Құс топтары

1. Құс топтары
1.1 Қыртөссіздер немесе жүгіретін құстар
1.2 Жүзетін құстар (пингвиндер)
1.3 Қыртөсті (ұшатын) құстар
1.4 Ашық далалы алқаптардағы құстар
1.5 Қыстай шығатын құстар
1.6 Сұңқартәріздестер
1.7 Тауықтәріздестер
1.8 Тырнатәріздестер
2. Жапалақтәріздестер
3. Торғайтәріздестер
4. Пайдаланылған әдебиеттер
Құстар (лат. Aves) – омыртқалы жануарлар тип тармағының бір класы. Құстардың эволюциялық даму сатысы 4 кезеңге бөлінеді:
1. алғашқы құстар – археоптерикс;
2. тісті құстар;
3. қырсыз жалпақ төстілер – түйеқұстар, киви, пингвиндер;
4. қырлы төсті құстар.
Құстар – жылықанды омыртқалы жануарлар (омыртқасы бар жануарлар). Олардың қауырсындары жылуды сақтауға және ұшуға көмектеседі. Олар артқы екі аяқтарымен жүреді, ал алдыңғң аяқ-қолдары қанаттарға айналған. Құстардың барлығы жұмыртқа салады. Құстардың денелері жеңіл болғанымен, мықты және ұшуға ыңғайлы болады. Дегенмен ұшпайтын құстар да кездеседі.
Құстар 2 класс тармағына: бір ғана отряды бар кесірткеқұйрықтылар (жойылып кеткен) және 34 отрядқа бірігетін 9 мыңдай түрі (оның 28 отряды осы кезде де кездеседі) желпуішқұйрықтылар немесе нағыз құстар деп бөлінеді. Құстар Арктикадан Антарктика жағалауларына дейінгі барлық табиғи белдемдерде таралған.
Қазақстанда құстардың 18 отрядқа жататын 489 түрі бар. Оларды мекен ететін орындарына қарай орман, ашық дала, батпақты-шалшықты және су құстары деп бөледі. Алғашқы құстардың дене тұрқы 1,8 м-ге дейін жеткен, тістері жақсы жетілген, ұша алмаған. Тіссіз, жақсы ұшатын ихтиорнистер қазіргі құстарға өте жақын болған. Құстардың басқа омыртқалы жануарлардан айырмашылығы – олардың ауада ұша алатындығы. Атап айтқанда, алдыңғы аяғы қанатқа айналған, төс, сан және мойын бұлшық еттері жақсы жетілген, сүйектері жұқа, көбінің іші ауаға толы қуыс болғандықтан және бір-бірімен жіксіз тұтасатындықтан, қаңқасы жеңіл әрі берік. Құстарда тек құйымшақ безі ғана болады (ол су құстарында жақсы жетілген). Жүрегі 4 камералы. Зат алмасу процесінің тез және қарқынды жүруі – олардың ұшуына қажетті энергия бөлінуін және дене температурасының тұрақты әрі жоғары болуын (38 – 41°С) қамтамасыз етеді. Құс қанаты, қауырсыны ұшу, қозғалу құралы ғана емес, денедегі жылылықтың бірқалыпты болуын қамтамасыз етеді және шамадан тыс салқындаудан немесе қызып кетуден сақтайды. Ас қорыту органдары қоректі көп мөлшерде қабылдап, тез қорытуға бейімделген. Ұшу кезінде құстардан көп энергия бөлінетіндіктен, жоғары калориялы қоректі қажет етеді. Тыныс алу жүйесі ұшуға байланысты ерекше өзгеріске ұшыраған. Құстардың ішкі органдары мен бұлшық еттері арасында және тері астында жалпы көлемі өкпеден едәуір үлкен 9 – 10 ауа қапшықтары болады. Олар өкпемен кеңірдек арқылы байланысқан. Сондықтан құстар ұшу кезінде қанатын жайғанда
1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9
2. Жоғарыға көтеріліңіз↑ Биология:Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007. ISBN 9965-34-607-0
3. Қазақстан құстары мен аңдарының биологиясы: оқулық / О. Беркінбай, Б. Есжанов, Б. Ташенов, Г. Құлманова; ҚР Білім және ғылым мин-гі. — Алматы: Жібек жолы
4. Беркінбай Омархан. Орнитология: оқулық. — Алматы: Жібек жолы
        
        Жоспары:
* Құс топтары
1.1 Қыртөссіздер немесе жүгіретін құстар
1.2 Жүзетін құстар (пингвиндер)
1.3 Қыртөсті (ұшатын) ... Ашық ... ... ... ... ... құстар
1.6 Сұңқартәріздестер
1.7 Тауықтәріздестер
1.8 Тырнатәріздестер
* Жапалақтәріздестер
* Торғайтәріздестер
* Пайдаланылған әдебиеттер
Құстар (лат. Aves) - ... ... тип ... бір класы. Құстардың эволюциялық даму сатысы 4 кезеңге бөлінеді:
* ... ... - ... ... ... қырсыз жалпақ төстілер - түйеқұстар, ... ... ... төсті құстар.
Құстар - жылықанды омыртқалы ... ... бар ... ... ... ... ... және ұшуға көмектеседі. Олар артқы екі аяқтарымен жүреді, ал алдыңғң аяқ-қолдары қанаттарға айналған. Құстардың барлығы жұмыртқа ... ... ... ... болғанымен, мықты және ұшуға ыңғайлы болады. Дегенмен ұшпайтын құстар да кездеседі.
Құстар 2 класс тармағына: бір ғана отряды бар ... ... ... және 34 ... ... 9 мыңдай түрі (оның 28 отряды осы кезде де кездеседі) желпуішқұйрықтылар немесе нағыз құстар деп бөлінеді. Құстар ... ... ... ... ... табиғи белдемдерде таралған.
Қазақстанда құстардың 18 отрядқа жататын 489 түрі бар. Оларды мекен ететін орындарына қарай ... ашық ... ... және су ... деп ... ... ... дене тұрқы 1,8 м-ге дейін жеткен, тістері жақсы жетілген, ұша алмаған. Тіссіз, жақсы ұшатын ихтиорнистер қазіргі құстарға өте ... ... ... ... ... ... ... - олардың ауада ұша алатындығы. Атап айтқанда, алдыңғы аяғы қанатқа айналған, төс, сан және ... ... ... ... ... ... жұқа, көбінің іші ауаға толы қуыс болғандықтан және ... ... ... ... ... әрі берік. Құстарда тек құйымшақ безі ғана болады (ол су құстарында жақсы жетілген). ... 4 ... Зат ... ... тез және ... ... - ... ұшуына қажетті энергия бөлінуін және дене температурасының тұрақты әрі жоғары болуын (38 - 41°С) қамтамасыз етеді. Құс ... ... ұшу, ... ... ғана ... ... жылылықтың бірқалыпты болуын қамтамасыз етеді және шамадан тыс салқындаудан немесе қызып кетуден сақтайды. Ас қорыту органдары қоректі көп мөлшерде ... тез ... ... Ұшу ... құстардан көп энергия бөлінетіндіктен, жоғары калориялы қоректі қажет етеді. Тыныс алу ... ... ... ерекше өзгеріске ұшыраған. Құстардың ішкі органдары мен бұлшық еттері ... және тері ... ... көлемі өкпеден едәуір үлкен 9 - 10 ауа қапшықтары болады. Олар өкпемен кеңірдек ... ... ... ... ұшу ... қанатын жайғанда кеуде қуысы кеңейіп, өкпеге енген ауа осы ауа қапшықтарына өтеді. Ал қанатын ... ... ... ... ауа ... ауа өкпе арқылы сыртқа шығады. Құстардың өкпесінде қан оттегімен екі рет (дем алған кезде және дем ... ... де) ... Оны ... ... алу деп ... Бұл тек құстарға ғана тән қасиет. Құстардың жүйке жүйесі жақсы дамыған, миы үлкен, ми сыңарлары, көру ... ... ... ... ... сезім органдарының дамуы әр түрлі. Тез ұшатын үкі, жапалақ, басқа да жыртқыш құстардың көзі ... ... Иіс сезу көп ... ... ал ... есту қабілеттілігі жақсы дамыған. Құстардың көру және есту органдарының жақсы дамуы, олардың алыс және ... ... ... мезгілімен қоныс аударып, түрішілік және түраралық қатынас жасауына әсер етіп, құс ... ... рөл ... Құстар 1-ден 20 - 25-ке дейін жұмыртқа салады. Оны 12 күннен 80 күнге дейін басады. Құстар өсімдіктерді ... ... ... ... ... ... мен ... құртып, олардың табиғаттағы санын реттеуге қатысады. Кейбір түрлері бау-бақшаға, ... ... ... әр түрлі жұқпалы, паразиттік аурулардың қоздырғыштарын таратады.
1868 ж. Вена ... ... ... рет ... қорғау туралы ресми шешім қабылданған. 1922 ж. Құстарды қорғаудың Халықаралық кеңесі құрылды. Халықаралық табиғат қорғау одағының ... ... ... 209 түрі мен 83 түр ... ал ... ... кітабына" 56 түрі енгізілген.
--------------------------------------------------------------------------------
Құс топтары
Құстарды дене құрылысына, тіршілік әрекетіне байланысты 3 ... ... ... ... ... құстар); жүзетін құстар (пингвиндер); қыртөстілер (ұшатын құстар).
--------------------------------------------------------------------------------
Қыртөссіздер немесе жүгіретін құстар
Бұлардың төс сүйегі жалпақ әрі оның қыры болмайды. Олар ұша ... ... ... (ашық алаңқай жерлерде) өте жылдам жүгіреді. Қанат қауырсындары доғалданып келген, аяқтары өте ... ... ... барлық құрлықта кездесетін түйеқұстар жатады. Оларды тіршілік ететін аймақтарын сәйкес жеке отрядтарға топтастырады. Мысалы: ... ... ... америкалық түйеқус (нанду), австралиялық түйеқұстар (эму, казуар) және Жаңа Зеландияда кездесетін қанатсыз түйеқус (киви) деп ... ... ең ... - ... ... ... ... басқа құстардан басты айырмашылығы - аяқтарында екі ғана саусақ болады. Өте ірілерінің салмағы 90 килограмға жетелі. Африка да, өзге де ел дер де ... ... ... ді. Оның ... ... ... ретінде, ал қауырсынын әсемдік үшін пайдаланады. Африкалық түйеқұс Қазақстанда да қолда өсіріле бастады. Түйеқұстардың ішіндегі ең кіші түрі - ... оның ... 2 - 3 ... Ол Жаңа Зеландия аралдарында кездеседі. Оның жұмыртқасы өте ірі (0,5 кг). ... ... де, ұсақ ... де ... - үш ... ... ... дамыған, бірақ ұша алмайды, жылдам жүгіреді. Оның 2 түрі бар (кәдімгі және үзынтұмсықты нанду). Оңтүстік Американың далалы, шөлейтті аймақтарында ... ... да ... ... әрі ... ... ... Салмағы 25 кг. Өсімдік жапырақтарымен, бүршіктерімен және ұсақ бунақденелілермен қоректенеді. Еті, қауырсыны, жұмыртқасы ... ... ... ... ... ... ірі ... Басында мүйізтекті айдары бар. Мойны қауырсынсыз, ашық қызғылт түсті тері, қатпарлы. Салмағы 80-90 кг. Ішкі ... ... ... ... Жаңа ... ... және сол ... ұсақ аралдарда кездеседі. Жұмыртқаны қоразы басады. Еті бағалы болғандықтан, қолда өсіреді.
Эму Австралияның бұталы, құрғақ далалы жерлерінде таралған. Салмағы - 45 - 50 кг. ... ... ... (басады). Көбіне жемістермен қоректенеді. Қолда өсіріледі.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Жүзетін құстар (пингвиндер)
Құстардың ішіндегі ерекше тобы. Олардың алдыңғы аяқтары ескекке айналған. ... ... ... суда ... ... әрі жақсы сүңгиді. Төссүйек қыры жақсы жетілген. Ондағы бұлшықеттер ескек ... ... ... Олар ұша ... қүрлықта теңселіп әрең қозғалады. Аяқтары қысқа әрі тұлғасының артқы жағында орналасқандықтан, денесін тік ұстайды. Пингвиндер ... ... ... ғана ... ... ... жағалауында көптеп кездеседі. Жұп құрып тіршілік етеді әрі жұптарын өмір бойы сақтайды. Көбейер кезде бір жерге ... ... ... ... ... ... ... салады. Ұяда көбіне 1 - 2 жұмыртқа болады. Жұмыртқаны қоразы мен мекиені кезектесіп басады. Көптеген түрлерінің қүрсагында тері қатпарлы ... бар. ... ... ... ... жұмыртқаны жауып түрады. Жұмыртқасын көбіне жаргақты табанының үстіне қойып шайқайды. Үлкен пингвин (императорский пингвин) жұмыртқасын ... ... Ол ... ең ... Биіктігі 110-120 см, салмағы 45 килограмға жетелі. Одан сәл кішілеу түрі - корольдік пингвин (королевский пингвин). Саны өте көп әрі ... ... түрі - ... көз ... ... Адели). Бұлардан басқа алтыншотты, көзілдірікті,галапагостық пингвиндері (галапагоский пингвин) кездеседі. Пингвиндердің кәсіптік мәні жоқ.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Қыртөсті (ұшатын) құстар
Қазіргі кездегі құстардың ең түрі көп ... ... ... ... қыр ... ... да ұзын, сүйірлен келеді. Қаңқа сүйектері жеңіл. Үшатын құстар тіршілік ететін орта ... ... ... ... ... Сулы, батпақты жерлердегі құстар құрылысына тән белгілері - ... ... жүзу ... бар. ... жүзіп, жақсы сүңгиді. Көпшілігінің тұмсықтары жалпақ және тұмсығының ... ... тісі ... ... ... негізінен қоректі сүзіл ұстау қызметін атқарады, оны үйрек, қаз тұмсықтарынан айқын көреміз. ... ... ... су ... ... ... ... - ұсақ су жануарлары. Қаздар, бірқазандар, дегелектер, қоқиқаздар, тырналар - су жағалауы мен батпақты жерлерді мекендейтін ... ... ... ... өсімдіктермен де, жануарлармен де қоректене береді. Орман құстарының денелері көбіне шағын, қанаттары сүйірленіп келеді. Орман құстарына ... ... ... ... торғайлардың көпшілігі жатады. Тоқылдақтар тікелей ағашта өрмелеп ... ... ... ... ... ... ... қысқа, тырнақтары имек. Ағаш діңіне қонып отырғанда екі саусағы алға, екі сау сағы ... ... ... ла ды. ... ... қатты. Ол тірек қызметін атқарады. Үзын, үшкір тілінің көмегімен ағаш қабығының астындағы жәндіктермен қоректенеді. ... ... ... ... ... да ... етеді. Қазақстанда қара, шұбар, кіші тоқылдақ кездеседі. Орман құстары зияндыбунақденелілермен қоректеніп, үлкен пайда келтіреді.
--------------------------------------------------------------------------------
Ашық далалы алқаптардағы ... кең, ... ... ... ... ... түрлерінің аяқтары жақсы жетілген. Сондықтан олар жылдам жүгіре де ... ... ... ... кейде иіліп келген өткір. Бұлар (тазқара, бүркіт, жұртты) - күндізгі ... ... ... тәріздестерге: бөдене, кекілік, ұлар, қырғауыл; дуадақтарға: безгелдек, жорға дуадақжатады. Бұлдырықтар, ... да ... ашық ... ... ... Құстардың тіршілігінде жыл маусымдарының алмасуының да ерекше ... зор. ... ... құстар тіршілігінде елеулі өзгерістер (көбею, жылыстау, т.б.) байқалады. Құстарды жыл құстары, көшпелі құстар жөне қыстай шығатын құстар (отырықшы құстар) деп үш ... ... ... ... ... ... салу ... анықтайды. Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі (Жамбыл облысы, Жуалы ауданында) Шақпақтас асуында ... ... салу ... ... ... Жыл ... ... оңтүстіктегі жылы аймақтарға жылыстап, көктемде елімізге қайтадан оралады. Жұп құрып, ұя ... ... ... өргізіл, көбейеді. Көктемнің алғашқы айында жауған соңғы қарлы құс қанатының ызғары деп есептейді. Жылы жақтан ең алғаш қараторғайлар, ... ... ... ... ... үкі, ... ... құстар және т.б.) күзде, қыста ауа райының қолайсыздығынан солтүстіктен оңтүстікке жылыстайды.
--------------------------------------------------------------------------------
Қыстай шығатын құстар
Қыстай шығатын құстар жыл бойы бір ... ... ... ... ... жылыстамайды. Ондай құстарга қарғалар, торғайлар, сауысқандар, шымшықтар жатады. Құстарға қыста қолдан қорек беріп ... ... ... ... ... ... (1996) ІІ отрядқа жататын 56 құс түрлері тіркелген. Қызғылт және бұйра ... ... ... ... Алакөл, Зайсан, Марқакөл суларында кездеседі. Қара дегелең сары және кіші құтан, қалбағай, қарабай кеңінен таралған. Ақ дегелек (жыл құсы) ... ... ... ғана ... Қазақстан, Жамбыл облыстарында) таралған. Қазақстанда сирек кездесетін ... бірі - ... ( деп те ... ... ... ... ... Тұмсығы имек болады. Топтанып тіршілік етеді. Каспий жағалауында, Шалқар теңізінде, Теңіз көлдерінде кездеседі. Қорғалжын қорығын деп атайды. Ол дүниежүзілік мәні бар ... ... ... ... қаз, қу тір жық қаз, ... және кіші аққу, мәрмәр, шүрегей үйректер де Қызыл кітапқа тіркелген. Бүлардың ішінде халық аққуды ерекше киелі құс санайды. Ол ... ... ... күйлер кеңінен таралған. Аққу пәктіктің, сүлулықтың, адалдықтың белгісі деп есептеледі. Оның қоразы -- , ... -- деп ... - ... ... ... ... кезқұйрық, аққұйрықты су бүркіттер, сақалтай, жұртшы, құмай, ақсұңқар, ителгі, бидайық, ... желе т.б. Бұл ... ... ерекше қадірлеп, қыран құстар деп те атайды. Жыртқыш құстардың тұмсықтары, аяқтарындағы тырнақтары өткір, қорегін бүріл ұстауға бейімделген. ... ... ... - , ... - , ... - деп ... . ... халқының ежелден келе жатқан дәстүрлі өнерінің бірі - саятшылық. Қыран құстарды қолға ... ... оны ... салу адамды табиғатпен етене жақындастыра түседі. Халық бүркітті жеті қазынаның бірі деп ерекше қастерлейді. Аспан түстес көгілдір туымыздағы бүркіт бейнесінің ... да ... мән бар. ... өнер - ... ... тарихи әрі дәстүрлі ескерткіштерінің бірі. Оның танымдық та, тәрбиелік те мәні зор. Этнограф ғалым ... ... ... ... ... ... 2 000-ға жуық сөз бар ... атап көрсетті. Соңғы жылдары елімізде саятшылық өнерді жандандыру саласында ізгі шаралар ... ... ... ... ... ... Нұра ... ашылды. Мұндай маңызды бастамалар басқа облыстарда да қолға алынып, саятшылық өнерге ерекше көңіл ... ... ... ... биік ... ... ... деген мәтел ұлардың таулы өңірле таралғанын аңғартады. Ұлар да киелі құс, олар шағын топ құрып тіршілік етеді. Еті де ... ... ... ... ... әрі доғалданып келеді. Тырнақтары да доғал, жіліншігінің артқы жағында мүйізді өскіні бар. Оны ... деп ... ... ... ... ақ, сұр, ... тырна сулы, батпақты жерлерде таралған. Дуадақ - ірі құс, оның салмағы кейде 16 ... ... Оны ... немесе деп те атайды. Ертеде далалы өңірле көптеп ауланған.
Тарғақ, орақтұмсық және реликті шағалалар ... ... ... ... кітап тізімін де бар. Реликті тазала ҚазақстандаАлакөл көлінде ғана таралған. Қорғау ... ... ... (1998) ... тек үкі ғана Қызыл кітапқа тіркелген. Халқымызда үкі - ерекше құрметке бөлектен құс. Қолда ұстап, қауырсынын (үкісін) қадірлеп, бас ... ... ... бесікке іліп қою дәстүрі бар.
--------------------------------------------------------------------------------
Торғайтәріздестер
Торғайтәріздестердің түрлері көп және кеңінен таралған. Қазақстанда жорға торғай, көкқұс, үлкен қаралай сирек кездеседі. ... ... ... ... ... ... ... ағаштарының арасында (Іле, Балқаш өңірінде), жер бетінде жылдам ... деп ... ... ... құстар қорықтарда, қорықшаларда арнайы қорғауға алынған.
Құстарды топқа бөлудің әр түрлі жолдары бар. Дене ... ... ... ... ... жүзгіш құстар, қыртөстілер деп бөлінеді. Ал тіршілік орта жағдайларын ... ... ... да ... ... мынадай топтар бар: сулы, батпақты жерлердің құстары, орман құстары, ашық далалы алқаптардағы құстар, жыл құстары, көшпелі құстар, қыстал шығатын құстар. ... ... ... жыл бойы бір ... өмір ... ешқайда орын ауыстырмайды, яғни жылыстамайды. Қазіргі заманда тіршілік ... ... түрі 35-40 ... ... Зоолог ғалымдардың пайымдауы бойынша құстар бұдан 180 млн жыл бұрын пайда болды деп есептеледі. Бірқазан құсында кейде ... ... ауру түрі де ... Оны және де ... ... қалу үшін құс ... ... операция жасайды. Ал кейде оны емдеу үшін мақта пайдаланылады. ол үшін мақтаны оның тағамына қосып беру керек. Бұл әдісті тек құс ... ... мен құс ... ғана ... асырады. алайда оны жай үй шаруашылығында қолдану өте ... ... : ... ... / Бас редактор Ә. Нысанбаев - Алматы Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9
* Жоғарыға ... ... ... ... мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007. ISBN ... ... ... мен ... биологиясы: оқулық / О. Беркінбай, Б. Есжанов, Б. ... Г. ... ҚР ... және ... ... -- ... ... жолы
* Беркінбай Омархан. Орнитология: оқулық. -- Алматы: Жібек жолы

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Құс топтары. Қыртөсті құстар38 бет
1941-1945 жылдардағы ұлы отан соғысы жайлы15 бет
Еңбекке бағаның қалыптасуы6 бет
Орман және түз құстары. Бұлдырық және оның биологиясы. Бөдене және оның биологиясы6 бет
Оңтүстік-Шығыс Азия7 бет
Тұздар6 бет
Қазақстан Республикасының экономикасының тарихы13 бет
Қазақстан экономикасының тарихы30 бет
Қайта өрлеу мен реформация дәуіріндегі саяси-құқыктык ілімдер7 бет
Құстар класы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь