговинада қақтығысты шешу туралы ... ... ... ... әскери мәселелері туралы келісімдерін
келтіруге болады. Алайда оларда БҰҰ ... VII және VIII ... ... және ... Кеңесінің 1995 ж. 15 желтоқсандағы 1031
(1995) резолюциясында Босния және Герцовинада операцияларды жүргізу ... ... ... тапты. Олардың орындалуын бақылау НАТО-ға
түгелдей өтті [20, 513б.]. ... ... ... ... ... ... мандатын НАТО-ға берді. Ресей заң ... ... ... ... ... Дәл осы ... ... тәжірибесі қарулы
күштерді қолдану арқылы бейбітшілікті орнатумен ... ... ... ... БҰҰ ... 53 б. ... НАТО аймақтық ұйымдарға
жатқызылды. Алайда АҚШ ... және ... БҰҰ ... 51 б. ... ... сипатта есептейді. Қауіпсіздік Кеңесі бұлтартпау шаралары
БҰҰ жарғысына ... не өзі ... ... ... ... ... жүзеге
асырады. Осыдан аймақтық ұйымдардың бұлтартпау шараларын Қауіпсіздік Кеңесі
өкілеттігі ... ... ... да ... ... БҰҰ Жарғысы бойынша Қауіпсіздік Кеңесі өзінің
жұмысын аймақтық немесе қорғаныс ұйымына жүктемейді. ... ұйым ... ... ... қарым қатынастағы халықаралық бейбітшілік және
қауіпсіздікті қолдау мәселелермен айналысуы тиіс. Ал ... ... ... тиісті күресіп жатқан тараптар көп ұлтты күштерді
құру және басқаруда НАТО-ға сүйенеді. ... ... ... НАТО-ң БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Мандатысыз әрекет ... ... ... ... ... Одан ... ... қарсы операция
қарулы шабуыл деп бағаланып, НАТО-ң әскери операция өткізуі Қауіпсіздік
Кеңесі бақылауы ... шығу ... деп ... Бұл ... ... 5 б. ... келді [21, 35 б.]. БҰҰ-ң 103 б. БҰҰ-на мүше
мемлекеттердің ... ... ... ... ... басым болды [18]. НАТО өзінің әрекет ету зонасын кеңейту
мақсатында 1991 ж. қарашада ... НАТО ... ... ... ... Тұжырымдама ережелерінде БҰҰ және барлық ... ... ... ... ... ... НАТО мүше-мемлекеттер арасындағы шарт негізінде өз еркімен
жария түрде талқылау және тиісті парламенттік процесі нәтижесінде құрылған.
Шарт ... БҰҰ ... ... жеке ... ... ... Өз ... ұжымдасқан қауіпсіздік жүйесіне
қатысты тәуекелді алу, түскен пайданы ... ... және ... халықаралық міндеттемеден тыйылуды талап етеді.
НАТО-ң құрылу заңдылығына тиісті ... ... ... ... ... пен ... қолдауға байланысты барлық
қағидалар мен ... ... ... ж. 4 сәуірде 12 мүше-мемлекеттің Солтүстік Атлант Шартына қол ... ... ... кезеңде құрылған ең алғаш халықаралық ұйым ... ... ... ... ... аймағында тұрақтылық
және ауқаттылыққа себеп болу» мақсаты көзделген [22, 294 ... ... ... ... ... КСРО 1955 ж. 5 маусым ... ... ... ... ... Оған мүше ... Албания (1962 ж.
бастап Саяси Кеңес беру комитеті, 1969 ж. ... ... ... Венгрия, ГДР, Польша, Румыния, КСРО және Чехословакия кірді [23,
5 б.].
Екінші ... ... ... ... ... Кеңес әскерлері
қалып, психологиялық фондын құрды. 1949 ж. ... ... ... ... ... ... КСРО, Болгария, Венгрия, Польша, Румыния және
Чехословакия кірді.
НАТО-ға ... ... ... Варшава Шарт ұйымы БҰҰ Жарғысына
бүтіндей сәйкестікте құрылған. Ең бірінші ... ... ету ... ... БҰҰ ... 51 б. ... ... жасауында негіз
болды. Үшіншіден «Бейбітшілік үшін күрес» ережелері Варшава Шарт ... ... ... ... ... ... орын ... Жарғысының нормаларымен сәйкестік болып жатса да Варшава Шарты
Қарусыздану саласында немесе бейбітшілік үшін күрес саласында ... ... ... ... ... ... кернеуге соқтырды.
Қайткенде де, ... Шарт ... 40 жыл бойы ... ... ... ... ... қол қойған мемлекеттер барлық халықтар мен
үкіметтермен ... өмір ... ... ... ... ... ... үшін өздерінің жігерлерін табандылықпен көрсетті.
Ең алдымен Ұйымның Шарты және БҰҰ ... ... ... пен ... ... ... НАТО ... және міндеттемелерінің арақатынастарының анализі Альянстың
зандылық мәселесінің ... ... ... ... ... БҰҰ ... сәйкестік мәселесі басым мәнге ие.
Бірінші ... НАТО ... ... ... БҰҰ ... сәйкес
«Халықаралық бейбітшілік, қауіпсіздік және әділеттілікке ... ... ... ... бола ... дауды бейбіт жолмен шешу, сонымен
қатар БҰҰ-ң мақсаттарына ... ... ... да бір күш ... ... ... ... қолдану». Екінші бап ... ... ... ... ... қол жеткізу арқылы
бейбітшілік пен достықтың халықаралық қатынастарының кейінгі ... және ... ... тұрмыс жағдайын жасау. «Келіскен
тараптар өздерінің халықаралық экономикалық ... ... ... және ... ... ... дамуына себепші
болады».
Берілген баптар жалпы негізгі және ұйым қызметінің негізгі ... ... ... екінші бап 1-тармағының Солтүстік Атлант
Шартындағы 1-ші ... ... ... ... міндетін бекіту,
халықаралық бейбітшілік, қауіпсіздік және ... ... ... ... барлық халықаралық дауларды шешу болып табылады.
3 және 4 - баптар Шарттың ... ... ... ... ... және ... күреске потенциялын қолдау және ... ... ... саяси тәуелсіздігіне және қауіпсіздігіне
қауіп төндірген жағдайда бір-бірімен кеңесу және ақылдасуды еркіне жібереді
[22, 294 б.]. Бұл ... БҰҰ ... 11-б. ... ... ... сәйкес «БҰҰ Бас Ассамблеясының қарулану мәселелерін қарастыруға
және реттеуге ... ал осы ... 3 ... ... ... ... шамасын дамыту» ережелері халықаралық ... ... үшін ... ... төндіреді [10, 17 б.].
Солтүстік Атлант Шартының 5-бабының қызық жері: «Еуропада немесе
Солтүстік ... ... ... ... ... ... қарулы
шабуыл олардың барлығына жасалған шабуыл ретінде қарастырылады және ... ... ... ... ... ұжымдасқан өзін-өзін
қорғауды жүзеге асыру мақсатында зардап ... ... ... ... Атлант аймақтарында қауіпсіздікті қайта құру және қамтамасыз ету
үшін қарулы күш ... ... [22, 294 ... осындай қарулы шабуыл және оның нәтижесінде әрекет етілген
шараларды Қауіпсіздік Кеңесіне ... ... Бұл ... ... халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қайта құру және қорғау
үшін шара қолданғанда тоқтатылады.
Бұдан бөлек ... ... ... 5-ші бабы БҰҰ ... ... 53-бабының 1-тармағына қайшы. «Қауіпсіздік Кеңесінің өкілеттігі болмай
аймақтық келісімдер немесе ... ... ... ... ... БҰҰ ... ... тек қана тапсырмасын немесе
басшылығында аймақтық ұйымдар бұлтартпау шараларын қолдана алады» және ... ... ... ... пен ... ... қолданылған шараларын ғана емес, сонымен ... ... ... хабарлауы тиіс [24, 280 б.].
Солтүстік Атлант Шартының 6-бабы 5-бапқа қосымша ... ... ... ... ... шабуыл анықтамасына:
• Еуропадағы немесе Солтүстік Америкадағы, Францияның Алжир департаментіне,
Түркия, келіскен тараптардың территориясына немесе Рак ... ... ... ... ... ... ... юрисдикциясындағы аралдарға;
• Жерорта теңізі немесе Рак тропигінің Солтүстік зонасында ... сол зона ... ... ... ... бөлігіндегі қарулы
күштерге, кемелерге немесе ұшу кемелеріне ... ... ... бұл шарт ... ... немесе міндеттерін алып
тастамайды және өзгертпейді. БҰҰ-ға сәйкестіктегі шарт ... ... ... және ... ... ... ... арнайы орган — НАТО Кеңесі құрады. Ол барлық ... ... Ал, АҚШ ... сақтаушысы және сенілген тұлғасы екендігі ... 11 - ... ... АҚШ-ң ұйым ішінде қолбасшы ... ... ... деп санайды. 10-бапқа сәйкес АҚШ НАТО-ға ... ... ... ... of accession) жинайды.
Ниеттенген мемлекет еуропалық болуы тиіс және АҚШ дереу басқа одақтастарына
ол туралы хабар жібереді [22, 294 ... - бап ... ... қол ... 10 жылдан кейін Шартты
бейбітшілік және қауіпсіздік байланысты аймақтық келісімдердің ... ... ... ... ... ... ескере отырып, шартты
өзгертуге құқық берген.
Осылайша, БҰҰ ... ... ... ... үшін екі ... Бірінші - БҰҰ Жарғысы Солтүстік Атлант Альянсының құқықтық базасын
қамтамасыз етеді. Екіншіден - БҰҰ-ң ... ... ... ... ... ... анықталды. Бұл екі іргелі қағида
Солтүстік Атлант Шартында жазылған.
1.3 Варшава Шартының ұйымы және ... ... ... ... ... Шарт ... Жаңа ... Тұжырымдамасының
мазмұны
1989 ж. 4 сәуірде НАТО өзінің Солтүстік Атлант Шартына қол қойғанының
50 жылдық мерейтойын тойлады . Бұл ... ... және ... ... және
халықаралық қатынастарды жалпы қатынастарда Қауіпсіздік жағдайындағы елеулі
өзгерістермен тұспа-тұс түсті. «Суық соғыс» кезеңінде Еуропада ... ... ... және мүше-мемлекеттердің ұжымдасқан қорғанысын және
жалпы қауіпсіздік негізін ... ... ... ... ... және бостандықтың кепілі болды. Және бұл оқиға ... екі ... ... ... ... ... Атлант
Шартына сәйкес ол өзінің басты жұмысын атқарып, оған қосымша жаңа мақсаттар
пайда ... ... ... ... ... жалпы демократиялық
құндылықтарға негізделген тұрақтылықтың дамуы, адам құқықтарын орындау және
Еуропада заңның ... ... ... ... ... түбі 20 ғ. 60-70 жж. орын ... ... ие. Олар 1967 ж. желтоқсанда Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... жатқан қорғаныс
саясатының жеткілікті деңгейін қолдау және Шығыс және Батыс арасындағы
қатынастардың кернеуін ... ... 1969 ж. ФРГ ... ... ... «шығыс саясатын» жүргізуі. Ол бойынша Шығыс Еуропа ... ... ... ішкі саясат және сыртқы қатынастар саласында
олардың үкіметтерімен позитивті қатынастарды орнату; және 1975 ж. ... ... ... ... ... Адам ... ... жаңа нормалар орнатылып Шығыс және Батыс арасында сенімділікті
бекіту шаралары ... ж. ... ... 1979 ж. ... ... қарулану және ядролық
қаруларды бақылау жөніндегі екіжақты шешімнен ... ... ... ... ... ... және 1987 ж. 8 ... Шартының қабылдануы нәтижесінде ғаламдық негізде американдық және
кеңестік орта және кіші ұзақтықтағы ... ... ... ... ж. желтоқсанда Ауғаныстанға кеңестердің басып кіруі және 1989 ... ... ... ... 1985 ж. ... ... ... Бас Хатшысына орнығуы [22, 221 б.].
1989 ж. ... ... СБСЕ ... ... 23 ... ... әдеттегі қарулы күштерді қысқарту туралы Варшава Шартының
келісімін ... ... ... ... 1989 ж. ... ... НАТО-ның жоғарғы деңгейде өткізілген басқосу ерекше маңызға ие.
Солтүстік ... ... ... ... ... екі маңызды құжат
жарияланды. Одақтың 40 жылдығына орай ... және ... ... ... пайда болды.
Декларацияда ұстап тұратын күреске жарамды және ... ... ... ... және АҚШ президенті Джордж Буштың қаруларды бақылауға
көмек көрсету ниеті білдірілген. Олар: а) Еуропада әдеттегі қарулы күштерді
қысқарту туралы ... ... ... ... ... жылдамдату; б)
әдеттегі қарулы күштердің қосымша категорияларын елеулі қысқарту және ... және КСРО өз ... тыс ... ... елеулі
қысқартылуы.
Жоғарғы деңгейдегі басқосуда қабылданған Декларацияда Шығыс және Батыс
арасындағы ынтымақтастықты ұлғайту және маңызды ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдегі мақсаттарға қол жеткізу
шараларын ... ... ... [25, 88 б.]. ... келе-келе босататын Шығыс Еуропа мемлекеттеріне ... ... ... НАТО ... Шарт Ұйымының жіктелуіне көмек көрсету
ниетін білдіріп қана қоймай, осы мемлекеттерде демократиялық қозғалыстарды
қолға ... Бұл ... және ... ... жаңа кең ... ... ынтымақтастық туралы ұсыныстар пайда болды.
Осы кезеңде НАТО дағдарыстың пайда болу ... ... ... және ... ... ... ... беру негізін
қалай отырып, ғалам саясатында басты рольді ойнады. ... ... ... және барлық деңгейдегі байланыстарды кеңейту ... ... ... ... ... Одағы өз жұмысын атқарды [5,
70 б.].
1990 жылы ... ... ... ... ... ... көрсетілген мемлекеттер мен үкіметтер басшылары қауіпсіздік
саласындағы жаңа талаптарға және ... және ... ... ... сәйкес Солтүстік Атлант Одағының қайта құру туралы мәлімдеме жасалды.
Олар Кеңес Одағы мен Орталық және ... ... ... ... ... дипломатиялық байланыстарды орнату және ынтымақтастыққа
негізделген жаңа қатынастарды құру ... ... ... және ... ... ... ... мен өкілдеріне
Брюссельдегі НАТО штаб-пәтеріне сапар ... ... ... ... ... ... ... үнемі байланысты
орнатуды қол жеткізілді. НАТО-ның Бас Хатшысы Лондондық басқосудан ... ... ... Ол ... ... Одағының жаңа саяси
мүмкіндіктерді үйлесімді ... ... ... ж. ... ... Бірлескен Декларация және шабуыл жасау туралы
Міндеттемеге қол қойылды. Одан басқа ... ... ... ... ... Келісімге қол қойылып, Еуропа Қауіпсіздік және Ынтымақтастық
Кеңесінің «Жаңа Еуропа үшін Париж Хартиясын» ... мүше ... ... ... ... ... дұшпандық қатынастардың
тоқтатылуы туралы мәлімдеме жасалды. ЕҚЫК барлық мүше-мемлекеттердің осы
міндеттемеге қосылу туралы ... ... ... ... ... ... ... күштерді қысқарту
туралы ЕҚЫҰ Келісімінің ережелерін ... ... ... ... қосымша шаралар жөніндегі келіссөздерді жалғастырды. НАТО ішкі
деңгейдегі жаңа ... ... ... ... ... ж. ... НАТО мемлекеттері мен Үкімет басшылары қабылдаған
шешімдер негізінде НАТО мен Орталық және ... ... ... ... мен ... жылы ... ... құрылған
Солтүстік Атлант Ынтымақтастық Кеңесіне 1992 ж. ТМД-ң барлық мүшелері, ал
1992 ж. маусымда Грузия және Албания ... ... ... ... ... ашылуы 1991 ж. 20 желтоқсанда Кеңес Одағы өз тіршілігін
тоқтатқан кезде өтті. Тап осы ... ... 11 ... ... мүше ... ж. қарашада ынтымақтастық негізде қауіпсіздікті қамтамасыз етуде
жаңа әдістеме пайда болып Римде ... ... ... Солтүстік Атлант
Кеңесінің сессиясында Жаңа Стратегиялық ... ... [5, ... тұжырымдамада қауіпсіздіктің саяси, ... ... ... ... ... делінген. Осында құрылымдық және
институционалдық мәселелері маңызды рольге ие.
Осылайша, тұжырымдамада НАТО ... 2- және 4- б.б. ... ... ... ұзақ мерзімді мақсаттарға жету саяси шаралар және
қауіпсіздік саласындағы кең масштабты саясат ұсынылған. Бұл ... ... ... құру және алдында тұрған мақсаттарға жету ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі
тиіс.
Солтүстік Атлант Одағының Жаңа Стратегиялық Тұжырымдамасы 6 бөлімнен
тұрады. Бірінші бөлім - Кіріспеде суық ... ... ... ... ... ... Екінші бөлімде Альянстың өзгерген геосаяси
жағдайдағы негізгі мақсаттары белгіленген. ... ... ... кеңес жүргізу арқылы қақтығыстарды алдын-алу,
бейбітшілік орнату шараларын қолдану және БЖӘ ... ... шешу ... қызметтерінің негізгі бағыттары белгіленген. Онда
Еуропа алдында тұрған мақсаттарға жан-жақты жету тек бір ұйым ... ... ... Ол үшін институттардың бір-бірін күшейтетін, Еуропа ... ... ... ... ... ... біріктіру қажет.
Ол БҰҰ, ЕуроОдақ, ОБСЕ, Батыс Еуропалық Одақ секілді халықаралық ұйымдармен
ынтымақтастықты тереңдету Жаңа ... ... 14, 19 ... ... ... Тұжырымдамада жаппай қыру жарақтарын және оны жеткізу
құралдарын тарату, өмірге маңызды қорлардың ... ... ... ... ... ... ... байланысты, НАТО Шартының 4-бабында
бекітілген одақтастар арасында ... ... ... келісімнің
маңыздылығы және ұқсас қауіптерге қарсы тұру ... бар. ... ... ... құрылымдардағы басқа мемлекеттермен ынтымақтастықты
жөндеу және консультация жүргізу арқылы мәселелерді шешеді.
Солтүстік Атлант ... ... ... қазіргі заман саясаты
озара байланысқан 3 элементтерден тұрады. Олар: диалог, ынтымақтастық және
ұжымдасқан қорғаныс шамасын қолдау. Бұл ... ... ... ... ... ... ... түрде шешу және алдын-алуға
бағытталған.
Еуропадағы қауіпсіздікке ықпал ететін талаптардың өзгеруі нәтижесінде
НАТО-ң қарулы ... ... ... ... ... ... күштің азаюы
және көбісінде олардың күреске дайындығының дәрежесі төмендетілді. Сонымен
қатар, НАТО қарулы ... ... ролі ... кепілін қамтамасыз ету және ... ... ету ... табылады.
Варшава Шарт Ұйымының құлдырауы, Кеңес Одағынан кейінгі ... ... ... ... ... ... еуропалық мемлекеттердің Батыс
Еуропа мен НАТО ... жаңа ... ... ... ... ... ... Ал НАТО-ң Жаңа Стратегиялық Тұжырымдамасы
Ұйымның шығысқа кеңеюінің іргетасы болды.
Бұрын коммунистік басқаруда болған мемлекеттерге ... ... ... ... ... үшін 40 ... ... білдіргісі келді. Польша,
Венгрия, Чех Республикасы НАТО-ға жылдам мүше болғандығы ең алдымен Ресей,
сосын альянстың ... ... ... ... ... бұл ең ... Орталық және Шығыс Еуропаның Батысқа қосылу
процесін бекітетін саяси қадам болды. Бұл Одақтың Шығысқа ... ... ... НАТО ... еш қатысы жоқ. Ең алдымен, оларға
Эстония, ... ... ... және ... ... 20 ... 90 ... тізімі блоктың ішкі және сыртқы саясатын жетілдіру және ... ... ... атап ... ... Федерациясы НАТО-ң басты
қарсыласы болып, бұрынғы Варшава Шарты бойынша бұрынғы одақтастардың ұйымға
мүше болуларын Ресейдің ... ... ... деп ... [26, ... Оған ... ... қорғаныс министрі Игорь Радионов былай деді
: «Мен НАТО-мен ынтымақтастық үшін жақтасамын. ... ол ... ... ... менің ойыма миллион қарсылас бар».
Халықаралық қатынастар жүйесінде демонтаж жүргізіліп, ол халықаралық
құқық ... ... ... ... ... ... ішінде АҚШ
мен Ұлыбритания «күш құқығына» негізделген жаңа жүйені құруға күш салуда.
Бұл «күш құқығы» 1975 ж. ... ... ... ... ... ... нормалары мен қағидаларының
қозғалмайтындығынан ... ... Бұл ... ... ... Кеңесін айналып өткен және ... ... ... ... НАТО ... ... моделінің теоретикалық іргетасы және жаңа
саяси курсы 1999 ж. 23-25 сәуір Вашингтонда өткен НАТО ... ... ... ... және Еуро Атлантикалық Әріптестік
Кеңесі (СЕАП) шараларымен нәтижеленді.
Саммиттің қорытынды құжаттарында еуропалық және ... ... ... көрініс табуда. Босния және Герцоговина және Косовода
Қауіпсіздік ... ... ... НАТО ... ... ... ... әмбебап халықаралық қауымдастық алдында беделін түсірді. ... ... ... ... ұйым ретінде бөлек аймақтық халықаралық
ұйымдардың қызметін бақылауға ... ... ... 1999 ж. ... ... құжаттарға сәйкес бірнеше рет
қорғаныс стратегиясынан шегініп, өзінің әдеттегі ... ... ... ... жүргізуге құқығы туралы мәлімдеме жасайды. Ол
әрине Жаңа Стратегиялық Тұжырымдамада бекітіледі. Бұл Қауіпсіздік ... ... ... ... ... сақтау мақсатында Рим Декларациясында бекітілген
Еуропадағы әдеттегі қарулы күштерден НАТО-ң артықшылық тезисі ... 55 ... ... ... ... бұл жүйе ... былай
әрекет етеді: мемлекеттер тобымен күшті еркінше және шексіз ... ... және ... ... жою, ... қырылуы, жүз мыңдаған босқындардың өте үлкен материалдық және
қаржылай шығындар. Осының ...... ... алдын-алу»,
«демократия және адам ... ... ... «ұлттық азшылық
құқықтарын қорғау», «жоғары құндылықтарды белгілеу» үшін ... [28, ... ... ... ТАЛАПТАРЫНА СӘЙКЕС ЕУРОПАДА ҚАУІПСІЗДІК ЖӘНЕ
ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫ ... ... ... ... ШАРТ ... ... БАҒЫТТАРЫ
2.1 Солтүстік Атлант Шарт Ұйымының «Бейбітшілік ... ... және ... ... ... шеңберінде Еуропа
мемлекеттерімен ынтымақтастығы
Солтүстік Атлант Шартына 12 мемлекеттің бірінші қол ... бері ... ... ... ... ұйым ... саны 26-ға ... жылы қаңтар Брюссельде өткен жоғарғы деңгейдегі ... ... ... басшылары Вашингтон шартының қағидаларының белгілі дәрежеге
жеткізу қабілеті бар және Солтүстік ... ... ... ... ... ... үшін ашық деп қолдады. Еуропадағы ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік Атлант Одағының жаңа мүшелерін қарсы алуда. ... ... ... ... ... ... әріптестік бағдарламасында белсенді қатысушылар үшін Одақтың
жұмысында саяси және ... ... үшін ... ... ... ... мүше ... ынталанған мемлекеттер мен НАТО-мен мүшелік
мәселесі бойынша диалог ... ... ... ... ... Мұндай кең диалогтар НАТО-ға мүшелікпен байланысты саяси,
әскери, қаржы мәселелерін қамтиды. Алайда олар ... ... ... - ала
орындалуын көздемейді.
Диалог процесіне СЕАП ... ... ... Атлантикалық
Кеңесте тұрақты өкілдер деңгейіндегі басқосулар, оған қоса, ... ... ... Штаб ... ... ... органдарындағы басқосулар
кіреді. НАТО-ң сыртқы істер министрлері үнемі осы процесті қадағалайды.
1994 ж. ұсынылған «Бейбітшілік жолындагы ... ... НАТО ... арасындағы қатынасқа жаңа құбылысты қосты. Бұл қатысушы
мемлекеттердің әртүрлі мүдделері мен мүмкіндіктерін ескере ... ... ... ... ... Бұл бағдарлама бірлескен
жоспарлау әскери дайындық және оқу жолдары арқылы сәйкес бейбітшілік ... ... және ... ... ... күші мен ... ... оперативті сыйысушылық арқасынан жоғарылауды ... ... ... ... ... ... және ... күштерді
демократиялық бақылауды қалыптастыруды жоғарылатуға мақсатталган. ... ... ... ... тұжырымдамасы 1994 ж. қаңтардағы
Солтүстік Атлант Одағының Брюссельдік басқосуында ... ең ... ... ... ... ... тұрақтылық және қауіпсіздікті
нығайту болып табылады. «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасына
өз үлесін ... ... ... ... Ынтымақтастық Кеңесіне
(ССАС) қатысушы мемлекеттер, Еуропада Қауіпсіздік және ... ... ... ... 27 ... ... туралы
шешім қабылданды. Әрбір әріптестің қызметі жеке әріптестік бағдарламасында
бірлесіп, зерттеп ... Бұл ... ... ... ... ... да, ... шегінен өтіп, шыңайы әріптестікті дамыту
мақсатында ... ... Бұл, ... қауіпсіздік
құрылысының ажырамас бөлігі саналып, Еуропаның ... ... ... ... ... ... және ... асыруға маңызды болып
табылады. Ол тұрақтылықтың артуын, ... ... ... және ... ... Одағының негізінде жатқан Демократикалық қағидаларды
ұстануы және де тәжірибелік ... ... ... ... қатынасты құруға мүмкіндік туғызады.
Мемлекет және үкімет басшылары қабылдаған «Бейбітшілік жолындағы
әріптестік» басты ... мен ... ... ... ... ... ... саяси егемендік немесе қауіпсіздіктің
тікелей қаупін көздейтін кез-келген белсенді әріптестен ... ... ... ... жылы ... ... НАТО мемлекеттерінің сыртқы істер және де
қорғаныс министрлерінің сессиясында Солтүстік Атлант ... ... ... ... ... тығыз қатынастардың құралы
ретінде «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» ... ... ... ... келісті. «Бейбітшілік жолындағы әріптестік»
тереңдетілген бағдарламасында оның оперативтік ролі ... ... ... жетілдіру және де осы бағдарламаның ... ... және де ... ... мүмкіндіктерін кеңейту кіреді [5, 89
б.].
Шеңбер құжатында ... ... ... ... қатысушының
нақты міндеттері қосылған. Оларға: ұлттық әскери жоспарлау және ... ... ... ... қарулы күштерді демократиялық
бақылауды қамтамасыз ету; БҰҰ-ң қамқорлығы немесе Еуропаның қауіпсіздік
және ... ... ... операцияға үлес қосу үшін
соғысқа дайындықты қамтамасыз ету; НАТО-мен ... ... ... ... ... оқу және дайындық, қатысушылардың
қабілеттерінің көтеру және ... ұзақ ... ... ... Одақ күшімен орнықты өзара әрекеттесуге қабілетті күштерді
құру кіреді [29].
«Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасы бейбітшілікті ... ... және де ... ... жүзеге асырады. Бұл
құжатта «Бейбітшілік жолындағы ... ... ... ... жаңа ... ... ... үрдісінде ерекше
орын алды.
«Бейбітшілік жолындағы әріптестік» ... ... ... кеңесінің мүшелері болып табылады. Бұл НАТО-мен
әріптес-мемлекеттер арасындағы ынтымақтастық негізін қамтамасыз етеді. Бұл
бағдарламаның өзінің қызметі мен жұмыс ... ... бар. ... ... 27 ... арасындағы екі жақты қатынаста негізделген.
«Бейбітшілік жолындағы ... ... ... ... ... ... құжатына қол қоюға шақырылады. Онда ... ... ... ... ... қағидалар көрсетіледі. Бұл
құжатқа қол ... өзі ... ... ... ... ... құқық қағидаларын қадағалау секілді саяси міндеттемелерді
алғанын растайды. Олар БҰҰ ... ... ... және ... ... ... қағидаларды адал орындау жолын
қуатындарын күшпен қауіп төндіру ... ... ... ... ... ... күш ... бас тарту, шекараларды
құрметтеу және дауларды бейбіт жолмен шешуді ... ... ... ... мен ... ... және ынтымақтастық
ұйымының кезектегі құжаттарының жолын қуаттандыратынын, ... ... және ... бақылау саласында мойындалған барлық
міндеттер мен ... ... ... ... ... ... кейінгі келесі қадам НАТО-да әрбір әріптеске шақыру құжаты
ұсынылады. Бұл ... ... ... ... жету ... ... және тағы басқа күштер және құралдар, ынтымақтастықты
жетілдіретін нақты бағыттар ... ... ... ... ... әріптес мемлекетінің қосымша ұсыныстары негізінде жеке әріптес
бағдарламасының ... ... ... бұл екі жылдық мерзімді
алады. ... ... ... НАТО мен ... жағынан
қосымша ұсыныстар негізінде жеке әріптестік ... ... ... ... ... Бұл екі ... мерзімге созылады.
«Бейбітшілік жолындағы ... ... ... саяси
мақсаттары баяндалады. «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» мақсаттары үшін
ұсынылатын әскери және тағы ... ... ... ... ... ... әріптестік» шеңберіндегі ынтымақтастықтың әрбір
бағыты бойынша жүзеге асырылуы тиіс ... ... ... ... ... ... бағдарламасындағы (ӘЖБ) құжатта ... жеке ... және ... ... отырып шаралар
іріктеледі. Бұл өзін-өзі диференциялау қағидасы «Бейбітшілік жолындағы
әріптестік» Бағдарламасына ... жері ... ... ... мен ... ... көрсетіп тұрады. Бұл оның
қажеттілігіне сәйкес қызмет пен ынтымақтастық формасын анықтауына ... ... ... ... ... ... және ... тізімі беріледі. ӘЖБ екі жылдық мерзімде көзделіп, әр жыл ... ол ... ... ... даярланады. «Бейбітшілік
жолындағы әріптестік» бағдарламасының мәселелерімен айналысатын басты ... ... ... (БӘСК) болып табылады. Басқарушы әскери-
саяси комитетінің отырыеы тек ... ... ... ... әріптестердің қатысуымен өткізіледі. Басқарушы әскери-саяси комитетінің
негізгі міндетіне ... ... ... ... Солтүстік
Атлант Кеңесіне ақыл айту: ӘЖБ-ң жалпы кординациясының жүзеге асыру: ӘЖБ-ң
әскери оқу және шараларына байланысты НАТО-ң басты әскери ... ... ... ақыл ... өңдеу: Жеке әріптестік багдарламасын ... ... алу және ... ... Кеңесіне бекітуге ұсыну;
Әріптестікті жоспарлау және анализдеу процесіне байланысты жұмысты ... ... ... ... ... ... ... құрылымы әскери ынтымақтастық бойынша жұмыс тобы
(ӘЫЖТ) болып, НАТО-ң әскери ... ... ... ... ... ... әскери ынтымақтастық бойынша жұмыс тобының отырысы тек одақтастар
мен әріптестердің ... ... [30, 18-19 ... ... ... тобы» (ӘКТ) «Бейбітшілік жолындағы
әріптестіктің» бірегей құрылымы болып табылады. Бұл топ ... ... ... Онда Еуропадағы НАТО-ң бірлескен әскери күштердің
жоғарғы бас қолбасшының ... ... Бұл топ ... ... Кеңес
қамқорлыгында жұмыс істейді. Бұл ... ... ... ... шеңберіндегі біріккен әскери қызметті координациялау және
әріптестіктің жұмыс тобының әскери ... ... дала ... ... ... ... ... оның бастығы басшылық етеді.
Топтың ... ... ... ... ... ... ... ие. Әріптестікті координациялау тобының мақсаттарына
байланысты ... ... ... ... ... ... ... тапсырмамен айналысады [5, 94 б.].
НАТО Ұйымында әріптестер дипломатиялык және ... ... ... ... ... ... Брюссель келісіміне қол
қойылғаннан кейін көптеген әріптес мемлекеттер Солтүстік Атлант Шарт Ұйымы
ресми ... ... ... ... ... Оған ... ... комитетіндегі басты әскери өкілдіктерінде саяси өкілдіктер
ашылды.
«Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бастамасы Еуропадағы тұрақтылық ... ... ... етіп, көршілік қатынастың жақсаруына
жағдайларды құрды. Ол еуропалық қауіпсіздіктің ... және ... ... орай 1996 ж. ортасында Солтүстік Атлант Кеңес әріптестіктің рөлін
одан арғы күшеюі, оның қарқынымен ... ... ... ... 1997 ж. ... ... ... істер министрлері әріптестік
бағдарламаларын терендету және қауіпсіздік саласында «Бейбітшілік жолындағы
әріптестік» Бағдарламасын саяси, ... және ... ... жол ашу ... ... ... ... жолындағы әріптестік» Бағдарламасы әріптес-мемлекетке
қатаң ішкі дағдарыс зардаптарынан арылуға жәрдемдесуі оның ... және ... ... айтады.
«Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасының мәні – жекеленген
елдер мен ... ... ... ол ... ... жеке
қажеттілігіне сәйкес құрылады, оған қатысушы ... ... ... ... ... және ... ... дамитындығын өздері
таңдайды [23, 5 б].
НАТО және әріптестік – ... ... кең ... ... ... алып ... НАТО елдері мен серіктес-елдердің әскерилері
(күштері) бірлесіп оқу жаттығулар өткізеді, НАТО-ның жетекшілігімен өтетін
операциялар шеңберінде иық ... ... ... Олар ... ... ... күреседі.
Ынтамақтастық әскери реформаларды жүргізуге қару-жарақтартарды таратуға
қарсы күреске, жаяу ... ... ... мен ... ... ... ... қауіптерді азайтуға, ... ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстарына бағытталады.
Серіктес-елдер Солтүстік-Атлантикалық одақтың Балкан ... ... ... ... жүргізіп отырған операциялары ... ... үлес ... ... әскерлері (күші) НАТО-ның басшылығымен ... ... ... ... ... үшін олар ... ... және соғыс дайындық бағдарламасына қатысып отырады.
Тәжірибе алмасуға, әскери реформалардың кең ... ... және оның ... ... ... ... ... НАТО-ның серіктес елдермен ынтымақтастығының маңызды формасы
болып табылады. Бұл саладаға ... ... ... ... ... ... құруға ықпал ету.
Лаңкестікке қарсы күрес. 2001 жылы 11 қыркүйекте АҚШ-ты болған ... ... ... ... және ... елшілері бұл
шабуылды қатаң айыптап, лаңкестікпен күресу үшін барлық ... ... жылы ... ... кездесуде НАТО және серіктес мемлекетер
лаңкестікпен ... ... ... ... ету ... жасады. Ол
тәжірибе алмасу мен ынтымақтасуда мынандай салалар бойынша жақсартуды
көздеді: шекараның қауіпсіздігі, ... ... ... ... пен ... ... сондай-ақ терактіден қорғану үшін ... ... жою үшін ... ... мен ... негізін
жасау.
Қару-жарақтарды таратуға қарсы әрекеттер. Солтүстік-Атлантикалық одақ
қару-жарақтарды таратуға ... ... ... ... арқылы өзара түсіністікке қол жеткізуге және ақпарат
алмасуды ұлғайтуға тырысуда. ... ... ... ... ... өткізілді.
«Сібір түйнемесі: тәжірибені жинақтау» атты ... жан ... оны ... ... 2001 жылы ... АҚШ- да және басқа
елдерде болып өткен оқиғаларға талдау жасалынды және ерекше ... ету ... ... ... ... ... Талқыланған
жекеленген тақырыптар өнеркәсіптің айнала қоршаған ортаға тигізетін зияны
мен басқа да ... ... ... ... [5, 98 ... ... Солтүстік Африка елдерімен қатынастарын
дамытуға ниеті «қырғи қабақ соғыс» кезінде басталған ... ... ... саяси блокта Оңтүстік бағыт емес, Шығыстық бағыт үстем болды. Жерорта
теңізі контексте екі полярлы аймақ деп есептелінетін. Соған ... ... ... ... ... (флангы)» болып саналды және екінші
деңгейлі маңызға ие болды. Блоктық ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі келмеске кетті, бірақ аймақтық
қақтығыстардың қауіптілігі айтарлықтай ... ... ... ... Балкандағы дағдарыс халықаралық лаңкестіктің өсуі және Солтүстік
атлантикалық одақ бұл проблемаларға қатыспай тұра алмады. ... ... ... ... ... ... етуге қосқан үлесі ұжымдық
қорғаныс ұстанымдарын жүзеге асырудан, ... ... ... ... таратпау режимін қолдаудан көрінуде.
Іс жүзінде, Жерорта теңізі диалогы 1994 жылы қаңтар ... ... ... және ... ... ... саммитінде Таяу Шығыс
елдерімен арада сенімділік пен өзара түсіністікті ... ... ... ... ... 1994 ... ... НАТО Солтүстік-
Атлантикалық Одақ пен оған ... ... ... ... аймақтық
тұрақтылықты дамыту мақсатында қатынастар ... ... ... ... ... 1995 жылы ақпан айында Жерорта ... ... ... Израйлге, Мавританияға, Марокко мен ... ... ... мұндай шақыруды Иордания да алды.
Жерорта теңізінде НАТО мен ... ... пен ... ... ... Алжир болды: 2000 жылы альянстың бас ... ... ... ... тез ... ... ... беруді сұраған ресми шақырту
жіберді [31, 1 б.].
НАТО саясатында жерорта теңізі бағытының пайда болу себептері. Ол ... ... 1991 ... ... ... жаңа ... ... қажет. Онда «қырғи қабақ соғыс» аяқталғаннан кейінгі
НАТО-ның негізгі шақырулары келтірілген. Қазіргі кезде НАТО ... ... ... үшін ... қауіпті «НАТО-ның бір ... ... ... ... ... ... (экономикалық, әлеуметтік
және саяси қиындықтар, этникалық ... ... ... ... жоятын қаруларды және баллистикалық ракеталарды тарату,
өмірлік маңызды ресурстардың жетіспеуі, ... және ... ... ... ... белгілі бір деңгейде осы аймақтар кездесіп отырады,
ал, аймақтың Батыс Еуропа үшін стратегиялық жағынан ... ... ... 4 ... ... ... (бірінші кезекте бұл Ливия мемлекетіне
қатысты) мен демографиялық жағдайларға байланысты болып ... ... ... теңізі аймағын мынадай бағынышты үш аймақтық бөлікке бөліп
қарастыруға болады: Солтүстік Жерорта теңізі ... ... ... ... Африка) пен Шығыс Жерорта теңізі (Таяу Шығыс).
Тұрақтылыққа қауіп ... ... ... ... ... жол ... ... және шығыс бөліктерінде орналасқан елдердің тарапынан
төнеді.
Кейбір зерттеушілердің ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Яғни, халық саны 20-25 жылға қарай 63
миллионннан 142 миллионға жетіп, ол НАТО мүшелері мен ... ... ... ... ... ... ... алып келуі
мүмкін. Осы ... ... ... бұл ... ... ... небәрі 5 миллион адамға көбейеді.
Екінші жағынан, 2001 жылғы 11 қыркүйектегі оқиға лаңкестікпен ... ... ... ... ... себебі ол қазіргі
кезеңде ұлттық шекараның шегінен ... ... ... ... үшін тек ... деңгейде күш салу жеткіліксіз, сондықтан бұл
процеске басқа механизмдерді, ... ... ... ... ... ... ... арқылы жету қажет. Сондай құрылымдар
ретінде халықаралық үкіметтік ұйымдар және НАТО ... ... ... ... ... ... ... жою үшін
басқа шаралармен қатар әскери құралдарды қолдану қажеттігін көрсетті. Ал,
НАТО ... ... жету үшін ... ... және ... ... құрылымға ие. Осылайша, халықаралық ... ... ... ... де, ... ... Варшава шарты ұйымы
тарағаннан кейін пайда болған заңдық дағдарыстарды ... бір ... ... Енді, Бен Ладен сияқты номері 1-ші лаңкес тарапынан жаңа
қауіп төнгенде НАТО-ны сақтаудың қажеттігі күмән тудырмайды.
Римде өткен ... Бас ... ... ... ... ... білдіруінің себебтерін баяндады. Ол Жерорта теңізі елдеріндегі
шақырулар мен ... бес ... ... ... Біріншіден, бұл
Еуропа мен Солтүстік Африка ... ... және ... ... ... өсуі мен ... ... шамамен 2,5%), Таяу
Шығыс пен Солтүстік Африкада халықтың жан басына шаққанда ІЖӨ жыл ... ... 1986 ... ... ол жылына екі пайыз құрады.
Бұл диспропорция дамыған Солтүстік пен дамушы Оңтүстіктің проблемасында
қазіргі халықаралық ... ... ... үшін ... ... ... ... табылады. Экономикасының мүшкіл жағдайындағы
демографиялық жарылыс жұмыссыздықтың ... алып ... және ... заңды
және заңсыз эмиграциялардың санын ұлғайтады. Қазіргі кезде, Еуропаға бір
ғана Магриттен келген мигранттардың саны 6 ... ... ... ... талап ететін Жерорта теңізінің екінші проблемасы- бұл
аймақта территориялық дау-жанжалдардың және ... ... ... ... ... мұнда Бас хатшы әсіресе, Батыс Сахара, Кипр,
Таяу Шығыс ... ... ... ... көрсетті. Аймақтық
қақтығыстар Палестина мен Израиль арасындағы ... ... ... қатысуымен ғаламдық қақтығыстарға ұласуы мүмкін және оны
шешуге НАТО-ның араласуы ... ... ... Батыс және НАТО Палестина
басшылығының келіссөздер процесінен бас ... өз ... ... ... ашық ... ... баруын жақтамайды.
Жерорта теңізімен байланысты үшінші проблема – ресурстардың шектелуі
және олардың теңдей бөлінбеу проблемасы; ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. XXI ғасыр тұщы судың
жетіспеуінен дау-жанжалдар ... ... ... ... кезде құрғақ
климатты елдерде тұщы суды бөлу бойынша заңды халықаралық нормалар ... ... ... ... ... ... барған сайын қорқынышты
сипат алуда, осыған орай болашақта су ... ... ... арта
берері сөзсіз. Бұл мемлекеттердің аймақтық қайшылықтарының қайнар ... ... ... ... ... ... төндіреді.
Мысалы, Израиль, Иордания, Ливан және Сирия ... ... ... ... ... ... алады, ал оның батыс жағалауындағы Израиль және
Палестина халқы өзара территориялық қайшылықтың объектісі болған аймақтың
жер асты суын ... ... үшін ... ... айтпаса да
түсінікті.
Төртінші аспект – бұл ... ... ... ... ... ... бірқатар Жерорта теңізіндегі елдер ие атом ... ... не іс ... жаппай қырып-жоятын қаруларға ие. Оның қасында
ядролық қаруы жоқ мемлекеттер өздерінің әлсіздіктерін сезініп, ядролық
қаруларды ... ... ... ... ... ... алып ... Бұл жерде аймақтық тұрақтылық пен ядролық қару-
жарақтардың таратпау режимін қолдау үшін ... ... ... ... Бұл ... ... осы және басқа да шақырулар Еуропаға
заңсыз ... ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ лаңкестік проблемаларын шешу
үшін НАТО елдерінің тікелей немесе дәл уақытынды ... ... ... ... ... алғанда бұл аймақтағы ... ... ... ... ... ... ... жоғарыдағы барлық мәселелерді шешу үшін әскери емес
тәсілдерді қолданып ... ... ... жүргізуіне тура келеді. ... НАТО ... ... ... ... ... ... көмектесіп, қажет жағдайда жұмыспен қамту, баспана, азық-
түлік пен ... ... ... шешу үшін ... ... ... проблема бұдан бұрын айтылғандай, Жерорта теңізі ... ... ... ... ... лаңкестік үшін қолайлы
жағдайларға бірқатар Жерорта теңізі елдеріндегі жабық есік, экономикалық
және саяси реформалардың, адамның ... ... мен ... ... Бұл проблемаларды шешу одақтың күштерін үйлестіруді талап
етеді. Бас ... ... ... Жерорта теңізі аймағына
қызығушылық білдірудің осындай негізгі себептері айтылады ... ... ... ... ұйым болуға және БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесі мен ЕҚЫҰ-
ны ... ... ... ... ... ... жеке ... [32, 59 б.].
НАТО-ның «Жерорта теңізі диалогы» бағдарламасының құрылымы. Енді,
Жерорта теңізі ... ... ... тоқталайық. Жылына бір рет
НАТО жұмыс бағдарламасын ... Онда ... ... мен ... ... атап ... ынтымақтастықты ұйымдастыру жөнінде негізгі
шаралар көрініс тапты.
1992 жылы 30 сәуірде Жерорта теңізінде НАТО-ның « ... ... (ОВС) ... Қосылуының» құрылуы Альянс пен блокқа кірмейтін
мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықтың бірінші кезеңі болды. Бұл ... ... ... ... ... рөл ... ... оңтүстік қанаты (фланг) Таяу Шығыс және Балкан сияқты дағдарысты
аудандармен шектесіп жатыр, бірақ НАТО-ның Жерорта теңізі ... ... ... ... қолдануына шек қойылмайды. Жоғарыда келтірілген
топтамалардың негізгі мақсаттарының бірі –«Әскери теңіз күштері (ВМС) ... ... ... пен ... ... ... қол
қойған мемлекеттер арасында әскери-теңіз ынтымақтастығын дамыту, мұнда НАТО
қолбасшылығы блокқа мүше емес ... ... ... ... ... алады [33, 45-46 б.].
2.2 Солтүстік Атлантикалық Шарт Ұйымының бітімгершілік әрекеттерін
тәжірибеде ... ... мен ... және одан тыс ... ... ... байланысты
НАТО өткен ғасырдың 90 жж. өзінің бітімгершілік әрекеттерге қатысу жоспарын
дайындады.
Осыған байланысты НАТО ... ... ... үшін ... қауіпсіздік жүйесін жаңа элементтермен толықтырудың
қажеттігі туындады. Мұндағы негізгі міндеттер мынадай:
-дау-жанжалдарды болдырмау және оны өршіп кетпей ... ... пен ... орнату үшін қаруды қолдану. НАТО жаңа
жағдайда Солтүстік Атлантикалық Шарттың басқа мүшелерімен, сондай-ақ БҰҰ
мен ... мүше ... ... ... әрекет етуі тиіс деген пікірлер
айтылды. Мұнда НАТО ... ... ... ... ... ұмтылады.
Косово өлкесі:
1989 ж Косовоны Белград тікелей басқарғаннан бастап, бұл ... ... ... ... ... ... 1998 жылы ... айының
аяғында серб әскерилермен, полиция және ... ... ... болды. Дау-жанжалдардың өршуі, оның салдары, сондай-ақ оның
басқа ... ... ... халықаралық қауымдастықты барған сайын уайымға
салды. Косоволық албан белсенділерінң ... де, ... ... ... ... ... ... шешуге тырысқан
дипломаттардың күшін елемеуі мазасыздық туғызды. 1998 жылы 13 ... ... ... Милошевич режимінің Косоводан өз әскерін
әкетуге мәжбүрлеу үшін зорлық көрсетуді тоқтатып, ... өз ... ... НАТО-ның әуе соққыларына санкция берді. Оның ... ... ... президент Милошевич қойылған шарттарды
орындауға келісті, сөйтіп әуе соққылары тоқтатылды.
Дау-жанжалдарды тоқтатуға ... БҰҰ ... ... ... үшін ОБСЕ ... верификациялық миссиясын құрды, НАТО
әуе патрульдерінің операциясы және дау-жанжалдар туындағанда Верификациялық
миссияның қызметкерлерін ... ... үшін НАТО ... ... ... асырылды. 1999 жылдың басында қастандық
әрекеттердің нәтижесінде екі ... серб ... мен ... ... Косоводағы жағдай тағы да ... 15 ... ... ... 40 азамат қырғынға ұшырады. Халықаралық қауымдастық дау-
жанжалдарды бейбіт түрде ... ... ... бар ... ... халықаралық қауымдастықтың Лондон мен Парижде жанжалдасушы
тараптардың арасында келіссөздер ұйымдастырды. Бұл келіссөздер сәтсіздікке
ұшырады, 1993 ж. ... серб ... ... мен ... бұл ... ... мен танктер әкеліп, операциялардың қарқынын күшейте
түсті.
Осыған байланысты он мыңдай адам өз ... ... ... ... АҚШ ... ... ... президент Милошевичті өз режимін
өзгертуге шақырған соңғы әрекеті сәтсіздікке ұшырады. Барлық дипломатиялық
талпыныстар ешқандай нәтиже бермеді, 1999 жылы 24 ... НАТО ... ... ... ВВС операциясын бастады. 3 маусымда Ресей мен
Еуропалық ... ... күш ... 9 ... НАТО ... ... ... арасында әскери–техникалық келісімге
қол қойылды. Келесі күні Югославия әскери күштерінің Косоводан шығарыла
бастаған соң, НАТО Әскери әуе ... (ВВС) ... ... ... ... [34, 12-14б.].
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 10 маусымда қабылдаған 1244 ... ... ... саяси реттеу ұстанымдарын қабылдауын,
зорлық көрсетуді тоқтату мен әскерлерді тез арада ... ... үшін ... (СДК) БҰҰ ... ... және НАТО ... ... Косово үшін Күштердің қуатты контингенттерінің қатысуы
Косоводағы қауіпсіздікті ... ... рөл ... НАТО ... СДК ... ... ... 1999 жылдың маусым айынан
бастап әрекет етеді. Оның ... ... ... 15 ... ... бар [35, 11-12 ... жылдың 7 желтоқсанында Брюссельде қабылданған НАТО-ның Сыртқы
Істер ... ... ... ... ... басқа шешім
қабылдағанға дейін, СДК ... ... ете ... ... Косово үшін Күштердің контингенті (СДК) 1999
жылы наурызда Альянс бастаған 78 күндік әуе ... ... ... ... Әуе ... сол ... ... арналған еді.
2004 жылы наурызда албандар мен сербтердің арасында тағы да қақтығыстар
басталып, СДК ... ... ... ... инциденттерге арналған
НАТО-ның әрекет ету жоспары өте қысқа мерзімде провинцияға СДК-ны күшейту
үшін ... ... жуық ... ... мүмкіндік берді.
2004 жылы Стамбулдағы кездесуде НАТО елдерінің ... және ... ... ... жаңа ... ... отырып, Косовода
қауіпсіздікті, тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін НАТО-ның араласу қажеттігін
мойындады.
2004 жылы Брюссельде НАТО-ның қорғаныс ... ... ... ... ... ... жөнінде шешім қабылдады.
НАТО-ның саяси мақсаттары-әскери әрекеттерді аяқтау, зорлық көрсету мен
репрессияны тоқтату, Косоводан ... ... ... мен әскери
құрамаларды шығаруға қол жеткізу, ... ... ... ... ... сөзсіз және қауіпсіз қайта оралуын ... ... ... ... мен БҰҰ Жарғысына сәйкес Косово бойынша
саяси келісімдер жасау болып табылады.
Косоводағы операция ... ... ... ... үшін
жүргізілді, сонымен қатар, НАТО провинцияға СДК-ны 1999ж ... ... ... де ... ... ... болды [34, 15-
18 б.].
Ауғанстан.
НАТО-ның бітімгершілік операцияларының бірі блок ... ... ... табылады. АҚШ-тың лаңкестікке қарсы ... ... ... елде ... ... ... ... ету бойынша Халықаралық күштер жасақталды. (ИСАФ),
ол туралы шешімді 2001ж 20 желтоқсанда ... ... ... 2003 жылы ИСАФ-тың басында Германия мен Нидерланд тұрды. Солтүстік
Атлантикалық блок ... 54 ... өмір ... ... алғаш рет
Еуропадан тыс жүргізілген әскери ... ... НАТО ... ... туының астында және БҰҰ мандатының шеңберінде жүргізеді және ... ... ... ... ... қолдау көрсетуде, оның құрамындағы әскерилердің 95 пайызы
НАТО-ға мүше елдерден бөлінген.
Альянстың негізгі мақсаты - ... ... ... ... ... елдерді іздестіру қажеттігімен байланысты сабақтастықты
қамтамасыз ету және қиындықтарды жеңу болып табылады.
Сондай-ақ, НАТО ... ... ... ... ... елдер
өздерінің Балкандағы көпұлтты операцияларының тәжірибесін пайдалана отырып,
ИСАФ үшін ... ... ... ... ... ... кеңестер
өткізеді.
ИСАФ-ты үйлестірудің халықаралық бөлімі НАТО-ның біріккен қарулы
күштерінің жоғарғы бас ... ... ... ... ... және ол ... ... стратегиялық жауапкершілігін өз
мойнына алады [25, 89 ... ... ... басшылығының мәлімдеуінше, оның
Ауғанстандағы негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... және ... пен ... орнатуға көмектесу.
ИСАФ ұлттық полициясының алғашқы бөлімшесін және ауғандық Жаңа Ұлттық
қарулы күштерді ... ... ... ... ... ИСАФ айтарлықтай
маңызды ғимараттарды қалпына келтірудің және жөндеудің әскери-азаматтық
жобаларына қатысуда.
ИСАФ Күштері БҰҰ-дан НАТО-ға берілген ... ... ... ... күші (МССБ) деген атауға ие болды. МССБ құрамындағы контингент
саны әлемнің 30 елінен келген 5 мыңға жуық адамды қамтиды, оның ... ... ... ... НАТО ... контингентті басқарады. Сонымен қатар
тек Кабулда және оның маңында өткізіліп отырған бітімгершілік операцияларды
елдің барлық территориясына тарату ... отыр [25, 90 ... ... ... ... ... 2003 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... қатыспаса да, НАТО Ирак
әскерилерін ... ... ... ... өз ... ... ... көмектесуде. Сондай-ақ қауіпсіздік институттарын дамытуда және құрал-
жабдықтарды тасымалдауды үйлестіруде көмек көрсетуде.
НАТО техникалық көмекті дайындауға, жабдықтауға және ... ... ... ... ... мақсаты ирак халқының
қауіпсіздігін қамтамасыз етуде үкіметтің қабілетін ... ... ... Ирак ... ... күштерін Ирак территориясында,
сонымен ... НАТО ... мен оқу ... ... ... ... Альянс сондай-ақ, НАТО-ның әріптестері мен оған мүше
елдер ... ... ... мен ... жөніндегі ұсыныстарын
үйлестіруге қатысады.
Миссияның мақсаты – ... ... ... ... заманғы
басшылық дағдыларын меңгерген, құндылықтарды игерген ... ... ... ... ... жағдайында жұмыс істейтін
офицерлер құрамын құруға ... ... ... жылы ... ... ... Ирак территориясындағы НАТО
миссиясының дайындығынан 4 мыңнан астам офицер ... ал ... ... мен жекелеген елдерде 934 әскери қызметші дайындықтан өтіп келді.
Бұл жұмысты НАТО-ның дайындық және ... ... ... ... асырды, ол 2004 жылы 8 қазанда НАТО-ның штаб ... ... ... ... ... Иракқа құны 110 миллион евро
тұратын әскери техника бөлді, оның ... ... ... ... ... көлік құралдары, 36 жаяу әскердің соғыс машиналары БМП-
1 және Венгриядан 77 соғыс танкілері Т-72 болды.
Дайындық өткізу ... НАТО ... ... ету ... толық ақпарат:
Иракта дайындық өткізу бойынша НАТО-ның миссиясы мынадай қызмет ... ... [36, 348 ... күш ... Бағдадтың халықаралық зонасындағы мәдени орталық
ғимаратында Ұлттық қорғаныс университеті құрылды.
22 қыркүйекте Солтүстік Атлантикалық Одақ НАТО-ның Бас ... ... Хооп ... және ... ... Әль-Жафари 2005 жылы ... ... түде ... бұл ... ... ... келісім берді.
Ұлттық қорғаныс университеті (НОУ) негізгі үш ... ... ... ... ... ... штаб ... (КОШ) екі
курстан тұрады – кіші офицерлер және аға офицерлер, мұнда жылына 100 офицер
білім алып ... ... ... ... ... ... ... офицерлердің
базалық оқу курсына жауап берді, мұнда лейтенант шенін алу үшін жылына 120
офицер оқытылды;
Ұлттық қорғаныс ... (НОК) ... ... ... ... үшін ... оқу ... деп аталған. Бағдадтың ... ... ... ... ... бұл ... 2006 ... аға офицерлер үшін жыл сайын оқу ... ... ... ... шенін алу үшін).
2005 жылы желтоқсанда Ирак ... тағы да ... ... Альянс офицерлердің базалық оқу курсы үшін ... ... ... және ... ... ... үшін оқу ... бағдарламасын дайындауға келісім берді.
Алдын ала жасалған жоспар бойынша келесі екі жыл ішінде НОУ ... ... ... ал ... ... Ирактағы оқытушылардың
қолына көшеді.
2004 жылы 28 ... ... ... ... ... ... ... басшылары Иракқа қауіпсіздік күштерін дайындауға ... ... ... ... ... ... ... 30 шілдеде құрылды
[37, 44 б.].
М. Лаумулиннің айтуынша Вашингтонда НАТО-ға деген ... ... ... және ... ... ... жүргізу сияқты дәстүрлі
американдық модельге ... ... ... ... ... ... ... геостратегиялық мақсаттарына жету үшін Альянстың күшін тиімді
қолдануға мүмкіндік ... ... жаңа ... құрамын құру туралы
атлантикалық стратегиясын қайта қарастыруға кірісті. [36, 348 б.]
2.3 Ұйымның болашағы және оны кеңейтудің салдары
Батыстық және ... ... ... ... бүгінгі
күнгі жұмысының бағыты әскери сипатқа қарағанда, көбінесе ... пен ... ...... тәсілдерінің арасындағы
алшақтықтың мәні ... ... ... ... міндеттерді, сондай-
ақ Балкандағы Еуропаның стратегиялық мүдделерді ... ... ... ... НАТО ... ... Еуропаны қорғайтын әскери-саяси
ұйым ретінде құрылған болатын. Енді Франция мен ... ... ... де ... ... Альянсқа мұқтаж болмай отыр.
АҚШ мынадай нұсқаны алға тартып отыр: АҚШ ... ... ... ал ... оның артынша бітімгершілік операцияларын
жүргізіп, оларды қаржыландырады. Бұл схема ... және ... ... ... бұрынғы модельді, яғни ұжымдық қорғанысты жақтайды. Ол
бойынша ... одақ ... ал АҚШ ... ... ... ... Бұл Вашингтонның көзқарасы бойынша ... мен ... ... ... ... әдіс және ... ... ауыртпалықтарды Америкаға аударып, өздері ... ... ескі ... деп есептеді.
НАТО-ға мүше-мемлекеттердің әлем саясатындағы бірнеше сұрақтар бойынша
келіспеушіліктері Еуропа мен АҚШ арасындағы саяси ... ... ... үшін ... ... кез ... ... олардың ұлттық қызығушылықтарымен және АҚШ ұлттық қауіпсіздігімен
байланыстылығы маңызды болып табылады. Ал еуропалықтар үшін адам құқықтары,
өзін-өзі ... ... ... ... ... консенсус
концепциялары маңызда рольге ие [38, 5 ... ... ... ... ... де өз нұсқасы болды.
Ресей НАТО-мен ынтымақтастығын кеңейту кезінде дауыс беру құқығын ... Бұл ... НАТО ... бір ... ... Ресей үшін қауіпсіз
болып, ЕуроОдақты көп әуреге түсуден сақтайды. Бұл нұсқауды НАТО-дан АҚШ-қа
орын берілмейді, Еуропаның әскери-саяси қауіпсіздігін ЕО ... мен ... ... [39, 229 ... ... ... бойынша, НАТО-ның басты рөлі –
қауіпсіздіктің еуропалық ... ... салу және оған ... ... ... ... түбірінен өзгеруі тиіс.
Осы кезде НАТО рамалық ұйымға айнала бастады. Енді оның негізгі контуры
қауіп-қатерге қатысты қорғаныс саясаты емес, ... ... да ... ... ... РR ... ... ақпараттық – үгіт механизмі
болады. Қажет болған жағдайда рамалық ... ... ... ... құрылуы мүмкін. Нақты қауіп пен жағдайға қарай коалицияның құрамы
өзгеріп отырады. Альянстың дамуындағы негізгі ресурстарға ... ... ... ... ... ... ... беру механизмдері.
Мұндай тенденция атлантикамен ынтымақтасуды жақтаған кейбір Еуропалық
саяси топтардың мазасын алды. Оның ... ... ... бас ... кіреді. Бас хатшы Яапа де Хоопа Схеффар АҚШ бастаған Альянсқа тез арада
реформа жүргізбесе, ішінен ыдырайтынын ... ... ... эксперттердің болжауынша, Альянс қайта құрылғанда Балканды
тұрақтандыруға, Шығыс ... ... ... бен Орталық
Азияның батыстық нормаларға ықпал етуі тиіс. Вашингтонның ресми көзқарасы
бойынша ... ... ... ... ... емес ... басқа
аймағынан төнеді.
НАТО-ның ішінде ұлғайып отырған геосаяси және әскери-технологиялық
қайшылықтарға байланысты Солтүстік Атлантикалық ... ... ... ... Бұл ... ... шешуге ұмтылуына және ЕО
көшбасшыларының өсіп бара жатқан геосаяси амбицияларына байланысты болды.
АҚШ пен ЕО ... ... ... ... ... әлі ... қалуда. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... сипатта болды.
Осылайша, НАТО Батыстың жалпы әскери стратегиялық құралы ретінде өзінің
орнықтылығын көрсетті. НАТО ... ... Штат пен ... Одақ ... мақсаттарына оңай жетіп отырды.
Мұндай стратегиялық мақсаттарға алып Еуроазия кеңістігінде тұрақтылықты
сақтау, стратегиялық жағынан ... ... – Таяу ... ... Кавказда, Каспий мен Орталық Азияда геосаяси бақылауға қолдау
көрсету жатады.
НАТО-ның орташа перспективалық міндеттеріне мыналар ... ... ... ... кіру ... ... Таяу Шығыстағы
жанжалда НАТО-ның тікелей делдал болуы, аймақта бітімгершілік ... және ... ... ... ... ... қатынасында стратегиялық линияны түзу НАТО үшін ең күрделі
мәселенің бірі ... ... НАТО ... - ... (28+1) ... қатынасында
өзара сенімділікті, әскери қауіпсіздік пен ... ... ... белсенділігі Ресей тарапынан сенімсіздік туғызып
отыр. Бұған Украинаның Альянсқа кіруін жоспарлау (РФ-ның геосаяси ... ... ... мен ... ... елдерінің Альянспен жақындасуы
себеп болып отыр.
Тағы бір айта кетітін мәселе, НАТО пайда ... ... ... емес ... ... ... ... қандай үлкен немесе
сәтті болмасын, тек ... күш ... бұл ... ... ... белгілі, қазіргі уақытта экономикалық қауіпсіздікке (жоғары
технологияларды тарату) ... бөлу аса ... ие [38, 6-9 ... мен ... қатынасындағы келесі проблема НАТО-ның Орталық Азия
мемлекеттерімен ынтамақтастықты кеңейтуі болып табылады. Біздің ... ... ... ... және ... қатысуына байланысты
жаңаша сипатталуда. Ендігі жерде НАТО-ның басты мақсаты – аймақта ШОС ... ... ... яғни осы ұйыммен өзара әрекет етудің қандай да бір
формасын тауып, оны ... ... ... ... ... ... ... қуаты мен ықпалын түбірінен
жақсартуы тиіс еді. ... да, ... ... ... ... ... Альянс Балкан түбегін толығымен өз бақылауына алды
және құрлықтағы ... ... ... «оң қанатындағы» Грециямен және
Түркиямен ... ... ... ... ... үш ... ... кіруі батыс саясаткерлері үшін үлкен саяси ... ... ие ... Ресеймен шектесетін шекарасын айтарлықтай
нығайтып алды.
Осылайша, Альянс стратегия жағынан ұтты десе де болады. Альянс ... тыс ... ... қайта бағдар алды, себебі жаңадан
қосылған елдер Альянсқа қолайлы географиялық позициясын, әскери ... әуе ... қоса ... да ... ... ... ... бұл елдер Германия сияқты мемлекеттер үшін қауіпсіздіктің
аралық зонасына айналды.
Алайда, әлемдегі саяси жағдайлардың өзгеруіне ... НАТО ... ... ... басты проблемаға Альянс ... ... ... ... 100 мың ... бар, ... мобильді
әскери бөлімдердің саны аз, сондай-ақ электронды тармақтарды және ең ... ... ... ... ... ... ... әскерлер де жоқ.
Көнеру процесі белгілі бір деңгейде Германдық ... де ... ... ... соғысы кезінде кең көлемді құрғақтағы операцияларды өткізу ... ... ... айтуынша НАТО-ның соңғы кеңеюі Альянстың геосаяси күшін
және әсерін бірден ... ... ... ... де, ... ... ... Словения сияқты мемлекеттерді қоса отырып ол ... ... ... алды және ... мен ... ... ... құрлық арқылы қосылды. Бұрын Кеңес мемлекеттері болған
үш еуропалық мемлекеттің Альянсқа кіруі батыс саясаткерлері үшін ... ... [36, 162 ... уақытта НАТО-ның ... ... екі ... ... ЕуроОдақпен өзіндік жарыс барысындағы мүше-
мемлекеттердің өсу сызығы. Бұл ... ... ... ... ... қатынасымен байланысты. Екінші тенденция глобальды геосаяси
экспансия сипатына ие, яғни Альянстың Солтүстік Атлантикалық Шарт ... ... ... аумағынан тыс шығуы [40, 3 б.].
НАТО-ның әскери құрылымындағы тез арада ықпал ету (СНР) мен ... ету (СБР) ... ... бар. ... құрамда бұл екі
компоненттер 2006 ж. қазан айына қарай дайын тұратын болды. НАТО ... ... (ОВС) тез ... ... ету ... ... НАТО-ның
мобильдік күштері (8-11 күшейтілген батальон), 8-10 тактикалық авиация
эскадрилиясы мен теңіз ... ... жеке ... ... ... жеке құрамдағы 20 мың адам кіреді. Оған қоса ... мен ... ... ... ... ... ... 200 соғыс ұшағы
және 40 соғыс кемелері мен қайықтары кіреді.
Альянстың алдында тұрған проблемаларға байланысты ... ... да ... ... ... ... ... шешу үшін өзінің
командалық құрылымын модернизациялауға және оңайлатуға шешім қабылданды.
Жаңа құрылым ... ... ... ... ... ... кез келген
нүктесінде НАТО операцияларына қолбасшылық пен басқаруды қамтамасыз етуі
тиіс ... ... ... ... АҚШ-тың бастамасымен НАТО
сформациялауға жауап беретін ... ... ... Командованиесін
бекітті. Реформалар шеңберінде КОТ командалық құрылымы жоспарлау мен әскер
құрудың жаңа тәсілдерін ... ... ... орталықтар мен СНР
сертификациялау процедураларын құрады. Осы бағытта НАТО ... ... және ... ... ... батальонын
ұйымдастырады.
Бірақ СНР-дың құрылуы жаңа проблемалар туындатады. Мысалы, оған ФРГ-ның
конституциялық құқықтық нормаларының өзгеруі ... ... ... ... адам күшін де, техника да бермейді, оны тек барлау
мәліметтерімен қамтамасыз етеді, ... тұра ... ... ... ... ... етуі ... мемлекеттерінің қарсылығын тудыруда.
Консенсустың ұстанымы бойынша, НАТО-ға мүше ... ... ... ... ... ... келісім жасауы шарт.
СНР-ды болашақта қолдану жөнінде СИТА мен ... ... әр ... ... ... Еуразиялық энергетикалық
ресурстарға қатысты және оның ... ... ... ... ... жиі ... ... кезде Еуропа 50% ... 2020 ж. ... ... ... тыс жерлерден 70% энергия ала
бастайды. Осыған ... ... ... Еуроазиялық энергетикалық
коридорды қамтитын Қара теңіз ... ... ... ... ... ... Еуропа нарығына шығатын трансукрациялық ... ... ... ... [41, 48-51 ... саясатшыларының айтуынша бұл аймақтарда Батысқа байланыстыратын
және оны тұрақтандыруға бағытталған жаңа трансатлантикалық стратегия ... ... ... ... бассейні мен Орталық Азиядан
экологиялық жағынан сенімді және қауіпсіз маршруттармен жеткізуге ... ... ... пікірінше, дәл осы мақсатты СНР іске асыруы тиіс.
Еуропалық міндеті – ЕуроОдақтың геосаяси және ... ... ... ... ... күштерін үнемі ұлғайтып отыру
көзделеді (одақтастар есебінен), сондай-ақ ... ... да ... Құрама Штаттың қолбасшылық етуін қалайды. Сонымен бірге құрылымды
қайта құруды және Таяу Шығыс пен Орталық Азиямен өзара әрекет ... ... ... ... жаңа ... құруды көздеп отыр.
Еуропада 2,4 млн әскердің тек 3 пайызы ғана ... ... ... ... басымдық міндеттерін орындауда. Пентагон Еуропа
мемлекеттерінің қарулы күштерін үйретпеген, нашар жабдықталған және ... ... деп ... ... ... алдында да қорғаныс ... ... тұр. ... соғыстарды тиімді жүргізу үшін ... ... ... ... Тәжірибе көрсеткендей, АҚШ
операцияларды өте жылдам, сәтті өткізуге қабілетті «бірінші фаза». ... ... ... ... ... ... фаза). Дәл осы екінші
фаза бойынша, Ауғаныстандағы жағдай көрсеткендей, АҚШ НАТО-ға зәру. Бұл
Вашингтонға әскери ... ... үшін ... ... ... 4 б.].
Пентагон СНР-ді жоғары технологиялық потенциалы бар экспедициялық
миссияның орталық элементі ретінде ... оған ... ... инженерлік әскерлерді, миналар мен ... ... ... тауда әрекет ететін бөлімдерді, америкалық күштермен
бірге операция жүргізе ... ... ... ... ... тиіс ... АҚШ ... кеңею процесін қолдай отырып, оны ... ... ... ... Олар ... жаңа
мүшелердің кіруін Еуропа континентінде өзінің көшбасшы рөлін сақтап қалу
үшін ... ... жаңа ... қорғау үшін пайдаланады. Блоктың
жаңа мүшесін қорғау міндетін өзіне алып, АҚШ іс жүзінде сол ... ... [41, 52 ... ... ... ... – ең алдымен, АҚШ-тың геосаяси ықпалын
кеңейтудің құралы болды. Оған ... АҚШ ... жаңа ... ... одан ... жағынан пайда түсіруге
тырысады.
3. СОЛТҮСТІК АТЛАНТИКАЛЫҚ ШАРТ ҰЙЫМЫ – ОРТАЛЫҚ АЗИЯ: ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫҢ
СТРАТЕГИЯЛЫҚ ДАМУ ... ЖӘНЕ ... АЗИЯ ... ... ... ... Шарт ... аймаққа қатысты геосаяси
стратегиялық мүдделері
Орталық Азиядағы НАТО альянсының, оның құрамдас бөлігі ... ... ... Азия ... ... ... даму ... бұл
ұйымның осы аймақтағы масштабта жүріп жатқан процестердің дамуына ... әсер ... ... ... бірі ... байқалып отыр.
НАТО-ның Орталық Азиядағы позицияларының нығаюына ... ... ... ... әсер ... Еуроазияның едәуір бөлігінде жүріп жатқан процестерді бақылау үшін
Орталық Азия – ... ... ... ... ... позициясының посткеңестік кеңістікте көшбасшы мемлекет ролін
орындауының ... және ... ... ... қарсы әрекет
ете алуының құлдырағаны, сондай-ақ Ресей Федерациясын геосаяси ... ... ... белсенді түрде жүргізіліп отырғандығы;
- Аймақтағы орталықтан қашу үрдістерінің болуы және жергілікті көшбасшы
мемлекеттің болмауы, Орталық Азияның геосаяси бөлшектенуіне соқтыратындығы;
- Аймақта ... ... ... ... аталған мәселелер келешекте сақталатындығына байланысты Орталық
Азия мемлекеттерінің ... ... ... ... ... ... әрі нығая түсетіндігі, сондай-ақ осы
географиялық массивтегі «дәстүрлі» геосаяси гегемон мемлекеттер (Ресей мен
Қытай) және НАТО ... ... ... үшін ... ... аймақ
үшін негізгі фактор болмақ және осы аймақтағы мемлекеттердің сыртқы ... ... ... да ... [42, ... ... ескерген жөн. Орталық Азия аймағы қысқа ... (3-5 жыл) ... ... ... ... қала бермекші. НАТО осы жылдар төңірегінде өз позициясын
Шығыс Еуропада, Кавказда, Таяу Шығыс және Орта ... ... ... Бұл мәселе біздерді стратегиялық сипаттағы НАТО-Орталық Азия ... даму ... ... ... ... ... ... перспективаны есепке алу арқылы жүргізуге итермелейді.
НАТО стратегиясын талдау ... ... сырт ... ... біртұтастығына қарамастан оны мызғымас бірлікпен жұмылдырылған
ұйым деп ... ... жоқ. ... кездердігі әлемдік аренадағы
оқиғалар НАТО құрылымының ... ... және оның ... ... ... белсенділігіне байланысты сақталып
отырғандығын ... есте ... ... Бұл жайт ... ... АҚШ-ның глобальды геосаяси стратегиясын жүзеге ... ... ... кей ... ... тыс агрессиялық сыртқы
саяси курсының халықаралық аренада легитимизациялауға қажетті ... ... ... ... ... ... ... тыс жерлерде өзінің
әскери-саяси аспектісінің ... ... ... ... ... көп
жағдайда тек қана жанама элемент ретінде көзге түседі, көбінесе ... ... ... жүзеге асыруда стратегиялық ықпал ету мүмкіндігі жоқ
болғандықтан ... ... осы ... ... статусын пайдалана
отырып өздерінің геосаяси мүдделерін тиімді түрде жүзеге ... ... Бұл ... мәселе Орталық Азия аймағына да қатысты десек қателесе
қоймаймыз.
Дәл қазіргі ... ... ... ... ... ... пайдалы, сөйтіп «Кәрі» ... ... ... ... ету ... ... ... екендігі байқалып
отыр.
Бұл факт еуропалықтардың НАТО эгидасының астында сыртқы ... ... ... ... ... келмейтіндігімен қабаттасып отыр,
өйткені ... ... НАТО ... АҚШ-ның шамадан тыс басымдылығы
көзге менмұндалағаннан туындауда. Еуропалық мемлекеттердің ... көп ... тек ... ... ... ... Бірақ НАТО-ның
құрамындағы американдықтарға мойын бұрып тұрушы мемлекеттер (Ұлыбритания,
Испания, «Жаңа» Еуропаның бірқатар елдері) туралы ... ... ... ... ... ... соңғы кездердегі акцияларында АҚШ-ның ... ... ... ... ... жайттарды ескере отырып Солтүстік атлантикалық
альянстың Орталық Азияға қатысты глобальды ... ... ... ... мүдделерімен сәйкес келіп жатқан тұстары көп.
Бұл мәселе Еуроазиялық континенттің осы массивін ... өз ... осы ... ең ... аймаққа қатысты Ресей Федерациясын және Қытай
амбицияларын ... ... ... ... ... ... ... айқын.
НАТО-дағы еуропалық компоненттің ролі аймақпен қарым-қатынаста көбінесе
негізгі стратегияға ... ... ете ... ... қарым-қатынас
аспектілеріне бағыттаған [43, 85-87 б.].
«Еуропадан тыс аймақта НАТО және АҚШ глобальды деңгейде синонимдік ұғым
деуге ... - ... ... А.А. ... Бұл ... ... болғанымен осы бір тұжырымның астарында шындық жатқаны да анық.
Осыған қатысты Альянстың функцияларының глобализациялану стратегиясы
1999 ... ... ... ... Америка Құрама
Штаттарының глобальды экспансиясының күрт арту ... ... де ... көрініп отыр. Шын мәнінде аймақтық құрылымның Азия
аймағына, оның ішінде Орталық ... ... ... сыналап кіруі
геосаяси жағдайдың түбегейлі өзгеруіне бағытталған қадам деп ... ... Азия ... Ойынның» объектілеріне айналып отыр. Ал
бұл ойынның мақсаты осы аймақта геосаяси гегемонияны орнату болып табылады.
НАТО-ның бұл ... ролі ... ... ... ... алып ... қуатынына байланысты Ресейдің немесе Қытайдың қауіпсіздік ... ... ... ... ... алу әрі оларды жүзеге
асырылмайтындай ету, сөйтіп Еуразия құрлығының хақ ортасына сыналап ... ашу ... ... ... ... ... Азия аймағына кеңеюі іс жүзінде қажет
те емес тәрізді, өйткені ол негізгі екі ... алға ... ... Нақты Үлкен Еуропаны құруға жол бермеу, оның ... ... ... ... ... еуропалық біртектілік идеясын іске асыру;
- Ресейді Үлкен Еуропадан оқшаулау, ... оның ... және ... ... ... ... және Ресейдің еуропалық ... ... ... құру.
Ал Орталық Азия бұл «Еуропалық Идеяға» сәйкес келмейтіндіктен
ұзақмерзімді ... ... ... ... ... одағын құру арқылы осы аймақтағы Ресейдің ... ... ... және ... ... мен ... ... қорғалған
флангілеріне қысым көрсететін плацдарм құру.
Жоғарыда айтылғандарды ... ... ... ... ... қатысты кешенді стратегиясы мынаған тіреледі:
1 Стратегиялық:
- Аймақтың ... ... ... және ... иек ... ... көмек көрсету арқылы оны Орталық Азиядағы ресейлік
сыртқы саясаттың шеңберінде қалып отырған өзге ... ... қою. Осы ... бұл ... қолайлы деп келген Өзбекстан Республикасы қазіргі таңда
Андижандағы оқиғалардан соң НАТО мен американдық геосаясат ауқымынан тайқып
шықты.
- ... ... ... ... ... альянстың нақты
құрылуына немесе біржақты ресейлік гегемонияның ... ... ... ... Азия аймағына экстремистік ұйымдардың кірігуінің алдын алу,
сөйтіп аймақ шеңберінде НАТО-ның және ... ... ... ... ... ... ... өндіруге байланысты ұзақмерзімді
перспективада НАТО-ның және АҚШ-ның геосаяси мүдделерін ... ... және ... ... Азия ... ... және Иракты
бақылап отыруларына да, қауіпсіздікті қамтамасыз ету тұрғысына да қолайлы.
2 ... ... ... ... және ... ... арқылы
аймақтағы мемлекеттердің маневрларын шектеу. Бұған негізінен НАТО-ға
тәуелділікті арттыратын «Виртуальды Жібек ... ... ... т.б. ... Аймақ периметрі бойынша әскерлерін ұстауды кеңейту, ... ... мен ... ... ... нүктелер маңыздылығы жағынан жоғары.
Бұлардың қатарына Термез, Ханабад ... ... ... ... әуежайы (Тәжікстан) кіріп отырғаны белгілі.
- Альянс пен Орталық Азия ... ... ... түсу, әсіресе барлау деректерімен алмасу, қарулы күштердің жеке
құрамын НАТО ... ... ... әсер ету, ... ... ... ... күштеріне енгізу;
- Аймақтағы мемлекеттердегі саяси реформаларды тереңдете түсу;
- Қаржы-экономикалық ауыртпалықтарды шебер қолдана білу ... ... ... ... ... ... ... жүйесін іске асыру
болып табылады.
НАТО-ның геосаяси ... ... ... мен ... ... орнығып нығаюына мүмкіндік туысымен геосаяси мүдделердің дәл
осы ... Азия ... бар ... ... ... ... ... геосаяси мүдделеріне қол жеткізу мақсатында икемді геосаяси
курсты ұстанады. Бұл дегеніміз егер қолайлы деп тапқан ... ... ... ... ... ... ... мемлекетімен дөп келіп жатқан тұста
оларды да қолданады деп күту керек. Мысалы ... ... ... ... ... ... ... НАТО осыны шебер пайдалана алғаны айқын.
Қысқа мерзімді перспективада НАТО және АҚШ ... ... ... ... тап болуына байланысты аймақта бұдан
әрі өз ... ... ... ... Орталық Азияда НАТО мен АҚШ-ын
Орталық ... ... ... ... ... қарсы шараларды азайту
үшін Ресейге тактикалық сипатта жол беруі де қарастырылып отыр [44, 103-105
б.].
НАТО-ның аймақтағы ... ... әрі ... ... ... тек қана біржақты қарастырмай, бұл арада Ресей және Қытай секілді
алып мемлекеттердің ... да ... жөн. Осы ... ... үшін ... ... ахуалдың дамуына шешуші әсер етеді.
Бір айта кетерлік жайт, әлеуетті антинатолық сипаттағы сыртқы ... ... ... ... (Иран) Орталық Азия мемлекеттерімен
стратегиялық тұрғыдан қоян-қолтық араласа отырып процестерге түбегейлі әсер
етіп белсенді геосаяси ... іске ... ... ... жоқ. ... ... ... оның геосаяси мүддесінің оқта-текте сыр беріп
қалуы ғана көрсетеді.
Бұл факт НАТО – Орталық Азия аспектісін талдай отырып НАТО және ... ... НАТО ... ... ... ... ... үшін стратегиялық қарама-қайшылықтарды айқындауға
негізделген гипотетикалық нұсқа-долбарды құруға көңіл аудартады.
Орталық ... ... күш ... ... жалпы аймақтық
сипаттағы жақындасу нүктелері мен қайшылықтар кешенін бөліп қарастырған
жөн. ... ... ... мен ... ... мүдделерінің
алшақтықтарына қарамастан тығыз байланыса отырып әрекет етуші Ресей ... НАТО ... ... ... ... ... ... Қытай мемлекеттерінің бірлесе әрекет етуіне орай олардың НАТО-ға
қарсы аймақтық геосаяси қайшылықтарының негізгі ... ... ... ... ... ... ... тұрақтауы, сонымен қатар оның кеңеюі аймақтық
күштер балансының Ресей мен Қытайға тиімсіз өзгеруіне алып келеді;
- НАТО-ның ... ... әрі ... енуі ... ... ... азайтады және Орталық Азияға бағытталған Қытайдың келешектегі
болуы мүмкін-ау деген әрекеттерін күрт төмендетеді;
- ... ... ... әскери-саяси базаларының бар болуы Ресейді
(жақын келешекте – Қытайды) аймақтағы мемлекеттердің сыртқы ... ... ... қалыптастыру барысына әсер ететін монопольды билігін
жояды. Соған орай бұл ... ... ... ... саяси курс ұстануына мүмкіндік туғызады.
- НАТО-ның осы аймақтағы нүктелерінің болуы аймақтың фрагменттерлуіне
және ... ... ... ал ... ... ... мен Ресей
айналасындағы геостратегиялық ахуалдың дамуына тікелей әсер етеді.
- Орталық Азия аймағында Альянстың ... ... ... ... ... ... ... шекарасына (СУАР мен Тибет ҚХР)
қатысты стратегиялық шығуды, қатысуды қамтамасыз етеді, бұл жайт ... ... ... ... ... үшін ... сцернарийі
де мүмкін.
Жалпыаймақтық көлемдегі жоғарыда аталған ... ... ... және ... ... ... ... әрекеттесу
нүктелері де бар, олардың арасынан маңыздыларын атап өтейік:
- НАТО-ның ... ... ... ... ... ... ... маңызды мүдделеріне нұқсан келтіретін, оларға қауіп төндіретін
«бақылаусыз» экстремизм мен фундаментализмнің Орталық ... етек ... ... аймақта болуы ресей-қытай қарым-қатынастарындағы жарылуы
мүмкін деген латентті геосаяси қарама-қайшылықтарының бар ... ... ... ... ... ... қарсы тараптың аймақтық
әлеуетті амбициясын «шектеуге» мүмкіндік ... [45, 12 ... ... ... ... Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түркменстан
мемлекеттерімен қарым-қатынас
1981-1991 жылдары Варшава блогы мен оның ... ... ... ... ... НАТО-ның ары қарай дамуына импульс беріп маңызды ықпал
етті. Осы медиа форумның отырысына қатысушы АҚШ-тың бұрынғы Қорғаныс ... ... Перл өз ойын ... жеткізді: «НАТО 15 жылдан бері қарай
«соғыс ... емес ... пен ... ... ... ... ... «НАТО-ның шығысқа қарай кеңею» саясаты басталды,
бұл саясат 1994 жылдың ... ... ... ... ... ... тиісті доктринаға байланысты туындады.
Бұл саясаттың ең негізгі мәселесі ... ... мен ТМД ... ... ... артуына алып келді. Бір айта кететін мәселе бұл
экспансия «кеңею» әрдайым бейбіт ... ғана ... ... ... 1999
жылы НАТО-ның әуе күштері екі ай бойы ... ... ... ... ... бұл елдің басшыларын тәуелсіздікке ұмтылған
Косово аумағынан әскерлерін алып кетуге мәжбүр етті [46, 35 б.].
Орталық Азияға ... ... бұл ... ... ... айтуға
болады. НАТО мұндағы аймақта орналасқан жас мемлекеттер үшін аймақтағы
қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... ... Атап ... бес Орта Азия ... әр кездері «Бейбітшілік үшін
әріптестік» альянсының бағдарламасына ... ... Бұл ... ... ... ... әскери шараларды бірлесе өткізу т.б. мәселелер
жүзеге асырылады.
1997 жылдан бастап НАТО Орталық Азия ... ... жыл ... жаттығулар жүргізіп келеді. Соған қарағанда бұл жаттығулар Альянстың
қарулы күштеріне, оның ішінде ... ... ... «әлеуетті
қарсыласпен» соғыс немесе әскери қақтығыс ... болу ... ... ... білуге көп мүмкіндік беріп отыр. Бұдан басқа НАТО-ға
қатысушы жекелеген ... ... ... мемлекеттерге әскери-
техникалық көмекті белсенді ... ... ... үшін ... Азия ... Ауғанстандағы ахуалды бақылап отыруға да,
қауіпсіздікті қамтамасыз ету тұрғысынан да маңызды екендігі айқын. 2003
жылдың тамыз айынан ... ... ... ... қауіпсіздікке
ықпал ету күштері дәл осы альянс бастамасына арқа сүйеп отыр. ... НАТО ... ... ... құрамалары ел
аумағында қайтадан бас көтере бастағандығына ... ... және ... ... ... үш мыңдық топты
Гильменд, Урузган секілді ең қауіпті аймақтарға жөнелтуге шешім ... Азия ... НАТО ... ... өз көмегін Ауғанстанға әскери
жүктер мен тылды қамтамасыз етуге арналған жүктерді ... үшін ... ... әуе ... мен жер ... ... отыр.
Сонымен қатар Орталық Азия бағытындағы «шығысқа қарай кеңею» Ресей мен
Қытай тәрізді мемлекеттердің белсенді қарсылығына ұшырап ... жайы ... ... ... Азия республикаларына үлкен ықпал етіп қана қоймастан,
оларға ЕврАзЭс және ... ... ОДКБ ... ... ... пен
экономикалық әріптестікті қамтамасыз ету механизмдерін ұсынды.
Бірақ осыған қарамастан, НАТО әзірге өз райынан ... ... ... ... ... белсенді түрде жоспарларын іске асыруға ... ... бір ... ... ... Азия ... ... қарым-
қатынас орнату үшін Роберт Симмонс 2005 жылдың қазан айында Алматыда
штабпәтер орналастырып оған ... ... ... ... ... ... ... өкілі А.Катранистің айтуынша
«Альянс қазіргі уақытта ашық есік саясатын жүргізуде: оған ... ... ... оны ... алады» [37, 43 б.].
Бірнеше жыл бұрын Өзбек Республикасы НАТО-ның Орталық Азиядағы ... де ... ... ... деп ... еді. ... ... процесі» бағдарламасының аясында НАТО эксперттері өзбек Қарулы
күштеріне жоғары командованиенің ... ... ... ... және ... және ... ... тәжірибесімен
алмасып отырған болатын. Кейбір бөлімдердің көптеген офицерлері альянстың
Германиядағы, Норвегиядағы, Словакия мен ... оқу ... оқу ... өтіп ... мен ... шыңдаған еді.
Сонымен қатар, өзбек әскерінің және ІІМ арнайы бөлімшелерінің жауынгерлерін
таудағы антипартизандық күрес тәсілдері мен соғыс ... ... ... және Түркияның әскери ... ... ... болатын.
АҚШ мен НАТО-дағы одақтастары Ауғанстандағы лаңкестікке қарсы
операцияларын бастаған ... ... ... ... ... мен
Герман бундесверінің жауынгерлеріне Ханабад пен Термездегі аэродромдарын
ұсынған еді. 2003 ... ... ... ... президенті Ислам Каримовпен
телефон арқылы келіссөздер жүргізген НАТО-ның бас хатшысы ... ... ... ... ету ... қол ұшын беруді
сұраған еді. Каримовтың сөзінше, НАТО миссиясы «Орталық ... ... ... ... ... көмегін тигізеді және
Ауғанстанның бейбіт мемлекет болуына оң әсер етеді» делінген ... 2005 ... ... айындағы Андижанда болып өткен оқиғалардан соң
НАТО-ның парламенттік ассамблеясы өзбек ... ... ... ... ... ... тергеу жүргізуге көмектесуін талап етті.
Ассамблеяға қатысушылар Андижан азаматтарына қатысты күш ... ... ... ... ... үшін әріптестік»
бағдарламасына қатысу-қатыспауы жайындағы мәселені қайта қарауға шақырды.
Бұған ресми Ташкент сыртқы саяси бағытын күрт ... ... ... ... ... күрт үзіп ... мен ... мемлекеттерімен белсенді
түрде жақындаса бастады.
2005 жылдың шілде айында өзбек басшылары американдық өкілдерге АҚШ
әскери әуе ... ... ... база ... ... ... ... хабарлама тапсырды. Соңғы
американ ұшағы өзбек жерін сол жылдың қараша айында ... ... ... Ташкент НАТО-ның өкілдеріне өз елінің Ауғанстандағы опперацияға
база ретінде бұдан былайғы кезде берілмейтіндігі туралы жария ... бір ... ... соң ... «ашу-ызаны ақылға жеңдіріп»
Германияның 300 жауынгерінің қызмет ету мерзімін ұзартты. Ал бұл контингент
Ауғанстандағы бундесвер ... ... ... ... ету ... Шындығында Өзбекстан НАТО-мен арақатынасты шарт үзуге қарсы, ең
болмаса кейбір НАТО-ға мүше ... ... ... қалуға мүдделі
екендігі айқын, бұл жай оның Шанхай ынтымақтастық ұйымына қатысушылардың
арасында өзін ... және ... ... ... береді. ГФР әскерінің
өз аумағында болуы жылына Өзбекстанға 3,5 млн евро мөлшерінде жалға ... ... мен ... ... ... ... түрде атсалысуынан экономикалық дивидендтер алуына мүмкіндік берді
[46, 37 б].
Қырғызстан – НАТО қарым-қатынастары Өзбекстанмен арадағы қарым-қатынас
секілді өрби қоймады. Өткені ... ... соң НАТО ... бұл ... арадағы қарым-қатынасқа келтірер теріс әсері ... ... ... баяғы жолмен дами береді деп ... ... ... жаңа ... да осындай ниеттері бар екендігін
жасырмады. Сол кездегі сыртқы істер ... ... ... ... айтуынша Қырғызстан НАТО-мен белсенді түрде байланыса ... ... ... мен ... ... ... ... байланысты қарсы күреспекші.
Андижан оқиғалары кезеңінде НАТО ... ... ... ... ... ... ... екендігін білдірді. Симмонс
қырғыз басшыларына өзбек босқындарына республика ... ... ... ... үшін алғысын білдірді.
Сонымен қатар 2005 жылдың шілдесінде президент Қ. Бақиев өз ... ... ... ... әуе базасының болуының қажеттілігі
жөнінде күмән келтіретіндігін ашық айтты. Өйткені Ауғанстандағы жағдай
тұрақталғандықтан ... әуе ... ... жоқ деп ... ... Бұл ... ... ынтымақтастық ұйымына мүше елдердің саммитінен ... ... ... ... ... тек қана ... ғана үрейлендіріп
қоймай сонымен қатар НАТО басшылығын да едәуір ... ... өз ... ... ... соң ... Азияда
мүлде өз ықпалынан айырылып қалу мүмкіндігі туды. Дегенмен, Бішкекке АҚШ-
тың ... ... ... ... ... ... Манас әуежайын база ретінде пайдалану шарты өз күшінде
қалды.
НАТО-ға ... ... 2005 ... қазан айында жоғарыда аталған әуе
базасын ... ... ... ... пайдалануды кеңейте түсу
ниетін білдірді. Осы мезгілде ... ... ... және ... ... ... асыру көзделіп отыр деп атады. Бұл екі ... ... ... ... ... ... білімі мен
тәжірибесін арттырып жатқан қырғыз жауынгерлерін санын ұлғайта түсетіні
белгілі.
Бірақ 2005 ж. ... ... ІІМ ... ... әуежай
жөніндегі жаңа талаптары көрсетілген нотаны тапсырды. Мұнда әуежайды жалға
алуға төленетіл ... ... ... ... ... ... зиянның орнын толтыру айқындалған болатын. ... ... ... ... сұхбатында былай деп
жазылған «егер Манас әуежайына американдықтар бұған ... бар ... ... ... ... ... ... шарттар бойынша олар 207 млн. доллар
шамасында ақы төлеуі керек».
Әлбетте, мұндай жал ақысын ұлғайту ... ... ... кетіргені
айқын. Қазіргі жағдайға қарағанда тараптар әлі де келісімге келе ... ... ... ... 19 сәуірде былай деп атап көрсетті: «егер
АҚШ-пен арадағы келіссөздер 2006 жылдың 1 маусымына дейін ... онда ... ... ... ... ... бір ... мүмкіндігін қарастырады». Сәлден соң ... ... ... Исмаил Исаков былай деп хабарлады: «американдық ... ... ... ... ... ... топтың жұмысы
аяқталғаннан кейін мұндай шешім қабылдану мүмкін».
Бұл арада мән беретін жағдай ... ... ... тек қана ... азаматтарына арқа сүйемей сонымен қатар ... ... ... және басқа ұйымдардағы әріптестерінің де ... ... әуе ... ... ... ... ойландырып
отырғандығын баса көрсету болып отыр.
Осының барлығы өзіндік «сауда-саттық» деп айтуға келерліктей. Өйткені
осы жағдайдың нәтижесінде ... ... ... ... мен Қытайдан
Вашингтонмен арадағы шарттан бас тарта отырып ... ... және ... ... көздеп отырғандығы байқалады. Ал НАТО-ға келетін болсақ,
оның Манас әуежайындағы база ... ... ... да, ... ол Бішкекпен арадағы қарым-қатынасты шорт кесуге бара ... ... ... ... Қырғызстаннан кетуі арқылы
аймақтағы ықпал ету каналының бірінен айырылатынын атап ... ... 38-40 ... ... ... ... ауысудан кейін НАТО-ның
мемлекетке деген қарым-қатынасы өзгерген жоқ. 2011 ж. 28 ақпанда НАТО ... ... ... ... Роза ... ... штаб-
пәтерінде қабылдады. Расмуссеннің сөзі бойынша одақтастар Қырғызстандағы
демократиялық ауысуды қолдауды ... ... ... ... ... ... реформалау саласында өз серіктестерін қолдауда үлкен
тәжірибеге ие және біз ... ... ... дайынбыз» - деді Бас
Хатшы А.Ф.Расмуссен. Сонымен қатар, ол Ауғанстандағы ИСАФ миссиясын ... үшін Роза ... ... ... ... орналасқан үш басқа мемлекеттермен НАТО конструктивті
тұрғыда тұрақты ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасында өзіндік ерекшеліктер бар екені белгілі.
Мысалы, Түркменстан өзінің бейтараптық статусына байланысты және сыртқы
қарым-қатынастың іс жүзінде оқшауланғандығына орай НАТО үшін жабық ел ... ... блок үшін ... ... ... ең ... НАТО
бықылаушыларын өзінің әскери жаттығуларына 2003 ... ... ... ғана ... ... Бұл ... қабыл алған НАТО-ның саяси
комитетінің өкілі Стефан Элгерсм өз тарапынан өзара іс-шаралардың ... ... ... Атап ... ол ... ... болатын «НАТО
мен Түркменстан арасындағы қарым-қатынастың басқа ... ... қол ... деңгейден төмен болуына ешкім кедергі
келтіре қоймайды».
Бірақ ресми Ашхабад өзі таңдап алған жолдан ... ... ... ... көрінісін «Бейбітшілік үшін әріптестік» бағдарламасының 2004-
2005 ... ... ... ... Жеке ... ... отырып бұл жағдай аймақтағы тұрақтылық ... ... ... бағытталып отыр деп көрсетті. Және екінші
жағынан оның сөзінше ... ... ... ... ... тек қана ... ... жасап отыр. Атап айтқанда кадрларды
дайындау және оқыту мәселесі ең ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасты әскери сипатта емес
тек қана азаматтық ынтымақтастық сипатында сақтап қалып ... ... ... ... Жібек жол» жобасына белсенді түрде
қатысуда. Бұл жоба ТМД ... ... ... ... ... ... ... Түркменстан Республикасы мен ... ... ... мен ... ... ... жағдай бей-берекет қалдырмайтыны анық, өйткені мұнда өз позициясының
кеңеюіне ешбір жол жоқ. Дәл осы мемлекет НАТО үшін ... ... ... – Каспийге, Ауғанстан мен Иранға шығу жағынан - өте ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынастарда біршама алға жылжу
бар. Соңғы кездер бұл республика альянспен арадағы қарым-қатынаста ... ... ... еселеп толтыруға ынтығып отыр. Тәжікстан «Бейбітшілік
үшін әріптестік» бағдарламасына тек қана 2002 жылы қатыса бастады.
2003 ... ... ... бас хатшысы Джордж ... ... ... ... ... ... Эмомали
Рахмонов былай деді: ... ... ... ... ... мейлінше ашық және НАТО ... ... ... ... негізгі бағыттарына ... ... ... ... ету, шекарадағы әскерді нығайту, лаңкестік пен
экстремизмге бірлесе қарсы тұру, табиғи және техногендік ... ... мен ... ... алу мен ... жою.
Душанбенің негізгі НАТО-ға үміт артуының астарында Ауғанстандағы
жағдайдың тұрақталуы болып отырғаны ... ... ... ғана ... ... ... ... Атап айтқанда 2004 жылдың қазан ... ... ... ... Яапп де Хооп ... мен ... ... қазан айында Халықаралық қауіпсіздікке ықпал ету күштері
жеткізілетін жүктерді тасымалдауды қамтамасыз ... ... қол ... ... Тәжікстан мен Франция арасында 2001 жылдың 1
желтоқсанынан ... ... ... ... ... Ауғанстандағы
операцияларға база ретінде пайдаланып келеді. Бірақ 2005 ... ... 250 ... жауынгері және сегіз ұшағы ... ... ... ... осы ... 150 ... әлі де Душанбедегі әуежайда
қалып отыр.
2005 жылдың желтоқсанында Душанбеге Роберт Симмонс сапар шегіп ... Э. ... ... ... ... өзара әңгімелерінде
әскери-техникалық ынтымақтастық мәселелері сөз болды. Сонымен ... ... ... көмек беру және ... ... ... ... мен ... ... ... НАТО осы орталық азиялық ... ... ... беру ниеті мен тәжік-ауған шекарасын қорғау, сондай-ақ Тәжікстан
территориясында шекарашыларды ... ... құру ... ... ... ... ... бола отырып, Тәжікстан НАТО-мен
қарым-қатынасты дамыта отырып өзінің тәуелділігін кемітуді іске ... ... ... [46, 41-44 ... Орталық Азия аймағында қауіпсіздікті күшейту мәселелері бойынша НАТО
және ... ... ... ... ... ... формалары
Қазақстанның Солтүстік Атлантика Шарты Ұйымымен (НАТО) ... ... ... ... ... кезде НАТО-ның XXI ғасыр қарсаңындағы
саясаты мен ... ... ... ... Бұл ... ... одағына қатысты саясатын барабар бағалауға мүмкіндік береді.
Қазақстанның НАТО-ға толық құқықты мүше болу ниеті жоқ. ... ... ... ... ... ала отырып, Қазақстан Батыс ... ... ... сондай-ақ кеңестен кейінгі республикалардың әскери-
саяси ынтымақтастығын жандандыру бүкіл Еуразия кеңістігінде сенім білдіру
ахуалын нығайту үшін ... ... деп ... ... ... ... бірлескен жобаларға қатыса отырып, Қазақстан, ең алдымен жеке ... ... ... ... ... етіп ... мен ... қарым-қатынасы НАТО-ның бұрыңғы Бас Хатшысы
М.Вернердің 1992 жылғы ... ... ... ... және ... 1993 ... ақпанда НАТО-ның штаб пәтеріне ... ... ... ... бері ... ... және ... басшылық өкілдері
Қазақстанға бірнеше рет ... [44, 320 б.]. НАТО мен ... және ... ... ... ... ... әріптестер және басқа да көптеген бағыттар бойынша ынтымақтастық
етуде.
1992 ж. Қазақстан Шығыс Еуропа мен бұрыңғы ... ... ... мен ... ... қою үшін ... құрылған НАТО
органының - Солтүстік ... ... ... ... ... ... ... мүшесі болды. Қазақстан мен НАТО-ның САЫК
желісі бойынша өзара іс-қимылы іскерлік пен ... ... ... алуда.
1994 ж. 27 мамырда «Бейбітшілік жолындағы әрігітестік» атты негізгі
құжатқа қол ... ... ... 19-шы ... болып кірді. 1994
ж. желтоқсанда Қазақстан мен ынтымақтастықтың ұсынылатын бағыттарымен бірге
Тұсаукесер ... ... ... Ол ... ... қорғанысты жоспарлау
мен қаржыландыруды, қарулы күштерге демократиялық ... ... ... ... пен ... ... ... миссияларды жүзеге асыруға жекелеген ... ... ... ... ... мен ... қарулы күштер
үшін кадрлар даярлауды қамтиды [47, 29 б.].
Қазақстан мен НАТО-ның бірлескен қызметін ... үшін 1996 ... Монс ... ... НАТО ... ашылды. 1997 ж. мамырда САЫК
ЕуроАтлантикалық Әріптестік ... ... ... ... ... ... САЫК мүшесі ретінде автоматты түрде ЕАӘК мүшесі болды. 1998 ж. 20
қаңтардағы Брюссель ... ... сай ... НАТО-да
миссиясы ашылып, ол альянстың негізгі форумдары мен комитеттерінің жұмысына
қатысып отырады [48, 5 ... ... ... шарттық- құқықтық базасы кеңейе
түсуде. 1996 ж. 31 шілдеде НАТО-ның Брюссельдегі штаб-пәтерінде екі құжатқа
қол ... ... ... ... келісім және Қарулы күштердің
мәртебесі туралы келісім. ... ... ... ... ... ... ... құпия ақпарат ... ... ... ... ... ... елдердің бір-
бірінің аумағындағы әскери бөлімшелердің (әскери жаттығулар өткізілген
жағдайда және т.б.) ... сөз ... ... ... ... мен
НАТО-ның ынтымақтастығы әріптестігінің жеке-дара бағдарламасы бойынша
өткізілуде. Бағдарламада оның ... ... ... ... ... кезекте бұл әскери ынтымақтастық және оқу. НАТО мен Қазақстан
арасында ... ... ... ... ... астам қазақстандық
офицерлер БЖӘ Бағдарламасының түрлі ... ... ... сондай-ақ, әріптес елдерде өткізілетін курстарға,
семинарларға, жұмыс ... ... ... ... ...... және ... (Германия) қаласындағы Дж.
Маршалл атындағы Стратегиялық зерттеу және ... ... ... ... ... қолбасшылығының көптеген өкілдері НАТО елдерінде
қарулы күштерді ұйымдастырудың және ... ... ... ... ... мүмкіндік алды [44, 322 б.].
1995 жылдан бастап қазақстандық офицерлер БЖӘ ... ... ... ... қатысты. Қазақстан Қарулы Күштері әскери
академиясының ... ... ... әскери базасында НАТО-ның
бітімгершілік ... ... 1997 және 1998 ... екі рет
медициналық көмек көрсету ... ... ... Бұл ... бітімгершілік саласына, бейбітшілікті орнату мен
қолдау ... ... ... ... мен технологиясына
айрықша көңіл бөлінді.
Жинақталған тәжірибе Қазақстан, Өзбекстан және ... ... ... ... Азия ... батальоны
(Орталықазбат) құру кезінде ... Осы ... ... мемлекеттің 20 адамнан «Cooperative Osprey-96» және ... ... ... ж. ... Азия ... ... Қазақстанның, Қырғызстанның және
Өзбекстанның, сондай-ақ БҰҰ бағдарламасы бойынша ... ... ... Түркияның, Грузияның әскери қызметшілерінің, Балтық батальоны
бөлімшелерінің («Орталықазбат-97») ... ірі ... ... Осы жылы ... көлік ұшақтарында АҚШ аумағынан ... ... ... ұшу ... Орталықазбаттың жиынтық взводының және
Құрама Штаттарының 82-ші әскери-десант дивизиясының әскери қызметшілерінің
бірлескен ... тобы ... ... ... 1998 жылы ... 1999 ж. ... ... оқулар АҚШ және
Өзбекстанның территориясында өткізілді. Ал, 2000 ж. ... ... ... ... ... ... ... Өзбекстан
және АҚШ-ның қатысуынан бөлек, ... ... ... ... ... Түркия және Монғолстан «Орталықазбат-2000» оқуларына
қатысты. 2004 жылы қаңтарда Қазақстан аймақтағы мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... ол
бітімгершілік операцияларын жүргізуде «Қазбаттың» жедел үйлесімділігін
арттыруға мүмкіндік береді. Қорғаныс министрлігі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның НАТО
елдерімен әскери- техникалық ынтымақтастығы арқасында 2002 жылы ... НАТО ... ... ... Қол ... ... ... БҰҰ-ң «көк каскалары» құрамына енді.
Қазақстан мен НАТО ынтымақтастығының басымдық берілетін екінші бағыты -
төтенше жағдайларды жоспарлау және ... ... ҚР-ң ... жөніндегі агенттігі НАТО-ң Төтенше жағдайлардағы іс-қимылдарды
жоспарлау жөніндегі комитеті өткізетін ... ... ... ... ... семинарларға, симпозиумдарға) белсенді
қатысып жүр.
1996 ж. АҚШ-ның қолдауымен БЖӘ бағдарламасы бойынша ... ... ... ... ... Монс ... ... Қазақстан Республикасының Халықаралық қатынастар
желісіндегі ... тобы ... ... ... әскери кадрларды
даярлау мәселелеріне жәрдемдесу, ... ... және ... ... ... жетілдіру, Орталық Азия территориясында жыл
сайын оқу-жаттығуларды ұйымдастыру кіреді.
1999 жылы Алматыда ... ... ... семинар өткізілді, оның
барысында Алматыдағы қиратқыш күші қуатты жер сілкінудің сценарийінің
негізінде компьютерде бейнелеп ... және ... ... 8 ... ... байқаушы ретінде Украинаның, Молдованың, ... ... ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдардың - НАТО-ның, Қызыл Жарты Ай және ... ... ... ... қатысты.
НАТО-ның Бас Хатшысы Х.Солананың 1997 ж. 10-11 наурыздағы Қазақстанға
сапары барысында гылым саласында және ... ... үшін ... ... ... ... ... басымдық беретін
бағыттары белгіленді. Бас Хатшы ... ... ... ... ... ұсынды.
Қазақстанның НАТО-ға толық құқықты мүше болу ниеті жоқ. ... ... ... ... ... ала ... Қазақстан Батыс және
Шығыс Еуропа елдерінің сондай-ақ кеңестен кейінгі республикалардың әскери-
саяси ... ... ... Еуразия кеңістігінде сенім білдіру
ахуалын нығайту үшін ... ... деп ... ... қатар, НАТО-мен
бірге бірлескен жобаларға қатыса ... ... ең ... жеке ... ... ... ... мақсат етіп отыр.
Қазақстанның НАТО-мен «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасы
аясындағы ынтымақтастығына ... ол ... ... ... ... ... ... етудегі нақты
міндеттерді шешуге бағытталған. Мұнда біз ... ... ... жеткіздік. Мысалы, біздің еліміз 2002 ж. НАТО-ның «Жоспарлау және шолу
процесі» (ПАРП) бағдарламасына ... ... ... ең ... ... ... аталған бағдарламаға қосылғаннан кейін ... ... 2003 ж. ... ... ... ... ... арасындагы техникалық қызмет көрсету және материалдық-техникалық
қамтамасыз ету ... ... (NAMSO) ... ... түсіністік
туралы меморандумға» қол қойылды.Қазақстан аумағында өткен ... ... оқу ... ... ... ... мен сардарлары әлемнің жетекші мемлекеттерінің әскери
қызметшілерінің тізе қосып өздерінің шеберліктерін шындады. Олар соңғы екі
жылда ... ... АҚШ мен ... ... ... ... ... тактикалық арнайы антитеррорлық оқу-
жаттығуларында да тәжірибе жинақтады [49, 2 б.]. ... ... ... ... ... ниеттеніп отыр және ... ... ... шеңберіндегі өзінің міндеттемелеріне
адал болып қалады. Қазақстандық тарап жүзге жуық іс-шараларды ... ... ... ... ... ... орындады.
Қазақстанның өкілдері сыртқы істер мен қорғаныс министрлерінің кездесуі,
елшілер деңгейіндегі ай сайынғы ... ... ... басшылық
комитеттерінің, Экономикалық Директораттың, Ғылым мен Экология жөніндегі
комитеттерінің, ... ... ... ... ... лауазымды тұлғалар тобының, әскери ынтымақтастық ... ... ... әріптестік кеңесі елдерінің қарулы күштердің бас
штабының бастықтарының кездесуі сияқты мәжілістері, бір ... ... ... мен ... ... ... жүр.
Қазақстан мен НАТО арасындағы саяси байланыстар да нығаюда. 1998 ... ... ... және қорғаныс ведомстволары басшыларының Альянс
Басшылығымен және оған қатысатын бірқатар мемлекеттердің жоғары лауазымды
өкілдерімен кездесулері ... Бір ... ... ... ... ... ... Альянстың мүмкіндіктерін пайдалану,
«Ғылым бейбітшілік үшін» бағдарламасы шеңберінде НАТО мен ... ... ... ... ... ... ... бейбітшілік үшін» бағдарламасы әріптес мемлекеттердің НАТО ... осы ... ... ... ... қол ... ... экономика мен ғылымның мүддесі жолындағы жобаларды жүзеге
асыруда қаржылық көмек алуға ... ... ... ... өзінде
НАТО комитеттерінің бірқатар басымдық берілетін жобаларға, оның ішінде
Каспий экологиясы жөніндегі жобаға ... ... ... ... екі жобасы НАТО-ның Ғылыми комитеті сарапшыларының ... ... ... де ... және қауіпсіздік проблемаларына қатысты) [48, 5
б.].
2000 ж. 3-5 ... ... Бас ... ... ... ... болды. Альянс Басшысы президент Н.Назарбаевпен, Парламенттің
екі палатасының төрағаларымен, Сыртқы Істер ... ... ... ... ... ... ... Альянспен
кеңейтілген әріптестікке, бірінші кезекте әскери кадрларды даярлау мен
қорғаныс құрылысы мәселелерінде әріптестікке өзінің дайын ... ... жылы ... ... ... ... шығып, ТМД мемлекеттерінен жалғыз
өзі НАТО-ның Ынтымақтастықты үйлестіру орталығына ... ... ... ... [49, 2 б.].
2002 ж. Қазақстанның НАТО-ның «Жоспарлау және талдау ... ... ... ... ... жандана түсті. Сол жылдан
бастап қазақстандық батальон мен АҚШ, Ұлыбритания және ... ... ... ... ... тұрақты негізде өтеді.
НАТО-ның сарапшылары мен лауазымды ... ... НАТО ... ... өкілдері 2002 жылдан бері ... мен ... ... серпінді дамуын бірнеше рет атап өтті.
19 қазан 2004 ж. Қазақстан ... ... ... Бас ... Яаап де Хооп ... ... ... өткен кездесуде
Халықаралық терроризм, Ауғанстан мен Иракты қалпына келтіру проблемасы,
мемлекет ретінде өз орнын ... ... ... мәселесі талқыланды. НАТО
басшысы бүгін дүниежүзілік қоғамдастықты алаңдатып отырған ... ... ... ... ... ... атап ... Ауғанстан мен Ирак
мәселесі бойынша алғашында әр түрлі ... ... ... ... ... Иракты мемлекет ретінде жоғалтып алмаудың маңыздылығын түсініп отыр.
Осы орайда, ол қорғаныс ... ... ... ... рөлін
баса көрсетіп, Қазақстан мен НАТО арасындағы әріптестіктің жеке ... ... ... ... ... жеке ... тиімділігіг арттыруға жол ашады. Ұйымның басты қағидалары
– демократия және адам құқықтарын ... ... ... ... ... ... көп болса, терроризмге қарсы күрес жүргізу
соғұрлым оңай болмақ», - деп қорытындылады өз ... ... ... [48, ... ... басшылығы Қазақстанның Альянспен қатынасын дамытудың
жаңа басымдықтарын белгіледі. Келіссөздер барысында НАТО-мен ... ету және ... ... ... ... ... азайту»
бағдарламасы бойынша, Қазақстан ... және ... ... ... ... ... ... саласындағы ынтымақтастық
мәселелерін талқылауға маңызды орын берілді. ... ... ... қуатталды. Бірінші кезекте өзара іс-қимылдың әскери-
саяси аспектілеріне назар аударылады.
2004 ж. ... ... ... ... министрлігінде
Орталық Азия аймағында тұңғыш рет НАТО-ң ақпараттық-құжаттамалық орталығы
құрылды. ... ... ... ... ... мен ұйымдар үшін
НАТО-ның құжат ... ... ... берді, ынтымақтастықтың
ақпараттық-талдау базасын ... ... ... аймағындағы
қауіпсіздік пен тұрақтылықтың проблемалары бойынша ақпарат алмасу, сондай-
ақ өзара ... ... және ... ... ... ... мәселелер бойынша тұрақты консультациялар өткізу
маңызды бағыт болып табылады. Терроризм, ... ... ... ... жаңа ... ... үшін НАТО ... маңызы зор [44, 325 б.].
Тарихта тұңғыш рет 1949 жылғы ... ... ... ... 5 ... жүгінім жасалды, онда НАТО-ның бір ... ... ... ... ... шара ... үшін альянсқа қатысушыларды
міндеттеу көзделген болатын.
Альянсқа қатысушылардың нақтылы әрекеті НАТО әуе ... ... ... 7 жүйесін, Шығыс Жерорта теңізіндегі НАТО-ның әскери-
теңіз топтарын жандандыру және НАТО ... мен ... ... ... әскери әрекеттерге жұмылдыру, сондай-ақ
Ауғанстанның шаруашылығы мен ... ... ... ... ... [50, 42 ... мен НАТО арасындағы қарым-қатынаста дұрыс шешімін тапты.
«Бейбітшілік ... ... ... – осы беделді ұйыммен
ынтымақтасудың неғұрлым пайдалы ... Оған ... 46 ... ... оның ішінде Қазақстан да бар. Президент Назарбаев былай деп атап
көрсетті: «Бұл ынтымақтастықта Солтүстік Атлантика ... ... ... ... ... ... қолдауы, сондай-ақ,
республиканың жас армиясының аяғынан тік ... ... ... ... жылы 3 ... ... бас ... лорд Джон Робертсон
Қазақстанда болды, өз сөзінде ол терроризм және ... ... ... күрес жүргізудің қажеттілігін баса айтты. НАТО және ... ... ... бойынша ынтымақтастық келісіміне қол қойды,
оның мақсаты – НАТО Қазақстанға стихиялық апат (жер ... су ... бола ... ... ... ... ... ауданындағы радиологиялық
жағдайдың өршуіне жол бермеу, т.б. үшін ... ... ... ... НАТО және Қазақстан әскери қызметкерлерінің қатысуымен бейбіт
мақсаттағы бірлескен жаттығулар өткізу жүйелі негізге көшіп ... ... ... жыл ... ... ... ... [51, 25-28
б.].
Қазақстанның өкілдері сыртқы істер мен қорғаныс министрлерінің
кездесуі, ... ... ай ... ... ... ... ... Экономикалық Директораттың, Ғылым мен ... ... ... ... ... ... НАТО комитетінің, Еуро Азиялық әріптестік кеңесі елдерінің қарулы
күштерінің бас штабының ... ... мен ... жұмысына
қатысып жүр.
Осы аймақтағы ең маңызды әрі белсенді ... ... ... ... ... бірден-бір ел Қазақстан Республикасы болып отыр. Атап
айтқанда 2005 жылдың қазан айында ... мен НАТО ... ... ... шілде айында қол қойылған Халықаралық қауіпсіздік туралы келісім
күшіне енді. Бұл ... ... үшін ... ... ... ... ету ... алмасқан сезімтал ақпараттарды қорғау
туралы өзара міндеттемелерді нығайтуға бағытталған еді.
Сол жылдың желтоқсанындағы жыл сайын ... ... ... ... біздің елдің сыртқы істер министрі Қасымжомарт
Тоқаев НАТО-мен Қазақстанның және ... Азия ... ... ең ... ... ... ... көрсетті. Бұлардың
қатарына халықаралық лаңкестікпен күрес, есірткі саудасы, заңсыз миграция,
әртүрлі қару-жарақты ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Бұдан да жоғары ынтымақтастық деңгейіне тараптар 2005 ... ... ... Бұл жолы ... + Қазақстан» форматында «Әріптестіктің»
жекеленген әрекеттер жоспары ... еді. ... ... ... ... ... мәлімдегеніндей жоспардың бір
бағыты аймақтық және ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қарулы Күштерін транформациялау барысын ... ... ... ... ... ... жағдайды
азаматтық жоспарлау, ғылым мен экологиялық ортаны қорғау салаларында
ынтымақтасу ... ... ... ... ... ... ... Азияда қол
жеткізген бірінші ел екенін атап айтуға болады.
Бір қызығы «Әріптестіктің» ... ... ... ... пен ... ... ынтымақтастықты дамытуға бағытталған,
сонымен қатар мұнда өзара әрекеттер шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... ақпараттармен алмасу,
Қазақстанның Еуропалық Қауіпсіздік Ұйымына 2009 жылы ... ... ... ету ... және т.б. кіреді.
Соған қарамастан, біршама басымдықтар әскери-техникалық ынтамақтасу
саласына ... ... ... Азия ... қызығушылықтың нығаюы» атты
«дөңгелек столдың» мәжілісінде ... ... ... ... ... Сембиновтың сөзінде қазіргі таңдағы
қауіпсіздікке төнген ... ... мен НАТО ... ... маңызды міндеттер бейбітшілікті қамтамасыз ету және ... баса ... Атап ... Ауғанстандағы антитеррористік
операция кезінде республиканың аумағындағы әуе кеңістігінен 3 мынан астам
ұшақ өтті, сондай-ақ 60 ұшақ шұғыл ... ... ... ... ... ... ... «Дала бүркіті» атты әсери
жаттығулар өтті, бұған Ұлыбритания, АҚШ және ... ... ... ... ... күштерінің арасынан аэромобильді әскер
бөлімшелері қатысты. ... ... ... 2006 жыл ... ... отырып 150 іс-шара өткізілді.
Қазақстанның және НАТО-ның арасындағы мұндай ұдайы дамуды ескере отырып
НАТО өзінің «шығысқа ... ... ... ... Азиядағы негізгі үміт
артатын елі Қазақстан болуы да мүмкін. Ал бұл дегеніміз альянстың ... ... ... ... қайтадан қарап өзара
ынтымақтастықтың негізгі басым бөлігін аймақтағы ... ... ... ... ... Осы жайт Қазақстанды аймақтық көшбасшылыққа
алып шығуда НАТО-ның мүмкіндіктері көп-ақ. Ал ... ... ... ба, бұл ... өз ... жеке әңгіме екені даусыз [49, 3 б.].
Негізгі ... ж. ҚР ... ... ... ... ... ж. ҚР ресми түрде «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» (ПРМ)
бағдарламасына ... ж. НАТО ... ... ... ... ... атты оқу жаттығулары өтеді.
2002 ж. Қазақстан «Виртуалды жібек магистраліне», «Жоспарлау және
шолу процесіне» (ПАРП) қосылады.
2004 ж. ... ... ... НАТО ... басшылары
Орталық Азия мен Кавказ елдеріне ерекше назар аударады: осы ... ... ... және ... ... ... тағайындалады.
2006 ж. Қазақстан мен НАТО 2006-2008 жж. ... ... ... жеке ... ... сонымен бірге
«Жоспарлау және шолу процесі» мақсаттарымен келіседі.
2007 ж. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Үкіметі ядролық сынақтар өткізген Семей полигонындағы
радиоактивтік жұқтыруларды анализдеуді ... ... ... ... мен ... 2 ғалымы сыйға ие болады.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ... ... ... ... ашылады.
2008 ж. Ұлттық кітапханада НАТО-ның депозитарлық кітапханасының
салтанатты ашылуы өтеді.
Қазақстан ... ... ... ... ... НАТО-ның
штаб-пәтерінде қонақ болып, Солтүстік Атлантикалық Кеңестің алдында 2006-
2008 жж. ... ... ... жеке ... ... ... ... жасайды.
2011 ж. НАТО-ның Бас Хатшысы Андерс Фог Расмуссен Жапонияда болған аса
күшті жер сілкінісі және су ... ... ... ... ... жасайды.
Бас Хатшы А.Ф.Расмуссен Египет, Ливия мемлекеттерінде болып жатқан
төңкеріліс туралы мәлімдеме жасайды.
НАТО Ливия ... ... ... ... басу үшін ... ... ... басқаруды өз қолына алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
НАТО ол әлемдегі үлкен әрі ... ... ... ... ... ол көп ... басынан өткізді: Шығыстан келетін соғыс қаупі
жойылды; Ұйым кеңеюдің екі толқынын басынан өткізді. (1999-және 2004 ... ... ... әскери әрекеттердің театрында (ТВД) ... ... ... ... өзгерді.
Осыған байланысты ұйымның мақсаты, міндеті және қызметі де өзгерді.
Бірақ, НАТО ... ... ... және ... ... ... қарамастан, бұрынғысынша белсенді, шабуылдаушы сипатын
сақтап қалды. Сонымен қатар, кейінгі кезде НАТО-ның дамуында ... ... Ол ... ... төрт ... ... әскери-технологиялық, ұйымдастырушылық және саяси.
Идеологиялық фактор мынадай жағдайға байланысты: ... ... ... қаупі болмағандықтан, НАТО-ның бұрынғыдай ірі әскери ұйым
ретінде өмір сүруі қиын болуда. Осыған ... НАТО ... ... ... тырысуда: әртүрлі ынтымақтастық бағдарламаларын
жасауда (Бейбітшілік үшін әріптестік), басқа ... өз ... үшін жаңа ... ... ... , СЕАП) т.б. байланысты. Құрама
Штат пен оның еуропалық одақтастары ... ... ... сайын өсуде. Америка армиясы мен еуропаның жетекші елдерінің
армиясының әскери ... ... ... ... ... ... ... жағдайға байланысты : НАТО-ның ... ... ... зонаның кеңеюіне байланысты бұл ... ... ... оперативті және стратегиялық тұрғыдан басқару қиындай
түсуде. Бұл жағдайда блоктың бір ғана әскери күші ... АҚШ ... ... ... ... саяси фактор (нақтырақ айтқанда, геосаяси) ... ... ... ол ... әскери күші – Құрма Штат пен ЕО-ның жетекші елдері –
Франция мен ... ... ... өсуі ... ... ... Бірыңғай еуропалық сыртқы және қорғаныс саясатында (ЕПОБ) өзінше
жеке әскери саясат пен стратегияны жүргізуге тырысуда. ... ... Шарт ... күні Батыстың (АҚШ пен ЕО) негізгі әскери-
стратегиялық құралы ... ... 2004 жылы ... ... және ... 7 елін қосу ... тағы да кеңейді. Қазіргі кезде НАТО-ның
белсенділігі ... ... ... ... таралуда. Балканда, Оңтүстік-
Шығыс Еуропада, Жерорта теңізінде, Солтүстік және ... ... ... Орта ... Қара ... аймағында, Шығыс Еуропада, Кавказда, Орталық
Азия мен Ауғанстанда, АТР мен ЮВА-да. Солтүстік Атлантикалық Альянс әскери
операцияларды, бітімгершілік ... , ... ... ... ... ... ... кезекшілікті, тактикалық және стратегиялық
деңгейдегі барлауды жүзеге ... Бұл ... ең ... ... ... қатысты жүргізіледі.
НАТО соңғы жылдары әскери-саяси, стратегиялық ... ... ... да ... ... ... ... деңгейдегі
проблемалары ұйымның жекелеген мүшелері арасындағы (АҚШ пен Еуропа ... ... ... ... ... ... ... жекелеген аймақтарды үйлестіруші саясатты
жүргізуге, ... ... ... ... ... ... саладағы проблемасы Альянс құрамының экономикалық,
әскери-техникалық және стратегиялық потенциалының әр түрлі болуынан ... ... он жыл ... ... ... ... және ... Азияда белсенділігі артуда. 2001-2002 жж. лаңкестікке ... ... ... НАТО ... және ... Азияның кейбір
мемлекеттерінің аумағына өз күштерін орналастыра отырып, Альянс аймақтағы
әскери-саяси күш ... ... ... зерттеулері бойынша келесі қорытындылар мен
ұсыныстарды шығаруға болады:
1. БҰҰ Жарғысы Солтүстік ... ... үшін 2 ... ... ... ... – БҰҰ Жарғысы Солтүстік Атлант Альянсын құруда ... ... ... ... – Жарғыда халықаралық бейбітшілік пен
қауіпсіздікті қолдауда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің ... ... Осы екі ... ... 1949 ж. 4 ... күні ... ... Солтүстік Атлант Шартында бекітілген. Шарттың Преамбуласында
Солтүстік Атлант Альянсы қызмет жасауының ... БҰҰ ... деп ... ... ... БҰҰ ... 54-бабына сәйкес халықаралық
бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау мақсатындағы аймақтық келісімдер
бойынша өз ... ... ... ... ... іс-шаралары ғана
емес, жоспарда белгіленіп қойылған шаралар ... ... ... ... ... Солтүстік Атлант Шартында бұл міндеттеме бар, алайда
ол Жаңа ... ... ... Бұл ... Қауіпсіздік
Кеңесінен рұқсат сұрамай әрекет етуге жағдай жасау үшін алынып тасталған.
Бұл жерде ең ... ... ... ... ... ... саласында қабылданған Жаңа Стратегиялық Тұжырымдама
одақтың негізгі басымдықтарын өзгертіп қана ... ... ... деп
аталатын жаңа саясат бағытының ... ... ... ... Шығыс
Еуропаның жеті мемлекетінің НАТО-ға қосылу туралы қабылданған шешім мен
Украинаның қосылуы туралы ресми ... ... ... ... НАТО тек Шығысқа кеңейе ғана қоймай, өзінің құрамына жаңа
Балтық мемлекеттерін қосу ... ... ... күшейтуде.
• Құрамына Украинаны қосу арқылы, біріншіден – ТМД-ның тіршілігін
түбінен қазып, екіншіден – НАТО-ның Кавказ және ... ... ... ... етеді.
• Ресей мен Қытай НАТО-ның кеңею процесіне жағымсыз қарауының
себебі – бұл жағдай Еуразия аймағын ... ... ... ... ... Республикасының Әріптестік ЕуроАтлантикалық Кеңесіне
қатысуы және ... ... ... ... ... ... Республика үшін НАТО-ның Қорғаныстың әскери және
азаматтық ... ... әрі ... ... сай қарулы күштерді құру,
бітімгершілік секілді әскери-саяси қызметінің салаларында тәжірибені алу
маңызды болып табылады. Ең ... ... ... НАТО-мен
ынтымақтастығы ұлттық қауіпсіздіктің кепілі ретінде ... ... ... толық құқықты мүше болу ниеті жоқ. Бірақ өзінің сыртқы
саясатының принциптерін негізге ала отырып, Қазақстан Батыс және ... ... ... ... ... ... ... жандандыру, бүкіл Еуразия кеңістігінде ... ... ... үшін ... ... деп ... ... бірге НАТО-мен
бірге бірлескен жобаларға қатыса отырып, ... ең ... жеке ... ... ... көтеруді мақсат етіп отыр.
Зерттеу нәтижесінде келесідей ұсыныстар айқындалды:
1. Менің пікірім бойынша НАТО-ның халықаралық ... ... ... ... ... ең ... БҰҰ ... құрайтынын ескере
отырып, НАТО Шартының 51,52 және 53 баптары БҰҰ Жарғысының VIII Тарауының
мазмұнына сәйкес емес. Ол бойынша ... ... ... тек ... ... ... ғана емес, сондай-ақ оның қызмет етуіне нақты
міндеттемелеріне ... қою ... НАТО ... ... ... негізгі артықшылығы ... ... ... және ... ... ... саласында
Жаңа Стратегиялық тұжырымдамасын қабылдау, өзінің саясатының жаңа бағытының
пайда болуына негізін салды. Бұл ... және ... ... ... қауіп төндіріп, әмбебап ... ... қана ... ... және ... үшін ... ... -
шарт болып саналады. Осы жерде бұл оқиғаның шарасыз екенін мойындай отырып,
бұл оқиғаның жүзеге асырылуына қарсы мемлекеттер ... ... ... ... орынның пайда болғанын ескеріп өздерінің қарым-қатынастарын
реттеулері қажет. ... ... ... ... ... ... болуына әкеліп соқтырмауы тиіс.
3. ҚР-ң Еуроатлантикалық әріптестік Кеңесіндс НАТО-ның «Бейбітшілік
жолындағы әріптестік» Бағдарламасы шеңберіндегі ... ... ... ... да ... мен ... ... әскери-саяси
қызметіндегі аса маңызды салаларында НАТО ұйымының бірегей тәжірибені алу
мүмкіндігінде Қазақстанның ... ... ... НАТО-ң әскери-
саяси қызметі соғыс және азаматтық қорғанысты жоспарлау, тиімді және
қазіргі ... ... сай ... күштерді құру, бейбітшілікті орнатудан
тұрады. Менің ойымша, Солтүстік ... ... ... ... қауіпсіздік
жүйесін құруда және қызмет жасаудағы тәжірибесі Қазақстан Республикасының
белсенді мүшесі болып ... ... ... ... ... ... ... жасауда тиімділікті атқаруға тәжірибелік маңызды болуы мүмкін
(Бірлескен Қауіпсіздік Шарт Ұйымы, Еуропада қауіпсіздік және ынтымақтастық
ұйымы, Шанхай ... ... ... ҚР-ң ... ынтымақтастығы
оның ұлттық қауіпсіздік кепілі болып қызмст жасауы мүмкін.
Біз сияқты басқа да тәуелсіз мемлекеттер осы ... ... ... ... одақ ... ... ол қандайда бір мемлекеттің
қауіпсіздігінің кепілі бола ... ... ... осы ... ... келісімдер жасауда.
НАТО ұсынған «Бейбітшілік жолындағы әріптестік» бағдарламасы- ... ... және ... ... ... арттыру
мүдделерін қамтамасыз етуге трансатлантикалық құрылымдардың әлеуетін
тартуға мүмкіндік береді. Қазақстанның НАТО ... ... ... ... ... ... негіздірін
нығайтуға, Батыс елдерімен өзара толық түсіністікке қол ... өз ... ... ... ... емес, тек қана бейбітшілік
үшін қолданады деген сенімдеміз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... 2030 ... ... даму ... проблемалар және
оларды шешудің жолдары [Мәтін] : ҚР ... ... ... ... ... және ... ... ел халқына Жолдауына арналған конференцияның материалдары. -
Алматы: Қазақстан, 1998. - 136 б.
2 ... ... ... ... ... ... 1998
ж. 26 маусымдағы №233 Заңы // Интернет ресурс: www.egov.kz
3 Аманжолов Ж.М. Международно-правовая природа ... по ... ... ... в Азии // ... сообщество. - 2000. - №3 (31). - С.86-
91
4 Аманжолов Ж.М. Международно-правовое обеспечение ... ... ... // Автореф. дисс. канд.юрид.наук. -
М.:МГИМО(у) МИД России, 2001. – 36 с. ... ООН от 26 июня 1945 года ... ... http://www.pavlodar.com
5 Справочник НАТО: юбилейное издание к пятидесятой годовщине ... ... ... ... и прессы, 1999. - 408 c.
6 Международные отношения и внешние сношения СССР ... ... / ... ... - M.: "Международные отношения", 1961. – 254 с.
7 Собакин В.К. ... ... - М.: ... ... - 240 ... ... Н.Н. Международные отношения после Второй мировой войны: в
3-х т. - М., 1962. - Т1. - 759 ... ... Г.В. ... право: Учебник для вузов. - М.: "Высшая
школа", 1995. - 398 с.
10 Сборник документов по международному праву. В 2-х ... Том 1 / ... Ред. ... ... ... М.М., Ибрашев Ж.О, Ауталинова А.С. и
др. - Алматы: "САК", 1998. – 576 ... ... Ю.М., ... В.И. ... ... Учебник. - М.:
Международные отношения", 1996. - 608 ... ... П.Н. ... ... учебное пособие, - М.: Юристь,
1998. - 416 с.
13 Лукащук И.И.Международное право. Особенная часть. ... - ... Бек, 1997. - 410 ... Зинн ... США в ... и ... ... - М.: «Наука»,
1994. - 280 с.
15 Уткин А.И. Доктрины атлантизма и европейская интеграция. - ... 1979. - 221 ... ... МИД СССР о Северо-Атлантическом пакте от 29 ... ... // ... по внешней политике СССР за 1949 год. - M.,1953. - ... ... В.А. ... мира и курс на конфронтацию. - ... ... 1986. - 148 ... ... ООН от 26 июня 1945 г.// ... ... ... Североатлантический договор от 4 апреля 1949 года // http:// ... ... ... C.B. ... ... права. В 2-х томах. 2-том.:
Старые и новые теоретические проблемы. - М.:НИМП, 1999. - 528 с.
21 ... В.А. ... ... ... ... в ... договорной практике. //Московский журнал
международного права. - 1997. - №2. - С.28-60
22 Действующее ... ... В 3-х ... Т2 / ... ... ... - М.: Изд.Московского независимого института
международного права, 1997. - 832 ... Берг Д.С., ... В.И. Союз ради ... к ... Варшавского
Договора. - JL: Лениниздат, 1985. - 64 с.
24 Международное ... ... / Под общ. ред. ... ... ... - М.: ... 1997. - 368 ... Пядышев Б. Военные аспекты ... ... ... - 1996. - № 7. - С. ... ... A.K. ... НАТО: Российская перспектива // Научно-
исследовательский институт национальной безопасности.- 1997. - №3. ... ... Б.Б. ... силовой крен НАТО // "Международная жизнь",
1999. - №6. - ... ... Х. ... ... для НАТО: решение вашингтонского саммита и
кризис в Косово. // Вестник НАТО. - 1999. - С.4-6.
29 Партнерства ради ... ... ... ... ... 10 ... года // Интернет ресурс: http://nato.w-europe.org
30 NATO: Partnership for Peace/ Generic Crisis ... ... Council ... and Exercise ... - 1997. - 18-19р. ... ресурс: http://www.nato.int
31 NATO Partnership for Peace. - Brussels: NATO Office of information
and Press, 10th January 1994. - 1-5 р. // ... ... ... А. ... ... НАТО // ... жизнь. -
2000. - №2. - С.59-61
33 Михайлов В. ... ... ОВМС НАТО на ... море ... ... ... - 2001. - №9. - ... Лукин В. Чечня, коррупция, Косово, НАТО и другие проблемы ... фоне // ... ... - 1999. - №11. - ... Lambeth B.S. NATO’s Air War for Kosovo: A Strategic and Operational
Assessment. - 2001. - 276 p.
36 Лаумулин М.Т. ... Азия в ... ... и мировой
геополитике. Том II: Внешняя ... и ... США на ... ... ... ... - ... КИСИ при Президенте РК, 2006. - 348 с.
37 Катранис А. Роль НАТО в ... Азии // ... Азия ... - 2005. - №5. - ... ... Т. ... ... глобальный альянс? // Европейская
безопасность: события, оценки, прогнозы. - 2005. - №15. - ... ... М. НАТО ... ... и ... // ... в ... - 2007. - Т5. - №1. - ... // ... ... ... А.П. НАТО на ... ... // Европейская
безопасность: события, оценки, прогнозы: - 2003. - №9. - ... ... А.Г. ... НАТО и ... ... ... - 2006. - №2. - Т41. - ... ... З. ... ... ... - М.: ... 1999. - 256 с.
43 Хамзаева А. Новая стратегия НАТО. Последствия для Центральной ... ... и ... мир. - 2002. - №1. - С.85
44 Тоқаев Қ. Қазақстан Республикасының дипломатиясы. - Астана, 2001.
-552 ... ... И.Н. ... ... стран НАТО : военно-
экон.аспект. - М.: ... ... 1979. - 255 ... Алексеева А.В. Расширение НАТО на Восток: региональные и глобальные
аспекты: Автореф. канд.дис.полит.наук. - СПб: СПГУ 2005. - 17 ... ... Zh.V. The Republic of ... and NATO: ... aspects of ... Bulletin KSNU. ... series the ... - Almaty-Brussels, 2000. - 29 р.
48 Алдамжарова С. "НАТО-ның ... ... көп ... терроризмге
қарсы күрес жүргізу соғұрлым оңай болмақ" // Заң газеті. - 2004. ... 20 ... - ... ... Б. ... ... ынтымақтастық: басым бағьптар//
Егемен Қазақстан. - 2004. - №297-298, 10 желтоқсан. - ... ... Н. ... он жыл. - ... 2003. - 240 ... Абдулпаттаев С. Қазақстанның Еуропа елдерімен қатынасы // Ақиқат. -
2004. - №10. - Б.25-28

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 87 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоршаған ортаны ғарыштық қызметтің жағымсыз салдарынан халықаралық-құқықтық қорғау120 бет
Адам құқығы мәселесінің халықаралық қатынастарға тигізер әсері6 бет
Адам құқықтарын қорғау механизімі49 бет
Африка Бірлігі Ұйымы11 бет
Біріккен ұлттар ұйымы19 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ)5 бет
Біріккен ұлттар ұйымы жайлы11 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы25 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь