Халықаралық іс жүргізу құқығындағы медиация мәселелері

Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1. МЕДИАЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Медиация түсінігі және оның пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Медиация процедурасының қағидалары мен ерекшеліктері ... ... ... .

2. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ІС ЖҮРГІЗУДЕГІ МЕДИАЦИЯ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Медиацияның халықаралық құқықтық реттелуі: әмбебап және аймақтық құжаттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Шет мемлекеттердің ұлттық заңнамаларындағы медиация
мәртебесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Қазақстан Республикасындағы азаматтық іс жүргізудегі медиация мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі. Қазіргі жаңа, яғни қоғамдық қатынастардың субъектілері жүріп-тұру ережесін бекітіп және оларды қадағалауды дербес жүзеге асыра алатын заманда өзін-өзі реттеу механизмі аса үлкен маңызға ие. Азаматтық айналымның қатысушыларының белсенділігі мен жауапкершілігінің артуы мемлекеттің азаматтарға, азаматтық қоғамның институттарының белгілі бір шеңбері аясында өз құзыреттілігінің белгілі бір сатылары бойынша, пайдалану құқығын беру мүмкіндігін туғызады. Халықаралық тәжірибе құқықтық дауларды реттеу мен шешуді аталған шеңбер аясына жатқызады.
Бүгінгі таңда әлемде сот өндірісі және басқа да азаматтық істерді шешу мен қараудың заңды механизмдері құқықтардың, бостандықтар мен заңды қажеттіліктердің бұзылуынан қорғайтын негізгі тәсілдер болып отыр. Дегенмен, жаңа заман талаптарына сай азаматтық қоғамның дағдылы түрде дамуы мен қалыптасуы сол тәсілдердің тиімділігінің жеткіліксіз болып жатқанын мойындау қажет. Басты назар азаматтық-құқықтық даулардың әр түрлі категорияларын реттеу барысындағы заңды органдар қызметіндегі медиацияны дамытуды бағыттауға аударылған.
Әлем бойынша қолданыста ең жиі кезедесетін, дауларды шешудің ең перспективті және альтернативті тәсілдерінің бірі, – ол медиация.
«Медиация» түсінігінің өзі латынның mediare (делдалдық) деген сөзінен бастау алған және бейтарап үшінші тұлға – медиатордың (делдал) қатысуымен жүргізілетін дауды шешудің альтенативті жолы дегенді түсіндіреді.
Қазіргі таңда аталып отырған институт дауларды шешудің ең тиімді және ең заманауи тәсілі болып отыр. Жаһандану заманында азаматтық қатынастар бойынша даулар тек бір мемлекеттің шегінде ғана емес,сонымен қатар шетел элементі шиеленіскен азаматтық іс жүргізу қатынастары бойынша да жиі кездесіп жатыр. Сол себепті Қазақстандағы медиациялық процедураны қолдануды тәжірибеге енгізуді тездетіп, осындай мәселелерді реттеу және шешу үшін барлық мемлекеттерге үлгі болатын халықаралық құжаттар қабылдануы тиіс. Жоғарыда аталғандардың барлығы тақырыптың өзектілігін көрсетеді.
Қарастырылып отырған мәселенің бүгінгі таңдағы жағдайын бағалау. Қазіргі таңда аталып отырған институт дауларды шешудің ең тиімді және ең заманауи тәсілі болып отыр. Бүгіндері медиация процедурасының құқықтық реттелуі тек ұлттық заңнамаларда нақты орын алған, ал халықаралық азаматтық іс жүргізу құқығы бойынша диспозитивті сипаттағы халықаралық құжаттар қабылданған жоқ. Тек әр сала бойынша халықаралық құжаттардың кейбір бөлімдері және аймақтық халықаралық ұйымдардың сол аймаққа ғана міндетті күші жүретін заңнамалық құжаттары қамтиды.
Демек, 2002 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық сауда бойынша Комиссиясының халықаралық коммерциялық бітімгершілік процедура туралы БҰҰ Бас Ассамблеясының барлық мемлекеттерімен ұсынылған Типтік заңы қабылданды. БҰҰ Бас Ассамблеясының 24.01.2003
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Носырева Е.И., Стернин И.А. "Посредничество" или "медиация": к вопросу о терминологии // Третейский суд. - 2007. N 1. - С. 10-16.
2 Boulle L., Nesic M. Mediation: principles, process, practice. - London, Dublin, Edinburgh: Butterworths, 2001. - Р. 445.
3 Троссен А. Магия медиации // Медиация и право. Посредничество и примирение. - 2006. N 2. - С. 30-31..
4. Решетникова И.В. Право встречного движения. Посредничество и российский арбитражный процесс // Медиация и право. Посредничество и примирение. - 2007. N 2(4). - С. 53-64.
5. Давыденко Д.Л. Как избежать судебного разбирательства. Посредничество в бизнес-конфликтах. - М., 2006. - С. 42.
6. Гвоздарева М.В. Посредничество как метод альтернативного разрешения корпоративных конфликтов: Автореф. дис. ... канд. социол. наук.-М.,2006.С.
7. Брыжинский А.А. Альтернативное разрешение правовых споров и конфликтов в России: Дис. ... канд. юрид. наук. Саранск, 2005. – 176 c.
8. Носырева Е.И. Альтернативное разрешение споров в США. - М.: Городец, 2005. - С. 25.
9. Карпенюк О.С. Правовое регулирование посредничества при разрешении внешнеэкономических споров: Автореф. дис. ... канд. юрид. наук. - М., 2008. - С. 6.
10. Загайнова С. Об использовании примирительных процедур при осуществлении правосудия по спорам частноправового характера // Арбитражный и гражданский процесс. - 2006. N 2. - С. 25-28.
11. Лисицын В.В. Полтора века медиации в России // Медиация и право. Посредничество и примирение. - 2008. N 2(8) - С. 28-31.
12. Кадье Л. Примирительные процедуры во Франции: традиции и современность // Российский ежегодник гражданского и арбитражного процесса. - 2007. N 6. - С. 541.
13. ҚР «Медиация туралы» заңы, 2011 жыл, 28 қаңтар.
14. Теория государства и права: Учебник для вузов / Отв. ред. В.Д. Перевалов. - 3-е изд. - М.: Норма, 2005. - С. 120.
15. Арбитражный процесс: учебник / рук. авт. кол. и отв. ред. В.В. Ярков. - 4-е изд., перераб. и доп. - М.: Инфотропик Медиа, 2010. - С. 40.
16. Арбитражный процесс: учебник... С. 41.
17. Плешанов А.Г. К вопросу о принципах современной системы гражданской юрисдикции России // Российский ежегодник гражданского и арбитражного процесса. - 2006. N 5. - С. 131.
18. См.: Аллахвердова О.В., Карпенко А.Д. Указ. соч. - С. 62.; Ракитина Л.Н., Львова О.А. Указ. соч. - С. 51-58. Лисицын В.В. Медиация - универсальный способ урегулирования коммерческих споров в России... С. 57.
19. Давыденко Д.Л. Как избежать судебного разбирательства... С. 42.
20. См.: Решетникова И.В. Перспективы развития посредничества в российском праве // Российский юридический журнал. - 2005. N 1. - С. 99.
21. См.: Севастьянов Г.В. Альтернативное разрешение споров - частное процессуальное право. - С. 394-397.
22. См. например: Авимская О.В. Принципы медиации (посредничества) // Третейский суд. - 2009. N 5. - С. 155.
23. Договорное право... / Под ред. М.А. Рожковой. - С. 372.
24. Курочкин С.А. Третейское разбирательство гражданских дел в Российской Федерации: теория и практика. - М.: Волтерс Клувер, 2007. - С. 134-136.
25. См.: Boulle L., Nesic. M. Указ. соч. Р. 14-16; Menkel - Meadow C., Love L.P., Schneider A.K. Mediation: practice, policy, and ethics. - USA: Aspen Publishers, a Wolters Kluwer business. - P. 286-288.
26. Twisting arms: court referred and court linked mediation under judicial pressure / Ministry of Justice Research Series, N 1/07 // http://www.justice.gov.uk/publications/docs/Twisting-arms-part1.pdf.
27. Концепция проекта и аналитические данные о его реализации доступны на официальном сайте Министерства юстиции Онтарио: http://www.attorneygeneral.jus.gov.on.ca/english/courts/manmed.
28. В своих постановлениях Апелляционный суд Англии возложил все судебные расходы на сторону, немотивированно отказавшуюся от участия в медиации.
29. Webley L., Abrams P., Bacquet S. Evaluation of the Birmingham court - based civil (non - family) mediation scheme. Final report. Report to the Department for Constitutional Affairs, September, 2006 // http://www.wmin.ac.uk/law/pdf/fast-track-mediation-birmingham.pdf; Prince S., Belcher S. An evaluation of the effectiveness of court-based mediation process in non-family civil proceedings at Exeter and Guildford County courts. Final report prepared for the Department for Constitutional Affairs, September, 2006 // http://eric.exeter.ac.uk/exeter/bitstream/10036/22735/1/prince6.pdf).
30. Типовой закон ЮНСИТРАЛ "О международной коммерческой согласительной процедуре" и Руководство по принятию и применению. - Австрия, 2004. Доступно на официальном сайте ЮНСИТРАЛ: http://www.uncitral.org/uncitral/ru/uncitral_texts.html.
31. Скворцов О.Ю. третейское разбирательство предпринимательских споров в России: проблемы, тенденции, перспективы. - М.: Волтерс Клувер, 2005. - С. 198.
32. Носырева Е.И. Альтернативное разрешение споров в США (Приложение 6). - С. 211-217.
33. См.: Гражданское право: Учебник. В 2 т. / О.А. Дюжева, В.С. Ем, И.А. Зенин и др. / Под ред. Е.А. Суханова.-2-е изд.М.:Волтерс Клувер,2004.-Т.1.
34. «Independent Arbitration Centre» мекемесінің ресми сайтында жарияланған мақала //2011.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС 
Тақырыбы:
Орындаған
4 курс студенті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Медиация түсінігі және оның пайда болу тарихы..............................
1.2 Медиация процедурасының қағидалары мен ерекшеліктері.............
2. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ІС ЖҮРГІЗУДЕГІ МЕДИАЦИЯ ... ... ... ... ... ... және ... құжаттар................................................................................................
2.2 Шет мемлекеттердің ұлттық заңнамаларындағы медиация
мәртебесі................................................................................................................
2.3 Қазақстан Республикасындағы азаматтық іс жүргізудегі медиация мәселелері...............................................................................................................
ҚОРЫТЫНДЫ........................................................................................................
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ................................................
КІРІСПЕ
Дипломдық жұмыс тақырыбының ... ... ... яғни қоғамдық қатынастардың субъектілері жүріп-тұру ережесін бекітіп және оларды ... ... ... ... ... ... ... реттеу механизмі аса үлкен маңызға ие. Азаматтық айналымның қатысушыларының белсенділігі мен жауапкершілігінің артуы мемлекеттің азаматтарға, азаматтық қоғамның ... ... бір ... ... өз ... ... бір сатылары бойынша, пайдалану құқығын беру мүмкіндігін туғызады. ... ... ... ... ... мен ... аталған шеңбер аясына жатқызады.
Бүгінгі таңда әлемде сот өндірісі және басқа да азаматтық істерді шешу мен ... ... ... ... ... мен ... қажеттіліктердің бұзылуынан қорғайтын негізгі тәсілдер болып ... ... жаңа ... ... сай азаматтық қоғамның дағдылы түрде дамуы мен ... сол ... ... ... ... ... мойындау қажет. Басты назар азаматтық-құқықтық даулардың әр түрлі категорияларын реттеу барысындағы заңды органдар қызметіндегі медиацияны дамытуды ... ... ... ... ең жиі ... ... ... ең перспективті және альтернативті тәсілдерінің бірі, - ол ...
... өзі ... mediare ... ... ... бастау алған және бейтарап үшінші тұлға - медиатордың (делдал) қатысуымен ... ... ... ... жолы ... түсіндіреді.
Қазіргі таңда аталып отырған институт дауларды шешудің ең тиімді және ең заманауи тәсілі болып отыр. Жаһандану заманында азаматтық ... ... ... тек бір ... шегінде ғана емес,сонымен қатар шетел элементі шиеленіскен азаматтық іс жүргізу қатынастары бойынша да жиі кездесіп жатыр. Сол ... ... ... ... ... тәжірибеге енгізуді тездетіп, осындай мәселелерді реттеу және шешу үшін барлық мемлекеттерге үлгі болатын ... ... ... тиіс. Жоғарыда аталғандардың барлығы тақырыптың өзектілігін көрсетеді.
Қарастырылып отырған мәселенің бүгінгі таңдағы жағдайын ... ... ... ... ... ... дауларды шешудің ең тиімді және ең заманауи тәсілі болып отыр. Бүгіндері медиация процедурасының құқықтық реттелуі тек ұлттық заңнамаларда нақты орын ... ал ... ... іс ... ... ... диспозитивті сипаттағы халықаралық құжаттар қабылданған жоқ. Тек әр сала бойынша халықаралық құжаттардың кейбір бөлімдері және аймақтық халықаралық ұйымдардың сол ... ғана ... күші ... ... ... ... ... 2002 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық сауда бойынша Комиссиясының халықаралық коммерциялық бітімгершілік процедура туралы БҰҰ Бас Ассамблеясының барлық мемлекеттерімен ... ... заңы ... БҰҰ Бас ... ... ... № A/RES/57/18 Резолюциясында халықаралық және ішкімемлекеттік тәжірибедегі бітімгершілік процедурасы сот өндірістеріне балама болып табылатыны жайлы көрсетілген. 2012 жылы ... ... ... ... ... ... ... мәселелер бойынша Басшылығы делдалдық шараларға қолдау көрсететін делдалдар, мемлекеттер мен басқа да ... үшін ... ... өңделді.
Еуропалық Одақтың Еуропа мемлекеттеріне ортақ құжат ретінде қабылданды. Сондай-ақ, ТМД ... ... ... және қылмыстық іс жүргізу құқықтары бойынша кейбір мәселерде аталып отырған медиация ... ... ... ортақ құжат қабылдау жоспарлануда.
Уақыт өте келе, медиацияның тиімділігі мен өзектілігі Қазақстанды да қызықтыра ... ... ... ... ... ... заңнамалық актілермен қамтамасыздандырылады:
1. Қазақстан Республикасының медиация ... мен ... ... ... ... ... айқындауды ұйымдастыру аясындағы қоғамдық қатынастарды реттейтін 2011 жылдың 28 қаңтарындағы Заңы;
2. ... қол ... 2011 ... 28 қаңтарындағы заңы;
3. Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 13 шілдедегі Азаматтық іс жүргізу кодексінің кейбір нормалары;
Елімізге жаңадан енуіне орай, отандық ... ... ... бойынша қолданылатын медиация институтын зерттеу жұмыстары болмағандықтан, көбінесе шетел ғалымдарының диссертациялық жұмыстарын негізге алдым. С.И. Калашникованың тақырыбындағы диссертациялық ... ... ... мен ... ... ... ... бар. А.Н.Кузбагаров жеке құқықтық даулар бойынша тараптарды ... ... ... ... кейбір аспектілерін қарастырған.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы және тәжірибелік маңыздылығы. Алғаш рет азаматтық іс жүргізу құқығында медиацияны құқықтық дауларды ... ... ... ... ... ... мен оны ұйымдастырудың және азаматтық юрисдикция органдарының ... ... ... ... ... ... қолға алынып жатыр.
Азаматтық іс жүргізу құқығы мен арбитраждық іс жүргізу құқығы ғылымындағы ... ... ... ... реттеу мен бітімгершілік мәселелеріне арналған жұмыстардың шегінде қарастырылды. Аталып отырған процедура ... ... ... орай, отандық ғалымдардың азаматтық қатынастар бойынша қолданылатын медиация институтын зерттеу жұмыстары мүлде жоқ және ... ... де жоқ. ... ... Ресей Федерациясында да диссертациялық жұмыстар саны шектеулі ғана. Сондай-ақ, халықаралық іс жүргізудегі медиация мәселелеріне ... жаңа ... ... ... ... аз. ... ... медиациялық процедура аясында қазіргі нормалардың толық және айқын емес, сондай-ақ, барлық мемлекеттер мен аймақтарда міндетті заңды күші жүретін, нормалары айқын және ... ... ... жоқ.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Дипломдық зерттеу жұмысының мақсаты болып, дауды реттеудің альтернативті жолы ретіндегі медиацияны ұйымдастыру мен ... ... және ... іс жүргізу құқығындағы медиациялық мәселелерді қарастырып, медиация туралы шет мемлекеттер мен ұлттық заңнамаларды салыстыра отырып ... ... ... жету үшін ... ... ... болды:
1) медиация түсінігіне анализ жасау;
2) медиация қағидаларының жүйесін зерттеу;
3) медиацияны ұйымдастыру мен ... ... ... ... шет ... құқықтық жүйелеріндегі медиация институтына салыстырмалы талдау жасау арқылы зерттеу жүргізу;
5) азаматтық қатынастар аясындағы медиацияны қолдануды ары қарай дамыту үшін жеке ... ... пәні мен ... ... ... ... ... объектісі болып халықаралық іс жүргізу құқығында медиация процедурасын қолдану кезінде мемлекет ... тыс ... жеке және ... тұлғалардың арасында туындайтын азаматтық қатынастар.
Зерттеу пәні болып ... іс ... ... медиация қолданудың мәселелері табылады.
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негіздері. Зерттеу барысында ұлттық және ... ... ... ... ... және ... тәсілдер қолданылды. Шет мемлекеттердің құқықтық реттеу моделі мен тәжірибелеріне талдауда салыстырмалы-құқықтық тәсіл қолданылды.
Зерттеу жұмысының теориялық негізін Б.Қ.Сыздықов, Б.Ө. ... ... ... Т.М. ... ... пайдаланылды.
Дипломдық зерттеу жұмысының барысында, шетел авторларының да еңбектері пайдаланылды: Е.И. Калашникова, ... А.П. ... Е.А. ... В.И. ... Ю.К. ... Л. ... И. Крайнц және т.б.
Жұмыстың құрылымы мен көлемі. Диплом жұмысы кіріспеден, бес тараудан тұратын екі бөлімнен, қорытындыдан және ... ... ... ... Жұмыстың көлемі бет.
1. ... ... ... ... ... және оның ... болу тарихы
Медиацияны зерттеу үшін алдымен оның түсінігіне аса назар аудару қажет. Ол үшін әр мемлекеттердегі ... ... мен ... ... ... медиацияның анықтамасы, белгілері мен ерекше қырлары және құқықтық дауларды реттеу мен шешудің басқа да ... ... мән бере ... ... жасау қажет [1, 10 б.].
Шетел әдебиеттерінде медиация түсінігін анықтаудың екі жолын бөліп ... ... және ... ... жол ... оның ... қағидаларын, мақсаты мен делдалдың қатысуы арқылы дауды реттеудің мәні арқылы айқындауды ұсынады. Концептуалды сипаттың әдеттегі анықтамасына келесіні ... ... ... - ... үшінші тұлғаның келіссөз жүргізу барысында тараптарға бейбіт өзаратиімді келісім жасауынаа әсер ету мақсатында жүргізілетін дауды реттеудің ерікті құпия процедурасы [3]. ... ... ... ... ... және сол процедура кезіндегң нақты әрекеттерді емес, медиацияны үлгілі модел ретінде түсінуге мүмкіндік береді.
Сипаттаушы жол, ... ... ... ... келеді. Мысалы, Ұлыбританияда отбасы қатынастары бойынша медиация маманы М.Робертс келесі анықтаманы ұсынады: . ... ... ... ... түрі мен ... ... ... көмегін тигізеді. Басқа жағдайларда олар абстрактілі сипатта болады және зерттеліп отырған ... ... ... ... рұқсат бермейді.
Бітімгершілік процедурасының ... ... ұзақ ... ... ... оның осы ... дейін барлығына бірдей қалыптасқан анықтамасы жоқ.
Орыс ғалымы И.В. Решетников медиацияны ... ... ... тұлғаның келіссөз жүргізуі арқылы тараптарды бітімге келтіру формасы ретінде түсіндіреді [4].
Д.Л.Давыденко: ,- деп жазады. Автор кейінірек өз ... ... ... ... ... ... ... толықтырды, нақтылай келетін болсақ: медиатордың кәсібилігі. Нәтижесінде Д.Л. Давыденко делдалдықты кең мағынасында түсіну керектігін ұсынды, яғни келіссөз процесін ... және оны ... ... тараптарға шығарған шешімін міндеттеуге құзыреттілігі жоқ бейтарап тұлғаның қатысуымен туындаған дауды шешу процедурасы деді. Өз кезегінде - ... ... ... ... ... керісінше оларға келіссөз процесін ұйымдастыруға және оны ... ... әсер ... ... ... ... қатысуымен өтетін бітімгершілік процедурасын білдіретін тар түсінік [5].
М.В. Гвоздарева бітімгершілікті немесе медиацияны даудың туындауының ... мен ... жоя ... ... ... ... нәтижесінде бейбіт келісім жасаумен аяқталатын процесс деп қарастырады [6]. ... ... ... ... ... ... ... тараптар арасында өзаратиімді келісім жасау мақсатында тараптар арасындағы дауды реттеу деп түсіндіреді [7].
Медиацияның бірыңғайландырылған ... ... оны ... кең ... ... ... ... түрлері мен модельдеріне байланысты. Осы құбылыстың түсінігіне ... ... беру ... ... ... мәні ... ... түсінікті қамтамасыздандыру, ал екіншіден, осы институттың жалпы құқытағы орнын анықтау үшін, өз кезегінде, оның әрі ... ... мен ... ... жасау қажет.
Бүгінгі таңда құқықтық дауларды реттеудің альтернативті жолы медиация екендігіне еш ... ... ... қатысуымен жүргізілетін бітімгершілік процедурасы алғашында жалпы құқықтық мемлекеттерде сот процестеріне альтернатива ретінде пайда ... ... ... ... ... медиацияны дауларды реттеудің альтернативті жолына жатқызады және сот және өзге де заң ... ... ... ... ... (alternative dispute resolution ) термині алғаш рет АҚШ-та ... ... ... ... ... ... сотқа дейін реттеу жолдарының пайда болуы америкалық сот жүйесінің реформалау қажеттілігінен туындады, нақтырақ айта кететін болсақ: соттағы ... ... тым ұзақ ... мен ... ... ... салыстыруға келмейтін сот шығындары; деликт істеріне қатысты пайда болатын ... ... тыс ... ... кету ... ... ... құқықтық мемлекеттерде де орын алатынын ескере кету қажет. Г. Браун мен А. Мариотттың айтулары бойынша, Англиядағы және ... тек ... ... өте ... және өте ... ... ғана ... бұзылған құқықтары үшін сотқа жүгіне алатынын, алғашқылары - ... ... ... ... ... - өздеріне жағдай жасай алады. Мұндай жағдайда медиация тиімсіз сот іс ... ... ... ... ... ... ... альтернативасы сипатында болды. Америкадағы дауларды реттеудің альтернативті тәсілі - медиацияның дамуында маңызды рөл атқарған әлеуметтік-экономикалық, саяси және мәдени ... ... ... болды.
Жекелегенде соттан тыс өтетін процедураның таралуына үлкен әсер еткен концепциясы. идеясы XX ғасырдың 60-шы жылдарында ауқымды ... ие ... және ... ... үшін ... ... ... теориялық негізінің бірі болды. Оның мәні сот жүйесі және басқа да мемлекеттік органдар құқықтық нормаларды енгізу және қолдану арқылы ... ... ... ... деп ... Концепцияны қолдаушылар дауларды реттеу механизмінің барлығын монополиялап және сол арқылы халықтың біршама қатарын дауды реттеу процесіне әсер ету құқығынан айырып, ... ... ... ... ... ... ... жол бермеді деп тұжырымдады. Туындаған мәселе бойынша сонымен күресу құралы етіп дауды реттеумен айналысатын қоғамдық институттар құру ұсынылды. ... ... сот ... ... секілді орталығы ұйымдастырылды. Аталған орталықтар медиацияны ... және ... ... ... ... және ... да құқықтық, құқықтық емес дауларды реттеуде қолданды.
Демек, бастапқы түсінігі нақты мазмұнға ие болды, ал альтернативаға деген ... ... ... ... ... ... нақты ортақ түсінігін табу мүмкін болмай тұр, себебі әр елдің ... әр ... ... ... ... ... медиация өзінің алтьтенатвиті сипатын жоғалтып, көбінесе субъективті құқықбұзушылықты ... ... тең ... және өзара байланыста қолданылуда. Мұндай трансформацияның себебі, бір жағынан алғанда, бүгіндері ... ... ... алар ... ... ... және ... мемлекеттік идеясына жақынырақ келеді; басқа қырынан алатын болсақ ол шынында да ... ... ... қажеттіліктеріне жауап береді, себебі артық шығынсыз, уақытты үнемдей отырып, тараптардың арасында туындаған ... ... ... жасайды.
Бүгінгі таңда ғылыми әдебиеттерде делдалдың қатысуымен достастырудың екі ... ... ... ... дәстүрлі бітімгершілік және заманауи медиация [8].
Дәстүрлі бітімгершілік мемлекет пайда болғанға дейін дауларды ... ... ... ... Ол, өз ... қайнар көзін философия мен діннен алатын, қоғамда заңды түрде әрекет ететін құбылыс болды [10]. ... ... ... ... ... ... әрі сыйлы мүшелері атқарды. Ал процедураның өзі регламенттелген жоқ ... ... ... ... байланысты дауларды реттеу жоғарғы билік органдарына ауыса бастады. Осы мағынада, ... ... ... дауларды шешуде мемлекеттік механиз қалады.
Заманауи медиацияның мәні тараптардың арасындағы дауды ... ... ... ... бір жағынан, объективті стандарттарды, ал екінші жағынан, жеке ... мен ... ... ... ала ... ... мәселені шешеді [10]. Қазіргі таңдары медиация дәл осы бағытты ұстанады.
Аталған терминнің түсінігінің пайда ... мен оның ... ... үшін ... ... мен заманауи ғалымдардың көзқарастарына назар аудару қажет. Ал ... ... өте ... ... ... ... ... тарихи дәуірлерде дауларды реттеудің, жанжалды уақытша немесе түбегейлі жоятын, қоғам үшін тиімді болатын шешімдер мен қолданатын ... ... ... ... ... ... ... Медиация өндірісі - алғашқы қоғам қауымдастығынан қолданысқа ие болды. ... ... ... ... тәуелсіз үшінші тұлғаны тарту қажеттілігіның себебі - тірі қалуға деген құлшыныс. Ерте заманда бұл ... ... ... қатынастарымен айналысатын аймақтарда дами бастады. Тарихшылардың қазіргі заманауи медиацияның пайда болу тамырын негізгі кәсптері ... ... ... ... ... өркениетінен және Ежелгі Вавилоннан тапты. Ал кең таралған аймақтар ретінде Қытай және ... ... ... ... Бұл мемлекеттерде қазіргі таңға дейін пайда болған дауларды мемлекеттік соттар ... ... ... ... шешу ... ... тұр. ... - дауларды шешудің ежелгі түрі. Ол көптеген ғасырлар дипломатиялық, кәсіби топтар арасындағы, ... ... ... және ... арасындағы дауларды сәтті шешіп отырған. Медиация жүргізілу барысы бөтен тұлғалардың араласуынсыз және ... ... ... ... ... ... қол жеткізетін. Бұл дауды және теріс эмоцияларды жеңіп, сенімнің арқасында жаңа келісімге жететін ... [11]. ... 25 жыл ... ... әр ... жаңа ... - ... пайда бола бастады. Медиаторлар адамдарға, қауымдастықтарға, корпорацияларғағ әртүрлі топ өкілдеріне пайда болған қиындықтар мен дауларды шешуга шақырды. Медиатордың тапсырмасы ... ... ... толықтай айқындап алу. Медиатор позиция мен оның артында тұрған сезімдердің, мүдделер мен қалауларының ... ... ... ... ... қатысушы тараптарға түсінікті болуын қамтамасыз етеді.
Сол кезде ғана бірлескен шешім, яғни пайда болған даудың нәтижесі қатысушы ... ... ...
Бүгінде медиация қолданысқа жиі қажет және өркениетті маман болып келе жатыр. Көптеген еуропалық мемлекеттерде азаматтық, әкімшілік және де қылмыстық ... ... ... ... ... мен ... ... бар. Көптеген кәсіп түрлері өз мамандарынан, тым болмаса, медиация аясының жалпы түсінігін иеленгенін қалайды, талап етеді. Дәл осы кәсіп ... ... ... ... соттар және тағы басқа юриспруденцияға қатысы бар кәсіптер жатады.
Жеке дербес құқыққа баса назар аударатын заманауи ... ... ... ... ежелгі әлеуметтік байланыстары мен бақылауы уақыт өте тығыз байланысты болып келе ... ... ... ... ... ... ... сай емес әрекеттердің жиі орын алуы тек кінә артып және ... қана ... одан ... ... ... ... талап етті. Дауларды сот тәртібімен шешу тиімсіз бола бастады, әрі бұзылуы жиілей бастады. Медиация - ... шешу ... ... ... ... пайдасы тиетін маңызы бар алғашқы қадам.
Негізінде медиация негативті оқиғалар орын алған ... ... ... ... ... ... ... себебі медиация жаңа дүние пайда болғанда көмегі қажет болатын. Медиация, ең алдымен, Америка Құрама Штатында кеңінен тарала бастады. ... АҚШ сот ... ... ... ... пайда болу себебі ретінде тағы да кейбір қоғамдық құрылымдардың өз әрекет қабілеттіктерін жоғалтып алуларын да ... ... ... ... ... ... ... proxenetas ретінде әйгілі болған Грецияда орын алды. Ежелгі Римде Юститиниан Кодификациясынан басталатын ... ... ... ... болып, Рим құқығында олар әр түрлі аталды: internuncius, medium, intercessor, interpolator, conciliator, interlocutor, interpres және, соңында, mediator [12].
Орта ғасырда, Русь ... ... ... княздік өзара соғыстарды бейбіт жолмен тежеу үшін қолданған. Мұндай ... ... ... ... діни ... ... ... халықаралық дауларда жиі қолданысқа ие болған. Ол да әртүрлі атқа ие болған: , немесе . XIX ... ... ... ... ... ... жүйесі пайда болып, тиімді әсерін тигізді. Бұл жартысынан көп соттар көпестердің өкілдерінен тағайындалды. Ал ... ... ... өзі ... ... ... ... арқылы бітімгершілік нысанында өтті.
Қазіргі замандағы медиация институты XX ғасырдың ... ... ... ... XX ... ... ... экономикада даудың жаңа нысаны - білімді кәсіподақтар мен жұмыс берушілердің арасындағы қақтығыстар пайда бола бастады. Сол ... АҚШ ... ... ... министрлігін тәуелсіз тарап ретінде пайдалануды ұсынды. 1947 жылы осы тапсырманы орындауға арнайы федералды орган - ... ... ... ... ететін Медиация және бітістіру процедуралары бойынша АҚШ Федералды ... (Federal ... ... Service, FMCS), ... ... кезде ең алғаш термині қолданысқа енді. Дегенмен, бұл өндіріс дербес сипатқа ие болмады, яғни ары ... ... ... ...
60 ... ... ... әлеуметтік жағдайы төмен тұлғалардың, отбасылық және көрші тараптар арасында пайда болатын дауларды шешуге бағытталған Neighborhood Justice Centers және ... ... ... ... ... емес ұйымдар пайда бола бастады. Мұндай, қоғамға ... ... ... ... ... ... эмоционалды себептерге байланысты мемлекеттік соттарға жүгінуден бас тартуға мәжбүр болатын нақты тұлғалар тобына пайда болған дауды неғұрлым жеңіл әрі ... ... ... ... ... ... ұсыну.
Медиацияның дамуына 60 жылдардағы америкалық азаматтық процесстің ерекшелігі, нақтыласақ, оның теріс жақтары әсер етті. Америка ережесіне сай, әр ... ... іс үшін ... ... ... ... ... өздері төлейді. Яғни, екі тарап үшін де шығындар міндетті. Кешенді сипатқа ие ... ... ... ... сома өте ... Сонымен қатар, қарастыру уақыты да өте ұзаққа созылады. Ал нәтижесінде уақытты жоғалтып ... оған қоса ... ... қол ... ... ... жағдайларда ADR-дың мәртебесінің жағдайы белгілі.
Медиация дербес сипатқа тек 70 жылдардың ортасында ие бола ... 1981 жылы ... ... мектебінің профессорлары Роджер Фишер және Уильям Юри тақырыбымен өздерінің зерттеу нәтижелерін жариялады. Гарвардтық концепцияның мәні - ... ... ... ... ... ... заңи ... қарама-қарсы позициялары мен мүдделері болады, соның нәтижесінде дау пайда болады. Дәл сол уақытта қатаң позициялардың артында нақты қажеттіліктер тұрады. Егер ... ... ... сол ... айқындауға мүмкіндік туса, келісімге келуге алғашқы үлкен қадам басылды деген сөз. Яғни медиатор келіссөздің алғашқы қадамын сол тараптар ең ... ... алға ... ... ... бастайды. Медиация процесі барысының нәтижесі сонда ғана тиімді әрі нәтижелі болады, демек, жеңілген немес жеңген ... ... ... ... ... жылы АҚШ ... федералды соттарға дауларды шешу барысында альтернативті тәсілдерді пайдалануға әсер ету міндеті жүктелуге сай, азаматтық сот ... ... ... заң ... ... ... ... көптеген штаттардың процессуалдық кодекстері медиаторға жүгінуіне мәжбүрлеу бойынша соттардың құқықтарын кеңейтуді бекітті. Қазіргі таңда медиация америкалық құқықтық мәдениеттің ажырамас бөлігі ... ... ... ... ... - ғаламдық ұлттық әрекет болып отыр. Медиация - ... ... пен ... ... ететін мамандық. Медиация, негізінен алғанда, ерікті процесс болып табылады, медиатордың міндеттерін орындау тиімді болуы үшін таңдалынып отырған ... ... ... ... үшін кәсіби білімді және икемді, объективті, әділ және тәжірибелі болуы шарт. Құқықтық құралдар медиаторлардың мәртебесінің ... бір ... ғана ... бола ... Осы ... медиация туралы заңнамамен қатар, маңызды реттеуші құрал ретінде кәсіби этика кодексі болады.
Дауларды ... ... шешу ... ... әр ... ... ... әртүрлі болғандығына қарамастан, өзіндік ұқсастықтарды иеленеді. Әр мемлекетте сол бір әмбебаптық тәсілдер және сотқа дейінгі реттеу амалдары қолданылады, дегенмен олардың өту ... ... ... ... ... ... тараптың қатысуы арқылы шешу Ұлыбританияда өте кең таралған, ол үшін ... ... желі ... де бар, - ... кез келген жерінен қоңырау шалып, дауды сипаттап, медиаторға деген өз талаптарын айтып, ... ... ... сай ... ... ... ... ұсынылады. Ұлыбритания осы медиацияны қолдану міндеттемесін жүктеуде мынадай бітімге келді: егер қандай да бір тарап соттың ... ... ... бас ... ... онда ... ... өзінде де барлық сот өндірісіне кеткен шығындарды көтеруі тиіс болады.
Германияда медиация әділдік жүйесіне сай жүргізіледі. Мысалы, ... ... ... ... мақсатында делдардар сот жанында жұмыс істейді. Неміс соттары жанында медиация тек отбасы істері ... ғана ... ... ... әкімшілік, жалпы юрисдикция бойынша істерді реттейді. Неміс ... ... ... ... міндетті пән ретінде енгізілген. Яғни, заң фкультетін аяқтаған кез келген студент міндетті түрде медиация курсын өтеді. ... ... ... ... дербес деп танымайды. Керісінше оны негізгі кәсіпке қосымша мамандық ретінде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер қатарында. Онымен қоса, Австрия 2004 жылы медиаторларды даярлайтын және нақты нормативтері бар медиация ... заң ... ... ... ... ... сот ... байланыста болған медиация нәтижесі бойынша келісім ... ... ал ... ... ... ... ...
Ал Үндістанда медиация барысында пайда болған келісімнің күші третейлік (арбитраждық) шешімдермен бірдей күшке ие.
Сарапшылардың көрсеткіштері бойынша, Қытайда ... 30% ... тыс ... ... Осы ... ... Венгрияда және Кореяда, егер тараптар медиация бойынша келісімге келген болса және третейлік (арбитраждық) соттармен қарауы үшін қолданылатын тәртіппен келісімге жеткен ... ... ... ... келісімнің күшіне ие болады.
Делдалдық процедуралар, әсіресе медиация, ішкі дауларды шешудің дәстүрлі құралы ... кең ... ... Жапония. Дәстүрге айналуына себеп болған - келіспеушіліктерді реттеуде мемлекеттік соттарды таңдауға деген теріс ... ... ... ... ... бар, ... ... - ішкі құқықпен реттеледі. Қазақстандағы медиацияға келетін болсақ, соңғы ... кең ... ... ... ... ... орталықтар ашылған. Қазақстандағы үкіметаралық емес ұйымдар Конфедерациясының мәліметтері бойынша республикамызда қызмет етеді. Астана, Алматы, Қарағанды, Шымкент қалаларында ... ... ... ... ... ... ... бар. Олардың көбісі Санкт-Петербургтен келген медиаторлардан білім алған. Алматы, Астана, Атырау және ... ... ... ... ... ... ... жүгінуге байланысты тарихи сілтеулер бар. Кейде медиация мен ... ... ... ... ... ... соты да дау туындаған жағдайда медиаторлар секілді әрекеттер ... ... ... ерікті түрде туындаған мәселені шешу үшін билерге жүгінген. Демек, соттарға түсіп ... ... ... ... ... және ... ... ел атану үшін, Қазақстан медиация қатысушыларының құқықтарын қорғауы керек.
Құқықтық ... ... ... - ... үш ... ... ... енгізілуі. Қазақстан Республикасының заңы 2010 жылғы 1 қаңтардан ... ... ... ... ... ... аудандық және оған теңестірілген соттар - апелляциялық және кассациялық тәртіпте қарауға құзырлы, ал Жоғарғы Сот - ... ... ... қарайтын болып құрылғанын айтқан ләзім. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев құқық қорғау жүйесін реформалау бойынша ... ... ... қажеттігіне жыл сайынғы халыққа жолдауында арнайы тоқталады. 2010 жылдың 18 тамызында Елбасы Жарлығында тапсырма берген болатын. Бұл ... ... бір ... ... ізгілендіріп, жаза қолданудың бас бостандығынан айырудан басқа балама түрлерін кеңінен қолдану болмақ.
05.08.2011 жылдан бастап ... ... Заңы ... күшіне енді, берілген заң Қазақстан Республикасындағы медиацияны ұйымдастыру шеңберіндегі қоғамдық қатынастарды реттейді. Медиацияны қолдану шеңбері болып жеке және ... ... ... ... ... ... және ... сонымен қатар онша ауыр емес және ауырлығы орташа қылмыстар туралы істер бойынша қылмыстық сот іс жүргізуі барысында қаралып ... ... ... ... даулар (конфликтілер) табылады. Медиация процедурасы егер ол медиация процесінде қатыспайтын үшінші тұлғалардың мүдделеріне қатысты болса немесе тараптардың бірі жемқорлық ... ... ... ... және мемлекеттік басқаруға қарсы басқа да қылмыстар туралы ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың қатысуымен азаматтық, еңбек, отбасы және басқа құқыққатынастардан пайда болатын даулар (конфликтілер) бойынша сотпен әрекетқабілеттілігі жоқ деп ... ... ... ... ... дауларға (конфликтілерге) қолданылмайды.
Медиация - бұл тараптардың еркін келісімі бойынша жүргізілетін, өзара тиімді ... ... ... медиатор немесе медиаторлардың әрекеті арқылы тараптар арасындағы ... ... ... ... болып табылады [14].
Медиатор - заң талаптарына ... ... ... ... емес негізде медиация жүргізу үшін тараптармен қатыстырылатын тәуелсіз жеке тұлға болып табылады. Медиация тараптары болып жеке және ... ... ... ... (конфликтіні) реттеу туралы келісім медиация нәтижесінде жазбаша келісілген болуы тиіс. Медиация қатысушысы болып ... және ... ... ... ... және ... ... мақсаты болып медиацияның екі тарабымен де келісілетін және конфликтілік деңгейді төмендететін, даудың шешімін табу болып табылады. ... ... ... - ... ... медиация тараптарының теңдігі, медиаторлардың тәуелсіздігі, медиация процедурасына басқалардың қол ... ... ... ... ... ... ... хабар болған ақпаратты ұсынған медиация тараптарының жазбаша рұқсатынсыз ... ... ... жоқ және де оған медиация барысында хабар болған медиатор куәгер ретінде сұрала алмайды, тек заңда белгіленген жағдайларды ескермегенде. Медиация ... ... ... ... ... ... ... жазбаша рұқсатынсыз ақпаратты жариялау Қазақстан Республикасының заңымен белгіленгендей жауаптылыққа әкеп соғады. Медиатор болып ... ... ... қызығушылығы жоқ, медиация тараптарының ерікті келісімдері арқылы таңдалған, медиаторлар реестріне енгізілген және медиатор функцияларын атқаруға келісім берген жеке тұлға табылады. ... ... ... ... ... болу ... көз ... болсақ, ол 1999 жылдан бастау алады. Қазақстанда ОЮЛА тұтынушылар Лигасы халықты әділдікке шақыру және ... жету ... ... ... ... ... Кейіннен 2001 жылы Қазақстанның тұтынушылар Лигасы Сорос-Қазақстан қорының қаржылай қолдауымен тақырыбында халықаралық дөңгелек үстел өткізеді. Келесі этап болып 2003 ... > ... ... ... ... Дәл осы жылы ... ... Қазақстанның тұтынушылар Лигасы Алматы қаласында медиация қызметін дамытатын алты айлық эксперименталды жобасын сәтті іске асырды. Аталып отырған аяда келесі ... өз ... ... .
2005 жылдың қараша айының 19-21 күндері аралығында тақырыбында халықаралық семинар өткізу ұйымдастырылды.
2006 жылдың алғашқы жартысында Қазақстанның ... ... жоба ... ... ... ... шешу бойынша тренингтер өткізілді. Алматы, Астана, Ақтау және ... ... ... ... ... ... Бұл ... жалғасы ретінде медиацияны оқыту және Қазақстандағы алғашқы Біртұтас медиация және Бітімгершілік ... ... ... ... ... мақсаты - дауларды шешудің жаңа жолдарын құру, яғни дауды шешу нәтижесінде жеңілген және жеңіп шыққан ... ... ... ... ... негізінде дауды шешу болып табылды.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев сот, құқыққорғау органдарының жұмысын жетілдіріп, ... ... ... ... ... ... қадағалауда. 2010 жылдың 17 тамызындағы Жарлығында тапсырма берілген болатын.
2011 жылдың 28 қаңтарында Елбасы дауларды шешудің ... ... ... қазақстан Республикасының заңына қол қойды.
Медиация , латын тілінен аударғанда, делдалдық ету, яғни тараптарды ... ... ... ... ... ... деп ... керек. Медиация институты қазақ қоғамына жат емес. Ұлтымыздың тарихында билер институты болған. Дала билігінің дара тұлғалары - Төле би, ... би, ... ... ... дана ... ел арасындағы кез келген азаматтар арасында туындаған дау-дамайларды бітімгершілік жолымен шешіп, халқымыздың ... ... ... ... баса назар аударған. Билердің негізгі шешетін мәселесі келген шығынды қалпына келтіріп, дауласушы тараптарды бітімге жеткізіп, екі жақты да қанағаттандыру.
Аталып ... Заң жеке және ... ... ... ... еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан, сондай-ақ, онша ауыр емес және ... ... ... туралы істер бойынша қылмыстық сот ісін жүргізу барысында қаралатын ... ... ... ... ... деп ... ... мүдделеріне қатысты, тараптардың бірі мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік ... ... ... дауларға, сыбайлас жемқорлық қылмыстар және мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару мүдделеріне қарсы өзге де ... ... ... ... ...
Ең бастысы, медиатордың бейтараптығы процедураға араласуға жол бермеушілік принциптерімен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... де, сот ... да медиаторға жүгіну арқылы өзара тиімді мәмілеге келе алады. Қылмыстық істерді қарау аясында тараптар келісімге келгеннен кейін іс сотта бейбіт ... ... ... Ауыр емес және орташа ауырлықтағы қылмыстық істер бойынша жәбірленушіге ... жақ ... ... ... ... ... екі ... келісімге келетін болса, Қазақстан Республикасы ҚК-нің 67-бабына сәйкес қылмыстық іс қысқартылады. Қазақ халқы үшін бітімгершілік - ... ... ең озық ... ... рулы ... ... тоғыз ауыз сөзбен түйіндеп, татуластырып отырған дана бабаларымыздың бітімгершілік саясаты егеменді елімізде жаңа серпінмен қолға алынуы құптарлық ... ... ... ... айлап, кейде жылдап қаралатын болса, медиаторға 30 күн ғана ... ... ... ең ... ... - ... ... болатын келіссөздерге кез - келген уақытта, кез келген жерде қатыса ... Ал ... ... ... ... ... келіссөздерге қатысуға заң бойынша рұқсат етілмейді.
Медиацияны зерттеу үшін алдымен оның түсінігіне аса назар аудару қажет. Ол үшін әр ... ... ... мен ... ... ... медиацияның анықтамасы, белгілері мен ерекше қырлары және құқықтық дауларды реттеу мен шешудің басқа да тәсілдерімен арақатынасына мән бере ... ... ... ... ... әдебиеттерінде медиация түсінігін анықтаудың екі жолын бөліп көрсетеді: концептуалды және сипаттаушы.
Концептуалды жол түсінігін оның негізгі қағидаларын, ... мен ... ... ... дауды реттеудің мәні арқылы айқындауды ұсынады. Концептуалды ... ... ... ... ... болады: медиация - бейтарап үшінші тұлғаның келіссөз жүргізу барысында тараптарға бейбіт өзаратиімді келісім жасауынаа әсер ету ... ... ... ... ... ... ... Концептуалды анықтама теориялық мінез-құлықты иеленеді және сол процедура кезіндегң нақты әрекеттерді емес, медиацияны үлгілі модел ретінде түсінуге мүмкіндік ... жол, ... ... ... ... ... ... Ұлыбританияда отбасы қатынастары бойынша медиация маманы М.Робертс келесі анықтаманы ұсынады: . Сипаттаушы анықтамалар медиацияның нақты түрі мен ... ... ... көмегін тигізеді. Басқа жағдайларда олар абстрактілі сипатта болады және зерттеліп отырған процедураның мәндік белгілерін шығаруға рұқсат ... ... ... болуы мен оның қалыптасу тарихы заңды түрде ... ... ғана ... болғанымен, қоғамда, азаматтар арасында өте ерте заманнан бері қолданылып келе жатқанына куә болдық. Бұл ұғымды кеңінен алып ... ... тек ... бір ... тұлғалардың немесе белгілі жасқа толған азамматтардың арасында туындайтын дауларды шешуге қажетті процедура емес, сондай-ақ кішкентай ... ... ... ... ... ... дауларды шешу кезіндегі , секілді әрекеттерден көруге болады. Қазіргі таңда барлығы заң түрінде іске асып жатқанына қарамастан, қоғам барлығын әділ ... және ... ... әрекеттермен туындаған мәселелерді шешуге тырысады. Демек, медиация процесі нәтижесінде адамдардың ... ... ... өздері қалаған жетістікке тараптар келісе отырып жетеді. Бұл процедураның заңдастырылып жатқаны, ... ... бір ... тағы бір қадамға жоғарылағандығын көруге болады
1.2. Медиация қағидалары мен оның ерекшеліктері
Медиация - ... да ... ... түрі ... арнайы қағидалар негізінде әрекет етеді. Медиацияға тән жеке қағидалар заң ... ... ҚР заңы ... ... бұл ... ... де дербес құқық саласы ретінде мойындауға мүмкіндік туды. Бұл аталып отырған қағидалардың маңыздылығына еш күмән жоқ. ... олар ... ары ... ... алдын ала анықтап, медиациялық қызметтің өзін өзі реттеуіне негіз бола алады және де ... ... ... достастыру барысында заңи түрде бағыт-бағдар береді. Екіншіден, қағидаларды ... ... ... басқа құқық салаларынан жеке сала ретінде қарастыруға болатындығын көрсетіп, оның ... ... мен ... ... ... мен ... ... анықтауға үлесін қосады. Үшіншіден, медиация қағидалары тараптардың қақтығыстарын реттеу барысындағы тәжірибелік қызметтің түбінен бастау алады. Осы аталғандардың барлығы ... ... ... талқылап, жүйелендіру үшін себеп болып табылады.
Тағы бір айтып ... ... ... ... жалпы құқық теориясында ғана емес, сонымен бірге салалық ғылым аясында да ... ... ... ... ... В.И. ... ... құқықтың заңдылығын көрсетіп, жалпы құқықты, оның жеке салаларын және ірі құқықтық институттарды реттеп, ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын, табиғатын және қоғамдағы орнын сипаттайтын басқарушы идея деп қарастырады [14].
Азаматтық іс ... ... ... ... ... бірі - Семенов В.М. Ал Ярков В.В. ... ... ... ... ... ... ... түйін жасады [15]. Дегенмен, автор, тәжірибе барысында өңделген арбитраждық процесс құқығының қағидалары түсінігінің жалпы және ... ... ... атап ... қағидалар - адамдық мәдениеттіліктің элементтерін иелене отырып, азаматтық іс ... ... ... ... пайда болған тарихи категориялар;
2) қағидалар - нормативтік сипатты иеленген, арбитраждық іс ... ... ... ... идеялар;да бекітілген идеялар;
3) қағидалар құқық саласын заң жағынан ерекшелендіреді, ... қоса ... іс ... ... оның ... көрсете отырып құқық саласы секілді сипаттайды.
4) жалпы соттарда, әсіресе, арбитраждық соттарда қағидалар жүйесінің қалыптасуына - ... ... ... Адам құқықтары туралы Декларацияда, азаматтық және саяси құқықтары туралы Халықаралық Пактте, Адам құқықтары және ... ... ... ... ... ... әділ соттың халықаралық орган қызметтерінде, яғни адам құқығы бойынша Еуропалық ... ... адам ... мен ... ... ... әсер етеді [16].
Қазіргі таңда кейбір авторлар қағидаларды қызметтің жеке түрі ретінде зерттеуге тырысып жатыр, яғни юрисдикциялық қызмет ретінде. ... ... ... А.Г. ... ... ... ... азаматтық юрисдикцияның қағидаларын бөліп қарастырады [17].
Медиацияның қағидаларының бастапқы кезден қызметтің ... ... ... ... дәл осы мағынада қарастыруымыз керек. Демек, медиация қағидаларына ұйымның негізін ... ... және ... дауларды шешетін медиацияның юрисдикциядан тыс шешетін медиацияны жүргізу жолдары деген түсінікпен қарауға болады. ... ... ... ... ... ... ең көп ... көрсетілген. Бірақ, авторлар олардың барлығын емес нақты шеңбер ішіндегі қағидаларға тоқталады.
Ережеге сәйкес, медиацияның төрт негізгі қағидалары бар: ... ... ... мен ... ... ... ... [18].
Давыденко Д.Л. жоғарыда атап өткендерден бөлек тағы да, тараптардың процедура нәтижесі шыққанға дейін толықтай қадағалауын, ... ... ... сипатын, дауды бейбіт шешудегі өзара келісуге болатын мүмкіндіктер шеңберін де жатқызады [19].
Ресей құқығындағы делдалдықты зерттеу институтының келешегін талдай келе, ... И.В. ... ... ... ... қағидаларына сай келуі керек деп атап көрсетті. Нақтылайтын болсақ: еріктілік, құпиялық, тараптардың теңдігі, медиатордың бейтараптығы, медиатордың ақысы (медиатордың еңбек ақысы ... ... ... шарт ... ... Одан ... автор медиацияның бастамасы ретінде оның альтернативтілігін, яғни дауды шешудің соттық тәртібін, делдалдық соттан тыс ... және ... ... ... ... ... [20]. ... Г.В. жеке іс жүргізу құқығының концепциясын дамыта ... ... ... шешу ... ... ... ... сенімділікті, таңдау еркіндігін, келісімге тараптардың еркі негізінде ... ... ... ... процессуалды теңдігін, дауды реттеуді тараптардың әрекет етуімен іске ... ... [21]. ... авторлар тараптардың жауакершілігін, медиацияның ашықтығын, процедураның жұмсақтығын, ресми ... ... ... ... ... жеке тұлғаға бағытталуын, бітістіру процедурасында медиатордың жетекші рөлі қағидаларын бөліп көрсетеді [22]. Кез келген қызметтің ... ... және іске асу ... ... ... ... ... медиация қағидаларын екі топқа бөліп қарастыруға болады [23]:
- медиацияны ... ... ... және оның ... ... ... (ұйымдастырушы қағидалар);
- медиацияны өткізу тәртібін сипаттайтын ... ... ... ... ... мен бейтараптылығы, ал екінші топқа - құпиялық, дербестік, ынтымақтастық және тараптардың теңдігі.
Жоғарыда ... ... ... қағидаларын жүйелендіруге, олардың өзара байланысын және өзара тәуелділігін анықтауға мүмкіндік береді. Қағидаларды жүйелеп ... ... ... ұйымдастыру мен өткізудің терең мағынасын, басқа дауды шешу мен реттеу жолдарынан ... мен ... ... ... заңи ... ... ... процедурасының өркендеу шегі мен перспективасын анықтауды қамтамасыз етеді.
Аталып өткен қағидалардың көбісі мазмұны көп аспектілі ... және ... ... мен оны ... ... қозғайтынын атап кету өте маңызды.
Еріктілік қағидасы - бұл қағида бітістіру процесінің басталуы, ... ... ... ... мен келісімді іске асыру да міндетті түрде медиацияға қатысушылардың еркі бойынша жасалынуы тиіс. Аталып отырған қағиданың ... ғана ... ... ... ... ... да тікелей қатысты екенін жеке атап өтуіміз қажет.
Осы ... ... әр ... аспектілер бойынша әрекет етеді. Біріншіден, медиацияның бастамасы тек тараптардың өзара келісулерінің негізінде ғана іске ... ... ... ... ... алмайды [24]. Осының негізінде медиацияның біз тоқталып отырған қағидаларының бірі третейлік сотқа ... ... ... ... істі ... қарау мен шешу процесінен айырмашылығы, бір тараптың медиаторға жүгінуі екінші тараптың да міндетті түрде медиация процесіне ... ... ... ... ... да ... еркіне тікелей байланысты. Ол дегеніміз, кез келген қатысушы процедураны ... ... бас ... алады.
Үшіншіден, нәтижеге қол жеткізу үшін сыртқы қысым көрсетуге тыйым салынады. Сондай-ақ, ... кез ... ... негізінде шешілген даудың шешімін қабылдауға немесе одан бас тартуға мүмкіндігі болуы керек. Бұл аспектіде медиацияның ... ... ... шарттың еркін қағидасы сипатында көрініс табады.
Жоғарыда аталып өткен барлық талаптар сақталынатын болса, медиацияның абсолютті ... ... ... ... ... Бірақ, тәжірибеде аталып отырған қағида жекелеген түрде ғана іске ... ... ... ... ... қағидасының мүмкіндіктері мен шегі жайлы сұрақтар туындайды.
Бітістіру процедурасының мәселелеріне байланысты, әдебиеттерде, медиацияны өткізуді міндеттеуге рұқсат ... ... ... Сонымен қоса, міндетті медиация концепциясын ұстанушы тараптар өз позицияларын қолдау ... ... ... ... ... ... істі ... процесте шешуге қарағанда, кейбір дауларды реттеуде тиімді болып келеді. Сонымен қатар, тағы тараптар медиация процедурасын бастайтын болса ... ... ... ... ... өз ... ... ұстап соны қорғап шығуына деген сенімі аз болуы мүмкін ... ... ... өткізуге объективті қарау осы қиындықты шешуге көмектеседі.
2) ... ... ... ... ... ... ... тездетеді.
3) міндетті медиация дауды шешуді әдетке айналдыруды тез ... және ... ... жеке және ... ... ... ...
4) соттық медиацияның кез келген тізімі нақты бюджеттік қаржыландыруды талап етеді, бұл медиацияға міндетті түрде ... ... ... ... ... сөз, себебі қаржының көп бөлігі шешілген іске ... [25]. ... ... ... ... ... қарсы әрекет екендігін мойындамауға болмайды. Заңи процедураларға қарағанда, бітістіру идеясын көбірек медиация еріктілігі сипаттайды.
Ал басқа қырынан қарайтын ... ... ... ... кедергі келтіріп отырған мәселенің бірден бірі - халықтың арасындағы ақпараттандырудың мүлде аз екендігі мен медиаторлық ... ... ... ... ... ... ... Орал мемлекеттік заң академиясының Құқықтық технология мен бітістіру процедурасы Орталығының тәжірибелеріне сүйенетін болсақ, бұл жағдайлар медиатор мен тараптардың кездесуі барысында ... ... кету ... ... ... ... статистикалық мәліметтіне сәйкес, медиатормен кеңес жүргізу барысында тараптардың 90%-ы медиацияға қатысуға келісім берген. Демек, бітістіру процедурасын дамытудың алғашқы сатыларында ... ... ... субъектілеріне медиацияның артықшылықтары мен мүмкіндіктерін жете түсіндіре отырып, оларды толықтай ақпараттандыру қажет, сондай-ақ оны ... ... ... ... ... ... Бұл ... іске асыру үшін еріктілк қағидасына кішкене шектеу қоюға болады, яғни мысалы, ... ... ... ... ... туралы ақпарат беру керек.
Мұндай қорытындының әділ екендігін шет мемлекеттердің тәжірибелерінен де ... ... ... ... медиацияның тиімділігі пилоттық жобаларда және эксперименттік баңдарламалар аясында эмпирикалық жолдармен тексеріледі. ... ... ... ... ... ... қызығушылықтары бар, себебі олар әмбебаптық сипатты иеленеді және пәнді зерттеу барысында ұлттық ... ... ... ... жоқ. ... және Уэльс әділет Министрлігінің 2007 жылғы жарияланған есебінде, Лондон Орталық базасында сот медиациясының екі бағдарламасы бойынша салыстырмалы талдау ... ... 1996 ... бері ... ететін ерікті медиация бағдарламасы (VOL);
- 2004 жылдың сәуір айы мен 2005 ... ... айы ... ... ... ... эксперименттік бағдарламасы (ARM);
Ерікті медиация бағдарламасы мазмұны талап өндіріс туралы шағым келіп түскеннен ... ... ... туралы ақпарат және сол процедура бойынша істі шешіп көруге кеңес беріледі. Медиаторға жүгіну ... ... ... ... ... Процедура, ережеге сәйкес, сот процесі аяқталғаннан кейін сот мекемесіндегі арнайы жеке ... ... үш ... ... ... ... ... үшін тараптардың әрқайсысы 100 фунт стерлингі, яғни 1 еуро= 305,54 тенге болса, шамамен 30554 тенге төлейтін болған. ... ... ... ... ... 100 іс бойынша соған қатысты тараптарды автоматты түрде ... ... ... ... ... ... процедурадан бас тартуға құқылы. Ол жағдайда іс ... ... ... ... ... ... себепсіз бас тартқан жағдайда, сот жеңген тараптан сот шығынын толықтай қайтарып алады. Шын ... бұл ... ... ынта ... ... ... ... бағдарлама. ARM бағдарламасының құрылуына себебін тигізген Канада-Онтарио провинциясында ... іске ... ... ... ... ... [27]. ... зерттеу нәтижесінде ғалымдар келесі қорытындыға келді:
1) жағымсыз нәтижелерді қолданбау (себепсіз медиациядан бас тартқаны үшін сот ... ... ... алу) медиацияға жүгіну процесін төмендетеді;
1996-1998 жылдары аралығында тараптар медиациядан бас ... ... ... аталып кеткен әрекеттерге тап болмайтын еді, себебі лорд Вульв реформасынан кейін қабылданған азаматтық процес Ережелері әлі өз ... ... ... сәйкесінше, медиациядан бас тартқаны үшін ешқандай санкция қолданылмайтын. Әділет Министрлігінің есебінде VOL бағдарламасының негізінде жүргізілген медиация 2000 жылы 103 процедура ... 2001 жылы тек 68 ғана ... ... ... Сowl vs Plymouth City Council және Dunnett vs ... plc ісі ... Аппелияциялық соттың ұйғарымынан кейін медиаторға жүгіну жедел түрде саны артып, 2005 жылы 368 даулы жағдайдың 333 бітістіру процедурасы бойынша ... [28].
2) ... ... ... арттыру - сотта қарау керек істердің санын азайтады.
VOL бағдарламасы бойынша медиаторға жүгінудің саны тұрақты ... өсіп ... ... ... келісімге қол жеткізген процедуралар саны төмендей бастады. 1996-1998 ... ... оң ... қол ... саны ... 62% ... 1998 жылы ... төмендеп кетіп, 2000 жылы шешілшен даулар шамамен 44%, 2003 жылы - 39% құрады. 2004-2005 жылдар аралығында 44%-ға ... ... ... 1998 жылы ... ... қол жеткізген істердің ең жоғарғы көрсеткіші 50%-дан аспады. Осы мәліметтерді негізге ала отырып, егер тараптар ... ... ... ... ... отырып жүгінетін болса, медиатордың қаншалықты кәсіби маман екендігіне қарамастан, жақсы нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігі төмендейді. ... ... ... және ... ... ... ... қатысты бағдарламалар дәлелдеді [29].
3) міндетті медиация ерікті медиацияға қарағанда ... Бұл ... ... ... ... байланысты. ARM бағдарламасын іске асыру барысында медиацияны қолданудан бас тартқандардың саны 80%-ды құрады. Осы ... ... ету ... 1232 іс ... ... ... таңдап алынды. Олардың тек 22%-ы ғана медиация процедурасын қолдануға ... ... және 14%- ы (172 іс) ғана шын ... іске ... ARM ... сіке ... ... жатқан кезеңде медиациядан бас тарту азайып, сонымен қатар сәтті ... ... саны да ... 2004 жылы ... 2005 жылы 38%-ға ...
Бағдарламаға қатысушылар мен медиаторларға жүргізілген сауалнама ... ... келе ... ... ... ... бітімге келгісі келмейтінімен және медиатордың кәсібінің төмен дәрежелігімен, сондай-ақ бітістіру процесіне берілген уақыттың тым аз болуымен ... ... ... ... Бұл ... ... ... бұрын, бейтарап ұғымым мен тәуелсіз ұғымының арақатынасын тоқталып кету қажет. Қазақстан Республикасының заңында осы қағида негізгі ... ... ... ... ... әрі бейтарап болуын талап ету туралы ЮНСИТРАЛ-дың Типтік заңнаманың 4 бөлімінің 5- бабында көрсетілген. Бірақ ол ... ... ... ... жазылмаған [30].
Тәуелсіздік және бейтараптық қағидалары азаматтық және арбитраждық процессуалдық құқықтың, третейлік істі қарау, нотариаттық ... яғни ... заңи ... ... ... ... ... Бірақ осы жерде де екі ұғымның арақатынасына байланысты мәселе айтылмаған.
Мемлекеттік соттардағы соттардың тәуелсіздік қағидасының ... ... әділ ... сот ... ешқандай органның немесе тұлғаның араласуынсыз, нақты нормативтік актілерге сүйену арқылы ғана ... ... ... ... қағидасы мен бейтараптық қағидасының құрамы ұқсас болып келеді. Орыс ғалымы, Виноградова Е.А., тәуелсіздік пен бейтараптылықтың ... ... ... ... бар деп атап өтеді. Третейлік соттар бейтарап емес екендігі дәлелденбегенше бейтарап тұлғалар болып саналады. Бейтараптылық тәуелсіздіктің негізінде ... Өз ... ... О.Ю., тек ... бола ... қана ... соттар бейтарап болады, және сол арқылы даудың шешімінің әділ және заңды болуын қамтамасыз етеді [31]. Демек, бұл ... ... ... келе ... ұғымдардың тығыз байланысты екенін көрсетеді, бірақ сонда да олардың арақатынастарына ... ... ... бар. ... ... ... Медиатор бір даулы мәселеге қатысты өзі шешім шығаруға құқылы емес, ұсыныстық сипатта да шығара алмайды. Медиацияның негізгі ... ... ... ... ... ... ... Сол себепті басқа тұлғалардың медиаторға қандай да болсын әсер тигізе алатыны мүмкін емес жағдай. Сәйкесінше, медиацияда тәуелсіздік қағидасының маңыздылығы төмен. ... ... ... ... яғни ... ... қатысты. Ол дегеніміз бейтараптылық таныта отырып іс атқару, тараптардың барлығына бірдей көңіл бөлу ... істі ... ... ... байланысты, дәл осы бейтараптылық медиацияның бастамасы және негізін құрайтынын ... ... ... өзінің бейтараптылығы мен тәуелсіздігіне қауіп төніп жатқан жағдайда тараптарға міндетті түрде ескертуі ... ... ... барлық қатысушылар қарсы болмаса медиация процесі өзінің жалғасын табады. Ол туралы ЮНСИТРАЛ-дың ... ... ... ... және ... ... ... тығыз байланысты екенін мойындау керек. Бірақ медиацияда тәуелсіздік қағидасы айтарлықтай маңызға ие емес, ол тек бейтараптық ... ... ... ... әрекет етеді.
Жоғарыда аталғандардың барлығын ескере отырып, медиатордың бейтараптық ... ... ... келтіруге болады: медиация процедурасын өткізу барысында медиатор тараптарға тең және әділ қарап, тараптардан тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... медиатордың әділдігі мен тәуелсіздігі құрайды.
Құпиялық қағидасы. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер, пайдаланылған материалдар, ауызша ақпараттардың барлығы егер тараптардың келісімі болмаса жарияланбайтындығында.
Құпиялық қағидасының сақталуы кәсіби ... ... ... ... ... ... арналған Еуропалық кодексте көрсетілген. Аталған қағида ЮНСИТРАЛ-дың Типтік заңының 8 және 9 ... ... ... 7бабында, сондай-ақ көптеген шет мемлекеттердің заңнамаларында, Қазақстан ... ... 4 ... ... Мысалы, АҚШ делдалдық туралы Бірыңғайландырылған актіде көбінесе ... ... ... қамтылып, оның жүзеге асырылуына кепілдік берілген [32].
Құпиялық ... ... ... қағидасымен ұқсас болып келеді. Дегенмен, талдауға түсіп отырған қағиданың ерекшелендіретін белгілері бар және оларды келесідей сатыларда қарастыруға болады: ішкі және ... ... ... ... ... ... ... өткізілу уақытында құпия түрде сақталады. Тек заңда көрсетілген ... ... ... ... ... ғана жариялауға тыйым салынбайды.
Ішкі саты бйынша қағиданың әрекеті ақпараттарды пайдалану сол медиация процедурасының шегінде ғана ... ... ... бұл ... ... өзгеше көрсетілген, яғни, бір тараптан алынған ақпараттарды медиатор екінші тарапқа жеткізуіне болады.
Халықаралық тәжірибеден құпиялық қағидасының абслюттік ... ... ... ... оырн ... Оның ... ... бірінің заңсық әрекеттерінен зардап шеккен екінші тараптың ... ... ... ... ... ... сай, ... шеккен субъекттің құқықбұзушылықтың әсерінен келген зиянның орнын қалпына келтіру керек. Мысалы, Unilever plc. vs Proctor&Gamble Co ісі бойынша, сот ... күші ... ... өтті.
Осы қағиданың маңыздылығын қорытындылай келе, құпиялық қағидасы медиация процедурасының артықшылығы деп айтуға болады.
Тараптардың ... және ... ... Бұл ... ... жатқан мәселе дауды реттеу процесінде тараптар бір бірімен татуласу мақсатында қатынас құруы тиіс. Сот процесінен медиацияның артықшылығы, тараптар бұл процесте өз ... ... ... ... және ... ... ... екі жақты да қанағаттандыратын бір шешімге келуді жоспарлайды [33].
Тараптардың теңдігі ... ... ... ... артық немесе кем құқықтары жоқ. Сондай-ақ медиатор да оларға жеке құқықтар мен артықшылықтар бере ... Осы ... ... ... ... өндірістің қағидаларына ұқсас болып келеді. Сонымен қатар, медиация процесінде айтарлықтай маңыздылыққа ие ... ... ... ... жоғарыда аталып өткен ынтымақтастық қағидасынақосымша сілтеме ретінде қолданылады.
Теңдік қағидасының әрекеті келесі жағдайларда ... ... ... ... ... және процедураның өткізілу тәртібін таңдауда; процесте өз ойларын жеткізу кезінде; сұрақтар қою барысында бірдей құқыққа ие ... ... ... ... ... ... қағидасы емес, ал керісінше нақты осы тараптардың теңдік ... ... ... ... даулы мәселені оңтайлы шешудің баламалы тәжірибесі ретінде 2011 жылғы 28 қаңтардағы Қазақстан Республикасының заңы қабылданған болатын. ... Заң ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттейді, оны жүргізу қағидаттары мен рәсімін, сондай-ақ медиатордың мәртебесін айқындайды. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... жеке және ... ... ... ... ... еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын, сондай-ақ онша ауыр емес және ... ... ... ... істер бойынша қылмыстық сот ісін жүргізу барысында қаралатын даулар (дау-шарлар) медиацияның қолданылу ... ... ... ... бірі ... ... болып табылатын кезде, жеке және (немесе) заңды тұлғалар қатысатын азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан туындайтын дауларға ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару мүдделеріне қарсы өзге де қылмыстар туралы қылмыстық істер бойынша да ... ... ... - тараптардың ерікті келісімі бойынша жүзеге асырылатын, олардың өзара қолайлы шешімге қол жеткізуі мақсатында ... ... ... ... ... ... (дау-шарды) реттеу рәсімі.
Медиатор - Заңның ... ... ... және кәсіби емес негізде медиация жүргізу үшін тараптар тартатын тәуелсіз жеке тұлға.
Медиаторлар ұйымдары - ... ... ... ... ... келмейтін медиацияны дамыту жөніндегі ортақ мақсаттарға қол жеткізуі үшін олардың ерікті негізде ... үшін ... ... емес ... ... ... болып табылады:
1) дауды (дау-шарды) шешудің медиацияның екі тарапын да ... ... қол ... тараптардың дауласушылық деңгейін төмендету.
Медиация мынадай қағидаттар негізінде жүргізіледі:
1) еріктілік;
2) медиация тараптарының тең құқылығы;
3) медиатордың тәуелсіздігі мен ... ... ... араласуға жол бермеушілік;
5) құпиялық.
Медиация тараптары медиаторды, медиация рәсімін, ондағы өз ұстанымын, оны талап ету ... мен ... ... ... ... алу ... ... реттеу туралы келісім шарттарының қолайлылығын бағалауда тең құқықтарды пайдаланады және өздеріне тең ... ... ... ... ... ... ... шешіліп келе жатқанын айту қажет. Сот тәртібінде қарастыруға тиіс даулардың санын қысқартып, оларды шешудің баламалы тәсілін ... оның ... ... ... - ... ... ... адам құқықтарының әділ сақталуының кепілі. Республикамызда медиация институтының дамуына ... іс ... ... ... ... республикамыздың барлық аймақтарында жұмыс жасауда. Бұл өз кезегінде келешекте делдал ... ... ... ... ... әділ ... алғышарты болмақ. Өркениетті елдерде бейтарап медиаторды тарту ісі неғұрлым жедел дамып, елдегі құқықтық саясаттың жүйелі жүргізілуіне өз септігін тигізген. Олар ... әрі, ... сот ... ... негізгі басымдыққа ие және заманауи құқықтық жүйенің ... ... етіп ... ... ... ... сол ... баж салығын төлеп әуре болмайды және едәуір уақыт үнемдейді. Ең бастысы, судьядан айырмашылығы - келіспеуші тараптардың екі жағын да ... ... ... ... Бас ... қабылданған Резолюциясы, Делдалдық туралы ЮНСИТРАЛ Типтік заңнамасында негізгі бастаушы қағидалар ... ... осы ... ... ... аталып кеткен халықаралық әмбебап құжатты негізге ала отырып, Халықаралық заңгерлер ассоциациясында бастаушы қағидалар ретінде ... ... Ол ... ең ... ... ... арбитраждың Жұмыскерлер тобы жасады. Ал қоғамдық журналдардың ішінде International Бірақ ол жерде барлығына ... ... ... үш ... ... ... бейтараптық, тәуелсіздік және құпиялық қағидалары.
2. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ІС ЖҮРГІЗУДЕГІ ... ... ... ... ... ... және ... құжаттар
сөзінің мағынасы екі немесе одан да көп тараптардың арасында туындаған дауды бейтарап үшінші тұлғаның қатысуымен бейбіт жолмен шешу ... ... ... Бұл ... ... ... тек бір ... ішіндегі емес, халықаралық дәрежедегі өзекті мәселелердің бірі ... ... ... институтының отаны - Америка Құрама Штаттары. Осы ... ... ... ... Австралияға, Канадаға, Ұлыбританияға және де өзге кқптеген ... ... ... таңда аталып отырған институт дауларды шешудің ең ... және ең ... ... ... ... Медиация институтының тиімді екеніне халықаралық тәжірибе дәлел болады. Мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық сауда бойынша бойынша Комиссиясы ... ... ... ... ... БҰҰ Бас Ассамблеясының барлық мемлекеттерімен ұсынылған Заң қабылданды. Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше ... ... осы ... ... акт ... ... бітімге келу арқылы шешу процедураларының заңнамаларын қамтамасыз ететін және жалпыәлемдік коммерциялық бітімге келу ... ... ... ... ... ... болып табылады деген пікір бар. БҰҰ Бас Ассамблеясының 24.01.2003 жылғы № A/RES/57/18 Резолюциясында халықаралық және ішкімемлекеттік ... ... ... сот ... ... ... ... жайлы көрсетілген. Делдалдық қызмет мемлекеттермен іске асырылатын әділ сот ... ... ... жету және ... ... бірқалыпты дамыту үшін халықаралық тәжірибеге енгізілген болатын. Аталған құжатта, осы процедура, дауласушы тараптар дауға және тараптардың ... ... жоқ ... үшінші тұлғадан сол туындаған даулы мәселені бейбіт жолмен шешіп беруін сұрап, көмекке жүгінуі деген ... ... ... ... үшін ... отырған медиация институты жаңа әрекет, сол себепті ADR ... ... ... ... ... ежелден келе жатқан реттеу тәсілдері мен амалдарымен салыстырғандағы артықшылықтарын жете зерттеп, оның ... мен ... ... ... жүргізу қажет. Әрине, әдетке айналған және заңды құбылыстың бірі - сот ... де ... жете ... ... артық болмас. Осы мәселелер мен сұрақтарды тереңірек оқу дауды шешудің альтернативті жолы - ... ... ... ... ... ... көріп, орнын табуына және заңдастырылып, құқықтық реттелуіне әкелді. Сол ... ... ... ... ... ... яғни даудың кез келген түріне қолдануға болатындығы және тек ... ... ғана ... ... жеке және ... тұлғалардың арасында да қолдануға жатқызыла беретіндігі тағы бар. Дауласушы тараптарды өзіне тартатын тағы бір мәселе бар, ол - ... ... өз еркі ... таңдап, прооцеске толығымен соңына дейін қатыса алу ... ... ... ол ... жалпы өз еркілері бойынша келеді. Демек, шешімді қабылдау мен оның орындалуына деген жауапкершілікті де өз ... ... ... ... ... ... ... шешудің тағы бір артықшылығы ретінде материалдық шығынды үнемдеуге болатынын айтады, мысалы ретінде, сот ... мен ... ... ... ... Одан басқа, компания істі шешу үшін көп шығынға ұшырамай, өз жұмысын ары ... ... ... ... кәсіпкерлер үшін өз абыройын сақтап қалу үшін туындаған дауды келіссөз жүргізу арқылы, ... ... ... ... ... келеді, ал сот процесінде жариялылық және ашықтық ... ... ... ... ... ... ... құпия сақтап қалу мүмкіндігінен айырады. Тағы артықшылығы ретінде уақыттың үнемділігін қоса ... ... ... ... ... қатары медиатордың жұмысын анықтайды. Көп жағдайда олар барлық мемлекеттерде ... күші бола ... ... ... құжаттар жасауда стандарт түрінде қолданылады:
1) 2012 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы делдалдық қызметтің тиімділігіне қатысты мәселелер бойынша Басшылығы делдалдық шараларға ... ... ... мемлекеттер мен басқа да субъектілер үшін ресурс ... ...
2) 2002 ... 24 ... ... ... Резолюциясы. (БҰҰ).
3) Дауларды Шешу бойынша Ассоциация сияқты кәсіби ынтымақтастықтың медиаторларымен жасалған орта білім беру оқыту мекемелерінің ... іске ... ... бағдарламаларына жататын ұсынушы стандарттар.
Келесі халықаралық құжат - 1995 жылдың 18 ... ... қол ... ... мен жеке тұлғалар арасындағы немесе басқа мемлекеттердің заңды тұлғалары арасындағы инвестициялық дауларды реттеу туралы Конвенция. Осы құжаттың III ... ... ... көрсетілген. Аталған заңға сәйкес, келісім жасаған мемлекет немесе жеке тұлға немесе ... ... ... заңды тұлғасы бітімгершілік процедурасын жүргізгісі келсе, Бас Хатшыға жазбаша өтініш қалдыруы керек және оның ... ... ... жіберіледі. Ол өтініште жазған тараптың және дауласып ... ... ... арасында туындаған даудың пәні және осы процедураны өткізуге екі тараптың да келісетіні туралы ақпарат көрсетілуі керек. Бас Хатшы егер ақпарат ... ... ... ... ... сай ... деп есептеген болса өтінішті тіркейді. Тіркелгені немесе бас тартылғаны туралы ... ... ...
Бейтарап комиссия жедел түрде тіркеу өткеннен кейін қысқа мерзімнің ішінде құралады. Комиссия тараптардың ортақ келісуімен бір адамнан ... ... тақ ... ... ... ... тұрады. Егер комиссияның құрамы тараптармен келіспеген болса екеуі ... ... ... ал ... екі ... ... отырып таңдалған үш адамнан тұратын Комиссияның төарағасы болатын топ негізінде құрылады. Егер осы ... ... ... ... 90 ... ... ... келісілген басқа уақыт ішінде құрылмаған болса, тараптардың кез келгенінің ... ... ... екеуімен де кеңесе отырып медиатор тағайындайды.
Комиссия өз құзыреттіліктері бойынша сұрақтарды өздері шешуге құқылы. Комиссияның міндетіне тараптар арасындағы даудың ... ... ... ... ... ... ... жетістігіне ие болу жатады. Осы мақсатта Комиссия дауды ... кез ... ... ... өте ... талаптар қоя алу мүмкіндігіне ие болады. Тараптар ерікті түрде Комиссиямен ынтымақтастықта болуы керек. Егер тараптар бір ... ... ... ... даудың пәні мен тараптармен шешілген келісімнің нәтижесі көрсетілетін протокол толтырады. Егер Комиссия дауды реттеудің қайбір сатысында келісімге келудің ... ... анық ... ... сол кезде жедел түрде келісімге келе алмағандығы туралы протокол ... Егер ... ... ... ... ... ... болса, Комиссия келмегені немесе қатыспағаны туралы протокол толтырады.
Егер тараптармен алдын-ала келісілмеген болса, онда тараптардың ... ... ... тараптың айтылған ойға, мойындалған әрекетке немесе ұсынысқа, Комиссияның алдыңғы протоколдары мен ұсыныстарына сілтеме ... ... ... ... ... ... ... медиация 1980 жылдың 25 қазан айындағы халықаралық балаларды ұрлаудың азаматтық-құқықтық аспектілері туралы Гаага Конвенциясына сай ... ... ... ... ... ... сәйкес, Гаага Конвенциясы отбасылық дауларды бейбіт жолмен шешуді қолдайды. Аталған Конвенцияның 7 бабына ... ... ... ... ... ... түрде қайтаруды қамтамасыз ету үшін және даулы мәселелерді мүмкіндігінше бейбіт жолдармен шешуге әсерін тигізуге барлық қажетті шараларды жасауға әрекет ... ... ... ... ... ... Гаага Конвенция мен 1996 жылғы балалардың құқықтарын қорғау туралы ... ... бала ... ... сол ... ... ... оны қайтарып беруге құзыретті болатындығына негізделе отырып жасалған.
1996 жылғы ... ... ... бір ... жасалған қорғаншы немесе балалармен байланысқа қатысты жасалған сот ... ... мүше ... ... ... ... ие.
2006 жылы Украина халықаралық балаларды ұрлаудың азаматтық-құқықтық аспектілері туралы Конвенцияға қосылды. Украина Министрлік Кабинетімен Украина аумағындағы Ковенцияның орындалу ... ... ... ... ... орын ... жағдайда балалары ұрланған ата-ана мен ұрлаған ата-ананың арасындағы ... ... ... ... баланы ерікті түрде қайтаруға және ортақ келісімді бекітуге көмегін тигізуі мүмкін.
Балаға қатысты отбасы дауының алғашқы стадияларында медиация ... ... ала ... Егер ... ... ... ... тым қиындап кеткен жағдайда, біреуі баланы алып басқа елге кетіп қалу қаупі туындағанда медиатор арадағы дауды ... ... ... ... ... альтернативті жолмен шешуге ықпалын тигізе алады.
Ата-аналар ажырасатын жағдайда келісілген шешім ... ... ... ... ете ... , сондай-ақ, деген бап Біріккен Ұлттар Ұйымының балалар құқығы туралы Конвенцияда да көрсетілген. ... ... ... шешім дауласушы тараптардың өздерімен жасалғандықтан орындалатын болады. Сонымен қатар, тараптар қарсы ... ... бара ... сол ... ... мәселесі маңыздырақ болады.
Кез келген жағдайда келісілген шешім екі тарап үшін де ... ... ... ... шешімге өз ықпалын тигізе алады және процедураға қатысады. Келісе отырып қабылданған шешім нәтижесінде немесе болмайды.
Отбасы ... ... ... ... ... ... артықшылықтары бар. Тараптар арасында ресми емес кездесулер өткізу арқылы, өз ... мен ... ... сөйлесіп шеше алатын жағдай жасау арқылы даудың ... ... ... - ... ... орайына қарай шешетін альтернативті жол. Ол заңды сұрақтырад да, заңды емес сұрақтарды да ... ... іске ... ... еш қатысы жоқ бейтарап тұлғаның бейресми қатысуына жол береді.
Трансшекаралық медиацияның ... бірі ... ... ... ... ... заңды күші жоқ келісім, дау жалғасын тапқан жағдайда сот процесінде қорғай алмайды. Оның себептері көп болуы ... ... ... ... еш ... ... сотпен мақұлданбаған немесе сот тәртібіне кіргізілмегендітен заңды түрде міндетті күші жоқ болуы немесе қолданбалы құқыққа ... ... ... мүмкін. Сол себепті екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, шешімді орындамастан бұрын, медиацияның барысында қол жеткізген шешімнің, ... ... ... заңды күші бар екеніне көз жеткізіп алу керек.
Мұнда назарға алатын бір жайт бар, ... ... ... отбасы құқығының жеке аспектілеріне қатысты тараптардың бостандықтарын шектеп тастауы мүмкін. ... ... ... заңнамасы бойынша егер ата-аналық жауапкершілік туралы келісім сотпен бекітілмесе заңды күші болмайды.
Ата-аналар дау мәселесі бойынша қолданылып ... ... ... алуы ... ... ... барысына қатысы болған барлық заңнамалық актілерді де ескерулері керек. ... ... ... ... ... шешімдерді жеңілдетуші медиация және ұқсас процедуралар сот процестерінің орнын басушы емес, толықтырушы ... ... ... ... құқығы бойынша балаларға қатысы бар іске медиациялық процедура жүргізген медиаторлар тараптардың назарын заңды ақпараттардың жалпы өзектілігі мен ... ... ... ... ... аударуы керек.
Ұлттық отбасылық медиация мен халықаралық отбасылық медиацияның арасында айырмашылық бар. Халықаралық отбасылық даулардағы медиация әлдеқайда күрделірек және медиаторлардың ... ... ... етеді. Екі түрлі құқықтық жүйелердің, түрлі мәдениет пен тілдің арақатынасы медиацияны қиындата түседі. Балаларды ұрлау туралы ... ... ... ... ... қиын ... ... Одағының бастаушы қағидалары балаларды қинаудан қорғаудың кешенді ұлттық стратегиялары бойынша: .
Еуропалық Кеңестің мүше ... 1999 ... 15 ... қылмыстық істерге арналған медиация бойынша Комитет Министрлігінің Ұсынысы. Ол >.
Астана қаласында ... жылы атты ... ... конференция өтті. Сол конференцияда Еуропалық Одақтың Консорциум Жобасының өкілі Ханс-Юрген ... ... ... тоқталып өткен болатын:
* Еуропалық Кеңестің медиация туралы Ұсынысы туралы;
* Медиация заңы аясындағы Еуропалық Одақтың саясаты (ЕО заңды ... деп ... Жеке ... ... ... туралы;
Еуропалық Кеңес өзіне еуропа мемлекеттерінің үкіметтерінің өкілдерін қосатын өзінің Министрлік Комитетімен барлығы бір ауыздан 2002 жылы қыркүйек айында конвенция ... ... ... күші ... кем болмайтын Ұсынысты қабылдады. Заңды түрде, әрине, бұл заңнаманың мінддеттеуші күші жоқ және ол ... ... ... ... ... мемлекеттер келісе отырып қабылданғандықтан сот жүйесінде мықты құрал ретінде пайдалануға болатын күші бар. Қазіргі таңда Еуропада медиацияны ... ... ... ... ... ... ... бар, сол себепті мемлекеттер бірінен кейін бірі медиация ... ... ... ... ... ... ... бойынша медиация қолдануға шақыратын Ұсыныста:
* Мемлекет азаматтық істер бойынша медиацияны ... ... ... және ... ... немесе қоғамдық, жеке секторлар арқылы іске асыра алады;
* Медиация соттан тыс ... сот ... ... асырылады;
* Азаматтық істер, өз кезегінде, еңбек құқығын, отбасы құқығын және коммерциялық ... да ... ... ... сот ... ... ... азайта алатынын мойындайды.
Екропалық Кеңес едиаторларды даярлау мен жауапкершілігі туралы мәселелер бойынша ұсынады: . Және де ... ... ... мүше ... ... ... іске ... кампаниялар жүргізгенін қалап отыр. Ал Қазақстанда медиацияны жоғарылату үшін арнайы үкіметаралық емес ұйымдардың құрылып, қызмет етіп ... ... ... ...
Құрамына 27 мүше мемлекет кіретін Еуропалық Одақ Еуропалық Кеңестің заңнамаларына араласа алмайды және тек шектеулі ғана ... ие. ... ... Одақ > орнатуға құқылы және сол себепті Медиация туралы Директиваны құрды. Бұл заң Еуропалық Одақ шеңберінде заңды күшке ие, ол ... мүше ... ... ... ... ...
2008 жылдың мамыр айынан бастап Директива еуропалық ... ... ... 2016 жылға дейін қарауда жатады. Ол деген барлық мемлекеттер Еуропалық Одақ тәжірибесіне сүйене отырып, зерттеушілер мен сарапшылар артықшылықтары мен ... ... ... өз ұсыныстарымен баяндама жасауы тиіс. Заманауи заңнама әкімшілік баяндама сипатында болуы қажет екенін жіне олар жария түрде парламентте және азаматтық ... ... ... Оның ... ... ... ... мен істі сотта қарау процесі екеуінің арасындағы баланстың сақталуы. Одан басқа, Еуропалық Одаққа ... ... ... әлі ... ... ... мемлекеттерді медиация туралы жаңа заң қабылдауды ұсынып қана қоймай, Директива тек ... ... жіне ... ... ... болады. Әсіресе, кірістерге, кедендік және әкімшілік қатынастарда, мемлекеттердің әрекеттері немесе мемлекеттік биліктегі әрекеттер үшін бұл ... күші ... (acta jure ...
Осы аталған шектеулерге қарамастан, соттарды медиацияны өз процедураларына қолдануға шақырады.
Сонымен қатар, медиацияда электронды ақпараттық технологияларды қолдануды ұсынады. Еуропалық Одақ ... ... ... ... SOLVIT деп ... сызба шегінде жедел дауды шешуде үлкен жетістікке ... және оны ... да ... ... атқарып, жақсы жетістіктер мен нәтижелерге, әсіресе, Бірыңғай Нарық мәселелерінде қол жеткізді. Мысалы, литвалық азамат Францияда ... ... және ... ... бірге әкелді. Қандай мерзім аралығында ол өз машинасын Францияға тіркеуі тиіс? Бұл медиациялық жүйе ... ... ... ... және жоя алады.
Одан басқа, Еуропалық Одақ Директивасы Еуропалық Одақтың Негізгі ... ... ... қағидаларды ескеру арқылы негізгі құқықтар жасауға ынталанды. Еуропалық Одақ Директивасы барлық медиаторлар Медиаторлардың өзін-өзі ұстау туралы Еуропалық кодекстің бар ... ... ... және ол ... ... желісінде барлығына ашық болуы керек екенін көрсетеді. Ол ... ... ... ... ... Этикалық Кодекс өте маңызды және әрбір медиатор өзі тіркелген мекемеде қол қоюы керек. Болашақта қазақ медиаторлары үшін ... ... ... ... кең ... әбден мүмкін.
2002 жылы қабылданған Медиаторлар үшін Өзін-өзі ұстау Еуропалық Кодексі медиациялық ... ... ... өздерінің бағытына орай нақты Кодекстер мен Ережелер қабылдауына құқық береді. Әрине, ол ережелер Медиация Институтымен аккредитациялануы тиіс. ... ... ... ... медиаторлардың құзыреттерін, олардың қызметтеріне жарнамаларды, олардың тәуелсіздігін, бейтараптылығын, өткізілу тәртібін, процедура барысын, медиациялық келісімді, процестің ... ... және ... ... ... ... ...
Ұйымдасқан еңбек құқығын емес, жеке Еңбек құқығы медиация үшін өте тиімді. Ол Солтүстік Америкада кең ... және сол ... ... ... ... ... жұмыс берушілер мен кәсіби одақтар өз қағидалары ретінде қарастыратын, өздерінің ұйымдасқан келісімдерінде медиацияны жиі қолданады. Кейбіреулерінің әбден ... ... ... көп ... ... дау бірден медиация процедурасына жіберіледі.
Медиация, көбінесе, тараптардың құрылымдық тәртіптерімен теңестіріледі, сондай-ақ, дауласуға қажет етпейтін жағдайларда, мысалы көтерілістер кезінде. АҚШ-та ... ... ... ... ... 1898 жылдан бері келе жатыр. Ол Эрдман Акті теміржол тасымалдаушылар мен жұмыскерлер арасындағы төлемақыға байланысты мәселенің ... ... жүйе ... ... ... әдетке айнала бастады. Бұл заң, біріншіден, медиацияға жүгінуді немес келісімге Мемлекетаралық Сауда Комиссиясының көмегімен ... ... Ал, ... ... ... ... Кеңестің алдында арбитраждық процедурадан өтуді мінддеттеді.
XX ғасырдың соңғы онжылдығында медиация тек ұжымдық дауларда ғана қолданылмай, жеке ... және ... ішкі ... да ... ... ... ... барлық альтернативті жолдарының ішінен, АҚШ іскерлік әлемі медиацияны ең тиімді жол ... ... ... соны ... ... жылдар бұрын Америка Құрама Штатында, шамамен, 1000 ірі корпорациялардың арасында сауалнама ... ... ... ... шамамен, 90%-ының айтуы бойынша, көптеген компаниялар медиацияны тек ішкі қатынастарда туындаған дауларда ғана емес, ... ... ... яғни ... ... ... да ... екен. Ол, әрине, Құрама Штатының заңи үкіметке қаржылай көп ... ... ... ... ... ... көп бола бермейді.
Қазіргі таңда Еуропада АҚШ пен Канаданы бақылау ... ... ... ... ... уақыт бойы Еуропа еңбек заңнамасына арбитраждық элементтерді араластырғысы ... ... ... айта кететін болсақ:
Біріншіден, еуропалық континентальдық құқықтық жүйе тарихқа жүгінетін болсақ еңбек құқығы аясында Дауларды Реттеудің Альтернативті құралдарын жиі қолданбайтын. ... ... ... ... ... ... ... құқығы аясында арбитраждық шешімдерді қолдануға байланысты шектеулер бар. Арибитраждық соттар ... ... ... ... ... ... ... және материалдық құқықтарға онша тәуелді емес түрде құрылған. Германияда еңбек соттарының құзыреттіліктері еңбек дауларына байланысты мінддетті шешімдерімен эксклюзивті болады, сол үшін ... ... ... ... салынады.
Оған қарамастан, кейбір элементтері кездеседі. Мысалы, неміс Еңбек процессуалдық ... ... ... ... ... шешіп тастауға рұқсат беріледі. Ол әділдікке ұмтылған тараптарды тез ... de-facto ... ... ... ... шамамен, барлық жағдайлардың 80%-ы алты айдың ішінде шешлген, тек 4%-ы ғана бір ... ... ... ... 21 ... ішінде статистикалық мәліметтер бойынша барлық жағдайлардың 85%-ы соттық медиациямен реттелді. Ешбір сот медиацияға қарсы келмеуі керек, себебі бұл жағдайда ... ... еш ... жоқ. ... өзі ... процедурасының даудың реттеліп, шешілуін тездетіп және соттарға түсетін ауыртпалықты жеңілдететініне дәлел болып отыр. Қазақстан Республикасына да сондай жетістіктерге жету үшін әлі ... ... ... бірақ заңның қабылданғанының өзі сол жетітікке жетудің алғашқы үлкен қадамы десек те болады.
Осы әрекеттің нәтижесінде көп ... ... ... жетпейтін болады. Соттарға түсірілген ауыртпалық азаяды және олар ... және ... ... ... ... ... реттеумен айналысуға кіріседі. Сондай-ақ, расында да қиын әрі медиациялық процедура арқылы ... ... ... ... айналысатын болады.
Басқа қырынан алғанда, медиацияның нәтижесі өзгеше болады: әсірес, жемқорлықпен айналысатын соттық ... бар ... үшін ... ... Медиация бар жерде жемқорлыққа қатысты жағдайлардың аз айтылатыны сөзсіз. Жалпы, көбінесе, медиация деп те аталады.
Медиацияны кім ... ... ... ол оның ... бөлек тағы шешімін де қабылдауы керек. Медиаторлардың ... ... ... шамамен алты айдай уақыт керек. Бірақ ол уақыт қысқартылуы тиіс. Карибтік Ынтымақтастықта ... ... ... ... ... ... туралы заң талқылауы өткен болатын. Сол талқылауда норма бойынша медиациялық ... ... ... екі аптада белгілі болуы керек екені айтылды. Медиацияның тағы бір ... ... ... қоғамның араласуынсыз өтуі тиіс. Ол тараптарға екінші тараппен бірге өткізілген жерден бөлек жерде барып өтулеріне ... ... ... ... ... ... ... және көрші мемлекеттерде дәстүрлі тұлға деген ұғым бар. Сол ақылды дара тұлғалар ... әділ шешу үшін ... ... Орта Азия ... жасы ... ... ... маңызды болған және туысқандар арасында немесе ата-аналар мен балалары арасында туындаған дау ұят әрекет болған. Бірақ қазіргі ... ... ... ол ... ... ал Орта Азия мемлекеттерінде ол құндылық әлі де бар және ол ... ең ... ... десек те болады. Әрине, заң жоғары тұратыны қағидасы барлық жерде ең дұрысы және әрекеттің барлығы сол ең ... ... ... ... ... ... әр мемлекет қажетінше дамып отыруы қажет.
Осыған байланысты, медиатор болуға лайық тұлғалар міндетті түрде тәуелсіз бірақ құзыретті органмен ... ... Ол ... ... ... ... отыратын, арнайы қабілеті мен заңи білімі бар болуын қадағалайтын және Өзін-өзі ұстау ... ... ... сақталуын бақылап отыратын Жоғарғы Сот немесе Соттар Одағы болуы мүмкін. Осы аталған ... ... ... ... үлгі ... ... ... әрекет етіп, онымен қоса, медиатоларды даярлау және білімін арттырумен айналысатын Үкіметаралық емес Ұйымдар ұсынуы қажет. Барлық мемлекеттер ... ... ... ... осы әрекеттер қызметтің негізі болады.
Өткен жылдың 21 ... ... ... атты ... Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Конференция ұйымдастырушылары ретінде Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының ... ... ТМД мүше ... Парламентаралық Ассамблея Кеңесінің Хатшылығы, , Беларусь Республикасы Жоғарғы Шаруашылық Соты, қоғамдық бірлестігі, Белорусиялық мемлекеттік университет және Халықаралық университеті ... ... ... ... ... ... ... шешуде ұлттық және халықаралық соттан тыс процедуралардың ерекшеліктерін қолдануды оқтыу, сондай-ақ, ТМД Экономикалық Сотында және ТМД Экономикалық Соты ... ... ... ... ... ... ... қолданудың тәсілдерін үйрену.
Конференция қатысушылары - ТМД Экономикалық Соты өкілдері, ТМД Экономикалық Соты жанындағы ... ... ... ... ... ТМД мүше мемлекеттерінің Халықаралық Ассамблея Кеңесінің Хатшылығы, Белорусь Республикасының Сауда- палатасының жанындағы Халықаралық Арбитраждық ... ... ... Құқықтық зерттеу және Ұлттық заңнамалық Орталығы, Қазақстан ... Заң ... ... ... ... мемлекет және құқық Институты, Санкт-Петербургтік мемлекеттік университеттің заң факультеті, Белорусь мемлекеттік ... заң және ... ... факультеті және тағы басқалары болды.
, - деп Қазақстан Республикасының Президенті 2009 жылдың 19 қарашасындағы V съезіндегі сөзінің ... атап ... ... ... Мемлекеттер Достастығы ұйымының мақсаттарының бірі болып ұйымның мүше мемлекеттері арасында туындаған дауларды бейбіт жолдармен шешу. ТМД ... ... және ... ... ... ... туралы Келісім қайта қарауды қажет етеді және дауларды шешуді тәжірибелік түрде іске ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін бітімгерлік процедураларының арасындағы ерекше орынды иеленетін - дауларды реттеудің альтернативті жолы өзекті және маңызды. Халықаралық ... ... және ... үшін ТМД ... және шет мемлекеттердегі бітімгерлік процедураларындағы дауларды реттеудің шешілу тәртібін анализдеу мен оқыту керек.
Қазіргі ... ... ТМД ... ... белсенді түрде дамып келе жатыр, бірақ заңнамалық база ... ... ... жоқ. ... ... ... негізгі ұғымдарын, медиация процедурасын өткізу тәртібін, медиатордың мәртебесін, тараптардың құқықтары мен міндеттерін бекітетін арнайы Медиация туралы заң ТМД ... тек ... ... - Молдавия, Ресей және Қазақстанда. Қалған ТМД 8 мемлекеті тәжірибеде медиацияны ... ... ... ... ... процессуалдық заңнамалардың нормаларына сүйене отырып -қолданады. Олар - ... тыс ... ... ... туралы, соттағы бейбіт келісім туралы және залалдың орнын толтырып болған күдіктімен, сотталушымен, ... ... ... келу ... ... ... ...
ТМД 3 мемлекетінің арнайы медиация туралы заңын талдау олардың ұқсастығы ... ... ... мүмкіндік береді.
Соттық және соттан тыс медиация болып бөлінеді. Олардың екеуі де дауды реттеуге ... ... ... ... ... заңи ... бірдей емес. Азаматтық және қылмыстық істер бойынша медиациялық келісімдердің орындалу тәртібі ... ... ... ... болып дауды бейбіт реттеу үшін тараптармен қабылданған міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... көбісі көрсетілген мерзімде еркін орындалады және 10%-ы ғана мәжбүрлі түрде орындатуды қажет етеді.
Қазақстанның және ... ... ... ... ... соттан тыс медиацияда медиациялық келісім тараптардың құқықтары мен міндеттерін ... ... және ... ... ... ... ... болады. Медиация тараптарының тарапынан аталған келісімдерді орындамаған, бұзған немесе бас тартқан жағдайларда тәртіп бойынша жауапкершілікке ... ... ... ... заңнамада көрсетілген тәртіпке сай жүзеге асырылады. Яғни, медиациялық келісімді қорытындылау барысында алғашқы міндеттер тоқтатылады, ал оның ... ... ... болады, және сол дауды реттеу туралы медиациялық келісім сот ... тек сол екі ... ... ... ретіндегі күшке ие болады.
Медиация процедурасының нәтижесінің қорытындысына сәйкес іске асырылмаған немесе ... емес іске ... ... ... да азаматтық-құқықтық келісімдер бойынша құқықбұзушылықтар орын алған жағдайларда ... ... ... болады.
Бұл жағдайда сот өндірісінің пәні болып медиациялық келісімнің негізінде туындаған жаңа құқықтық қатынас болады.
Дегенмен мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... бойынша сот медиациясы болады.
Халықаралық құқық қорғау орталығымен осы жылдың ... ... БҰҰ ... ... іске асырылды. Жоба Алматы қаласының Әуезов ауданының соттарында сот медиациясының механизмін енгізу, тұрғындарды ақпараттандыру үшін ... ... ... ЖОО ... ... ... ашу және жастар арасында дауды бейбіт жолдармен шешу үшін ... ... ... ... ... институтын дамытуға бағытталды.
Сот процесінің барысындағы дауды реттеу туралы келісім бейбіт келісімді сипаттайды. Аталған келісімнің айырмашылығы тек оның қорытындылау ... ... ... бекітілгеннен кейін орындауға міндетті күшін иеленетін медиациялық келісімді сотқа ұсына алады. Дауды реттеу туралы келісім сотта іс қозғалғаннан ... яғни ... ... ... ... ... және ... келісім туралы ұйғарымды анықтау актісі ретінде жасалады. Мұндай анықтама актісін ұсынғаннан кейін сот ... ... ... тексеріп, басқа тұлғалардың заңды құқықтары мен бостандықтарының бұзылмағандығына тексеру жүргізеді, нәтижесінде іске асырылуын міндеттейді және қадағалайды. Мысалы, Беларуссияның ... ... 124 ... сәйкес, егер келісімде көрсетілген тәртіп бойынша және сол мерзім ішінде орындалмайтын болса, шаруашылық соты мүдделі тараптың өтініші бойынша аталған ... IV ... ... ... ... ... береді. Орындау құжатын беру туралы мәселе шаруашылық сотпен ... ... ... Осыған ұқсас нормалар Ресейдің және Қазақстанның кодекстерінде де қамтылған.
Дегенмен бұл жағдайдың өзі ... ... ... ... ... ... ... аясында тараптар дауға қатыстылығы бар деп санайтын кез келген сұрақтарды талқылауға құқылы. Бұл тараптардың бастапқы даулы ... ... ... ... ... ең тиімді жолдарын кеңінен іздеуіне көмегін тигізеді. Нәтижесінде ... ... сот ... пәні ... тыс ... ... ... сот егер оның талаптары шағыс шеңберінен асып кеткен болса бейбіт келісімді бекітпейді. Одан басқа, сот ... ... ... үшін ... қолдана отырып және дауды реттеуге әсер ете отырып, бейбіт келісімді бекітуге немесе оны бекітуден толық бас тартуына ғана ... ... ... бөліп немесе ішінара бекіту заңнамада қарастырылмаған.
Демек, медиация тараптарының алдында, мәні бойынша, күрделі таңдау тұрады: ... тыс ... ... ... бірақ толық орындалуына кепілдіксіз немесе сотпен бірге оңай формада, бірақ тек ... ... ... ... атап кететін жайт, Беларуссияның Шаруашылық-процессуалдық кодексінде сотқа жүгінуші тараптарға айрықша преференциялар қарастырылған. Шағымданушы шағым беру кезінде көрсетілген жалпы мемлекеттік алымның 50%-ын ғана ... ... ... процедурада келісімге жете алған жағдайда қалған 50%-ын төлеу талап етілмейді. Бітімге келу туралы келісімнің талаптарын өз еркімен орындамаған ... ... ... ... түрде орындатуға және 50% ақша сомасын төлеу талап етіледі.
Сондай-ақ, Беларуссия заңнамасы бітімгершілікті әлдеқайда ... ... ... ... ... келісімді қылмыстық құқық аясында қолданудың ерекшеліктері бар. Қылмыстық медиация Қазақстанда және Молдавада бар, ... ... ... ... ... әкімшілік құқықбұзушылық істері бойынша да медиация қолданылады.
Қылмыстық процесс барысында медиацияны өткізу нәтижесінде тараптармен қол жеткізілген келісім жәбірленуші мен қылмыс ... ... ... ... ... ... ... зиянның орнын толтыру туралы шарт жасасу арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... ... ерекшелігі, ол тараптардың бітімге келуіне байланысты қылмыстық істі тоқтату туралы құзыретті органның ұйғарымы шығарылғанға дейін ... ... ... ... ... ... тиіс. Бұл факт зиянның орнын толтыру үшін медиация тараптарына қысқа шектеулі ғана ... беру ... ... ... азайтады.
Тәжірибеде ол үшін кейде уақыттың жетпей қалатын жағдайлары да кездеседі. Осыған байланысты, мемлекеттерде қылмыстық заңнамада бас ... ... ... ... ... ... және іс бойынша қылмыстық жауапкершіліктен босатылған тұлғамен бейбіт келісім талаптарын орындауды тек медиация процедурасы біткенгенге дейін емес, сондай-ақ, ... ... ... орындалып болғанына дейін уақыт беру керек деген ұсыныстар бар. ... ... ... тиіс. Сол уақыт ішінде іс бойынша өндіріс ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты, Бас Прокуратурасы және әділет Министрлігімен, Қазақстанда бітімгершілік институтын одан әрі ... ... ... ... ... ... ... (қылмыстық және азаматтық процестерде) өңделді. Жобаның мақсаты - 2017 жылға дейін соттардағы азаматтық және қылмыстық істер бойынша ... ... 30%-ға ... бітімгершілік институты арқылы барынша азайту. Жобаны іске асыру екі ... ... 1 этап - заң ... ... - III ... 2013 жыл; 2 этап - заң ... ... Қазақстан Парламентінің қарауына жіберу - IV квартал 2013 жыл. Ал Жобаның тапсырмаларына: 1) сотта және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін кеңейту; 2) дауларды реттеудің сотқа дейінгі тәртіптегі тәсілдерін жетілдіру; 3) дауларды ... ... ... ... ... ... 4) ... дауларды қараудың тәртібін бұйрық өндірісін қолдану аясын кеңейту жолы арқылы жеңілдету;
Осы Концепция келесі жағдайларды ...
1) ... ... ... ... ... белгілейді.
Сотқа дейінгі тәртіпте қол жеткізілген келісім мәжбүрлі түрде орындауға жатқызылмайды. Келісім-шарт жасасқан жағдайда ... ... ... бас ... ... ол жағдайда басқа тараптың сотқа арыздануынан басқа жолы қалмайды. Сол ... ... ... медиациялық келісім уақытты текке жоғалту болып табылады. Осыған байланысты Азаматтық іс жүргізу кодексіне атты жеке бөлім ... ... Оның ... ... ... ... мен тапсырмаларын, оның түрлерін ( медиация, бейбіт келісім, делдалдық), қағидалары мен өткізу тәртібін, оның ... мен ... ... ... мен ... ... ... енгізу. АІЖК-ін сотқа дейін немесе соттан тыс жасалған медиациялық келісімге жүгіну тәртібін мәжбүрлі түрде орындатуды регламенттеу арқылы ... жаңа ... ... ... ... жоспарлануда. Мұндай келісімді мәжбүрлі түрде орындату тараптардың біреуінің өтініші бойынша сот актісімен үзеге асырылады.
2) ... және ... іс ... ... ... келісім жасау тәртібін, бітімгершілікке қол жеткізген жағдайда тараптардың құқықтары мен міндеттерін, келтірілен зиянның орнын толтыру тәсілі мен оған ... ... бас ... ... мен қылмыс жасаған тарапқа бейбіт келісім талаптарын орындаудан бас тартқан жағдайда өндірісті қайта қозғауды анықтайтын жеке нормаларды енгізу ұсынылған. ... ТМД ... ... келісімді орындау мәселелері бойынша әрекет етуші заңнаманы талдау олардың ... ... ету ... қайта оқыту және әр мемлекеттің ұлттық заңнамасына, менталитетіне қарай қайта өңдеу қажеттігін куәландырады. Шет ... ... ... ... ... келісімдерді мәжбүрлі түрде орындату жүйесі ерекше, олардың кейбіреуінде орындаудың жеңілдетілген тәртібі (сотқа жүгінбей-ақ, сот ... алу және ... ... алу ) ... ... ... ... сонымен қатар медиациялық келісімді мәжбүрлі түрде орындатуға ... ... ... медиациялық ұйымдармен, соттармен және мемлекеттік органдармен медиация аясында кең ауқымды түрде кеңес жүргізу арқылы ТМД ... ... ... әсер ететін еді. Еуропалық Парламент және Одақтың 2008 жылдың 21 мамырындағы азаматтық және коммерциялық істердегі медиацияның кейбір ... ... № 2008/52 ... ... ТМД ... ... және қақтығысты бейбіт реттеу мәселелері бойынша Шектеулі құжат қабылдау ұсынылуда.
Директиваның 6-8 ережелеріне сәйкес медиация тараптардың қажеттіліктеріне жауап ... ... ... ... және ... пен ... істер бойынша дауларды жедел соттан тыс тәртіпте реттеуде тиімділікті қамтамасыздандыра алады. Медиация арқылы жеткен шартқа қатысты олар еркін ... ... ... ... ... достық қатынасты қамтамасыздандыратынына ықтималдылық көп. Бұл артықшылықтар халықаралық элементтерге байланысты жағдайларда айқын көрініс табады.
Осыған байланысты ... ары ... ... және ... ... тараптарға қамтамасыз етуге болжамалы заңнамалық базаға сүйену үшін азаматтық процедураның негізгі аспектілерін анықтайтын шектеулі заң ... ... ... ... тек ... сипаттағы даулардағы медиацияға қатысты, бірақ Еуропалық Одақтың мүше-мемлекеттері осы ... ... ... ... ... процестерінде қолдануларына ешқандай кедергілер жоқ.
Ресей Редерациясындағы делдалдың қатысуымен жүргізілетін дауларды реттеудің ... жолы ... ... ... - жаңа институт: 27.07.2010 жылғы № 193-ФЗ Федералды заңы 2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап заңды күшіне ... ... ... заң ... құқықтық қатынастар бойынша туындайтын дауларда, сондай-ақ, кәсіпкерлік және басқа да экономикалық қатынастардан туындайтын дауларда, сонымен қатар еңбек және отбасы қатынастарынан ... ... ... ... байланысты қатынасты реттейді.
2.1 Шет мемлекеттердің медиацияға байланысты ұлттық заңнамалары
Медиацияның пайда болып, қоғамда ... орын ала ... ... ... ... ... онда адамзаттың әрқашанда бітімге келуі арқылы кез келген ... ... ... ... келуіне болатыны ете заманнан келе жатқан табиғи құбылыс екенін түсінуге болады. ... ... ... ... 2008 жылы заңи ... ... Еуропалық Парламент және Еуропалық Одақтың директивасында көрініс тапты. Директива әлемдегі медиацияны дамытуда үшін маңызды, ол Еуропалық ... 27 ... ... ... ол дегеніміз көптеген батыс елдері оның дербестігін мойындағаны. Барлық мемлекеттерде және ... ... ... ... ұқсас болып келеді, бірақ өзіндік ерекшеліктері де болып тұрады. Әсіресе, осы процестегі маңызды ерекше аспектілері ... ... ... ... ... Мемлекетте медиация туралы заңнаманың пайда болуы институттың толықтай қалыптасып, оны дамытатыны барлық кезде әсері тие ... шет ... ... ... болады. Жалпыәлемдік тенденцияны бақылап көруге болады: көп мемлекеттер заңнамалық ... ... ... ... ... жолы ... құрады.
Қазіргі уақытта медиация әлемдегі дауларды сотқа дейінгі шешуде қолданылатын ең көп таралған тәсіл болып отыр. Медиация процедурасының сәттілігі өте ... ... ... ... алғанда медиацияға жіберілген барлық даулардың 75%-дан 80%-ға дейінгі ... ... ... ... ... ... медиацияның бірнеше моделі қолданылады. Медиацияны ұйымдастыру және оны өткізу тәртібі әр мемлекетте әр түрлі бола береді, бірақ медиацияның қағидалары ешқашан ... және ... ... ... келеді. Ол қағидалар: еріктілік, тараптардың теңдігі, медиатордың бейтараптығы, құпиялық. ... ... ... әділ ... ... ... жеңілдететін азаматтық қоғамның маңызды бөлігі ретінде саналады. Медиация құқықтық жүйенің ... және ... ... мәдениеті болып саналады. Сәйкес заңнамалық актілер АҚШ, ... ... ... ... ... Болгария және басқа мемлекеттерде қабылданған. Әлемнің алдыңғы қатарлы мемлекеттері медиацияның дамуына белсенді ... ... ... ... ... акт 2001 жылы қабылданды. Медиацияны дамытудағы шешуші фактор болып америкалық соттардың дауларды шешуде осы ... ... ... ... ... Сот ... ... жүйесі даулардың көбісі тараптардың келісуімен сотқа дейін ... ... ... штаттарда соттар келесі тәсілді қолданады: сот істі өндіріске тек, егер тараптар пайда болған істің ... ... ... ... оған ... ... келтіретін болса ғана қабылдайды. Көбінесе соттардың өздері тараптарға медиаторларға жүгінуге ... ... ... 2008 жылы 300000 істі ... жіберді. АҚШ-та медиацияны жаңартумен және жаңа тәсілдерін табумен айналысатын Ұлттық дауларды шешу ... ... ... жеке ... және ... ... де бар. ... ішкі дауларды шешуде қолданылатын өздерінің Третейлік қарау және медиация Ережесін бекіткен Америкалық арбитраждық ассоциация (American Arbitration Association) өте маңызды ... ие. ... ... дауларды альтернативті шешу секциясы дауларды альтернативті шешу ауқымы бойынша ... жуық ... өтіп ... ... қамтып отыр.
Профессор Мелисса Манварингтің айтуы бойынша, АҚШ-та медиация ... ... ... ... ... ... ... процесс болып табылады. АҚШ-та талаптардың көбісі соттарда шешіледі. Медиацияның маңызды орталығы - жеке тұлғалар арасындағы келіссөздер аспектілер.
Австралияда ... ... ... ... және ... туралы Актпен реттеледі. XXI ғасырдың басында көптеген австриялық компаниялар медиацияның, яғни сотқа ... ... шешу ... ... ... мойындап, келісім-шарттарына медиатвтік ескертпелер енгізді. Мұндай ескертпелер дау туындаған жағдайда медиацияны қолдануды тараптарға мінддеттейді. 1975 жылы арбитрлар мен ... ... ... ... ... ... ... Ассоциациямен қабылданған ережелерді қолданады.
Еуропада медиацияны дамытуда айтарлықтай жоғары үлесін тигізген Ұлыбритания болып табылады. 1999 жылы Civil Procedure Rules ... ... ... ... реформалады. Ұлыбританияда сот органдары медиацияны дамыту үшін келесідей әрекеттер ... егер ... ... ... бас тартатын болса, істі жеңіп немесе жеңіліп шыққанына қарамастан сот өндірісін жүргізу уақытында кеткен барлық шығында өз ... ... ... ... ... ... пайда болды. Бұл қызмет түрі дау бойынша және оны шешу жолдары ... ... кез ... ... ... алуына, сондай-ақ медиаторды таңдау бойынша сұрақтарға жауап алуына көмек беріп отырды.
Медиация бойынша шығындардың ... ... ... ... ... және медиаторларды даярлаумен Ұлыбританияда бірнеше ұйымдар айналысады. ... ... ... ұйым ... ... дауларды тиімді шешу Британдық орталығы (CEDR) және арбитраж және ... ... ... медиация екпінді түрде дамып келе жатыр, қазіргі күндері тараптарға туындаған орын алған дауларды медиативтік ... ... ... шешуге болатын мүмкіндіктер орын алды. 2004 жылы ... іс ... ... ... ... заң өз ... ... Австрия мамандығын мамандықтар номенклатурасына енгізген мемлекеттер қатарына жатады. ... ... ... ... ... ... ... да кең таралған және қолданысқа ие. 2004 жылдан бастап соттық медиация модельдік бағдарламалар нысанында жақсы дамып келе ... олар ... ... ... ... арқылы іске асады.
Еуропалық Одақ медиация процедурасы арқылы дауларды бейбіт шешу тәртібін регламенттейтін құқықтық нормаларды жүйелеумен белсенді ... ... ... ... және ... ... және ... істер бойынша медиация аспектілеріне қатысты 2008 жылы 21 мамыр айында 2008/52 Директивасын қабылдады. Директива Еуропалық Одаққа мүше ... 2011 ... 21 ... ... ... Одақ ... медиацияны қолдануларына барлық жағдайлар жасайтын, шығын бойынша жеңілдіктер мен жедел соттан тыс істі шешуді ... ... ... және ... ... ... енгізуін міндеттеді.
Медиацияны қолдану процесі ауқымды дамыған Азия аймағы болды. Мысалы, сарапшылардың бағасы бойынша, ... ... 30%-ы ... тыс ... ... жолымен жақсы нәтижеге жеткізіліпті. Қытайда және Оңтүстік ... егер ... ... ... ... третейлік соттар арқылы жетіп, оны тәртіп бойынша бекіткен болса, мұндай келісімдер третейлік шешімнің күшіне ие ... және ... ... ... іске асуы ... ... ... барысында қол жеткізген келісім сот өндірісінде ңстің қаралғаны немесе ... тыс ... ... третейлік соттардың шығарған шешімдерімен бірдей күшке ие болады. Гонконгкта медиациялық келісімнің мәртебесі Үндістандағы секілді. Медиация - ішкі ... ... ... жолы ... кең ... ... қатарына Жапония да кіреді.
Италия. Италияның Азаматтық іс жүргізу Кодексі де тараптарды достастыру ... көп ... ... ... 2003 ... 17 ... № 5, корпоративті және қаржылық даулар бойынша мәселелерді делдалдықпен шешуді мінддетеуді ... заң ... Ол ... заңи ... 2004 жылдың 1 қаңтарында енді. Осы заңға сәйкес, егер тараптар арасындағы келісімде немесе корпорацияның ішкі құжаттарында делдалдық ... ... ... сот тараптар делдалдық процелурасын, яғни медиациялық процедурадан өтпегенше істі қарауына құқығы жоқ. ... ... заң тағы да, ... ... ... ... дауларды реттеу аясында жетістіктерге ие болған, сондай-ақ, медиациялық процедураларды ұйымдастырылған қамтамасыщдандыруды іске асыра алатын жария және жеке ұйымдардың ... ... ... ... медиация барысында жасалған барлық келісім-шарттар мен құжаттар салық және алым түрлерінен босатылады. Сонымен қатар, аталып отырған Заң, медиация ... ... ... оған ... ... ... ... қағидаларының қатаң сақталуын, процедура барысында мәлім болған ... сот ... заңи факт ... ... қатаң қадағалады. Одан басқа, тараптардың біреуінің келіссөздер жүргізуге келмеген жағдайда ... өз ... ... ... сот ... шығындарды бөлу кезінде ескеріледі.
Аргентина. 1995 жылы Аргентинада заң қабылданды. Міндетті медиация көбінесе талап өндірістерге бекітілген. Арыз аргентиналық ... ... ... оған ... ... Медиаторлар реестрі әділет министрлігімен бекітіледі. Заңи білімі бар және қажетті кәсіби даярлықтан өткен тұлға медиатор бола алады. Медиатор да мемлекеттік ... ... ... ... шеттетіледі.
Медиация жауапкер және үшінші тұлғаға ескертілген соң, сол күннен ... 60 ... ... өтуі ... ... тараптардың қатысуы міндетті, ал егер келмеген жағдайда айыппұл төлейді. Тараптарды заңгерлермен ұсынылады. Әсіресе, ... ... ... ... аударылады.
Медиация барысының нәтижесінде қол жеткізген бейбіт келісім медиатормен, тараптармен және олардың заңгерлерімен қол қойылып, сот шешімі секілді сот тәртібімен іске ... ... ... Стокгольм Сауда Палатасының жанындағы Арбитраждық сот белсенді түрде қызмет ... Сот, ... ... ... ... да ... Швециядағы халықаралық арбитраждық істі қараудың көп бөлімі Стокгольм Сауда Палатасының жанындағы Арбитраждық сотының Регламентіне сай өткізіледі.
Третейлік сот туралы алғашқы ... ... ... XIV ... ... болған. Кәсіпкерлікпен байланысты даулар егер бейбіт келісімге келе алмаған жағдайда тәжірибеде Швеция арбитраждық сотында жүргізіледі. Арбитраждық ескертпені коммерциялық ... ... ... ... және сол ... ... бір бөлігі ретінде саналады.
Стокгольм Сауда Палатасының делдалдық институты ... ... ... ... ... делдалды бекітеді. Делдал тараптардың келісуі нәтижесінде немесе ... ... ... ... ... тағайындалады. Егер тараптармен өзара келісілген болмаса, медиациялық процедураға екі ай уақыт беріледі. ... ... ... да ... ... Бейбіт келісімге қол жеткізген тараптар третейлік сот ретінде делдалды бекіте алады. Олар келісімнің бейбіт нәтижесіне жетуге көмектеседі. ... ... ... ... 1997 жылы ... 1998 жылдың 1 қыркүйегінде заңды күшіне енген, Қылмыстық кодексінің қабылдануына байланысты енгізілген ... ... ... заң тәжірибеде жыл бойы қолданылды. Дегенмен, медиация заң ... ... ... де ... ... ... байланысты халық арасында бірегей пікір қалыптаса қоймады. Әсіресе, медиация кіммен ұсынылатыны және өткізу мерзіміне қатысты нақты белгіленген баптар жоқ еді. ... ... 2003 ... 1 ... Қылмыстық іс жүргізу Кодексінің 231 бабына өзгеріс енгізілді. Қазіргі таңда зағнамада медиацияға қолдануға қатысты, егер мақсаттары нақты белгіленген болса, ... ... жоқ. ... ... ... ... прокурор болды. Себебі халық арасында медиация туралы ақпараттар қажетінше таралмаған.
Қазіргі уақытта әлем бойынша медиацияның дауларды шешудегі ең ... әрі ... жолы ... ... мойындау қажет. Медиацияны қолдануды халықаралық қолдаудың арқасында өте қарқынды түрде ... келе ... ... тек ... ... ... дауларда ғана қолданылу керек деген тұжырымнан асып, енді халықаралық және ... ... ... ... ... де ... болды, яғни қолданылу аясы кеңейді. Халықаралық ынтымақтастық медиациялық технологиялар мен медиацияның нормативтік бектілулер аясында құнды материалдарға ие болды. ... оқу ... жаңа ... ... ... ... ... да біраз уақыттан бері медиацияны қолдануды қажет ететіні баршамызға мәлім ... ... ... ... ... ... ... делдалдық процедура дауларды шешудің баламалы жолы, сондай-ақ, азаматтарға көптеген артықшылықтар береді. Әрине ол үшін дәл уақытында медиациялық процедураға ... ... ... ... ... ... назар аударатын болсақ, медиацияның дауды шешудің альтернативті жолы екені халықаралық және шет ... ... ... ... Мәні ... бұл ... ... процедура даулы мәселеге тап болған тараптарды бейбіт жолмен достастыру және оған өз еріктері бойынша ... ... ... ... ... ... тиімді жол болып табылады. Жалпы ол өзіне аралас гуманитарлық салаларды қамтиды: құқықтық аясы, әлеуметтік психология, антропология, философия, ... және ... ... ... даусыз мойындауға тұрарлық артықшылықтарына келесілер жатады:
* Тез әрі арзан істі ... ... ... келіссөздер жүргізу барысында істі шығармашылықпен және ерекше жүргізу;
* Тараптар арасында сыйластық қатынасты сақтап қалу;
* Әлеуметтік жағдайы ... ... ... ... ... ... нәтижеге қол жеткізудің мүмкіндігі.
Бірақ бұл процедура белгілі бір тәуекелге баруға мәжбүрлейді:
* Егер тараптар бітімге келе ... ... істі ... ... ... ... ... бойына созылып кетуі мүмкін.
* Келіссөз процесіне кететін шығындар;
* Медиация ... ... ... ... ... сот процесінде өз мақсаттары үшін пайдаланылуы мүмкін.
* Әлсіз тарапқа қысым көрсетілуі әбден ... ... ... және ... емес ... ... ... Соңғы вариантқа балалары араздасып қалған ата-аналар арасында, ... мен ... ... ... ... ... Ресейде медиация соңғы 10 жылдықта тәжірибеде қолданылып, қарқынды түрде кеңінен дами ... Ал ... ... тек ... ... 2002 ... бастап енгізілді. 1992-2005 жылдар аралығында Жоғарғы Арбитраждық Соттың төрағасы ... ... ... ... ... Арбитраждық соттың соты бір айдың ішінде 46-50 істі қарайды. Салыстырмалы талдау жасау үшін: аудандық сот - 30 іс, ... сот - 200 іс ... ... ... ... 20 млн іс қаралады. олардың 1 млн - қылмыстық істер. ... ... ... ... ... процедуралармен шешілгенін қажет деп санайды. Ол, міндетті түрде, арбитраждық және федералдық ... ... ... ... ... тағы айтып өтеді. Сондай-ақ, мемлекет медиацияны және оның шешімін сот шешімдерімен бірдей дәрежеде қабылдауы қажет.
... ... ... ... ... сот;
* сот;
Америкалық соттар аталған барлық сот медиацияны таңдайды, себебі олар соттарға қарағанда медиацияны тиңмдң деп санайды. 80-жылдары Америкада медиация ... ... ... ... 90-жылдары, әсіресе, домендер үшін туындайтын дауларда көп қолданылатын өте кең таралды. Сол кезден бастап дауларды шешудің альтернативті жолымен ... жеке ... да ... ... ... ... пайдаланыла бастады.
АҚШ-та медиацияны келесідей сипатта оқытады:
* ойын түрінде;
* нақты шынайы істер бойынша;
* видео және оларды көрсету арқылы;
* видеожазбаларды ... ... және ... ... арқылы;
* дәрістер оқу арқылы;
Израиль. Израильдің Жоғарғы сотында 600 сот жұмыс атқарады. Басқа мемлекеттерден айырмашылығы, бұл мемлекетте медиация сот қызметкерлерімен және сот ... ... ... ... ... ... келісім сот шешімімен бірдей заңды күшке ие. Дауларды бейбіт шешуді дамыту балабақшалардан және мектеп қабырғаларынан басталады.
Дауларды шешудің басқа альтернативті ... ... ... ... ... ... модельді түрдегі сот;
* бейтарап сарапшылардың жағдайға баға беруі;
* третейлік соттар;
* бейтарап заңды сараптама;
* жеке сот жүйесі;
* қайталама әділ ... ... ... ... ... ... айтп кететін болсам:
* 2005 жылы медиацияға 369 іс (231 шағын істер бойынша) жіберіліп, олардың 144 ... ... ... ... ... 2006 жылы ... 330 іс (212 ... істер бойынша) жіберіліп, оның 128 медиация процедурасын өткізу арқылы шешілді;
* 2007 жылы медиацияға 419 іс (333 шағын істер бойынша) ... ... 192 ... процедурасы өткізу арқылы шешілді;
* 2008 жылы медиацияға 392 іс (329 ... ... ... ... олардың 192 медиация процедурасын өткізу арқылы шешілді;
* 2009 жылы сот 2514 істі сілтеп жіберді: ... ... ... сотына -715 іс, Ришон-ле-Ционның әлемдік сотына -598 іс, ал Тель-Авивтың әлемдік сотына -1201 іс. істердің 61%-ы (2514) медиация процедурасын ... ... ... ... ... ... деректерді ескеретін болсақ, Израиль мемлекеті үшін медиация процедурасының қаншалықты маңызды екендігін ... ... ... және жылдан-жылға маңыздылығы мен тиімділігінің өсіп жатқандығын көруге болады.
Демек, жоғарыда көрсетіліп кеткендей, ... ... ... ... отырады. Израиль мемлекетінің көптеген соттарында түскен шағымдарды кезеккке тұрғызбастан бұрын жедел медиацияға жіберумен айналысатын арнайы бөлім бар.
Осыған байланысты, ... ... ... ... ... ... ... жылы болған кәсіптегі медиация туралы конвенцияға қол қою шарасында былай деп сөйледі: ... ... ... ... ... сот процесіне қарағанда медиация шешім қабылдауда тиімдірек деген пікір қалыптасуда. Медиациялық процесте шешім шығару келісу арқылы, ал сот ... ... ... ... ... Сонымен қатар, медиацияны қолдану тараптар арасындағы қарсылықты және қоғамдағы қиындықты жояды, ал сот ... ... ... толы болады. Медиация тағы сот шеңберінен тыс, яғни сотқа дейін де әрекет етеді.
Израиль сот жүйесі ... ... ... насихаттайды. Кейде сот тараптарға медиациялық процедурадан өту үшін арнайы уақыт беріп, істі қараудан бас тарта тұрады. ... ... ... ... ... орны:
* Сот жүйесі туралы Заңның 79-бабында (гимель) - 1984 жылы;
* Сот ... ... ... қосымша ұйғарым (медиация) - 1993 жылы;
* Азаматтық процедура туралы ұйғарымның 99-бабында (алеф) - ... ... - 1984 ... ... Сот ... ... ... 79-бабы (гимель) түскен шағымды медиациялық процедураға дауды реттеу үшін тараптар келісім ... ... ... ... беретіні жайлы мәселені ұсынады. Жекелегенде, аталған бап медиатордың сотқа ... ... мен ... айқындайды. Бапқа сәйкес, медиатордың құзыреті мен мәртебесін айқындайтын ұйғарым ... ... ... Сот ... туралы заңға қосымша ұйғарым (медиация) соттың медиацияға қатысты құзыретін, медиациялық процестегі медиатордың орнын, медиатордың ... ... ... ... ... және ... ... тәртібін айқындайды. Аталып отырған ұйғарымның 3-бабында, сот соттық дауға қатысушыларға медиацияның көмегімен кез келген ... ... ... ... құқылы болады. 4-бабында, сот егер тараптар медиациялық процедура барысында туындаған даулы мәселені келісімге келу арқылы ... ... ... ... сот ... жүргізілуін тоқтатуына құқылы екендігі көрсетілген. Медиатордың сот және тараптар алдындағы жауапкершілігі көрсетіледі. ... бап ... ... ... мен ... айқындайды. Одан кейінгісі медиаторға төленетін ақы сомасын белгілейді. 8-бап тараптар медиациялық процедураны тоқтатып немесе оны өткізуден бас ... ... ... істі ... ... ету ... ...
1984 жылғы Азаматтық процедура туралы ұйғарымның 99-бабы (алеф) - 99-бабы (йод-алеф) медиация ... ... ... енгізілген жаңалық болып табылады және ақпараттық кездесу тәртібін ... ... - ... ... ... ... ... және дауды сотқа дейінгі шешу туралы ақпарат ұсынатын азаматтық процедураның бөлімі.
Ақпараттық кездесудің өткізілу процедурасы ... ... ... ... ... негізінде енгізіліп жатыр.
Ақпараттық кездесудің мақсаты болып оппоненттерді медиациялық процедурамен таныстыру табылады.
Медиатор дауға қатысты тараптармен және басқа тұлғалармен адвокаттың ... ... ... ... кездесу кезінде айқын болған ақпараттар, мәліметтер және дерек көздерінің барлығына құпиялық қағидасы жүреді. Ол мәліметтерді сот процесі кезінде дерек көзі ... ... ... ... ... ... аяқталған соң, тараптар дауды медиациялық процедура тәртібімен немесе сот процесі бойынша шешетіндері туралы ортақ шешім қабылдайды. ... ... ... ... ... және ... ... дами бастады. Бұл шығынды аз қажет ететін, дауларды шешудің перспективалық тәсілдерінің бірі. ... - тек бір ... ғана ... ... ... альтернативті жолы емес, сондай-ақ әлемде қарқынды түрде дамып, кең таралып, қолданысқа енгізілген жолдардың бірі.
Қазіргі кезде ТМД мемлекеттері арасындағы ... ... заң ... ... ... ал Украинада аналогиялық заң жобасы Украинаның Жоғарғы Радасының ... ... ... ... ... оның мақсаты мен тиімділігі туралы, қоғамдағы азаматтық қатынастар бойынша туындайтын дауларды ... ... және , ... ... ... ... әрдайым көптеген пікірлер қалыптасуда. Алғашында, заңгерлер медиацияға сенімсіздік танытқан еді, себебі олар медиаторларды өздерінің бәсекелестері тұрғысынан көрді. Австралия, Ұлыбритания, Жаңа ... және ... ... ... сот ... ... ... ынтымақтастықтар арқылы жүрді. Уақыт өте келе бұл құралды тек тәжірибедегі заңгерлер ғана емес, сонымен қатар соттар да ... ... ... ... ... ... ... технологиясы ретінде дауларды реттеудің бейбіт құқықтық механизмі сияқты ... ... ... ... бола ... еді. ... ... тәжірибелік енгізу медиаторларға деген сенімсіздіктің орын алуына, әділсот дәстүрлеріне қарсы келуіне, тараптардың көзқарастарының әртүрлілігіне байланысты көптеген кедергілерге тап болып отыр. ... ... ... ... ... ... енді ғана даму үстінде. Беларуссия мемлекетінің заңының жобасы құрастырылды және келісім сатысында. ... ... ... ... ... № 241-3 ... заңды күшіне енуіне байланысты Беларуссия Республикасының Шаруашылық іс жүргізу кодексіне шаруашылық процесінің кез ... ... ... ... мәні бойынша, соттық медиацияны сипаттайтын, бітімгершілік процедуралары туралы ережелер енгізілді. Шаруашылық соттарының лауазымды тұлғаларының қатысуымен болатын ... ... ... ... тәжірибесі аталып отырған альтернативті процедураға деген шаруашылықтағы субъектілердің ... ... өз ... тигізді. Дәл осының өзі тәжірибедегі бітімгершілік процедурасының қалыптасуына негіз болды.
Атқарушы өндіріс кезеңіндегі бітімгер сот ... ... ... сотымен тағайындалады немесе тараптардың бірінің немесе екеуінің өтініш бойынша ұйғарым шығарған жергілікті сотпен немесе шаруашылық соттың ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық соты бітімгершілік процедурасын өткізу үшін бітімгерді тағайындау туралы ұйғарымнан бас тарту туралы анықтама шығарады. Бітімгер шаруашылық ... ... ... ... ... ... немесе шарт негізінде тартылған, туындаған даудың мәні бойынша жауап беретін білікті тұлғалардың ішінен тағайндалады. ... ... ... және ... ... ... Республикасының шаруашылық сотының Жоғарғы Пленумының 27.05.2011 № 10 ұйғарымында көрсетілген. Осы тізімге Беларуссия Республикасының заңгерлер ... ... ... ... ... ... өткен сотқа дейінгі медиациялық процедура жүргізетін 12 медиатор және ... ... ... үшін ... ... ... 58 ... кіреді.
Одан басқа, Беларуссия Республикасының Шаруашылық іс жүргізу кодексі Беларуссия Республикасының шаруашылық соттарындағы атқарушылық өндірісі бойынша ... ... ... ... ... ете ... сот орындаушысын тағайындауға рұқсат береді және, сәйкесінше, бітімгершілік ... ... ... ... сот ... осы ... ... орындауға қатыса алмайды және бұруға жатқызылады.
Беларуссия Республикасының Шаруашылық іс жүргізу кодексінің 156-1 бабына ... ... ... ... ... ... бір айдан аспауы керек. Тараптармен жасалған тқарушылық өндірісінің кезеңіндегі бітімгерлік туралы келісім және сол келісімді соттармен бекіту атқарушылық өндірісті аяқтауға ... ... сот ... ... ... ... ... Мемлекетінің Жоғарғы шаруашылық сотының хабарламасы бойынша, атқарушылық өндірісінің кезеңінде ... 2011 ... ... ... ... бес ... процедурасы аяқталды. Нәтижесінде, бітімгерлік туралы келісім жасалып, өндіріс толығымен бітті. ... ... ... ... ... ... сот ... тараптарды белгіленген уақытта достасуға талпыну үшін келулерін міндеттейді. Егер ... ... ... өткізу кезінде тараптар бейбіт келісім жасау туралы немесе сол ... ... ... ... қарызын өтейді, сот орындаушысының сыйақысы әдеттегі өлшемнің 50%-дан 70%-ына дейін құрайды. Демек, қарызгерде өз ... тез ... ... ... бар. ... ... мүддесін қорғауды қамтамасыздандыру үшін Беларуссия Республикасының Жоғарғы ... ... ... ... ... №21 ... ... ұйғарымымен заңды күшіне енген сот орындаушысымен бекітілген бейбіт келісімді заңнама бекітті. Демек, бейбіт келісімде көрсетілген талаптар егер тараптардың ... ... ... ... бас тартқан жағдайда мәжбүрлі орындауға жатқызылады. Атқарушылық өндірістің міндетті фазасы болып табылатын тараптарды достастыруға талпыну атқарушылық ... ... ... бірі ... ... ... үшін бұл ... әрекет мүмкіндіктердің кең спектрін ашады: сотқа жүгінусіз-ақ тараптар дербес түрде келісе алады және қарызын өтеу ... де ... ... ... ... ... ... атқарушылық істер, көбінесе, дәл осы тараптарды бітістіру процедурасының көмегімен өндірілетінін атап кету керек.
Литва Республикасында әрекет ... заң ... жеке ... ... ... Олар заңдық кеңестер жүргізу арқылы, фактілік жағдайларды белгілеу арқылы және ... ... ... делдалдық арқылы медиация тәсілдері мен қағидаларын жанама түрде қолданады. Литваның приставтар Палатасы медиация секілді заңды қызмет көрсетуді заң ... ... ... ... ... ... ... өз кезегінде, аталған мәселені қолдайды. Қазіргі уақытта Литва Республикасында медиация процедуралары соттарда қолданылатын бітімгершілік процедурасы туралы Заң ... ... Істі ... сот тараптарға дауды бітімгершілік процедуралары арқылы реттеуге ұсыныс жасайды. Сот Ұлттық әкімшілігінің ... ... ... ... ... және еңбек қатынастарында жиі қолданылады. Вильнбс қаласының ... ... ... ... ... ... ... процедуралары іске асқан, бірақ қазір ... ... ... ... ... кәсіпкерлік аясында дауларды реттеудің ең атақты тәсілі болып осы күнге дейін арбитраждық соттарға жүгіну ... ... ... ... ... ... ... тұр. Қазіргі таңда Латвия Республикасының әділет Министрлігі Латвиядағы медиация мәселелерін реттейтін заң жобасын өңдеуде. Заң жобасын өңдеу жұмысын аяқтау және оны ... ... ... ... ... ... актісіне енгізу 2011-2012 жылдарға жоспарланған болатын. Ол азаматтық қатынастар бойынша медиацияны қолдану туралы заңы 2012 жылы қабылданды.
Армения ... ... ... жоқ. ... осы секілді көптеген елдерде бейбіт келісім процедуралары қолданылады. Армения Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 36 ... ... ... сот шешімін мәжбүрлеп орындату процесінде де бейбіт ... ... ... ... ... бейбіт келісімі сот шешімін мәжбүрлеп орындатудың тәртібі мен мерзімін, тәсілін бекіте алады. Тараптар жазбаша түрде бейбіт келісім жасайды және оны ... ... ... ... ... ... бейбіт келісімді ала отырып, атқарушылық өндірісті тоқтатуға міндетті және жедел түрде арызбен орындау қағазын берген сотқа ... Сот ... ... ала ... ... ... ... жатқызылатын бөлімін қайта қарайды.
Қазіргі уақытта медиация әлемдегі дауларды ... ... ... ... ең көп таралған тәсіл болып отыр. Көптеген мемлекеттер ... ... ... ... ... ... жеке заң ... қарамастан осы дауларды реттеудің альтернативті жолын кеңінен қолдануда. Әрине, нәтижесінде, медиациялық келісімге қол жеткізеді. Мемлекеттер ... ... ... ... ... көбірек назар аударады. Ал осы халықаралық тәжірибе медиация процедурасының өте тиімді және перспективалық тәсілі екенін дәлелдеуде. Медиация процедурасының сәттілігі өте ... ... ... шамамен алғанда медиацияға жіберілген барлық даулардың 75%-дан 80%-ға дейінгі даулар келісімге келумен аяқталады. Халықаралық тәжірибеде медиацияның бірнеше ... ... ... ... және оны ... ... әр мемлекетте әр түрлі бола береді, бірақ медиацияның қағидалары ешқашан өзгермейді және барлығына бірдей болап келеді. Ол қағидалар: ... ... ... ... бейтараптығы, құпиялық.
2.3. Қазақстандағы медиацияның құқықтық жағдайы
Демократиялық, бәсекелестікке қабілетті мемлекеттің бірден бір белгісі болып дамыған азаматтық ... ... ... жасалған барлық жағдайлар және де азаматтардың құқықтық мәдениеттерінің жоғарғы деңгейі табылады. ... ... ... ... ... жолында міндетті түрде дамыған мемлекеттердің тәжірибелеріне сүйеніп, оларды оқып болып қана дамушы құқықтық ... ... ... ... даусыз мәселе. Қазіргі таңда әлемде, әсіресе, ТМД мемлекеттерінің ... ... ... келе ... ... ... ... шешудің альтернативті жолы - медиация. Тәжірибеге сүйенетін болсақ, көптеген зерттеушілердің пікірінше, медиация - ол ... мен ... жол ... ... ... ... ... (латынның medius деuty сөзі - екі көзқарастың немесе екі жақтың ортасында болу, орта ... ... ... болу ... ... ... - бұл, дау - жанжалға қатысушылардың, біріге отырып, пайда болған келіспеушілікті шешу процесі []. Айтылған ... ... бір ... жету ... зор, себебі мұнда ерекше процессуалдық жағдайлармен қатар медиатордың кәсіпкерлік көмегі тараптардың бір келісімге келуіне бағытталған. Медиацияны кең ... ... мен ... ... ... ... ... болады. Медиация көптеген ғасырлар бойы бейбітшілікті орнықтыру қызмет жолында қолданылғаны мәлім.
Медиация ... XX ... ... ... ... дами бастады. Ең алдымен АҚШ, Австралия, Ұлыбританияда, кейіннен Еуропа мемлекеттеріне таралды. Әрине, алғашқы медиацияны ... ... ... ... ... ... Осы ... уақыт өте тек аталып өткен неке-отбасылық қатынастарында ғана емес, сондай-ақ көпжақты сауда және ... ... ... да ... жақсы нәтижелерге қол жеткізді.
Бітімгерлік тәсілінің қоғамның алғашқы қалыптасуынан бері келе ... ... ... Бейтарап үшінші тарапты іске араластыруларының бірден-бір себебі ... ең ... ... ... кезеңінде тірі қалу еді. Ежелгі Русьте делдал көмегімен көбінесе князьдік дауларды, дума ... ... ... шешіп отырған. Бұл жағдайда көбінесе делдал болып дін ... ал ... ... ... ... ... Халықаралық дауларда өте жиі қолданылған. Ол әртүрлі сөздермен қолданылған: , , .
Халықаралық тәжірибеде медиацияны заңдастыруға байланысты мысалдар жеткілікті. Сәйкес ... АҚШ, ... ... ... ... ... ... Кодексін бекітті, ал Еуроодақ медиаторлар қызметін реттейтін директивалар қатарын басып ... ... 2002 жылы (БҰҰ ... ... құқығы бойынша комиссия) бітімгершілік туралы Типтік заң қабылдады. Оның ... ... осы ... ... бар ... ... барысындағы жеткен заңдық тиімділігі бойынша үлгілер және келісімнің міндеттемелері мазмұндалған [ ].
Бүгінгі таңда, бүкіләлемдік ... ... ірі ... ... ... дау - ... айрылысу мен дүниені бөлісу деген сияқты мәселелерде қолданылатынын дәлелдейді. Халықаралық санаққа жүгінетін болсақ, медиация арқылы бүкіл келіспеушіліктердің 30 - 40% ... ... ... ... ... оның 85% ие ... [ ]. Мұндай жетістікке жетудің өзі кездейсоқтық емес, себебі медиация бір шешімге келу мүмкіндіктері тәмамдалды деген жағдайларында да өз ... ... ... ... ... ұшырамай, және де бос уақытты шығын қылмай, жақсы достық, серіктестік, қарым-қатынастарды сақтап қалумен қатар абыройға кір келтірмеуге мүмкіндік береді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі таңда осыған байланысты Елбасы Н.Ә.Назарбаев сот, құқыққорғау органдарының жұмысын жетілдіріп, құқыққорғау саласын реформалаудың байыпты жүргізілуін қатаң қадағалауда. 2011 жылдың 28 ... ... ... ... қосымша әдісі ретінде Қазақстан Республикасының заңына қол қойды [ ].
Медиатордың негізгі қызметі - жақтардың бірлескен қөзқарасқа келуіне барлық ... ... ... ... қөзқарасқа келуі, олардың алда өткен келіссөздің аса дұрыс нәтижелі болды деген сенімін бекіте түседі. Осындай жолмен жетілген келісімде, жеке ... ... ... ... яғни ... ... ... ресми сот талқылау кезінде сытрқа шығарылып айтылмауы әбден мүмкін. ... ... жеке ... ... ... ... келісімнің аса берік болуына негіз болады.
Тарихқа жүгінетін болсақ, медиация дау ... ... келе ... құбылыс. Сол дауды шешу үшін екі тараптың арасында келіссөз жүргізуге қатысатын бейтарап үшінші тұлғаның қатысуымен өткізіледі. ... ... сол ... де ... ... ... ... тәртібі секілді болған деп айтуға болмайды. Тек қана дауды шешу үшін ... ... ... ... сәйкестендіруге болады. Дауларды шешудің аталып отырған тәсілдері көбінесе егер тараптардың арасындағы даулы мәселе тым ... ... ... жетістікке жету үшін тараптардың достасып, бір бітімге келуі қажет болған жағдайда қолданылған. Ерте заманның өзінде-ақ, адамдар ... ... ... ... ... ... мен иерархиялық тәртіптерді қолданудың орнына келіссөздер жүргізу арқылы шешудің тиімді екеніне көздері ... ... ... ... жылдары кең тарала бастады. Қазақстан территориясында медиациялық орталықтар ашылған. Еліміздегі үкіметаралық емес ұйымдар Конфедерациясының мәліметтері бойынша республикамызда қызмет етеді. ... ... ... Шымкент қалаларында медиатор квалификациясын иеленгені туралы куәліктерін алған медиаторлар бар. Олардың көбісі Санкт-Петербургтен келген медиаторлардан білім алған. ... ... ... және ... қалаларында медиациялық орталықтар ашылған.
Қазақстанда медиацияға жүгінуге байланысты тарихи ... бар. ... ... мен ... ... арасындағы ұқсастықтарды айтады. Билер соты да дау туындаған ... ... ... әрекеттер жасаған. Дауласушы тараптар ерікті түрде туындаған мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... отырған ауыртпашылықтарды азайту мақсатында, өркениетті және бәсекелестікке қабілетті ел атану үшін, Қазақстан медиация ... ... ... ... ... реформалаудағы елеулі жаңалық - жүйеге үш ... ... ... ... ... ... заңы 2010 ... 1 қаңтардан бастап күшіне енді. Осыған байланысты еліміздегі аудандық және оған ... ... - ... және кассациялық тәртіпте қарауға құзырлы, ал Жоғарғы Сот - қадағалау сатысындағы істерді қарайтын болып құрылғанын айта кету ... ... ... Президенті Н.Ә. Назарбаев құқық қорғау жүйесін реформалау бойынша байыпты жұмыс жүргізу қажеттігіне жыл сайынғы ... ... ... ... 2010 жылдың 18 тамызында Елбасы Жарлығында тапсырма берген болатын. Бұл ... ... бір ... ... ... жаза ... бас ... айырудан басқа балама түрлерін кеңінен қолдану болмақ. ... ... ... ... ... даму мүмкіндігінің аздығын мәлімдейді. Мұндай мүмкіндіктің аз болуы, тараптардың тым ашушаң әрі сенімсіз болу себебінде ... ой - ... аз ... ... ... ... Федерациясында медиаторлар саны 100 млн долларға жететін келіспеушіліктерді айтарлықтай жоғары дәрежеде ... ... ... ... ... ... бітістіру мүмкіндігі тым аз болған еді. Сенімсіздік көзқарастағы сарапшылардың пікірлерін өзгертуге Қытай елінің медиацияны дамытудағы үлгісі ... ... ... ... өкіметі 10 жыл ішінде медиацияға деген қызығушылықтың туындауына қол жеткізді. Қазіргі таңда ... ... ... 40% ... нәтижесінде, елді жаулап алған корпоративтік жанжалдардың мәселесі шешілді. Медиациямен ... ... ... мен жеке ... ... бері айналысады. Ең танымал болған медиация орталықтары - Ұлыбритания, Франция және де Италия.
АҚШ - та ... ... ... ... ... ... ... орталықтар мен кеңестері құрылған, ал медиаторлар ретінде экономиканың, құқықтың және де ... ... ... құзырлы әрі беделді адамдары таңдалған.
Біздің елде медиация сияқты келіспеушіліктерді қарастырудың альтернативтік инструментінің дамуы - өркениетті құқықтық ... әрі ... ... ... қоғамның көрсеткіші болып табылады.
Медиация дауларды шешудің алтернативті жолы ретінде дауласушы жақтардың ұзақ және қымбат сот рәсімдерінен бас тартуына және медиатордың ... ... ... ... ... ... ... күн тәртібінде заңдағы медиацияның тәжірибесін дұрыс бейнелеу және оны ... ... тұр. ... рәсімдер үдерісінде қатысу шарттарының бірі жақтардың келісімді түрде өз еркін білдіруі болып табылады. Сонымен қатар, жақтар кез келген уақытта медиация ... бас ... ... ... алады. Медиатор алаламайтын, тәуелсіз және жақтардан бейтарап болуы тиіс және дауласушы жақтардың біріне жағымды қарым-қатынас танытуға тиіс емес. ... ... ... тағы ... үдерістің құпиялылығы болып табылады. Медиация институты қазақ қоғамына жат емес. ... ... ... ... ... Билердің негізгі шешетін мәселесі келген шығынды қалпына келтіріп, дауласушыларды бітімге жеткізіп, екі тарапты да қанағаттандыру.
Заң жеке және ... ... ... ... ... отбасылық және өзге де құқық қатынастарынан, сондай-ақ, онша ауыр емес және ... ... ... туралы істер бойынша қылмыстық сот ісін жүргізу барысында қаралатын дауларды шешуге қолданылады. Әрекетке қабілетсіз деп ... ... ... ... ... бірі ... ... болып табылатын дауларға, сыбайлас жемқорлық қылмыстар және мемлекеттік ... пен ... ... ... ... өзге де ... туралы істер бойынша қолданылмайды. Медиаторлар тізіміне қосылған және медиатордың функцияларын орындауға келісім берген жеке ... ... бола ... ... қызметі кәсіби негізде (кәсіпқой медиатор) және кәсіби емес негізде (қоғамдық медиатор) ... ... ... ... жасқа толған және кәсіпқой емес медиаторлар тізімінде тұрған тұлғалар медиатор қызметін кәсіби емес негізде жүзеге асыра алады. Ал, ... ... болу үшін ... ... ... ... ... даярлау бағдарламасынан өткендігі жөнінде сертификат алуы, жоғары білімі болуы шарт. Ол адамның жиырма бес жасқа ... және ... ... ... тұруы қажет [].
Кезінде Авраам Линкольн: ,- деген екен. Бұған дауласушы адамдардың жақсы, өркениетті ... ... ... ... өмір ... ... еңбектегі табыс және т.б.) нашарлауын қосыңыз. Заң ережелерін қолданысқа барынша белсенді түрде ... оның ... ... ету, ... мен ... үшін жасалған игілікті іс болмақ.
Бұлай тұжырым ... ... де бар, ... бұл заң: ,- ... кіріспе сөзбен ашты. Аталған заң даудың бітімгершілік жолмен екі жаққа бірдей ... ... жеке және ... ... құқықтары мен мүдделерін қорғауға, сондай-ақ қылмыстық құқықтағы жеңіл дәрежедегі қылмыстар бойынша жәбірленушілер мен айыпталғандардың ... ... ... ... ... ... үлес ... сөзсіз.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің жаңа редакциялық талаптарына сай, соңғы кездері сот істерін баламалық негізде шешуге айрықша ... ... ... бірден-бір лайықты жол - дауды бітімгершілікпен шешуді сот өндірісіне енгізудің ... ... ... ... талқыланды. Бұл заң алдағы уақытта халық пен сот билігі арасындағы ашықтық пен жариялылықты, әсіресе қарапайым халықтың соттарға деген сенімін одан ... ... ... Өйткені дауларды сотқа дейін бітімгершілікпен шешу тәсілін заң жүзінде енгізу, оны халық арасында жариялы түрде талқылау, сондай-ақ дау ... ... ... ... енгізу идеясы, дауласушы тараптардың дауы қиын жағдайда осындай тәсілмен тиімді жол табуға мүмкіндік туғызатынын өмірдің өзі көрсетіп берді.
Дауларды сотқа дейін ... ... ... ... негізгі принципі Қазақстан Республикасы Конституциясыны 13-бабының 1-бөлігінде екені анық көрсетілген [ ]. Бұл - әр ... ... ... істі бітімгершілікпен шешуге сілтеме беріп тұрған айқын да анық құқықтық тұжырым.
Соның ішінде еліміздің сот төрелігіне медиация институтын заңдылық тұрғыдан енгізу, оны ... ... тең ... қолданудың негізгі принциптері, рәсімдері, медиатордың құқығы мен міндеттері, конфиденциалдығын ... ... ... және ... ... ... ... қоғамдық ортада орын алған әртүрлі дауларды шешуде бұл ... ... ... ... көрсеткен бірқатар елдердің тәжірибесі жан-жақты түрде бағамдалды.
Осы медиация, яғни бітімгершілік - біздің ... ... ... дәстүрлі құқығының негізінде мыңдаған жылдар бойы ұстанып келе жатқан бітімгершілік жолы. Ендеше, медиация бүгінгі таңда тәуелсіз еліміздің өркениетті жолын ... ... ... оның ... ... ... мен баянды бағдарламаларына мінсіз қызмет көрсететінін нық сеніммен айтуға әбден болады.
Өздеріңіз білетіндей, осы 2011 жылдың 18-қаңтарынан қабылданған ... ... Заңы ... ... либерилизациялау жүзеге асырылды. Бұл деген еліміздің сот жүйесіне медиация институтын енгізу - мемлекет тарапынан атқарылып жатқан заңнаманы ... сот ... ... өз уақытында қосылған жетістік.
Дегенмен бқл процедура әлі күнге дейін тәжірибеде қолданылуы жағынан өте әлсіз. Оған себеп, әрине, ... ... ... бар ... ... хабардар болмауы болып отыр. Сонымен қатар жақында ғана қабылданған заң және осы аталып отырған бітімгершілік ... ... өзге де ... ... нормаларда бірнеше кемшіліктер бар. Кейбір жерлерде медиацияны нақты айқындайтын нақты нормалар жоқ. ... біз тек жеке дара ... ... ... оны ... ... міндетті түрде шетел және халықаралық тәжірибелерге сүйенуіміз қажет.
2013 жылдың 18 маусымында өткен тақырыбына арналған халықаралық ғылыми-практикалық конференция қатысушылары ... ... ... ... төмендету жөнінде тиісті ұсыныстар тұжырымдау, құқықтық мәдениетті арттыру, дауларды шешудің баламалы тәсілдірін, оның ішінде медиацияны кеңінен қолдану, соттар ... ... және ... ... қысқарту мақсатында, көтерілген мәселелердің маңыздылығын және өзектілігін атап көрсете отырып, ... ... ... ... ... оң ... назарға ала отырып, қолданыстағы заңнаманы жетілдіру қажеттігін атап көрсете отырып, Азаматтық іс жүргізу кодексіне:
1) ... ... ... ... ... іскер қатынастарды орнықтыруға және дамытуға, дауларды бейбіт реттеуге жәрдемдесу - ... ... ... ...
2) сотқа дейін міндетті түрде реттелуге жататын ... ... ... ... ... ... жатқызылсын: салық және кеден органдарының хабарламасына шағымдар, кәсіпкерлер арасындағы даулар, ... ... ... ... және азаматтар арасындағы шарттар бойынша, банктік, сақтандыру, неке-отбасылық, коммуналдық жәнетұрғын үй ...
3) ... ... ... ... заң ... болуын белгілей отырып, азаматтық істер бойынша кәсіби өкіл институты енгізілсін;
4) кәсіби өкілдің тегін көмегін мемлекет есебінен алу рәсімі ...
5) ... ... ... ... үшін ... ... алу туралы істер және берілген ақша сомасын индекстеу туралы талаптар есебінен бұйрықпен іс жүргізу ... ...
6) ... ... ... азаматтық істер тізбесі қысқартылсын;
7) істі сот талқылауына дайындауды пайдалану дауларды бітімгершілікпен шешу үшін ... ... ...
8) істі сот ... ... ... ... ақпаратты толық ашу қағидаты енгізілсін;
9) қарсы талап қою уақыты қысқартылсын. Бірінші инстанциядағы сот ... ... ... ... апелляциялық инстанцияға қарсы талаппен жүгіну құқығы берілсін деп көрсетілген.
Қазақстандағы аталып ... ... ... қолданудың келешегі мен артықшылықтарын атап көрсететін болсам:
Біріншіден, Қазақстан ... сот ... ... ... ... ... ... бөлігі медиация арқылы қаралатын болады және соттарға түсіріліп отырған қиындық азаяды. Әрине ол кезегінде, соттағы іс қараудың ұзақтығы мен сапасына ... ... ... ... ...
Екіншіден, медиация азаматтық құқықтық дауларды шешу аясында айқын артықшылықтарға ие. Өз нәтижесімен дау ... ... ... ... ... ... ... процедураға өзара келісе отырып келіп, сот процесіндегідей бақылаушы емес, оның белсенді қатысушылары ретінде болады. Сонымен қатар, дау тараптары болашақта да ... ... ... қала ... ал сот ... кейін тараптар арасындағы қатынас ушығып кететіні баршамызға мәлім жағдай. Сондай-ақ, ... ... тағы бір ... ... ... оның ... ... Және де дауды медиациялық жолмен шешу дау тараптарын ... пен ... ... ...
Үшіншіден, сот өндірісіне қарағанда медиатордың қызметі әлдеқайда аз мөлшерде болатынын ескеретін болсақ, ол әрбір азаматтарға қол ... ... ... ... ... ... ... отырған медиациялық процедура кәсіпкерлер мен тұтынушылар арасындағы дауды реттеуде өте тиімді. Кәсіпкерлер осы жағдайларды назарға алу ... ... ... ... ... ... кәсібін жақсартуға және бәсекелеске қабілетті болуға ұмтылады.
Медиация тек азаматтық дауларда ғана тиімді емес, сондай-ақ, ... ... да, ... ... ... ... ... дауларда ерекше орынды иеленеді.
Әрине, медиация қатысушыларының құқықтары мен міндеттері заң тұрғысынынан қорғалуы үшін және медиацияның қажетті ақпарат алу көзіне ... үшін ... ... ... қажет.
Ал мемлекетке ауқымды түрде жарнамалық саясатпен айналысып, халықтың ... ... ... ... ... ... ақпараттар мен тәжірибелерді негізге ала отырып, келесідей ұсыныстарды қорытындыладым:
- кәсіби ... ... ... әр ... ... ... ... элементтерді енгізу;
- еліміздегі жоғарғы оқу орындарында құқық ... ... ... туралы дәрістерді енгізу;
- халықты ақпараттандырумен белсенді түрде айналысу;
- соттар жанынан медиаторларға арнайы бөлмелер беру;
- ... ... ... ... ...
- отбасы даулары бойынша жүргізілген медиация шығынын мемлекет тарапынан бөлінуді қамтамасыздандыру.
Азаматтық істерде көбіне қағаз жүзіндегі құжаттамалар ... ие ... ... ... яғни ... іс ... заңнамаларында кеңінен қолданылуы - қоғамда орын алатын құқықтарды барынша ізгілендіруге, сондай-ақ сот беделінің үнемі артуына айрықша ... ... деп ... ... ... ... ... әрекеттердің дербес құбылысы ретінде қалыптасып келе жатыр деген ... ... ... ... ... шегіндегі азаматтық дауларды реттеуге байланысты қатынастарды реттейтін ... ... ... институт деп қарастыруға болады.
Даулы мәселелер мен қақтығыстардың басқа ... ... ... орны ... ... қарастыра келе, мемлекетпен мойындалған құқықтық дауларды реттеу және шешудің барлық тәсілдерін бірыңғай жүйемен өзара тығыз байланыстыра ... ... ... Бұл ... ... ... қалпына келтіру нысанына қарай дауларды реттеу мен шешудің екі қосалқы жүйесі ұсынылады: юрисдикциялық және юрисдикциялық емес. Медиатордың құқықты қолданбайтынын және ... күші бар ... ... ... ... ... ... дауларды реттеу мен шешудің бірыңғай жүйесінің юрисдикциялық емес қосалқы жүйеге жатқызуға болады.
Медиация - бейтарап ... ... ... және ұйымдастыруымен өткізілетін, тараптар арасында туындаған дауды өзара түсіністікпен келіссөз жүргізу арқылы шешу ... ... ... ... ... ... ... келтіру үшін қолданылатын ең тиімді жол болып табылады.
Медацияның айрықша белгілеріне ... ... ... 1) ... - ... дауларды шешудің альтернативті жолы; 2) медиация - ... ... ... ... емес ... 3) медиацияның тараптары даулы мәселенің тараптары мен ... Ең ... ... оның ... құрайтын келесі екі компонентті жатқызамыз: тараптардың келіссөздері мен медиатордың қызметі (медиациялық технология).
Медиация қағидалардың екі ... ... ... ... жұмыста қызметі бойынша қағидалардың екі тобы көрсетілген: 1) медиацияның өткізілуін ұйымдастыру ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... 2) ... процедурасының өткізілу тәртібін сипаттайтын қағидалар (процедуралық қағидалар); бірінші топқа еріктілік қағидасы мен бейтараптылық қағидасы, ал екінші топқа құпиялылық, ... және ... ... мен ынтымақтастығы қағидаларын жатқызылады.
Халықаралық тәжірибедегі медиацияның келешегін талдай келе, оның дамуының ... екі ... ... ... 1) ... ... ... шешу механизмі ретінде; 2) халықаралық іс жүргізуде қолдануды тәжірибе ... іске ... ... ... ... ... бойынша, азаматтық іс жүргізу құқығында медиацияны қолдану мен оны әрі ... ... ... келесідей қорытынды тұжырымдар жасадым:
Біріншіден, әлемдік ынтымақтастық қазіргі медиациялық процедура аясындағы нормалардың толық және айқын ... ... ... ... ... ... нақтылау қажеттігінің туындауына сәйкес, тез арада барлық мемлекеттер мен аймақтарда міндетті заңды күші жүретін, нормалары айқын және нақты көрсетілген бірыңғай ... ... ... ... медиацияның нақты анықтамасын көрсететін және процедураның ұйымдастырылуын реттейтін халықаралық Конвенция ... ... ... мемлекет ішінде және одан тыс азаматтық іс жүргізу құқығы бойынша туындап жатқан мәселелерді реттеп, заңдылығын қадағалап отыратын арнайы халықаралық ... құру ... ҚР ... кейбір нормаларын өзгертіп, басқа да ұлттық заңнамалардағы ... ... ... мен ... ... ... ... нәтижесін ең алдымен медиация процедурасын реттеу нормаларын кодификациялау кезінде пайдалануға болады. Сондай-ақ, ... ... ... шешу ... және оны ... үшін қажетті материалдар ретінде қолдануға болады. Одан басқа дипломдық жұмысты дисциплинасын оқыту қолға алғанда ақпарат көзі ретінде, ... ... ... ... үшін ... ...
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Носырева Е.И., Стернин И.А. "Посредничество" или ... к ... о ... // ... суд. - 2007. N 1. - С. 10-16.
2 Boulle L., Nesic M. Mediation: principles, process, practice. - London, Dublin, ... ... 2001. - Р. ... ... А. ... ... // ... и право. Посредничество и примирение. - 2006. N 2. - С. 30-31..
4. Решетникова И.В. Право встречного движения. Посредничество и российский ... ... // ... и ... ... и примирение. - 2007. N 2(4). - С. 53-64.
5. Давыденко Д.Л. Как избежать судебного разбирательства. Посредничество в бизнес-конфликтах. - М., 2006. - С. ... ... М.В. ... как ... ... ... ... конфликтов: Автореф. дис. ... канд. социол. наук.-М.,2006.С.
7. ... А.А. ... ... ... ... и ... в России: Дис. ... канд. юрид. наук. Саранск, 2005. - 176 ... ... Е.И. ... ... ... в США. - М.: Городец, 2005. - С. ... ... О.С. ... ... ... при ... ... споров: Автореф. дис. ... канд. юрид. наук. - М., 2008. - С. 6.
10. Загайнова С. Об использовании примирительных процедур при ... ... по ... ... ... // ... и ... процесс. - 2006. N 2. - С. ... ... В.В. ... века ... в ... // ... и ... Посредничество и примирение. - 2008. N 2(8) - С. 28-31.
12. Кадье Л. Примирительные процедуры во ... ... и ... // Российский ежегодник гражданского и арбитражного процесса. - 2007. N 6. - С. 541.
13. ҚР заңы, 2011 жыл, 28 ... ... ... и ... ... для ... / Отв. ред. В.Д. Перевалов. - 3-е изд. - М.: ... 2005. - С. ... ... ... ... / рук. авт. кол. и отв. ред. В.В. Ярков. - 4-е изд., перераб. и доп. - М.: Инфотропик Медиа, 2010. - С. ... ... ... учебник... С. 41.
17. Плешанов А.Г. К вопросу о принципах ... ... ... ... ... // ... ежегодник гражданского и арбитражного процесса. - 2006. N 5. - С. ... См.: ... О.В., ... А.Д. ... соч. - С. 62.; Ракитина Л.Н., Львова О.А. Указ. соч. - С. 51-58. Лисицын В.В. Медиация - универсальный способ урегулирования ... ... в ... С. ... Давыденко Д.Л. Как избежать судебного разбирательства... С. 42.
20. См.: Решетникова И.В. Перспективы развития посредничества в российском праве // ... ... ... - 2005. N 1. - С. ... См.: ... Г.В. Альтернативное разрешение споров - частное процессуальное ... - С. ... См. ... ... О.В. ... ... (посредничества) // Третейский суд. - 2009. N 5. - С. 155.
23. Договорное право... / Под ред. М.А. ... - С. ... ... С.А. ... разбирательство гражданских дел в Российской Федерации: теория и практика. - М.: Волтерс Клувер, 2007. - С. ... См.: Boulle L., Nesic. M. ... соч. Р. 14-16; Menkel - Meadow C., Love L.P., ... A.K. ... ... policy, and ethics. - USA: Aspen ... a Wolters Kluwer ... - P. 286-288.
26. Twisting arms: court referred and court linked mediation under judicial pressure / Ministry of Justice Research Series, N 1/07 // ... ... ... и ... ... о его ... доступны на официальном сайте Министерства юстиции Онтарио: http://www.attorneygeneral.jus.gov.on.ca/english/courts/manmed.
28. В своих постановлениях Апелляционный суд ... ... все ... ... на ... ... отказавшуюся от участия в медиации.
29. Webley L., Abrams P., Bacquet S. Evaluation of the Birmingham court - based civil (non - family) ... scheme. Final report. Report to the ... for ... Affairs, ... 2006 // ... Prince S., Belcher S. An ... of the effectiveness of court-based mediation process in non-family civil proceedings at Exeter and Guildford County courts. Final report prepared for the ... for ... Affairs, ... 2006 // ... ... закон ЮНСИТРАЛ "О международной коммерческой согласительной процедуре" и Руководство по принятию и применению. - ... 2004. ... на ... сайте ЮНСИТРАЛ: http://www.uncitral.org/uncitral/ru/uncitral_texts.html.
31. Скворцов О.Ю. третейское разбирательство предпринимательских споров в России: проблемы, тенденции, перспективы. - М.: Волтерс ... 2005. - С. ... ... Е.И. ... ... ... в США (Приложение 6). - С. 211-217.
33. См.: Гражданское право: Учебник. В 2 т. / О.А. Дюжева, В.С. Ем, И.А. ... и др. / Под ред. Е.А. ... ... ... мекемесінің ресми сайтында жарияланған мақала //2011.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 6 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық жауапкершіліктен босату77 бет
Жаңа туған сәби өлігіне сот-медициналық сараптама64 бет
Сот сараптамасын тағайындау және жүргізу56 бет
Эксперимент құбылыстардың себепті салдарлы байланыстары жайлы гипотезаны тексеру процедурасы ретінде. Зерттеудің гипотезасын белгілеу7 бет
Медиация6 бет
Медиация туралы19 бет
Медиация – ұғымы мен тарихы5 бет
Мемлекеттік кәсіпорын18 бет
Мемлекеттік кәсіпорындар туралы жалпы түсінік30 бет
Ортақ меншік22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь