Билік ұғымы туралы түсінік

1. Билік ұғымы туралы түсінік
2. Биліктің қызметтері, жіктелуі
3. Қоғамның әлеуметтік саласындағы билік
4. Биліктің легитимділігі
Саясаттың негізгі мәселесі билік болғандықтан, саясатта билік теориясы үлкен орын алады. Билік саясаттың саяси институттар мен барлық саяси әлемнің мінін түсініп-білуге көмектеседі.Шығыстың көрнекті ойшылы Ибн-Халдун (1332-1406) адамның басқа жан-жануарлардан ерекшелігі - ол билік үшін күреседі деген екен.
Ағылшын философы, қоғам қайраткері Бертран Рассель (1872-1970) физикада басты ұғым энергия болса, қоғамдық ғылымдарда негізгі ұғым билік болып табылады деген.Американың әйгілі әлеуметтанушысы Талкотт Парсонс {1902 - 1979) экономпкалық жүйеде ақша қандай орын алса, саяси жүйеде билік те соншалықты орын алады деп тұжырымдаған.Билік туралы мынандай тұжырымдамалар бар: Телеологиялық, бихевиористік, инструменталистік, структуралистік, конфликтілік.
Сонымен билік деп біреудің екіншілерге әмірін жүргізіп, олардың іс-әрекеті, қызметіне ықпал етуін айтады.Алғашқы қауымдық құрылыс кезеңінде билік қоғамдық сипатта болды. Мұнда қауым болып тайпаларды басқарды. Құл иеленушілік құрылыста құл иеленушілер және құлдар пайда болып, теңсіздік туды. Бір таптың екінші бір тапты бағындыру қажеттілігі туды. Осылай билік аппараты дүниеге келді, адамдарды еркінен тыс, ықтиярсыз еркіне көндірген мекемелер пайда болды.
"Билік" сөзі әр мағынада қолданылады. Оны ықпал ету бағытына объектісіне байланысты былай бөлуге болады:
Ата-аналар билігі.
Мемлекеттік билік.
Экономикалық билік.
Саяси билік.
Әлеуметтік билік.
Құқықтық билік.
Әскери билік.
Рухани билік, т.с.с.
Бірақ биліктің толық мағынасы мемлекеттік-саяси салада ғана айқындалады. Сондықтан саяси билік биліктің ең негізгі түріне жатады.
Биліктің басқа түрлерімен салыстырғанда саяси биліктің мынадай ерекшеліктері бар оның өктемдік сипаты, оның бүкіл қоғамның атынан билік жүргізуі, басқарумен кәсіби айналысатын адамдардың мүддесін қорғауы, басқа мекемелерге қарағанда билік органдарының тәуелсіздігі, қоғам өмірінің жұмыс тәртібін белгілеуде жеке-дара құқығы, мемлекет шеңберінде ашық күш қолдана алуы, т.с.с.
Саяси билік бар жерде тенсіздік бар. Мұнла біреулер билеуге құқықты да, екіншілері оларға бағынуға міндетті. Бұл теңсіздік неден туады? Саяси биліктің қарамағында теңсіздікті қамтамасыз ететін әдіс-құралдары бар.
Экономикалық қор. Қандай саяси билік болмасын оған қаржы-қаражат керек. Мысалы: сайлау науқаны уақытында көп қаржы жұмсалады. Мемлекет тарапынан бөлінген қаражат жетістпегендіктен шетелдерде үміткерлер жеке бай адамдардың бірлестіктердің көмегіне сүйенеді. Билеуші аппаратты ұстап тұру
1. «Саясаттану негіздері»- Д.Жамбылов- Алматы-2003
2. Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007
3. Саясаттану пәнінен курстық лекциялар жинағы-Рахимбаева А. С.
4. «Қазақстан энциклопедиясы»
        
        
Билік ұғымы туралы түсінік
Биліктің қызметтері, жіктелуі
Қоғамның әлеуметтік саласындағы билік
Биліктің легитимділігі
1. ... ... ... түсінік
Саясаттың негізгі мәселесі билік болғандықтан, саясатта билік теориясы
үлкен орын ... ... ... ... ... мен барлық саяси
әлемнің мінін түсініп-білуге көмектеседі.Шығыстың көрнекті ойшылы Ибн-
Халдун (1332-1406) адамның басқа жан-жануарлардан ерекшелігі - ол ... ... ... ... философы, қоғам қайраткері Бертран Рассель (1872-1970) физикада
басты ұғым энергия болса, қоғамдық ғылымдарда негізгі ұғым билік болып
табылады деген.Американың әйгілі әлеуметтанушысы Талкотт ... {1902 ... ... ... ақша ... орын ... ... жүйеде билік те
соншалықты орын алады деп тұжырымдаған.Билік туралы мынандай тұжырымдамалар
бар: Телеологиялық, ... ... ... ... деп ... ... әмірін жүргізіп, олардың іс-әрекеті,
қызметіне ықпал етуін айтады.Алғашқы қауымдық құрылыс кезеңінде билік
қоғамдық сипатта болды. Мұнда ... ... ... ... ... құрылыста құл иеленушілер және құлдар пайда болып, ... Бір ... ... бір ... ... ... туды. Осылай билік
аппараты дүниеге келді, адамдарды еркінен тыс, ықтиярсыз еркіне көндірген
мекемелер ... ... сөзі әр ... ... Оны ... ету ... объектісіне
байланысты былай бөлуге болады:
Ата-аналар билігі.
Мемлекеттік билік.
Экономикалық билік.
Саяси билік.
Әлеуметтік билік.
Құқықтық билік.
Әскери билік.
Рухани билік, т.с.с.
Бірақ ... ... ... мемлекеттік-саяси салада ғана айқындалады.
Сондықтан саяси билік биліктің ең негізгі түріне жатады.
Биліктің басқа түрлерімен салыстырғанда саяси биліктің мынадай
ерекшеліктері бар оның ... ... оның ... қоғамның атынан билік
жүргізуі, басқарумен кәсіби айналысатын адамдардың мүддесін қорғауы, басқа
мекемелерге қарағанда билік органдарының тәуелсіздігі, қоғам өмірінің жұмыс
тәртібін ... ... ... ... ... ашық күш ... т.с.с.
Саяси билік бар жерде тенсіздік бар. Мұнла біреулер билеуге құқықты да,
екіншілері оларға бағынуға міндетті. Бұл теңсіздік неден туады? Саяси
биліктің ... ... ... ... ... бар.
Экономикалық қор. Қандай саяси билік болмасын оған қаржы-қаражат керек.
Мысалы: сайлау науқаны уақытында көп қаржы жұмсалады. Мемлекет тарапынан
бөлінген қаражат ... ... ... жеке ... ... көмегіне сүйенеді. Билеуші аппаратты ұстап тұру
үшін көп қаражат керек. Және үкімет басына келушілер өз реформаларын ала
келеді. Мысалы: АҚШ президенттері Ф.Рузвельт ... ... Дж. ... шеп", т.с.с. Экономикалық қорға қоғамдық өндіріс пен тұтынуға керек
басқа да материалдық құндылықтар, құнарлы, шұрайлы жерлер, пайдалы қазба
байлықтары, т.б. жатады.
Әлеуметтік әдіс-құралдар. ... етіп ... ... өзін ... ... әрі өмір сүруіне мүдделі адамдарды топтастырады. Ондай рөлді ең алды
мен оның ... ... ... ... пайдаланатын
қызметкерлері орындайды.Күш жұмсау құралдары. Олар мемлекетті қорғайды,
ішкі тәртіпті сақтайды, саяси билікті құлатуға әрекет жасаушыларға
мүмкіндік бермейді. Оған әскер, полиция, қауіпсіздік ... ... т.б. ... құралдары. Радио, теледидар. баспасөз,т.с.с. ақпарат құралдары өз
елдеріндегі жағдайларды ғана емес, дүние жүзінде не болып не қойып жатқанын
көріп-біліп отырады. Шын ... сөз, ... ... ... ... бар ... ... құралдарының маңызы арта
түседі.
Ақпараттық қор. Білім мен ғылым мағлұматтарын алу, оларды тарату бүгінгі
күні алдыңғы ... ... ... ... анықтама - Билікті белгілі бір мақсатқа, белгілеген
нәтижеге, ... жету ... деп ... ... анықтама - Бұл тұжырымдама бойынша билік басқа адамдардың
жүріс – тұрысын, өзін өзі ұстауын өзгерту мүмкіндігіне негізделген іс -
әрекеттің ... ... ... ... - ... ... ... бір құралдарды,
амалдарды пайдалану, қолдану мүмкіндігі деп біледі
4 Структуралисттік анықтама - ... ... мен ... ... ... түрі деп ... Конфликтілік анықтама - билікті дау- жанжал жағдайында игілікті бөлуді
реттейтін мүмкіндік, шиеленісті шешудің құралы деп түсіндіреді.
2. Биліктің ... ... ... ... қызметтері болады. Олар:
1. Қоғамның саяси жүйесін қалыптастыру.
2. Оның саяси жүйесін қалыптастыру.
3. Әр ... ... ... мен ... ... басқару.
4. Үкімет органдары, саяси емес процестерге басшылық жасау.
5. Саяси және басқа қатынастарды бақылау.
6. Белгілібір қоғамға сәйкес басқарудың түрін, саяси тәртіпті ... ... ... ... ... пен ... қолдау.
8. Дау-дамай, шиеленістерді ашып, оларға шек қою және дер кезінде шешу.
9. Қоғамдық келісімге, ... ... ... ... өзара тығыз байланыстағы 3 деңгейде ұйымдастырылып, қызмет
етеді:
1.Жоғары орталық саяси институттар, мемлекеттік мекемелер мен ... ... мен ... ұйымдарды басқару органдары кіретін өте ірі
деңгей.
2.Орта буынды аппараттар мен мекемелерді қамтитын және аймақтық, облыстық,
аудандық шенбердегі жергілікті әкімшілік билік кіретін орта ... ... ... ... ... өндіріс және басқа ұжымдар
арасындағы қоғамдық қатынастардың негізі, арқауы болып табылатын, саяси
және қоғамдық өзін-өзі басқару өрісін құрайтын кіші деңгей.,
Ал демократиялық ... жүйе ... өз ісін ... ... билікті заң шығарушы, атқарушы, сот билігі деп үш тармакқа
бөледі. Оның ... ... ... ойшылы Джон Локк(1632 - 1704)пен
француз ғалымы Ш.Л. Монтескье (1689 - 1753) болды.Заң шығарушы билік
(парламент) заң шығарумен, оны бекіту, өзгерту немесе ... ... ... ... ... ... ... үкіметті тағайындайды, бюджетті
бекітеді, соғыс ашып және әскермен қамтамасыз етеді, сауданы реттейді,
сотты ұйымдастырады ... ... ... ... ... ішкі және ... бағытын анықтайды. Конституция атынан оның
жұмысына арнайы органдар ... ... ... ... пен ... жатады. Оларды заң шығарушы өкілдік
органдар қалыптастырады. Атқарушы билік заң шығарушы биліктің бақылауында
болып, олардың алдында есеп береді. Оның жұмысы заңға негізделіп, ... іс ... ... ... ... ол заң ... билікке
тәуелді. Бірақ іс жүзінде ол саяси жүйенің маңызды бөлігіне айналған және
қоғамдық өмірде зор рөл атқарады. Үкімет ... ... ... ... ол шешімдерді жүзеге асырады.Сот билігі адамдардың құқығын
қорғайды, заң бұзушылықтан сақтайды, парламент не президент қабылдаған
заңдардың, конституциялы жарғылардың сәйкестігін анықтайды. Оны ... ... ... қалыптастырады. Ол заң шығарушы немесе атқарушы
билікке тәуелсіз. Өз жұмысында тек ... ғана ... ... ... сот ... ... ... қызмет адамының шешімін
конституцияға қарсы десе, ол шешім толығымен күшін жояды. Соттың маңызды
принциптеріне ... ... өзін ... және сот ... бұздыру
туралы шағым арыз беруге құқығы жатады.
Биліктің бейнесін, қоғамдағы рөлін, қызметін және болашағын бағалау үшін
оны ... ... мәні зор. ... ... ... ... белгілермен өзгешеленеді.
1. Институционалданған (өзінің басқарушы және тәуелді құрылым деңгейі бар
әр түрлі мекемелер түрінде ... ... ... ... ... ... ... билеу-бағыну қатынастары орнаған) және
институционалданбаған (биресми, басқарушы және ... ... ... ... биліктің түрі.
2. Жұмыс істеу саласына байланысты билік саяси және саяси емес болып
бөлінеді.
3. Құқықтық шегіне, ... ... мен ... қарай билік
мемлекеттік, ассоциативтік болып, сыртқы саясат қатынастарында,
дүниежүзілік ұйымдар мен одақтардың халықаралық билігі болып жіктеледі.
4. Биліктің субъектісі бойынша парламенттік, үкіметтік, ... ... ... болып топталады.
5. Қолданылатын әдіс, тәсіліне қарай үстемдік, озбырлық, басқа түрлерді
еріксіз көндіру, ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік түріне қарай феодалдық, буржуазиялық, т.с.с. болып бөлінеді.
Сонымен ... ... ... , “субъект” деген ұғымдар бар. “Объект”-
өзгертуші, “субъект” – іс-әрекетті жасаушы.
Биліктің объектілері:
1.Мемлекет.                                6. Әкімшілік.
2.Ел.                                            7. ... 8. ... 9. ... Жеке ... субъектілері:
1.Мемлекет.
2.Әлеуметтік топ, тап.
3.Әлеуметтік топтар жүйесі.
4.Әлеуметтік топтарға сүйенген шағын адамдар тобы.
3. Қоғамның әлеуметтік саласындағы билік
1.Институционалдық белгілі құқықтардың ... ... ... жасауы.
2.Субъектінің қызметі мен қоғамдық міндеттерді орындайтын қызмет әдістері.
3.Қоғамдық пікірлердің даму динамикасына ықпал ету мүмкіндігі.
4.Әлеуметтік жағдайларға қол ... ... ... ... жағдайдың иелерін көтермелеу.
4. Биліктің легитимділігі
Билік саяси және мемлекеттік болып екіге бөлінеді.
Саяси билік таптық, топтық және жеке адамның саясатта тұжырымдалған өз
еркін ... ... ... ... ... ... ... заңдарды шығаруға жеке құқығы бар заңдар мен ұйымдарды сақтау үшін
ерекше күштеу аппаратына сүйенетін саяси биліктің түрі ... ... оның ... ... ... ... ... шындық деген мағынаны білдіреді) дегеніміз- халықтың
үстемдік етіп отырған саяси ... ... оның ... мен
шешімдерін растауы.
Демократиялық жағдайда мемлекеттік билік легитимді болуы үшін ... ... ... ... ... ... ... және көпшіліктің еркіне
қарай орындалуы керек. Яғни, мемлекеттік биліктің басшысын белгілі бір
мезгілге тура немесе жанама түрде ... ... ... және оның ... отыруға мүмкіндік болуы тиіс. Мемлекеттік билік конституциялық
қағидаларға сәйкес жүзеге асырылуы керек. Немістің көрнекі ғалымы Маркс
Вебер билік ... ... ... үш ... ... ...... санасына сіңген, әбден бойлары
үйреніп, дұрыс деп тапқан салт-дәстүрлерге сүйенеді. Мысалы: хан, патша,
сұлтан, т.с.с.
2. ... ...... ... ... немесе
басқа үлгі – қабілет-қасиеттерімен көзге түскен адамды басшы етіп жариялап,
соның соңынан ереді. Мысалы: Мұхаммед пайғамбар, т.с.с.
3. Ақыл-парасаттың, құқықтың легитимдігі – ... ... ... орнатқан
құқықтың ережелерге, тәртіптің ақыл-ойға сыйымдылығына
негізделеді.Мемлекеттік құқықтың тәртіптің легитимдігінің ең ... ... ... ... 1995 ... 30 тамызда республикалық
референдумда Қазақстан Республикасының жаңа конституциясы саяси билікке
нақтылы легитимділік берді. Онда Қазақстан Республикасын демократиялық,
зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет деп ... Оның ең ... – адам және ... ... құқықтары мен бостандықтары Қазақстан
Республикасы – призиденттік басқару нысанасындағы біртұтас мемлекет.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ол ... мен заңдар негізінде заң шығарушы, атқарушы,
сот тармақтарына бөлінеді, олардың тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін
пайдалану арқылы, өзара іс-қимыл жасау ... ... ... ... ... мемлекет  басшысы, оның ең жоғары лауазымды тұлғасы
болып табылады. Ол - халық пен мемлекеттік билік ... ... адам және ... ... ... рәмізі әрі
кепілі. Парламент - заң шығару қызметін жүзеге асыратын республиканың ең
жоғарғы өкілді ... Сот ... ... ... ... заңды мүдделерін қорғауды жүзеге асыруға арналған. Конституциялық Кеңес
республиканың бүкіл аумағында Қазақстан Республикасының Конституциясы
үстінен қарауды қамтамасыз ететін мемлекеттік орган ... ... ... ... ... ... ... түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007
3. Саясаттану пәнінен курстық лекциялар жинағы-
Рахимбаева А. С.
4. ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жүйелеу және оның түрлері61 бет
Мемлекет туралы35 бет
Қылмыстық іс жүргізудің конституциялық қағидалары13 бет
Билік ұғымы және ол туралы тұжырымдамалар20 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтың обьектілері29 бет
Ақпараттарды өңдеудің техникалық құралдары136 бет
Бастауыш математика курсында қатынастарды оқыту40 бет
Бастауыш – сынып оқушыларының психологиялық дамуына арналған сабақтар44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь