Тіл және этникалық бірлік

ЖОСПАР:
І. КІРІСПЕ
1.1. Тіл және этникалық бірлік туралы түсінік.
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Қоғамның этникалық бірлігі
2.2. Этникалық бірліктің түрлері және олардың ерекшелігі.
2.3 Тілдің этноста алатын рөлі.
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
ІҮ. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
“Этника” деген ұғым “этнос” деген ұғымнан, терминнен шыққан. “Этнос” грек сөзінен алынған, оның мағынасы ру, тайпа, халық дегендерді білдіреді. Этнос адамдарды тарихи – этникалық тұрақты бірлігі. Бұл термин “халық” деген ұғымға өте жақын. Бұл жерде “метаэтнос”, “субэтнос” деген терминдер шығады. Метаэтнос (немесе үлкен этникалық бірлік) – бұл халықтардың ең үлкен топ бірлігі. Мұнда мәдени және өзіндік сананың ортақ белгілері болады. Мысалы, славян немесе түрік халықтары- ортақ жақтары көп. Субэтнос немесе субэтникалық топ – бұл халықтың территориясынан бөлініп шыққан ерекше бөлігі.Этника немесе этникалық қауымдастық – белгілі бір халықтың өзіндік ерекшеліктеріне тән құрамы.Бұл табиғи – тарихи қалыптасқан адамдардың қажетті, тұрақты бірлігі, Бұлардың белгілі бір территорияда орналасқан, мәдениетте өздерінің бірлігі, бірін-бірі түсіну т.б. белгілері болады.Адам қоғамдық әлеіметтік организм ретінде өзінің ілеуметтік – этникалық дамуында алуан түрлі байланыс, қатынастардың бірнеше кезеңдерінен өтеді. Сөйтіп негізінде рудан тайпаға, тайпадан халыққа, халықтан ұлтқа өту процессі болған. Жеке адамның белгілі бір тарихи қауымдастықта болуы, оның өзін-өзі білуі, тануы, түсінуі, ұғынуы -әлеуметтік объективтік қажеттілік, ал, бұл қажеттілік алуан түрлі адам топтарының өмір сүру жағдайына, тұрмысына, қызметіне, санына, мүдде-мұқтажына, талап, тілегіне, т.б. белгілі бір деңгейде әсер етеді.
Бұл қауымдастықтардың өдеріне тән шығу және даму белгілері мен ерекшеліктері болады. Бұл еі алдымен, олардың бір белгілі территориясынан- қауымдастықтың қалыптасуының бесігінен-мәдениетінен, басқа топтардың айырмашылығын түсінуден, т.б. көрінеді. Бұл объективтік өқажеттілік адамның өмір сүруіне тікелей әсер етеді.
Әлеуметтік-этникалық қауымдастықтың біршама дербес дами отырып, қоғамда алуан түрлі қызмет атқарады. Ол, еі алдымен, адамдардың бір-бірімен қатынасуын, материаолдық игілікті бірігіп өндіруін қамтамас етеді, соның нәтижесінде өзінің дамуын жүзеге асырады. Халықтың мұң-мұқтажын, талап-тілегін, ұсыныс, сұраныстарын, т.б. қанағаттандырып отырады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Бромлей Ю.В. Очерки теории этноса. М., 1983
2. Хотинец В.Ю. Формирование этнического самосознание студентов в процессе обучения в вузе. Вопросы психологии. 1998 - №3.
3. Фан Тхи Ким Нган. Социальное восприятие в условиях межэтнического общения. Дисс., М., 1990
4. Солдатова Г.У. Психология межэтнической напряженности. М., 1998
5. Стефаненко Т.Г. и др. Методы этнопсихологического исследования. М., 1993
6. Шпет Г.Г. Введение в этнопсихологию Спб. 1996
7. Исаев С. Қазақ әдеби тілінің тарихы. Алматы, 1996, 65-6
8. Сауранбаев Н. Қазақ тілі. Алматы, 1944
        
        ЖОСПАР:
І. КІРІСПЕ
1.1. Тіл және этникалық бірлік туралы түсінік.
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Қоғамның этникалық бірлігі
2.2. Этникалық бірліктің ... және ... ... ... ... ... ... ҚОРЫТЫНДЫ
ІҮ. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
“Этника” деген ұғым “этнос” деген ... ... ... ... ... ... оның мағынасы ру, тайпа, халық дегендерді білдіреді.
Этнос адамдарды тарихи – ... ... ... Бұл ... “халық”
деген ұғымға өте жақын. Бұл жерде “метаэтнос”, “субэтнос” деген терминдер
шығады. Метаэтнос (немесе үлкен этникалық ... – бұл ... ... топ ... Мұнда мәдени және өзіндік сананың ортақ белгілері
болады. Мысалы, славян ... ... ... ... ... көп. ... субэтникалық топ – бұл халықтың территориясынан ... ... ... ... этникалық қауымдастық – белгілі бір халықтың
өзіндік ерекшеліктеріне тән ... ...... қалыптасқан
адамдардың қажетті, тұрақты бірлігі, Бұлардың белгілі бір территорияда
орналасқан, ... ... ... ... ... т.б. ... ... әлеіметтік организм ретінде өзінің ілеуметтік –
этникалық дамуында алуан түрлі ... ... ... ... ... ... ... тайпаға, тайпадан халыққа, халықтан ұлтқа өту
процессі болған. Жеке адамның белгілі бір тарихи қауымдастықта болуы, ... ... ... ... ұғынуы -әлеуметтік объективтік қажеттілік,
ал, бұл қажеттілік алуан түрлі адам топтарының өмір сүру ... ... ... ... талап, тілегіне, т.б.
белгілі бір деңгейде әсер ... ... ... тән шығу және даму ... ... ... Бұл еі алдымен, олардың бір белгілі территориясынан-
қауымдастықтың қалыптасуының бесігінен-мәдениетінен, ... ... ... т.б. ... Бұл ... ... ... сүруіне тікелей әсер етеді.
Әлеуметтік-этникалық қауымдастықтың біршама дербес дами отырып, қоғамда
алуан ... ... ... Ол, еі ... адамдардың бір-бірімен
қатынасуын, материаолдық игілікті бірігіп өндіруін қамтамас етеді, соның
нәтижесінде өзінің дамуын ... ... ... ... ... ұсыныс, сұраныстарын, т.б. қанағаттандырып ... ... ... ... ... бола ... ру, тайпа, халық, ұлт
әлеуметтік-этникалық жағынан ілгерілеп даму ... ... ... әр түрлі қауымдық топтар негізінде ... ... ... ... ... шығу тегі ... ... халықтар
тарихының бастамасы. Ол үнемі даму ... ... ... оған ... ... қосылып, онымен біте қайнасып, араласып кетсе, енді бірде
оның кейбір топтар бөлініп те жатады. ... ... ... ... ... ... бірігіп, біте қайнасып, араласу процессінің
нәтижесінде қазақ ... ... ... процесінің негізгі екі түрі
болады: бірі- жергілікті бірнеше көне тайпалық топтардың биологиялық жолмен
жаппай айналасуы арқылы ... ... жаңа ... ... ... ... ... халықтар өкілдерінің тікелей ықпалының нәтижесінде
болатын қалыптасу. Бір сөзбен айтқанда, ... ... ... ... ... процесс.Қазіргі адамзат түрі- белгілі бір биологиялық
түр. Ол белгілі әлеуметтік заңдылықтар арқылы дами ... ... ... ... ... ... ... ішінде мемлекет, тап, отбасы,
т.б. бар. Бұлардың ішінде этностар ерекше орын алады. Біріккен ... ... ... жер бетінде 3 мыңнан астам ... ... 220 ... ... ... мәңгілік өмір
сүре бермейді, олар туады, дамиды, ... ... ... ... ... деп ... Этногенездің негізін бұрынғы Кеңес ғалымы
Лев Николаевич Гумилев қалады. Астанадағы Еуроазия университеті осы кісінің
атымен аталады. Бұл ... ... ... геобиохимия және системология
ғылымдарын тарихи географи мен біріктіріп өсты. Сөйтіп ол ... ... ... және ... ... ... анықтап, биосфераның
бір бөлігі, оның туындысы ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі ретінде дәлелденді.
Этникалық қауымдастықты білдіретін ұғым ... ... ... ... бір ... бірігуінің табиғи тірегі ретінде территория
орталығы мен ... тіл ... ... ... ... жақындығы этникалық
қауымдастықтың қалыптасуының негізгі шарты, факторлары болып ... ... ... да бола ... ... ... құрлығының бір қатар
ұлттарының бір тұтас болып қалыптасуына этникалық қауымдастықтың әр ... ... ... ... орталығына” шаруашылық, мәдени, ... ... ... қол жетті, яғни мұның өзі ... ... ... бұл ... барысында әр түрлі әлеуметтік-экономикалық факторлардың ... ... ... ... ... және ... мәдениеттің,
тұрмыстық, таптық, психологиялық сипаттамаларының этникалық ... ... ... ... ... ... сана-сезім пайда болады,
мұндабелгілі біір этникалық қауымдастыққа енетін адамдардың тегімен тарихи
тағдырларының ортақтығы туралы ұғымдар басым рөл ... ... ... тіл сияқты бұл элементтер этникалық ... ... ... ... ... діни ... пен нәсілдік, жақындық этникалық
қауымдастықтың қалыптасуына ... етіп ... ... қауымдастық
белгілі бір тілді, мәдениетті, дәстүр-салттарды, этникалық бағдарладры т.б.
жаңа ұрпаққа сіңіру арқылы ... өрге ... ... ... ... ... өмір сүру үшін ... қауымдастық өз алдына әлеуметтік-
территориялық ұйым құруға (мысалы, топтық ... ... ... ... ұлт этникалық қауымдастықтың тарихи типтері болып
есептеледі. Сондай-ақ, белгілі бір жерде (яғни ... ... ... бар ... ... қауымдастықтар және территориялық
жағынан бөлек-бөлек (әр жерде тұратын) этникалық қауымдастықтар болады.
“Этникалық қауымдастық” ... ... ... халықты, яғни этно-
лингивистикалық топтарды атау үшін қолданылады. ... ... ... ... т.б. ... тілдес халықтар моңғол типтес этникалық топқа
енеді. Сондай-ақ, бір ... ... ... ... ... де “этникалық қауымдастық” термині қолданылады. ... ... ... жүздер (ұлы жүз, орта жүз, кіші жүз) және алуан ... ... ... ... ... ... ... т.б.) бар. Бұлар көрсетілген
жағдайда “этнос” деп аталады. Сонымен, жалпы ... ... ... тұрақты топтары. Ол ру, тайпа, халық, ұлт ... ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы түрі- ұлт. Ұлт адамдардың
материалдық тұрмыс жағдайларының, терииториясы мен экономикалық ... мен ... ... ... кейбір этникалық
ерекшеліктірінің ортақ болуы негізінде қалыптасты.Қауымдастықтың түрлері.
Жоғарыда көрсетілгендей, адам ... ... ... ... ... ... ... Алғашқы қауымдық құрылысқа ру мен тайпа тән болса,
құлдық қоғам мен феодализм заманындағы ... ... ... ... ... ... процесі феодализмнің күйреп, капитализмнің даму кезеңімен
тығыз байланысты. Бұл ұлттардың негізгі факторлары ... Бұл ... ... Өз ... заң ... ... әскери және салық жүйесі
бар, тіпті ақша белгісі де бөлек ... ... ... мен хандықтарға,
“жерлерге” бөлініп, бытырап ... ... ... ... ... ... қауымға айналуы мүмкін емес еді. Теки капиталистік экономиканың
жан-жақты тереі дамуы, сауданың ... ... ... ... түгел қамтуы нәтижесінде ғана жалпы ұлттың экономикалық және
саяси орталықтың ... ... ... ... жол ... осы факторлардың арқасында ғана үздіксіз жауласудан басқа қатынастары
болмаған бытыранқы “елдердің” бастары қосылып ... ... ... ... ... ... Ұлттардың этника құрамдары бірдей емес.
Олардың біреулері бірнеше ... мен ... және ... ... ... көптеген тайпалардың “қысылып” бірігуі
нәтижесінде пайда болған бір ғана ... ... ... ... ... ұлты ... қоныс аударған әр түрлә ұлттар мен
ұлыстардан құрылды, ... ... та ... ... қаны ... Француз ұлты галлдардың, германдықтардың, нормандықтардың, т.б.
қосылуының нәтижесінде қалыптасты. Қазақ ұлты көп ... бойы ... ... және ... ... тайпалардың өзара тұтасуы
негізінде қалыптасқан халық. Ұлттың халықтан ... ... ... Ең алдымен, ол – капиталистік қоғам туындысы. Оның қалыптасу процесі
буржуазияның басшылығымен ... Бұл ... ... буржуазия табының
ұсақ топтарының бастары қосылып, бір тұтас ұлттық буржуазияға айналды. Дәл
осы тәрізді жұмысшылардың толып ... ... ... ... ... ... бір жағынан, халықтың өз алдына жеке, дербес өмір ... - ... ... ... құрылуының нәтижесінде ұлттық
мемлекеті бәріне ортақ бір тұтас бір қауым болып қалыптасты.
Екінші жағынан, әр ұлттың өз ішіндегі негізгі ... яғни ... ... ара ... ... ... ... шиеленісе
түсті. Бұл екі ұғымды бір-бірімен шатастыруға ... Тап ... ... тап ... ашылуы, ұлт тұтастығына ... ... ... ұлт тілі ... жағынан жетілен,
тұрақталған тілболып есептеледі. Себебі, ол ұлт ... ... ... ... ... дами ... толығынан әдеби тілге айналады. Тайпалық
диалектілері (өзгешеліктері- А.И.) мен ұлт ... ... ... оғаш ... ... ... – А.И.) бірте-
бірте арылып, бірыңғай берік грамматикалық құрлысы бар, шын мәнінде ... тіл ... ... Ұлт тілі ... ... ... ... да нығая түседі. Көпшілікке мәлім ұлттық санадағы халық мәдениеті
мен оның әлеуметтік психорлогиясындағы тайпалық , көнеден ауысып,сақталып
келген ... ... ... ... ырғағындағы, үй
тұрмысындағы, әдет-ғұрып пенмінез-құлықтаағы бірлі-жарым ерекшеліктер) не
тозығы жетіп жоғалтып кетеді, не жаңа ... ескі ... ... ... бұзып шығады,кең қріс алып, жалпы ұлттың ... және ... ... ... сипат - әу баста әр ... ... ... ... рух ... Ол ... ұзақ уақыт бойы қоғамдық –
экономикалық, географиялық және ... ... мен ... дамуы жолы
ерекшеліктерінің адам санасында, психологиясында қалдырған әсер ізі. Бұл
ерекшеліктердің әсер ізі тек бір ... ғана ... ... ... ... ... кейбіреулері белгілі тарихи жағдайларда ерекше бір
мәнерлі ... ... ... әрі ... әрі ... ... ... әртүрлі компоненттерінің өзгеруі (рухани және материалдық
мәдениеттің жеке элементтері, тіл, әлеуметтік құрылымдар, сана және т.б.),
тарихи даму ... ... ... ... ие болған. Этникалық
қоғамның өзгеруі немесе этникалық процестер ... ... және ... ... ... жүріп бір-бірімен тығыз байланысты
болады. Бұл өзгерістерді тудыратын процестер этникалық қауымдастықтың
жақтарына әсер етуі әр ... ... ... құрлыстан қазіргі кезеңге
дейінгі қоғамдық тарихи формацияның ... ... ... ... ең ... әлеуметтік-экономикалық процестерді бөліп алуымыз қажет. 
Мәнді өзгерістерге алып ... ... ... ... атайды. Оның эволюциялық және ... ... ... ... этностың негізгі элементерінің, ең алдымен тіл
мен мәдениеттің ... ... ... ... ... ... тиесілікті алмастыруға алып келетін өзгерістерді қамтиды,
оның ... ... ... өзіндік сананың алмасуы болып табылады.
Қорытынды.
Қорыта айтқанда, қандай этнос болсын – ол ... ... ... ... ... мынадай тіл, дін, халықтың өнер, ауызша
шығармашылық, әдет-ғұрып, салт-дәстүр, ... ... және ... ... ... Мәдениеттің осы аталған барлық компоненттер
әрбір халықта әртүрлі өзіндік мінездік қырларға ие – ... ... ... беріле отырып, этникалық мәдениетті құрайды .
                   Өз халқымыздың өкілі ретінде біздің әрбіріміз, - ... ... ... ... ... тасушы болып табыламыз. Олар
әрине ... ... ... жол арқала берілмейді. Біз олардың көп
бөлігін  балалық шағымызда, ата-аналарымыздан, басқа үлкен адамдардан және
қатарларымыздан ... ... ... ... ғана тән ерекшеліктерді
дамытуға жағдай жасайды. Адамның ... да бір ... ... оның туу,
шығу тегі жағдайымен (анықталады) және тәрбие беру мен ... ... ... беру ... етеді. Әр халыққа тән барлық әдеттер
мен әдет-ғұрыптар, ... ... ... ... ... әрбір қоғамдастық үшін, адамның тұлға болып қалыптасуы,
этникалық мәдениеттен, ... ... тыс ... ... оның ... тек қана өз халқының лайықты өкілдері болып
жетілуі маңызды. Жеке адамның қалыптасуына мәдени-психологиялық ... ... ... ... бейнені белсенді игерумен байланысты. Г.
Шпеттің пікірі брйынша жеке-дара адамның ұлттық құндылыққа, тарихқа, ... ... ... биологиялық тұқым қуалаушылықпен өлшенбейді, ал осы
тарихтың ... ... ... құндылыққа саналы түрдегі қарым-
қатынастың дәрежесімен ... ... ... ... бір ... ... тарихи тәжірибесінде шоғырланады, немесе осы тәжірибені
меңгеру индивидтің әлеуметтену процесіндегі маңызды мазмұны болып табылады.
Өзінің ... ... жеке ... ... орта арқылы, әсіресе отбасы мен
мектебі арқылы ... ... ... ... ... Солай етіп, индивидтің рухани дамуы көбінесе ... екі ... ... оның элементтері көбіне адамның
рухани мәнін, жан-дүние өмірінің бағыттылығын тұлға ретінде анықтайды.
  Этникалық бірдейліктің ... көзі ... ... ... ... қысымдармен және қудалаулармен түсініледі. Сонымен,
этникалық бірдейлікті этникааралық қатынастар салдары ретінде ... біз ... ... этнос – бұл, ең алдымен, әлеуметтік
келіспеушілікке ие табиғи құбылыс. ... ... ... ... негізделеді.
Әрбір халықтың өз салт-дәстүрі, әдет-ғұрыптары, мәдениеті, саяси және
мемлекеттік ... бар. ... ... ... ... ... процесіне әсер етеді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.     Бромлей Ю.В. Очерки теории этноса. М., 1983
2.     Хотинец В.Ю. Формирование этнического самосознание ... ... ... в ... ... ... 1998 - ... Тхи Ким Нган. Социальное восприятие в ... ... ... М., ... Г.У. ... ... напряженности. М., 1998
5.     Стефаненко Т.Г. и др. Методы этнопсихологического исследования.
М., 1993
6.     Шпет Г.Г. Введение в ... Спб. ... ... С. ... ... ... тарихы. Алматы, 1996, 65-6
8. Сауранбаев Н. Қазақ тілі. Алматы, 1944
 

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мәдени даму мен теориялар14 бет
Хандық дәуір әдебиетінің құрылуы қарсаңындағы қоғамдық - әлеуметтік, саяси жағдай4 бет
Қазақ тіліндегі көнерген аталымдардың метафоралануы9 бет
Қазақстан 1941-1945ж Ұлы-отан соғысы9 бет
Қыпшақ дәуіріндегі Қазақстан7 бет
Б.з.д. VIII ғ. және б.з. Х ғ. аралығындағы сақ, усунь, кангюй бірлестіктерінің этникалық тарихын ежелгі нарративтік деректер мен кейінгі жаңа зерттеулер негізінде жүйелілікпен негіздеп, аталмыш халықтардың этногенезін анықтау68 бет
Ежелгі үйсіндердің әлеуметтік экономикалық қатынастар22 бет
Италия11 бет
Көне Түркі дәуіріндегі Қазақстан12 бет
ХV-XVI ғасырлардағы қырғыз-қазақ халықтарының арасындағы саяси және этникалық байланыстар7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь