Журналистикадағы бұқаралық ақпарат ұғымы

1 Журналистік қызметтің үш кезеңі
2 Журналистикадағы ақпарат ұғымы
3 Ақпараттың семантикалық, синтактикалық, прагматикалық қырлары
Қазақ елі ақпараттық қоғамға қадам басты. Адам баласына ауа, су, тамақ қандай қажет болса, күнделікті өмірде болып жатқан оқиғалар туралы ақпарат та сон¬дай қажет.
Өзгелермен терезесі тең ел болу үшін ақпараттық кеңістіктің керектігі өткен ғасыр-дың басында-ақ Алаштың ар¬дақты азаматтарын толғандырған, әрі сол олқылықтың орнын тол¬тыруға қайрат қылған еді. Қазақ журналистикасының қалыпта¬сып, дамуына іс жүзінде де, сөз жүйесімен де үлкен үлес қосқан тұлға Ахмет Байтұрсынұлы «Қа¬зақ» газетінің 1913 жылғы шық¬қан алғашқы нөмірінде: «Әуелі газета – халықтың көзі, құлағы, һәм тілі. Адамға көз, құлақ, тіл қандай керек болса, газета сон¬дай керек. Газетасы жоқ жұрт, басқа жұрттың қасында көзі жоқ соқыр, құлағы жоқ керең, тілі жоқ мылқау секілді. Дүниеде не болып жатқанын көру, есту жоқ, өз пікірін айту жоқ», – деп жазыпты.
Елі үшін еркіндікті аң¬саған, тағы бір ұлтжанды, ойшыл қаламгер Ғұмар Қараш болса, ақпараттың халыққа қажеттігін былайша түсіндіреді: «Мәдениеті, салты озық елдерге ақыл иесі адамдардың бір ауыз сөзі газет арқылы екі-үш күнде елінің ба¬сынан-аяғына оқылып, тыңда¬лып қалады. Пайдалы істі ынты¬мақпен істей қойысады... Залал-ды істің зардабын күнілгері бі¬ліп, сақтанысады. Бізде олай емес, елдің бір шетінде бүлін-шілік болып жау орнап жатса, екінші шетінің одан хабары жоқ, ойын-күлкімен болады. Қайғы¬ны, шаттықты бірге көрмеген соң, бізде ынтымақ та жоқ, ын¬ты¬мақ болмаған соң күш-қуат та жоқ». Мұның өзі қазақ зиялыла¬ры¬ның халық ішіне ақпаратты жедел, дер кезінде жеткізудің маңыздылығына зор мән берген¬дігін айғақтайды.
Өткен ғасыр басындағы ар¬дақ¬ты¬ларымыздың арманы орын¬далды. Қазір елімізде мыңдаған газет-журнал, телерадиоарналар, ақпарат агенттіктері жұмыс іс¬тейді. Радио мен теледидардың, газет-журналдардың тарататын ақпарат, мағлұматтары бұқараға, қалың көпшілікке арналады. Журналистиканың «Бұқаралық ақпарат құралдары» деп аталуының себебі де осыдан.
Ақпаратқа деген қажеттілік адамзатпен бірге туындап, бірге жасасып келеді. Заңгер, парламент Мәжілісінің бұрынғы депутаты Мырзагелді Кемел өзінің «Ақпарат империясы» атты зерттеу еңбегінде қазақ халқының бойындағы елден ерек қонақжайлық қасиетін ақпаратқа деген қажеттілікпен байланыстырады. «Иен далада қоныстанған көшпенді халық ақпаратты ауыл-ауылдардың арасындағы жүргіншілерден алатындығы себепті, үйіне аялдаған қонаққа, малын сойып, құдайындай күтетін болған» деп болжам жасайды ол.
Қоғамдық дамудың әртүрлі сатысында хабар таратудың әдісі мен тәсілдері, құралы әр түрлі болды. Алаңға немесе биік мінберге шығып халықтың алдында патшаның әмірін оқыған жаршылар, көрші мемлекеттерге көш түзеген елшілер мен жорық жайлы, қорғаныс, біріккен шабуыл жоспарының мән-жайын жеткізген жаушылар, жартастарға қашалып жазылған жазулар, үңгірлер қабырғасындағы суреттер мен белгілер, қазақ ішіндегі «ұзынқұлақ», т.б. бәрі-бәрі ақпаратты жаһанға жария етудің қарапайым жолдары, өмірдің өзі тудырған көріністері еді.
Ақпарат- демократияның оттегісі. Егер адамдар қоғамда не болып жатқанын білмесе, өздерін басқаратындардың әрекеттері жасырын болса, олар қоғам мен мемдекет істеріне қажырлықпен қатыса алады. Ақпарат азаматтарға жай ғана керек емес, ол сондай-ақ
1. Е.П.Прохоров Введение в теорию журналистики.М,1998ж
2. Е.Прохоров.Журналистика.Государство.Общество.М,1996ж
3. Жақып Б. Публицистикалық шығармашылық негіздері. А, 2007
        
        2. ЖУРНАЛИСТИКАДАҒЫ БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҰҒЫМЫ
2.1 Журналистік қызметтің үш кезеңі
2.2 Журналистикадағы ақпарат ұғымы
2.3 Ақпараттың семантикалық, синтактикалық, ... ... ... ... ... в ... ... Е.Прохоров.Журналистика.Государство.Общество.М,1996ж
* Жақып Б. Публицистикалық шығармашылық негіздері. А, 2007
Қазақ елі ақпараттық қоғамға қадам басты. Адам баласына ауа, су, ... ... ... болса, күнделікті өмірде болып жатқан оқиғалар туралы ақпарат та сон - дай ... ... ... тең ел болу үшін ақпараттық кеңістіктің керектігі өткен ... - дың ... ... ар - ... ... толғандырған, әрі сол олқылықтың орнын тол - тыруға қайрат қылған еді. ... ... ... - сып, дамуына іс жүзінде де, сөз ... де ... үлес ... ... Ахмет Байтұрсынұлы газетінің 1913 жылғы шық - қан алғашқы нөмірінде: , - деп ... ... үшін ... аң - ... тағы бір ұлтжанды, ойшыл қаламгер Ғұмар Қараш болса, ақпараттың халыққа қажеттігін былайша түсіндіреді: . Мұның өзі қазақ зиялыла - ры - ның ... ... ... ... дер ... ... ... зор мән берген - дігін айғақтайды.
Өткен ғасыр басындағы ар - дақ - ты - ларымыздың арманы орын - ... ... ... ... ... ... ... агенттіктері жұмыс іс - тейді. Радио мен теледидардың, газет-журналдардың тарататын ақпарат, мағлұматтары бұқараға, қалың көпшілікке арналады. ... деп ... ... де ... ... ... ... адамзатпен бірге туындап, бірге жасасып келеді. Заңгер, парламент Мәжілісінің ... ... ... Кемел өзінің атты зерттеу еңбегінде қазақ халқының бойындағы ... ерек ... ... ... деген қажеттілікпен байланыстырады. деп болжам жасайды ол.
Қоғамдық дамудың әртүрлі сатысында хабар ... ... мен ... ... әр ... ... Алаңға немесе биік мінберге шығып халықтың алдында патшаның әмірін оқыған жаршылар, көрші мемлекеттерге көш түзеген ... мен ... ... ... ... шабуыл жоспарының мән-жайын жеткізген жаушылар, жартастарға қашалып жазылған жазулар, үңгірлер қабырғасындағы суреттер мен ... ... ... , т.б. ... ... ... жария етудің қарапайым жолдары, өмірдің өзі тудырған көріністері еді. ... ... ... Егер адамдар қоғамда не болып жатқанын білмесе, өздерін басқаратындардың әрекеттері жасырын болса, олар қоғам мен мемдекет істеріне қажырлықпен қатыса ... ... ... жай ғана керек емес, ол сондай-ақ демократиялық үкіметтің маңызды сипаттамасы. Нашар үкімет аман қалу үшін ... ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігін арттырмайды және жемқорлықтың гүлденуіне септігін тигізеді. Экономист және ... ... ... ... Сеннің сөздеріне қарағанда басқарудың демократиялық нысаны және салыстырмалы түрдегі еркін баспасөзі бар елде ... ... ... ... ... ... қадағалап отыруына мүмкіндік береді және оның әрекеттерін саналы түрде талқылауға негіз құрады.
Журналистикадағы ақпарат тар мағынасында үш ... ... ...
а) бұл-ішкі және сыртқы, халықаралық жаңалықтардың жиынтығы;
ә) публицистиканың ақпараттық жанрлары: заметка, есеп, репортаж, сұхбат;
б) ең ... жанр ... ... хабар, ақпар деп атаймыз.
Жалпы журналистикадағы ақпаратты мән-маңызына қарай бірнеше ... ... ... ... ... а) ... ... ә) көркем ақпарат; б) публицистикалық ақпарат; в) анықтамалық ... г) ... ... ғ) ... ... ... д) ... ақпарат; е) түсініктемесіз ақпарат.
Журналистиканың ақпараттық қызметі белгілі зерттеуші ... ... ... ... ... ... ... құбылыс, оқиғаларды ой елегінен өткізе отырып материал жазады. Сол материал қағаз бетіне түсіп немесе эфир ... ... ... Аудитория-тыңдаушы, көрермен, оқырман. Бұл қарапайым формула (Ж-Т-А) ақпарат теориясындағы тіке байланыс және кері байланыс ұғымдарынан туындап отыр. Оны кез ... ... ... ... ... мысалға келтіріп, көрсетуге болады. Кейбір теоретиктердің айтуынша: . Өйткені тұтынушыға ... соң ғана ... ... ... ... ... да ... өзі тауар дейтін болсақ, журналист ақыл-ойының жемісі тұтынушыға жеткенде ғана оның ақпараттық сипаты ... ... ... та кейбір газет-журнал, беттерінде радио, телехабарларда кездеседі. Оны деп те атап жүр. ... ... ... ... - ... ... бір түрі болып табылады. Мұндай жалған ақпарат тарату - ... ... ... ... ... бұрмаланған мақсаттар мен мүдделерді, құндылықтарды көрсетуге бастайды.
Журналист ақпарат көзінен құпия (конфиденциялық) түрде алынған мəліметті кəсіби құпия ... ... ... ... алған ақпарат көзін зорлық-зомбылықпен айтқызуға хақысы жоқ. Журналист интервью ... ... ... ресми түрде жарияламауы туралы өтінішін құрметтеуге міндетті.
Журналистикадағы бұқаралық - ... ... ... үш ... ... Болмыстың бейнеленуі, өмірдегі болмыс, құбылыстың кескінделуі;
* Шығарма мәтінінің жазылуы;
* Бағытталған аудиторияның мәтінді иегруі.
Осыдан ... ... ... үш қырын сипаттауға болады:
1. Текстің семантикасы (Семантика-грек сөзі-)-маңызды, көрсететін деген мағынаны ... Бұл оның ... ... ... ... Текстің синтактикасы. (Синтактика-грек сөзі )-құрылған деген ұғымды білдіреді. Бұл текстің ішкі құрылымының сипаты.
3. ... ... ... ) ... іс ... ұғымды білдіреді. Бұл текстің аудиториямен қатынасының сипаты.
Әрбір журналист тексті дайындағанда ақпаратта хабарланатын ... тың да, ... ... ... ... ... абзал. Сонымен бірге, хабардың аудиторияға түсініктілігі, көпшілікке жетімді болуы ... ... ... жөн. ... ... ... да ... керек. Бұқаралық ақпарат құралдары болмысты неғұрлым тұтас күйінде көрсетуге және дәл, әр қырынан бейнелеуге тырысады. Сондықтан да журналист ... ... та ... ... ... ... ... еңбегіне сенсек төрт топқа бөлінеді.
Біріншісі - дескриптивті (descriptio- ... сөзі ) ... ... Мұнда негізінен нақты деректерге сүйене отырып, баяндау тәсілі қолданылады. Мысалы, ... ... орын ... Жаңаөзнедегі оқиғаның орын алуы. Оқиға болған орынға журналистер кіре алмады. Сол себепті жергілікті басқару орындарының ұсынған ресми ... мен ... ... ... тек ... ғана мүмкіндіктері болды. Екінші түрі - прескриптивті (preskriptio-латын сөзі ) қөзқарастық ... ... ... бір жайт ... ... көзқарасы, болжамы қоса беріледі. Мысалы, Оңтүстік Қазақстан облысындағы жас нәрестелердің ғасыр ... ... ақ ... ... өз ... ... ... ұшырағаны туралы ақпаратқа журналистер тарапынан білдірілген ақпараттарды айтуға болады. Мұнда тек көзқарас қана емес болжам да қоса ... ... ... ... ... және итальян тілінің - баға, құн) бағалаушы ақпарат ... ... ... ... ... ... бір жайтқа берген бағасы байқалады немесе деректерді беру әдісінен-ақ бағалаушылық қасиеті білдіріледі.
Төртіншісі - нормативті ... ... ... ... ... ... ... деген сұраққа жауап беріледі. Мысалы, құқық қорғау орган қызметкерлерінің атқарып отырған ... ... ... толмауы жөніндегі ақпараттар төңірегінде қоғамдық пікір қалыптастыру ... ... де ... ... ... бері 3 жылда бір рет барлық пагон таққан орган қызметкерлерінің біліктілігін тексеріп, қайта аттестаттаудан ... ... ... ... болады.
Әр ақпарат Кім, Не, Қайда, Қашан, Неге және Қалай деген сауалдарға жауап беруі керек (оны қысқаша 5 Ws және H деп ... ... ... оның ... ... ... ... журналист Чарльз Райз жаңалықтың не екеніне мынадай
түсіндірме береді.
Ақпарат немесе жаңалық:
- Оқырманыңа қызықты,
- Оқырманыңа әсер ететіндей күші бар,
- ... ... ... ... ... ... қарағанда, мұнан өзге,
- Бұл айтылып отырған нәрсе жаңа, тосын ба?
- Бұл нәрсе жайлы естіген ... ... ... ... Яғни, оған әсер ете ме, таңданысын туғыза ма? - деп ... ... ... не ... айыру жеңілдейді.
Тілшінің жұмысы жаңалық таба білуінен және өзі тікелей куә болған оқиғаны жеткізуінен көрінеді.
:: Ол ... ... ... немесе өзі бір тақырыпты таңдап алады.
:: Ахуалды мұқият бақылайды.
:: Жан-жақты мәлімет жинайды.
:: Қатысушыларды ... ... ... ... ... ... ... оқиғадан жан-жақты мәлімет беретін материал дайындай-
ды.
Жақсы материал жазудың әбден сыналған әдісі - ... ... ... бес ... ... ... Материалдың идеясын табу.
2. Фактілер жинау.
3. Фактілерді іріктеу, талдау және материалдың ... ... ... ... ... Өңдеу.
Ақпарат еркіндігі мемлекеттік органдардың қолдағы бар ресурстар мен мүмкіндіктерді ескере отырып, салынған ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар олардың өздерінің ерекше қоғамдық мүддені қамтитын құжаттарды жариялайтынын және тарататынын да ... ... ... ... ... оған ие ... ... ерекшелік сипатына байланысты болады. Заң жалпы міндеттілікті белгілеуі және жариялануы тиісті ақпараттың негізгі санаттарын жариялау жолымен мәліметтерді жариялауы ... аз ... ... органдар ақпараттың төмендегідей санаттарын:
-оларға көрсетілген қызметтердің құнын, мақсаттарын, аудиторлық тексерулердің нәтижелерін, стандарттарын, қол ... ... қоса ... және одан әрі әсіресе, егер мемлекеттік орган көпшілікке ... ... ... ... органның қалай жұмыс істейтіні туралы шұғыл ақпаратты;
-кез келген сұрақ салулар, арыздар мен қоғам мүшелерінің мемлекеттік органдарға қатысты жасайтын ... ... ... да ... өкілдерінің саясат пен заң шығару саласында шешімдер қабылдауға қатысуының ықтимал нысандары туралы ... ... ... және ... ... осы ... қамтылған ақпаратының тізбесін;
-көпшілікке әсер ететін мемлекеттік органның кез келген ... және ... ... ... ... қабылдау кезінде мәні болған себептер мен дайындау материалын жариялауы тиіс.
Қоғамдық санаға зор ықпал жасайтындықтан, БАҚ-ты деп ... ... ... ... ... ... ... өз материалдарында шыншыл, шүбәсіз ақпаратты пайдаланғаны өте маңызды. ... те, ... ... кез ... адам үшін ашық ... келе бермейді. Жалпы ақпарат берілу түріне қарай екіге: ашық және шектеулі болып бөлінеді. Енді осы ақпараттың түрлеріне тоқталып ... ... ... бар ... нақты бекітіп берген сипаттамасы бойынша шектеулі ақпаратқа мемлекеттік құпия және қызметтік құпия ақпараттар ... ... ... мен ... адамдар осы жайларға жиі сілтеме жасауды жақсы көреді. Десек те, оның ... ... ... бар ... ... ... ... мемлекеттік құпия болып табылатын, нақты заңда көрсетілген ақпараттарды ғана барша оқырмандарына жариялауға ... жоқ ... ... Ал, ... ... ҚР Конституциясымен және заңымен қорғалады. Құжаттардың құпиялылығы туралы түсінік пен құпиялық деңгейі де осы ... ... ... үшін ... ... ... заңның 17- бабында көрсетілген. Бұл бапта құпияға ... ... ... тізімі жеті пунктпен берілген. Олар:
* азаматтардың қауіпсіздігі мен ... ... ... төтенше жағдайлар мен ақпараттар және олардың зардаптары туралы, сондай-ақ табиғи зілзалалар, олардың ресми болжамдары мен зардаптары туралы;
Ашық ақпарат ... - ... ... ... ... қолы ... ... тыс, меншік иесі таратуға міндетті ақпараттар жатады. Әр ақпарат немесе мақала Кім, Не, Қайда, Қашан, Неге және ... ... ... ... ... ... (оны қысқаша 5 Ws және H деп атайды). Сонда ғана, журналистің мақаласы толыққанды болып шығады. Америкалық журналист Чарльз Райз жаңалықтың не ... ... ... ... ... ... ... Оқырманыңа қызықты,
- Оқырманыңа әсер ететіндей күші бар,
- Оқырманыңа бірнәрсе жайлы айтатын дүние. Райзтың айтуына қарағанда, мұнан өзге:
- Бұл ... ... ... жаңа, тосын ба?
- Бұл нәрсе жайлы естіген адамның (оқырман) таңдайын қақтырады ма? Яғни, оған әсер ете ме, таңданысын туғыза ма? - деп ... ... ... ... не екенін айыру жеңілдейді>>.
Журналиске керек ең басты ... бірі - ... ... ... ақпарат қалтарыста, сөйлеушінің сөз арасында айта салған мәліметтерінде ... ... Бұл ... ... ... ... - ... құжаттар мен материалдар. Яғни заңдар, жарлықтар, қаулылар, шешімдер, сот-сараптамалық ... ... ... ... ... ... баяндамалар ғана емес, баспасөз мәлімдемелері мен БАҚ материалдары, қолжазбалар, редакцияға келген хаттар.
Үшіншісі - өз ... ... ... ... ... апат орны, саяси партияның съезі, т.б. толып жатқан оқиғалардың ортасында ... ... ... ... ... ... картинаны оқырманның көз алдына әкелетін детальдарды қалт жібермеуі керек.
Халықаралық декларациясы журналисттердің кəсіби ... ... ... ... алу, ... жəне оны ... ... суреттеуіне сəйкес жарияланады.
1. Шындықты сыйлау жəне азаматтың шындыққты білу құықығын сыйлау - ... барі ... ... ... ... ... кəсиби қызметін атқара отырып, ақпаратты адал жинау аясында бостандыққа, ашық түсініктемелерге жəне сынға құқығын сақтайға міндетті
3. Журналист тек ... ... ... ... мен ... ... ... Журналист маңызы бар ақпаратты бағаламауға болмайды немесе құжатты бұрмаламауға болмайды
4. Журналист адал тəсілмен алынған ақпаратты, фото суреттерді, құжаттарды қолдануы тиіс.
5. ... ... ... ... ... ... немесе зиян келтіре алатын ақпаратты əшкерелеуге мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... жəне ... көздерін жарияламауға міндетті
7. Журналист БАҚ арқылы таратылған ақпараттың қауіп-қатері ... ... есеп беру тиіс жəне ... ... ... тіл, дін, саяси көзқарас туралы жəне тағы басқа да ұлттық, əлеуметтік тұрғыдағы еріксіз ... ... ... болу ... ... плагиатқа, айғақтарды əдейі бұрмалауға, өсек, қорлау, дəлелсіз айыптауларға, материалды жариялау кезінде өзге біреудің мүддесіне сәйкес пара ... жол ... ... ... өз ... ... ... үшін, жоғарыда аталған принциптерді орындау өз міндеті деп есептеуі ... ... ... ... және нарықтық қатынастар
Журналист-ақпарат шығарушы, шығарған өнімі үшін
ол алады
Ақша
Оқырманға, тұтынушыға идеологиялық рухани әсер ете алады.
Кәсіби шеберлігін ... ... өзін ... ретінде белгілі атақты бола алады.
Кесте2
Ақпараттық қоғам
Медиаөндіріс
Медианарық
Медиабілім
Медиамәдениет
Шектеулі ақпарат
Мемлекеттік құпия
Жабық/қызметтік/ақпарат
Демократиялық процедураларды жүзеге асыру үшін және мемлекеттік ... ... ... ... ... ақпарат еркіндігін шектеу
Коммерциялық құрылымдар мен басқа да ... ... ... жұмыс істеуі үшін ақпарат еркіндігін шектеу
Жеке адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін ақпарат еркіндігін шектеу
Хат жазысу,телефон
әңгімесі, пошта мен ... да ... ... үй ... деректер;
жеке және отбасылық құпия;
жеке пікір құпиясы;
ұлт құпиясы;
діни құпия.
-қызметтік құпия
-дауыс беру құпиясы
-тергеу құпиясы
-судьялардың кеңесу құпиясы
Судьялардың ,құық қорғаушы немесе тексеруші лауазымды адамдардың,қылмыстық ... ... ... бағытталған мәліметтер құпиясы;
-салық құпиясы
-коммерциялық құпия;
-банк құпиясы;
-тергеу құпиясы;
-сақтандыру құпиясы;
-ойлап тапқан пайдалы модель,өнеркәсіптік үлгінің мәнісі жайлы мәліметтер құпиясы;
-кәсіби құпиялар/адвокаттық ... ... ... ... ... ... ... жазу құпиясы,тәубеету құпиясы/.
Кесте3 ... ... ... таратуға тиіс жалпыға ортақ ақпарат
Өтініш бойынша алынған жалпыға ортақ ақпарат
Мемлекеттік органдар мен сот ісін жүргізуге қатысты
Құқықтық ... ... ... және ... жүзеге асыру туралы ақпараттар кіреді
Азаматтар мен тұрғындардың қауіпсіздігі үшін ... ... ... мен саяси партиялардың қызметі туралы ақпарат
Заңды тұлғалардың қызметі жөнінде ақпарат
Заңмен қорғалмайтын ... ... ... ... ... жөніндегі ақпарат
Экологиялық,метерологиялық,санитарлық-эпидемологиялық және басқа да ақпараттар
Төтенше жағдай кіргізу туралы және төтенше ... мен ... ... ... ... ... ақпараттар
Саяси партиялар мен бірлестіктерді тіркеу туралы ақпарат, ал сайлауға қатысқан жағдайда-бағдарламаларын жариялау
ААҚ,акционерлік инвестициялық қорлар туралы және оларды басқару мен эмиссия ... ... ... емес ұйымдар жайлы ақпарат
Шындыққа сәйкес келмейтін, ар-намысқа,қадір-қасиет пен іскерлік ... ... ... бұрын шыққан мәліметтерді жоққа шығару туралы ақпарат
Кесте4
Ақпараттық құзырлылық
Бағ-ы
I ... ... ... ... ... ... білімдік ақпараттарын таныс немесе таныс емес деп бөледі;
-қойылған міндеттерді шешуде білімдік ақпараттарының қайсысын қолдануға болатындығын және болмайтындығын ... ... ... ... ... білімдік ақпараттарын бөліп алады
-қойылған міндеттерді шешуде қандай ақпараттың қажеттілігін ...
- ... ... ... ... ... ақпараттарды іздеу процесін жүргізуді жоспарлайды;
- өздігінен ізделінетін ақпараттың аяқталғандығы туралы шешім қабылдайды.
- анықтамалар, сайттан материалдарға сілтемелер қолданылады.
- ... ... ... қолданылады;
- түрлі қосымша әдебиеттер қолданылады.
- берілген ақпаратты іздеуде қандай ақпарат көздерінің типтерін іздеу қажеттігі анықталады;
- ізделінетін ақпараттарға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ізделінетін ақпараттарға сәйкес тұжырымдалады.
Ақпаратты өңдеу
- алынған ақпаратты дәл мазмұндайды.
- қойылған міндеттерді шешуге байланысты алынған ақпараттар мазмұндалады.
- ақпараттың жеткіліксіздігін немесе оның ... ... ... ... ... ... тәсілі ұсынылады.
- тексеру барысында өздігінен ақпараттарды ұсынады.
- ұсынылған ақпарат көздеріне сәйкес қорытындылар жасайды.
- ... ... ... ... дәлдігін айқындайтын бірнеше мысалдар келтіреді.
- салыстырмалы талдаулар ... ... ... ... ... ... логикалық амалдарды қолдану
- ақпараттарды түсіндіру, бағалау үрдістерін жүргізеді;
-ұсынылған ақпараттарды ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаға сәйкес ақпараттарды топтайды;
- нысандар, модельдер және ... ... ... ... бөліп алу арқылы негізгі және қосымша деп бөліп алуға болады;
- олардың өзара байланыстылығын және байланысты емес ... ... ... ақпараттарды топтайды;
- негізгі түсініктерді ескере отырып, өздігінен анықтама береді;
- ортақ қасиеттерін бөліп алады;
- ... ... ... ... ... өмірмен байланыстыра отырып, информатика бөлімдерінің өзара байланыстылығын айқындайды;
- барлық жағдайларды ... ... ... ... ... ... талдаулар жасау арқылы негізгі ұғымдарды бөліп алады және қорытынды жасайды;
- алынған білімдерін нақты жағдайларда қолдану бөліктерін таңдап алады. ... ... ... оны мемлекеттік органның, ұйымның, қоғамдық бірлестіктің басшысына немесе баспасөз қызметіне жіберу керек.
-Өтініш жіберіп отырған ұйымның , қоғамдық бірлестіктің ... ... ... ... тікелей қатысты болуы шарт.
-Өтінішті бас редакторға қол қойдырып жіберіңіз.
Өтінішті тиісті орнына жіберу
Өтінішті пошталық ескертпемен жіберіңіз немесе қол ... ... ... ... ... тигеніне көз жеткізіңіз.
Жауап күту
3 күн ішінде
-БАҚ-қа ақпарат беруі керек.
-жауапты қашан беретін күні көрсетілуі керек.
-ақпарат беруден бас тартқан жағдайда себебін ... хат ... ... ... ... ... органға жіберілгені туралы БАҚ-ты хабардар ету.
1 айға дейін
-қосымша зерделеу мен тексерулерді ... ... ... ... ... ... ... сырғытпа жауап алу
Жоғарғы органға немесе одан жоғары лауазымды адамға шағымдану
Заңның бұзылғанын айтып /ақпарат бермегенін/, сотқа арыздану
Заңдылықтың ... ... ... ... шығу
Кінәлі адамдардың жауапкершілігі
ҚР заңның 28 бабына сәйкес тәртіптік жауапкершілік
ҚР Қылмыстық кодексінің 155 бабы бойынша қылмыстық жаза
Әкімшілік ... 347 ... ... ... жауапкершілік
3. ЖУРНАЛИСТИКА - АҚПАРАТ ҚҰРАЛЫ
3.1 Ақпарат және оның маңызы.
3.2 Ақпарат және оның түрлері
3.3 Ашық және шектеулі ... ... ... ... француздың - күнделік, - күн және латынның - күнделікті деген және ... , ... - ... ... ... ... ... насихат жүргізудің баспасөз, радио, теледидар, кино тәрізді БАҚ арқылы қоғамдық өмірдегі жаңалықтар мен оқиғалар болмыс құбылыстар жөнінде жұртшылыққа ... ... ... айтатын әдеби публицистикалық қоғамдық қызмет түрі, белгілі бір халықтың нақты бір кезде шыққан газет-журналдарының ... ... ... ... ... ... тарихы, теориясымен тәжірибесін оқытып үйрететін пән. Сондай-ақ, қоғамдық саяси арнаулы салалық ... т.б. ... ... және ... арқылы өз дәуірінің көкейтесті мәселелерін қозғап, қоғамдағы алуан түрлі аудиторияны, әлеуметтік - саяси және арнаулы ... ... ... Қоғам өмірінің болмыс құбылыстары экономикалық, әлеуметтік-саяси дамуы жөнінде мағлұмат беріп жұртшылықтың қоғамдық пікірін, көз қарасын ... ... ... ... ... ... асыру үшін және мемлекеттік органдармен ұйымдардың жұмыс істеуіне қажет ақпарат еркіндігін шектеу
Коммерциялық құрылымдар мен ... да ... ... ... ... ... үшін ... еркіндігін шектеу
Жеке адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін ақпарат еркіндігін шектеу
-Хат жазысу, телефон
әңгімесі, пошта мен басқа да байланыстар құпиясы;
-Тұрғын үй ... ... және ... құпия;
-Жеке пікір құпиясы;
-Ұлт құпиясы;
-Діни құпия.
-Қызметтік құпия;
-Дауыс беру құпиясы;
-Тергеу ... ... ... құқық қорғаушы немесе тексеруші лауазымды адамдардың, ... ... ... ... ... ... құпиясы;
-Салық құпиясы.
-Коммерциялық құпия;
-Банк құпиясы;
-Еергеу құпиясы;
-Сақтандыру құпиясы;
-Ойлап тапқан пайдалы модель, өнеркәсіптік үлгінің мәнісі жайлы мәліметтер ... ... ... ... ... құпия;
-аудиторлық құпия;
-нотаритарлық құпия;
- ... ...
- ... ... актілерін жазу құпиясы;
-тәубе ету құпиясы.
АШЫҚ АҚПАРАТ
Меншік иелері таратуға тиіс ... ... ... ... ... ... ... ақпарат
Мемлекеттік органдар мен сот ісін жүргізуге қатысты
Құқықтық ақпарат, оған: азаматтардың құқықтары, бостандықтары, міндеттері және оларды жүзеге асыру туралы ақпараттар кіреді
Азаматтар мен ... ... үшін ... ... ... мен ... партиялардың қызметі туралы ақпарат
Заңды тұлғалардың қызметі жөнінде ақпарат
Заңмен қорғалмайтын құпиялар жөніндегі басқа ақпарат
Төтенше жағдайлар жөніндегі ақпарат
Экологиялық, метерологиялық, санитарлық-эпидемологиялық және басқа да ... ... ... ... және төтенше жағдай мен оқиғаға байланысты міндетті түрде таратылатын ақпараттар
Саяси партиялар мен бірлестіктерді тіркеу туралы ақпарат, ал сайлауға қатысқан жағдайда-бағдарламаларын ... ... ... ... туралы және оларды басқару мен эмиссия шығару жайлы ақпарат
Коммерциялық емес ұйымдар ... ... ... келмейтін, ар-намысқа, қадір-қасиет пен іскерлік беделге нұқсан келетіретін бұрын шыққан ... ... ... туралы ақпарат
Әлеуметтік , мәдени ақпарат
1. ҚР Конститутциясының 16, 17, 18-баптарында адамды, оның ар-абыройын қорғау құқығы ... ... ... жеке ... ... ... кез келген тәсілмен заңсыз алғаны үшін журналист ҚР Қылмыстық Кодексінің 142-бабымен жауапқа тартылуы мүмкін.
3. Азаматтардың хат ... ... ... ... телеграфтық хабарламалардың құпиялылығын бұзуға ҚР ҚК-нің 143-бабымен жазаланады.
4. Тұрғын үйге иелерінің рұқсатынсыз кіруге ҚР ҚК-нің 144-бабы ... ҚР ... ... 172/200 ... ... ... банктік не коммерциялық құпия түріндегі мәліметтерді заңсыз алғаны үшін жаза ... ... ... ... ... ҚР Қылмыстық Кодексінің 129(жала жабу), 130(қорлау) баптары бойынша жиі ... ... ... зерттеумен айналысатындардың алынған ақпараттың күмәнсіз екеніне толық көзі жетуі қажет.
Ресейлік заңгер И.Иванов журналистік зерттеумен айналысатындардың назарына 6 кеңес ұсынады:
-Өз құқығын ... ... ... әрі ... талдау жүргізген жөн;
-Ақпаратты заңды жолмен ғана алыңыз;
-Журналистке физикалық қауіп төнуі мүмкін болса, мақала соңына бүркеншік есімін ... ... ... ... зерттеу үшін дәлелдер базасын дайындау қажет;
-Егер кемшілік жіберсеңіз, мүліктік қана емес, сондай-ақ БАҚ қызыметін ... тұру не оның ... тиым ... ... алып қою түріндегі ақырында қылмыстық жауапкершілікке тартылуға дайын болғаныңыз жөн.
Әр ... ... ... Кім, Не, Қайда, Қашан, Неге және Қалай деген сауалдарға жауап ... ... (оны ... 5 Ws және H деп ... Сонда ғана, оның мақаласы толыққанды болып шығады. Америкалық журналист Чарльз Райз жаңалықтың не ... ... ... ...
АҚПАРАТ НЕМЕСЕ ЖАҢАЛЫҚ:
- Оқырманыңа қызықты;
- Оқырманыңа әсер ... күші ... ... ... ... ... ... айтуына қарағанда, мұнан өзге,
- Бұл айтылып отырған нәрсе ... ... ... Бұл ... ... ... ... (оқырман) таңдайын қақтырады ма?
Яғни, оған әсер ете ме, таңданысын туғыза ма? - деп өзіңе сауал тастасаң-ақ, жаңалықтың не ... ... ... ... НЕГІЗГІ ПРИНЦИПТЕР МЫНАЛАР:
:: Өз ойынды оқырманыңа таңушы болма! Сенің міндетің ақпарат беру. Атқарушы билік, сот, заң билігі мен қоғам ... ... ... сен қоғамға сабақ үйрететін мұғалім, қоғамды емдейтін дәрігер емессің! Сен тек қана ақпаратпен қамтамасыз ететін маман иесісің.
:: Дау-жанжал жайлы ... ... ... екі ... да ... ... Таратқан ақпаратың дәлелді болсын! Өздігіңнен тон пішпе! Болжам жасама! ... не ... ... өзіңнің не білетіңді (дәлелелденген, анықталған, зерттелген, көзің жеткен ... ғана ... ... Бір ... ... оны ... тіпті реті келсе, үшінші ақпарат көзінен тексеріп ал!
:: ... ... ... болма!
:: Скептик бол! Таратылған ақпаратқа бірден сенудің орнына, күдікпен қара! Бәлкім, ақпараттың сыртында бір нәрсе жасырынып тұрған ... ... ... ... Батыс журналистері кейде ғылым мен журналистиканың зерттеу әдістерін бір-біріне ұқсатады. ... ... ... ... , ... ... әуестік немесе кез келген нәрсені білгісі келетін қасиет журналистік зерттеулерге мұрындық болады.
Төзімділік - ... ... есік ... ... ... ... қажет қасиет.
Скептик болуыңыз - ақпаратты жан жақты талдауға ... ... көз ... ... ... ... ... жалықтырмайды. Естіген нәрсе түгілі, көзбен көргеннәрсенің өзін толық зерттемейінше тыным таптырмайтын қасиет. , дейді Маргарэт Фрини.
СОНЫМЕН, ГАЗЕТ ... ҚАТЕ ... ... ... ҚАНДАЙ?
Бәлкім, тілші:
1) Естігені мен көргенін қағаз бетіне дұрыс ... ... ... ... ... жақсы машықтанбаған болар (бір қарағанда титімдей болып көрінетін, ... ... ... ие ... ... білмеген шығар);
3) Ақпарат пен деректі тексеріп, нақтылап алмаған болар;
4) Алдын-ала зерттеу ... ... ... ... өзі үшін айқындап алмаған болар;
Мұндай қателер кетпесін десең, ... ... тура ... Кларк, журналистикадағы проблемаларды зерттеп, журналистерге ұсыныстар дайындаумен айналысатын Пойнтер институтының қызметкері, ... ... ... ... өз ... ... ... Оқырманыңды алдама! Егер өзің оқиға орнына барып, ақпаратты тұңғыш естігендердің бірі болмасаң, ол ... ... ... оқырманға жеткізуді ұмытпа!
3. Оқырманыңның алдында жүзің ақ болсын! Сенің бұл ... ... ... ... ... отырғаныңды оқырманыңның білуге хақысы бар. Бәлкім, сен ақпарат алған адам ... жеке ... ... сай ... ... таратқан шығар? Бәлкім, ақпаратты өзге арнаға бұру арқылы оның өз көздегені бар шығар?
Осы жердегі соңғы ... ... ... өте ... ... ... даулы, шиеленіскен мәселеде қолданылуы мүмкін. Мәселен, ұзаққа созылған сот, әлі соңғы нүктесі қойылмаған жемқорлық ... ... ... тағысын тағылар.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Журналистік зерттеудің қалыптасуы және дамуы130 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
ААҚ «Гедеон Рихтер» компаниясының тарихы мен дамуы24 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Азаматтық құқықтың обьектілері29 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Арифметикалық ұғымдарды оқыту арқылы оқушылардың құзыреттілігін дамыту41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь