Кайнозой эрасы

МАЗМҰНЫ

І. КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2.1. Кайнозой эрасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2.2. Кайназойдағы тiршiлiктiң дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
2.3. Палеоген дәуірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
2.4. Неоген дәуірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.5. Четвертик дәуірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
Кайнозой эрасы (грек. kaіnos – жаңа, zoе – өмір) – Жердің геологиялық дамуының соңғы 65 млн. жылын қамтитын уақыт мерзімі және соған сәйкес келетін тау жыныстарының қабаты.
Кайнозой эрасы төменнен жоғары қарай палеоген, неоген және төрттік кезеңдеріне бөлінеді (кестені қ.). Кайнозой эрасында құрлықтар, олардың жер бедері осы күнгі қалыпқа келді.
Палеоген кезеңінде тектоник, белсенділік артқан.
Оның басты себебі – оңтүстіктен ығысқан микроконтиненттердің (қазіргі Иран, Ауғанстан, Үндістан аумағы) Еуразия құрлығымен соқтығысуы. Мұхиттардың нобайы қазіргіге жуықтап, деңгейі палеогеннің аяғында күрт төмендеген (қазіргіден 400 м шамасында төмен болған). Ол тек миоценнің ортасында ғана қазіргі деңгейге жеткен.
Палеоцен мен эоцен дәуірлерінде Гренландия Еуразиядан бөлініп, су асты жотасы бойымен бір-бірінен алшақтаған.
Құрлықтардың барлығында терең регрессиялар байқалған. Теңіз Шығасыр Еуропаның оңтүстігінде (Қара теңіз алабы), Кавказ алды аумағында және олардың шығысында, Каспий сырты (Тұран) аудандарында сақталған. Ежелгі теңіз алаптарының жүйесі – Тетис біртұтас мұхит алабы ретінде өмір сүруін тоқтатып, Атлант және Үнді мұхиттарымен жалғасқан Жерорта т. (Ион, Левантия) және шығыс пен Солтүстік жағындағы Паратетис алаптарына бөлініп кетті.
Паратетис батысында – Альпі, Карпатжәне Динар тауларының етегінен басталып, шығысында – Каспий мен Аралға дейін созылған.
Эоценнің соңы мен олигоцен дәуірінде Жердің құрылымдық сұлбасы, құрлықтардың нобайы мен мұхиттардағы орт. жоталардың орналасуы қазіргі түрге жақын келген.
Миоценде Альпі – Гималай тау белдеуінің қалыптасуы жалғасып, олардың көптеген шыңдары 7 мың м-ге дейін, ал ең биік деңгейлерге төрттік кезеңде жетті. Миоценнің соңында Үлкен және Кіші Кавказ тау жүйелері, Батыс Сібір тақтасы мен Торғай ойысы пайда болды. Қарқынды көтерілімдер Тянь-Шаньда, Қазақстанның шығысында,
Алтай – Саян алқабында, Байкал алды және Байкалдың Оңтүстік мен солтүстігінде, Становой жотасы мен Охотск массивтерінде орын алды. Жер бетіндегі күрделі өзгерістер климаттың өзгеруіне әкелді.
1. Абдулин А. А. Геология и минеральные ресурсы Казахстана. Алматы, Ғылым, 1994.
2. Аманниязов К. Н. Палеогеография и полезные ископаемые Средней Азии. Ашхабад, 1989.
3. Аманниязов К. Н., Амурский Г. И. и др. Геологические предпосылки нефтегазоносности Туранской плиты и юго-западного Гиссара. Ашхабад, 1991.
4. Аманниязов К. Н., Крымгольц Г. Я., и др. Полевой атлас руководящих ископаемых Западной Туркмении. Ленинград, 1968.
5. Аманниязов К. Н. и др. Атлас Палеогеографий СССР, т. IV, Юра Туркменистана. Москва, 1968.
6. Гаврилов В. П. Историческая и региональная геология, Москва, Недра, 1979.
7. Горшков Г. П., Якушева А. Ф. Общая геология. Учебник, Москва, МГУ, 1981.
8. Есенов Ш., Кунаев Д., Мухамеджанов С. Недра Казахстана. Алма-Ата, 1968.
9. Еремин А. В. Геология. Москва, 1971.
10. Қазақ Совет энциклопедиясы. Алматы, 1-12 т.т.
11. Қазақстан мұнай газ энциклопедиясы. Лондон — Алматы, 2000.
12. Мильничук В. С., Арабаджи М. С. Общая геология. Москва, 1979
13. Нурсултанов Г. М., Абайұлданов Қ. Н. Мұнай және газды өндіріп, өндеу. Алматы, 2000.
14. Сейітов Н. Геология негіздері. Алматы, 2000.
15. Тұяқбаев Н., Арыстанов К., Әбішев Б. Жалпы геоло¬гия курсы. Алматы, 1995.
        
        МАЗМҰНЫ 
І. КІРІСПЕ ...................................................................................................3
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ.....................................................................................5
2.1. Кайнозой эрасы .....................................................................................5
2.2. ... ... ... Палеоген дәуірі.....................................................................................10
2.4. Неоген дәуірі.........................................................................................14
2.5. Четвертик дәуірі...................................................................................19
ҚОРЫТЫНДЫ..........................................................................................24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.....................................25
І. КІРІСПЕ
Кайнозой эрасы (грек. kaіnos - ... zoе - ... - ... ... дамуының соңғы 65 млн. жылын қамтитын уақыт мерзімі және соған сәйкес келетін тау жыныстарының қабаты. ... ... ... ... қарай палеоген, неоген және төрттік кезеңдеріне бөлінеді (кестені қ.). Кайнозой эрасында құрлықтар, олардың жер бедері осы күнгі ... ... ... кезеңінде тектоник, белсенділік артқан.
Оның басты себебі - оңтүстіктен ығысқан микроконтиненттердің (қазіргі Иран, ... ... ... Еуразия құрлығымен соқтығысуы. Мұхиттардың нобайы қазіргіге жуықтап, деңгейі ... ... күрт ... ... 400 м ... төмен болған). Ол тек миоценнің ортасында ғана қазіргі ... ... мен ... дәуірлерінде Гренландия Еуразиядан бөлініп, су асты жотасы бойымен бір-бірінен алшақтаған.
Құрлықтардың барлығында терең регрессиялар байқалған. Теңіз Шығасыр ... ... ... ... алабы), Кавказ алды аумағында және олардың шығысында, Каспий сырты (Тұран) ... ... ... ... алаптарының жүйесі - Тетис біртұтас ... ... ... өмір ... ... ... және Үнді мұхиттарымен жалғасқан Жерорта т. (Ион, Левантия) және шығыс пен Солтүстік жағындағы Паратетис алаптарына бөлініп кетті.
Паратетис батысында - ... ... ... ... етегінен басталып, шығысында - Каспий мен Аралға дейін созылған.
Эоценнің соңы мен олигоцен дәуірінде Жердің құрылымдық сұлбасы, ... ... мен ... орт. жоталардың орналасуы қазіргі түрге жақын келген.
Миоценде Альпі - ... тау ... ... ... олардың көптеген шыңдары 7 мың м-ге дейін, ал ең биік ... ... ... ... ... ... ... және Кіші Кавказ тау жүйелері, Батыс Сібір тақтасы мен Торғай ойысы пайда болды. Қарқынды көтерілімдер ... ... ... ... - Саян ... ... алды және ... Оңтүстік мен солтүстігінде, Становой жотасы мен Охотск массивтерінде орын алды. Жер бетіндегі күрделі ... ... ... ...
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Кайнозой эрасы
Кайнозой (кайно -- ... ... тау ... ... ... аймақтарында кең таралған. Тау жыныстарының құрамы негізінде: саз балшық, құмтас, қайыр, шағыл тас жыныстарынан құралған. ... аз ... ... ... эрасының теңіз шөгінділері батыс аймақтарда кездеседі. Шығыс, Оңтүстік, таулы аймақтарында континентал тау жыныстары кең ... ... ... флора қалдықтарының сирек кездесуі себепті континентал қатпарлардың стратиграфиясын анықтау өте ... ... ... ... ... ... Филлипс 1841 ж. ұсынған. Кайнозой эрасы палеоген, неоген, четвертик (төрттік, антропоген) дәуірлеріне бөлінеді.
Кен ... ... өте ірі ... және ... ... ... Африкада, Латын Америкасында, Жерорта т-ндегі бірқатар аудандарда, Оңтүстік Орал, Солтүстік Қазақстан платформаларында, Төм. Ангар мен Батыс Байкал), ең ірі ... ... ... ... Африка), бірқатар оолитті темір (Солтүстік Америка, Батыс Сібірдің ... мен ... ... ең ірі ... ... ... Орталық Азия, Венесуэла) кен орындары кендері түзілген. Кайнозой эрасының түзілімдерінде барлық көмір қорының 15%-і шоғырланған. Оның ішінде таскөмір ... ... ... ... ... ... көмір кен орындары - Германияда (Рейн алабы), АҚШ-та (Солтүстік Дакота) және Украинада; сынап кен орындары ... ... ... және ... мыс және ... кен орындары АҚШ, Чили, Боливия мен Перуде шоғырланған. Неоген ... ... мен ... ... ... ... бірі ... Алып мұнай-газ кен орындары Иран - Месопотамия мен Кордильер - Анд аймағында: Иран, ... Сауд ... ... ... ... ... шығанағында орналасқан. Ал Еуразияда мұнай мен газ кен орындары Кавказда, Каспий ойпатында, Батыс Түрікменстанда, ... және ... ... ... ... ірі ... (Анд), алтын, күміс, мыс кен орындары байланысты. Неоген кезеңінде калий және ас ... ... ... құрылыстық таужыныстары түзілген. Төрттік түзілімдермен әр түрлі кенқайраңдар, шөгінді ... ... кен ... жер асты сулары мен мұздықтар байланысты. Дүниежүз. мұхиттың терең сулы алқаптарында темір-марганецті және мыс-ванадийлі тасберіштер (конкреция) шоғырланған.
2.2. Кайназойдағы тiршiлiктiң ... - жаңа өмiр ... -- ... өсiмдiктердiң, жәндiктердiң және сүтқоректiлердiң гүлдену уақыты.
Сүтқоректiлер эволюцияның алдыңғы шегiнде. Динозаврлар тiршiлiк ... ... ... ... ата-тектi тобы да болды -- кiшкентай, жүндi жамылғысы бар жануарлар, олар бауырымен жорғалаушы жыртқыштардың бiр ... - ... ... ... ... болды. Ұзақ уақыт, шамамен 150 млн. жыл, алғашқы майда сүтқоректiлер үлкен кесiрткелер көлеңкесiнде қалып қалды. Бордың екiншi жартысында қалталы және ... ... ... ... Олар ... ... ұйымдасқан едi. Ұзақ уақыт баланы ана денесiнде көтеру, эмбриондардың анасы мен ұрық қанайналымын ... ... ... ... -- ... ... ... жағдайларына жақсы бейiмделуiне мүмкiндiк беретiн сүтқоректiлер құрылысының прогрессивтi белгiсi. ... ... дене ... ... ... ... орта ... ауытқуына үлкен тәуелдiлiкте болды және таралуының шектеулi мүмкiншiлiгi болды. Тiрi туу, ұрпаққа қамқорлық және жылықандылық қасиеттерiне ие бола ... ... ... ... қарағанда басым болып, орта өзгеруiне тәуелдiлiгi де азайды. Тiрi туу, жылықандылық, жақсы дамыған ми және онымен ... ... ... ... ... қамтамасыз етiп, эволюцияның алдыңғы шегiне шығарды.
Үштiк кезең. Кайнозой бiрдей емес екi ... ... ... және ... Үштiк кезеңнiң өзiнде сүтқоректiлер құрлық, су, ауаның әртүлi жағдайларына бейiмделiп, мезазойдағы бауырымен жорғалаушылардың орнын басты. Палеоцен мен ... ... ... жыртқыштар түзiледi, ал олигоценде олардан қазiргi кездегi үлкен жыртқыштар: аюлар, мысықтұқымдастары, иттұқымдастары бөлiнiп шықты. ... ... ... ... жыртқыштар теңiзге өте бастады, олардың ұрпақтары - ескекаяқтылар мен киттәрiздiлер. Ежелгi палеоцендi жыртқыштардан ... ... ... кейiн олар: жұпаяқтылар, тақаяқтылар, пiлтұмсықтылар бұтақтарын бердi.
Үштiк кезеңнiң ... ... ... ... ... және ... ... кең таралды, ал үштiк кезеңнiң соңына қарай (плиоценде) құрлықтың далалану процесi басталды. Венгриядан Монголияға қарай жайылған қоңыржай аймағында өскен ... және ... ... ... ... ... ашық ... ауысты. Бұл өзгерiстер дәндi дақылды өсiмдiктердiң дамуына әкеп соқтырды, олар жабықтұқымдылардың жеке тобы және ... ... ... тiршiлiк етуге бейiмделген. Дәндi дақылдардың пайда болуы мен таралуына байланысты далалар, саванналар, прериялардың үлкен аудандары да түзiлдi. Сонымен бiрге, ... ... ... ... қорытылатын және қорекке бай тұқымдары, жапырағы мен бұтақтары сүтқоректiлердiң тез дамушы топтарына тамаша қорек болды.
Құрлықтың далалануына ... ... ... жоқ ... ... Сүтқоректiлердiң бiр тобы (тышқандар) эволюциясында күрделi iндер салу жолымен жүрдi, ал үлкен түрлерi (бөкендер және жылқылар) миграцияланған ... ... ... ... ... ... саны азая ... Мысалы, ашық кеңiстiкке көшу жылқылардың ата-тегiнiң үш саусақтылықтан бiр ... ... ... ... ... ... ... Далаларды басып алу, табының мөлшерiнiң өсуiне, жанұя -- топтық тiршiлiк табынды -- үйiрлiгi өтуiне әкеп ... ... -- ... ... -- ... ... табынын дала сайғағының мыңдаған табынымен салыстырыңыз. Орман ... асыл ... ... ... -- ... 20-30 ... көп табын түзбейдi. Сiбiр бұғысының орманды түрасты үшiн үлкен топтары да белгiсiз, ал ашық ... ... -- ... сiбiр ... ... ... түзедi.
Бiр сигналдар орнына сыртқы дүниеден сезiм мүшелерi қабылдайтын басқа ... ... ... ... ашық кеңiстiктерге қарағанда, иiс ұзақ сақталады. Сондықтан орман мекендеушiлерiнде маңызды орын алатын иiс пен дәм, ашық ... ... ... ... алыс болатындықтан маңызды емес. Табындағы иiс, дәм, көру және қимылдар екiншi орынға көшедi, ал дыбыс сигналдар мен есту ... ... ... ... ... ... жартысында сүтқоректiлердiң қазiргi отрядтары түзiлдi, ал ортаңғы кезеңiнде адамтәрiздi маймылдар мен адамдардың жалпы ата-тегi кең ... ... мен ... ... ... байланысты адамтәрiздi маймылдардың бiр түрi орманға кеттi, екiншiлерi ағаш басынан жерге түсiп, ашық ... орын ... ... ... ... ... ... болған адамдар болып табылады.
Төрттiк кезең; қазiргi кездегi ... ... ... ... ... 1-1,5 млн жылға созылды. Уақыттың көп бөлiгi мұздық ғасырға- плейстоценге келедi. 12000- 20000 соңғы жылдарда соңғы ғасыр -- ... ... ... басында Европа және СССР фаунасы жылу сүйгiш болды, көптеген субтропикалық түрлердi ... ... ... ... және ... Америка территориясы төрт рет мұздануға ұшырады. Мұздың тiлшесi Скандинавиядан басталып, Киевке, Харьковск және Воронежге жеттi. ... ... ... Жер, ... Жерi, Памир және Тянь-Шянь мұздығы төрттiк мұзданудың қалдықтары.
Төрттiк кезең барысында мастодонттар ... ... ... қылыштiстi жолбарыс, үлкенмүйiздi бұғылар жойылды. Үлкен сүтқоректiлердiң жойылуына ежелгi аңшылар себеп болды. Олар мамонт пен ... ... ... ... жылқыларды Америкадағы теңiз сиырларын құртып жiбердi. Үлкен жыртқыштардың жойылуы (үңгiр арыстаны, үңгiр аюы) адамның олардың жемтiгiн - ... ... ... ... байланысты.
Мұздану аймағындағы жылудың терiс балансы су буының қар ... ... әкеп ... ал мұздар мен қардың еруi жыл сайын түскен қардан аз су бердi. Құрлықта мұздың үлкен ... ... ... мұхиттың деңгейiнiң түсуiне әкеп соқтырды. Нәтижесiнде континентальдi ... мен ... ... Азия мен Солтүстiк Америка, Приамурье мен Сахалин арасында Үндi Қытай жартылай аралы мен Зонд архипелагының аралдары арасында ... ... ... Құрлықтың бұл бөлiктерi арасында жануарлар мен өсiмдiктер арқылы алмасу жүрдi.
Құрлықтағы жануарлар мен өсiмдiктер арасындағы жолдар болатын құрлықтық көпiрлер бұрын араласатын ... ... ... және флора алмасуына кедергi жасады. Азия мен Австралия ... ... ... болмауы, қарапайым сүтқоректiлер -- клоакалы және қалталыларға ... ... ... олар үштiк кезеңде басқа континенттегi плацентарлы сүтқоректiлермен ығыстырылған.
Ескi дүниеде (Мадагаскардан басқа) адам 500 мың жыл бұрын мекендей ... ... ... бұрын (шамамен 35-40 мың жыл бұрын) қазiргi Беринг бұғазы арқылы өтетiн құрлықтық көпiр ... ... ... Азиядан Отты жерге дейiн қоныстанған Солтүстiк Америкаға өттi. Мұздықтардың еруi барысында мұздықтан босатылған территорияларға адамдардың екiншi қоныстануы жүрдi.
Шамамен 10000 жыл ... ... жылы ... ... ... Таяу Шығыс, Индия, Қытай) жануарларды үйге үйретiп, өсiмдiктердi мәдени түрге айналдыра бастады.
Адамның жинау мен ... ... пен мал ... ... ... ... ... қызметi: жер жырту, ормандарды сиретiп, өртеу, жайылымдарды жасап, үй жануарларымен шөптердi ... ... жою- ... дала жануарлар ареалының қысқаруы мен жойылуына (тур, тарлан), шөлдер ауданының кеңеюiне ... ... ... ... ... ... әкеп соқтырды.
Ескi дүниедегi бүкiл төрттiк кезең адамның қатысуымен жүрдi. Бұл органикалық дүниенiң қазiргi кездегi түрлiк құрамын анықтады, ... ... ... түздi және қазiргi аймақтылыққа әкеп соқтырды. Түртүзiлу мен таралуында құрлықтық көпiрлер, мұздықтармен изоляциялану үлкен роль ... ... ... бойы ... түрлер мен түрастылар дамыды.
2.3. Палеоген дәуірі
Палеоген дәуірі (палео - ескі, көне; генезис-шығу тегі) Жер қабығының геологиялық тарихының ... ... ... ... ... ... 1866 ж. ... геологы К. Науманның зерттеу жұмысының нәтижесінде тағайындалды. Палеоген дәуірінің тау жыныстары ... ... рус ... ... ... Ставропольде, Қазақстанда, Орталық Азияның батыс аймақтарында кең таралған. Палеоген дәуірінің абсолют жасы 67 млн, жыл ... ... 41 млн. ... ... ... ... ... дүниесі: балықтар, сүт қоректілер, қазіргі заман өсімдіктері.
Палеоген дәуірінін қатпарларында Торғай, Қостанай аймақтарында, Маңғыстау түбегінде, Оңтүстік Украинада -- ... ... ... бар. Балтық теңізінің оңтүстік жағалауында янтарь минерал байлығы кездеседі. Палеоген дәуірі ... ... ... ... үшке бөлінеді (2.1-кесте).>>
2.1-кесте
Дәуір
Бөлім (отдел)
Кіші бөлім
Неоген
Миоцен
Төменгі
Олигоцен
Ортаңғы
Төменгі
ПАЛЕОГЕН
Эоцен
Жоғарғы
Ортаңғы
Палеоцен
Төменгі
Жоғарғы
Төменгі
Кайнозойдың басында фораминиферлердің, моллюскілердін, ... ... ... және ... мен сүт ... жаңа ... ... Миының күрделілігіне, баласын тірі тууына, жылы қандылығына байланысты сүт ... ... ... тіршілік ету қабілеті артық болды. Бұлардың біразы, құрлықтағы ... ... ... ... (кит ... ескек аяқтылар), үшіншілері ұшуға (жарқанаттар) бейімделді.
Мезозой мен кайнозой тоғысында бұрынғы теңіз және жер беті жануарлары қырылып, мезозой ... ... тобы ... жойылды. Олардың орнын тез дами бастаған сүт қоректілер басты. Теңіз алаптарын жайлаған алғашқы сүтқоректілер - ... ... ... ... - ... ... тасбақалар мен жыландар пайда болды.
Приматтардың ең қарапайым түрі лемурлар, ірі ұзын ... ... мен ... да ... болды. Су жәндіктерінен қос жақтаулы және бауыр аяқты моллюскілер, фораминиферлер, теңіз кірпілері, мшанкалар, губкалар, құрттар, диатомдық балдырлар көп ... ... ... ... ... ... тобы ...
Тропик және субтропик ормандарында пальма, магнолия, мирта, фукус, алып ... мен ... ал ... ... ... ... ... мен ұсақ жапырақтылар (емен, шамшат, талшын, терек, қайың) өсті.
Палеоценде теңіз жағдайлары Шығыс Еуропаның оңтүстігінде сақталды, қалған ауданы (Тынық мұхит белдемін ... ... ... ... ... ... трансгрессия басталып, эоценде кемеліне жетті. Эоценнің соңында Гондвананың Индостан сынығы Еуразияның оңтүстік шетіне жетіп соқтықты. Бұл жерлерде ... ... ... ... Кіші ... ... ... Балқан, Альпі тау жоталары көтеріле бастады. Тау етектерінде бөктерлік және тау аралық ойпаңдар ... Олар ... ... шөгінділерімен толды. Тетис біртұтас мұхит алабы ретінде өмір сүруін тоқтатып, ... және Үнді ... ... ... Жерорта теңізі мен Паратетис алаптарына бөлініп кетті.
Паратетис шығысында Каспий мен Аралға ... ... ... ... Орта және Оңтүстік Сібір, Моңғолия,Верхоянск - Чукотка алабы осы заман басында аласа денудац. жазықтар болса, ал соңында ... ... Тау ... ... олигоценде мұхиттар мен құрлықтар біртіндеп қазіргі пішінге келді.Қара теңіз, ... ... ... ... терең шаралары қалыптасты. Тектоникалық қозғалыстардың құрлыққа ауысуынан көне тау жұрнақтары жаңғырды. Аса ірі жарылыстар жанартау атқылауының көзі ... ... ... теңіздердің шегінуінен климат қуаң тартты.
Палеоген боксит (Австралия, Африка, Оңтүстік Орал, Солтүстік Қазақстан платформаларында т.б.) оолитті темір ... ... ... ... тас ... ... ... Қытай), қоңыр көмір (Германия, АҚШ, Украина), фосфорит (Алжир, Тунис), алтын және ... ... ... ... - Қиыр ... ... (Сонора - Мексика) қорларына бай. Ірі ... кен ... ... ... ... Қазақстан (Маңғыстау, Үстірт), т.б. жерлерде кездеседі.
Палеогеннің басында клокалы, қалталы және ... ... сүт ... осы ... соңында индрикотери фаунасы басым болды. Бұл кезде ботаника-географиялық аймақтар айқындалды.
Тропик және ... ... - ... ... ... қос ... өсімдіктер, пальма және ағаш тәрізді папоротниктер, қоңыржай аймақта - қылқан ... және ... ... ... ... ... аяғы мен неогеннің басында теңіздерде бұрыннан бар омыртқасыздар типтерінің бәрі дамып, олардың туыстақ, түр құрамы ... ... ... ... ... ... көбейді, қос мекенділер мен бауырымен жорғалаушылар дами берді. Құстар кең ... ... - лия ... ... алыс, оқшау жатқандықтан, онда қалталылар сақталып қалған. Басқа континенттерде сүт қоректілер басым болды.
Палеоген кезеңінде экватор, екі ... және екі ... ... қалыптасқан, ал олигоцендегі салқындау кезеңінде оларға екі қоңыржай белдеу қосылған.
Солтүстік жарты ... ... ... ... ... ... Солтүстік Африкада, Таяу және Орта Шығыста, Солтүстік Азияда, Оңтүстік Қазақстанда, Моңғолияның батысында, АҚШ-тың Оңтүстік мен Мексикада басым болған.
Миоцендегі ... ... ... полюс және қоңыржай ендіктерді қамтыған. Антарктидада жабын мұздықтар ұлғайып, ... ... ... тау ... ... болған.
Плиоцен дәуірінде экваторлық, тропиктік, субтропиктік, қоңыржай және суық климат белдеулері қалыптасқан. Төрттік кезеңде құрлықтық мұзбасулар (Солтүстік жарты шарды қамтыған) орын ... ... ... ... және ... ... ... олардағы мұздың қалыңд. 3 км-ге дейін жеткен. Мұз ... ... ... ... Тянь-Шань, Алтай, Орал, Гималай тауларының етегіне дейін басып жатқан. Альпіде төрт мұзбасу: гюнц, ... рисс және вюрм ... ... Мұзбасулар мұхит деңгейіне өте үлкен әсер еткен. Ең жоғары мұзбасу кезінде мұхит деңгейі 150 м-ге төмендеп, ал мұз еріген кезде сол ... ... ... ... (нео - жаңа) жер қабатының Кайнозой эрасының орта дәуірі. Палеоген дәуірінен соң 23 - 25 млн. жылдарға ... ... ... ... ... бүкіл дүние бойынша жер үстінде күшті тектоника әрекеттері болып, қазіргі заманның ең ірі тау ... ... ... ... ... Қазіргі заман географиясының негізі қаланды. Қазіргі заман мұхиттары, материктері пайда болады. Яғни, бұл дәуір Альпі ... ... ... ... ... Сол ... ... жерлерде бұрынғы теңіз, мұхит түптері, құрғақ континентал облыстар болып, кейбір тегістік аймақтар теңіз, мұхит суларынын астында ... ... ... т. б.). Ал ескі ... ... ... ... Памир, Қырым, Кавказ, Альпі, Копетдаг сияқты биік таулар пайда болды. Сондықтан ... ... ... Евразия материгінде континентал тау жыныстарынан кұралған.
Қазакстан территориясында теңіз неоген тау жыныстары тек қана Каспий аймақтарында кездеседі. Каспий, Кавказ, Қаратеңіз, ... ... ... ... неоген шөгінділерінің стратиграфиясын, бұл өңірдін өсу, даму тарихын ... ... Н. И. ... еңбегін ерекше айтуға болады.
Неоген тау жыныстары Қазақстанның батысында Үстірт, ... ... ... Ақтөбе облыстарында тегіс жатқан әктастар, ұлутастар қатпарларынан құралады (2.1, 2.2, 2.3-суреттер, 2.2-кесте).
2.2-кесте
Каспий аймағында неоген дәуірінің стратиграфиялық схемасы
Бөлім (отдел)
Ярус
Апшерон
Плиоцен ... ... ... эрасының сүтқоректі жануарлары.
1 - Happarion (миоцен - плейстоцен);
2 - Indicoterium ... - ...
3 - ... ...
4 - Mastodon (миоцен);
5 - Nammthus (плейстоцен);
6 - Prozeuglodon ... ... ... ... ... ... ...
2.3-сурет. Неоген қабаттары. Қарақия ойпаты.
2.5. Четвертик дәуірі
Четвертик дәуірін кейбір кітаптарда ... ... деп ... ... ... ... ... геология конгресінің стратиграфиялық комитетінің шешімі бойынша, біз бұл терминді өзгертпей Четвертичный немесе антропогендік дәуір деп белгілеуді жөн ... ... ... жер ... ... ... ең ... яғни, қазіргі заманы деп есептелінеді. Ол 1829 ж. Белгия геологы Ж. Денуайе жұмысының зерттеу нәтижесінде негізделінген. ... ... ... ... ... ... ... құралған. Тек қана Каспий аймағында Маңғыстау, Атырау облыстарында Каспий теңізінің шөгінділерінен құралған (2.4, 2.5-суреттер).
Төменде Четвертик дәуірінін шөгінділерінің ... ... ... - ... ... - стоцен
Хвалы Q3
Валдай
Вюрм
Палеолит
Хазар Q2
Днепр
Рисс
Баку Q1
Ока
Миндель
Варяг
Гюнц
2.4-сурет. Каспий жағалауы
2.5-сурет. Четвертик дәуірінің ... ... ... ... ... кең тарады, мұның құрамында үш саусақты жылқы (гиппарион), мастодонт, жираф, бұғы, жыртқыштар (қылыш тісті жолбарыс, қорқау қасқыр) және әр ... ... ... Азия мен Батыс Европада қоңыржай аймақта тундра өсімдіктері қалыптасты. Бүкіл Сібірде - тайга, Европа мен Солтүстік Америкада ... ... ... ... ... осы ... ... мен фауна қалыптаса бастады. Аса үлкен мұз басуы салдарынан Солтүстік жарты шардың жануарлары мен өсімдіктері үлкен өзгеріске ұшырады; ... ... түрі ... жүндес керік) пайда болып, қайтадан құрып кетті.
Адам және жер. Бұл ... аса бір ... ... ... ... ... Жер ... органикалық, дүниенің пайда болуы мен даму тарихы - өте ... көп ... ... ... ... ертедегі адамдар, сірә, осыдан 2-3 млн. жыл бұрын пайда болса керек. Адамның қай ... ... ... әлі ... ... Бір ... адамның ежелгі отаны Африка деп санаса, екінші біреулері - Евразияның оңтүстік аудандары, үшіншілері - Жерторта ... ... деп ... Ерте ... ... (Тас ғасыры) адам құрлықтың едәуір бөлігін - Орталық және Оңтүстік Европаның ... ... ... ... ... дене ... осы күнгі адам қалыптасты (Homo Sapiens - ақылды адам), мұнымен бірге, тегі, рулық тегі ұйым ... ... ... ... ... ... ... адамдар мұздықтан босаған Европа мен Азияның кең-байтақ аудандарын қоса ... кең ... ... ... ... ... Солтүстік Америкаға да өтті.
Палеолиттің аяқ кезінде Австралия мен Жаңа Гвинеяны да адамдар мекендей бастады. Европада Шотландия мен ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі игерілді. Адамның Американы қоныстануы одан әрі жүріп жатты. Неолит дәуірінде Жердің әлі адам игермеген аудандары, атап айтқанда, ... ... ... ... ... адам бұдан ертерек қоныстанған деп есептейді) және Океания аралдарының көбі игерілді.
Адам коғамдық өндіріс процесінде өзін ... ... ... ... ... бұл ортада бір-бірін алмастырған әр түрлі қоғамдық-экономикалық формацияларда өмір сүрген адам баласынын көптеген ұрпақтары еңбегінің ізі бар. Адамның табиғатқа тигізетін ... ... мен ... ... ... ... ... байланысты.
Адамның табиғатқа тигізетін әсерінің формалары (батпақтарды құрғату, каналдар мен бөгендер жасау, жергілікті ... ... ... отырғызу немесе оларды кесу, қалаларды көгалдандыру т. б.) алуан түрлі. Адам әрекеті нәтижесінде географиялық ландшафт компоненттерінің бірінің ... ... ... ... Табиғат жағдайлары адамның шаруашылық әрекетінің бағытына, мәдениеттің көптеген элементтеріне елеулі ықпал етеді.
Адамның табиғатқа жасайтын ... ... ... ... табиғатты пайдалану деп атап жүр; оның рационалдық және рационалдық емес ... ... ... ... ... ... ... стихиялы түрде пайдалану оның құруына, табиғи ортаның жақсы қасиеттерінің кемуіне әкеп соқтырады.
Бағалы жануарлар мен өсімдіктердің көптеген түрлері кұрып кетті. ... ... ... тиімсіз әдістері аса қымбат минерал шикізаттарының орасан көп ысырап болуына соқтырады. Қазіргі заманда ландшафтық қабықты ластанудан қорғаудың орасан зор маңызы ... ... ... ... ... қалалар, гидросфераны тұрмыста және өнеркәсіпте пайдаланғаннан кейін сулар ... ... 1м3 лас су ... 50-60 1м2 суын жарамсыз етеді). фабрикалардан, заводтардан, электр станциялардан, автотранспорттан шығатын орасан көп шаң, күкірт газы, металл, ... ... күл, лас су, ... улы химикаттарды мөлшерсіз көп себу флора мен фаунаға зиянды әсер етеді, ... ... ... төндіреді.
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, кайнозой эрасы - Жердің ... ... ... 65 млн. ... ... ... ... және соған сәйкес келетін тау жыныстарының қабаты.
Кайнозой эрасы палеоген, неоген, четвертик (төрттік, антропоген) дәуірлеріне бөлінеді.
Мезозой мен кайнозой эраларының аралығында ... ... ... бері ... ... ірі ... ... Алып динозаврлардан бастап, ұсақ фораминиферлерге дейін жойылып кеткен, ал ... ... өз ... ... Олардың орнын тез дами бастаған сүтқоректілер басты. Теңіздерде омыртқалылар: сүйекті балықтар, шеміршекті акулалар мен скаттар; алғашқы сүтқоректілер - ... ... ... ... ... Жер бетін жайлаған жорғалаушылардан - қолтырауындар, кесірткелер, тасбақалар мен жыландар; қосмекенділерден - алып ... ... ... ... басында приматтардың ең қарапайымы - лемурлер, яғни жартылай ... - ... ... ... соңы мен ... ... ... Шығасыр Еуропаның Оңтүстік мен Қазақстанда жылу сүйгіш мастодонттар, пілдер, гиппарион, семсер тісті жолбарыс, этруск мүйізтұмсығы, т.б. өмір сүрген. Плейстоценнің соңы - ... ... ... ... бейімделген мамонттар, жүндес мүйізтұмсықтар мен үлкен мүйізді бұғылар жойылып кеткен. Жер беті ... ... ... ... ... ... Олардың ішінде тропиктік және субтропиктік ормандарда пальма, магнолия, мирт, фикус, алып секвоя, араукария мен кипаристер өсті. ... ... ... ... жапырақтылар мен ұсақ жапырақтылар - емен, бук, каштан, терек, қайың, т.б. өскен.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
* Абдулин А. А. ... и ... ... ... ... ... ... Аманниязов К. Н. Палеогеография и полезные ископаемые Средней Азии. Ашхабад, 1989.
* Аманниязов К. Н., ... Г. И. и др. ... ... ... ... ... и ... Гиссара. Ашхабад, 1991.
* Аманниязов К. Н., Крымгольц Г. Я., и др. ... ... ... ... ... Туркмении. Ленинград, 1968.
* Аманниязов К. Н. и др. Атлас Палеогеографий СССР, т. IV, Юра ... ... ... ... В. П. ... и ... геология, Москва, Недра, 1979.
* Горшков Г. П., ... А. Ф. ... ... ... ... МГУ, 1981.
* Есенов Ш., Кунаев Д., Мухамеджанов С. Недра Казахстана. Алма-Ата, 1968.
* Еремин А. В. ... ... ... ... Совет энциклопедиясы. Алматы, 1-12 т.т.
* Қазақстан мұнай газ энциклопедиясы. Лондон -- Алматы, ... ... В. С., ... М. С. ... ... Москва, 1979
* Нурсултанов Г. М., Абайұлданов Қ. Н. Мұнай және газды өндіріп, өндеу. Алматы, 2000.
* ... Н. ... ... ... ... ... Н., Арыстанов К., Әбішев Б. Жалпы геоло - гия курсы. Алматы, 1995.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қызылорда облысының физикалық-географиялық орнына сипаттама беру7 бет
Қаракерей Қабанбай2 бет
Қаракерей Қабанбай (1691—1769)6 бет
Бөгенбай батыр 9 бет
Қабанбай батыр4 бет
Қабанбай батыр өмірі4 бет
Қаракерей Қабанбай өмірбаяны4 бет
Аралдың ежелгі мәдениеті37 бет
Жануарлар әлемі5 бет
Жануарлар әлемі туралы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь