Азаматтық құқықтың қайнар көздері түсінігі мен түрлері

МАЗМҰНЫ

Кіріспе 3
1 Азаматтық құқық пәні, оның ұғымы, жүйесі, реттелу әдісі мен қағдитаттары 6
1.1 Азаматтық құқықтың ұғымы және реттеу нысанасы 6
1.2 Азаматтық құқықтың реттелу әдісі мен қағидаттары 12
2 Азаматтық құқықтың қайнар көздері: түсінігі мен түрлері 22
2.1 Азаматтық құқықтың жүйесі 22
2.2 Азаматтық құқық қайнар көзінің түсінігі 24
2.3 Азаматтық құқықтық заңнамалар 26
2.4 Азаматтық құқықтың уақытта және кеңістікте қолданылуы 31
Қорытынды 33
Пайдаланылған әдебиеттер 35
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Кіріспе

Азаматтық құқық – құқықтың бір саласы. Оның атауы ежелгі уақыттан белгілі. Азаматтық құқық ҚР-ның құқық салаларының бірі болғандықтан күнделікті тыныс тіршілікпен, сондай ақ азаматтардың заңды тұлғалармен мемлекеттің өзімен оның әкімшілік аумақты бөліністерімен тығыз байланысты. ҚР азаматтық құқығының мәнін тауар-ақша қатынастары және қатысушылардың теңдігіне негізделген. Өзгеде мүліктік қатынастар, сондай-ақ мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатнастар құрайды.
Азаматтық құқық реттейтін қоғамдық қатынастардың негізгі түрлерінің біріне, құқықытық нормалардың ықпалына ұшырайтын мүліктік қатынастар жатады. Материалды игіліктермен байланысты қоғамдық қатынастар мүліктік қатынастар деп аталады. Мүліктік қатынастар мүлікке деген меншіктік қатынастардың негізінде туындайтындықтан, азаматтық заңнамалардың іс-әрекетіне бағынады. Осы тұрғыдан, мүліктік қатынастар дегеніміз мүлікті алу, иемдену, не басқа субъектілерге беру барысындағы қатынастар. Бұл қатынастар нарықтық қатынастар барысында, айырбас, сату немесе тауар-ақша қатынастарына айналады. Сондықтан нарық реттеудің негізгі объектісі болады.
Азаматтық құқықтың қайнар көздері бұл – азаматтық-құқықтық нормалардың көріну формалары.
Азаматтық құқықтың қайнар көздерінің түрлері:
а) Заңнама актілері, заңға тәуелді актілер;
б) Халықаралық келісімдер;
в) Іскери айналым әдеттері;
г) ҚР Жоғары сотының нормативтік қаулылары.
Елімізде нормативті заңнама базасына өзгерістер енгізілуіне, жаңа заңдардың қабылдануына байланысты азаматтық құқықтың қайнар көздері де өзгеріп отырады, сондықтан курстық жұмыстың тақырыбы бүгінгі күні өте өзекті болып табылады.
«Азаматтық құқықтың қайнар көзі» ғылымда өзара байланысты аспектілер бойынша екі категорияға бөлінеді. Біріншіден, оларға қоғамдық құбылыста құқықты тудыратын обьективті факторлар жатады. Мұндай факторларға қоғам өміріндегі материалдық жағдайлар, әлуметтік топтардың мен мемлекеттік кластардың экономикалық, саяси, және әлеуметтік қажеттіліктері жатады. Бұл жерде сөз құқықтың қайнар көзінің материалдағы мағынасы туралы.
Екіншіден, құқық қайнар көзі ретінде заң, жарлық, қаулы мен басқада нормативті-заң құжаттарын қалыптастырушы мемлекеттік органдардың өкілетті қызметі мен байланыстырады.
Айтыла кететін бір жәйт, бұл қайнар көз туралы екінші категориялы түсініктің ғылымда ғана емес күнделікті өмірде, тәжірибеде азаматтық құқықтық қатынастарға қатысушылардың нақты субьектілеріне байланысты, нормалардың қалыптасу мазмұны маңызды екенін түсіндіреді.
Курстық жұмысың мақсаты азаматтық құқықтың қайнар көздерінің түсінігі мен түрлерін қарастыру. Аталмыш мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қарастырылды:
- азаматтық құқықтың ұғымы және реттеу нысанасын қарастыру;
- азаматтық құқықтың реттелу әдісі мен қағиадаттарын анықтау;
- азаматтық құқықтың қайнар көздері: түсінігі мен түрлері н қарстыру.
Зерттеу пәні - азаматтық құқықтың қайнар көздері
Зерттеу обьектісі - заңдар, заңнамалық актілер, заң күші бар нормативтік актілер,жергілікті атқарушы органдардың нормативті құқықты актілері, кешенді нормативті актілер, халықаралық құқық нормалары, халықаралық шарттар, азаматтық айналымдағы салт-дәстүр нормалары мен сот тәжірибесі.
Жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнің бөлімшелерінен, қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттерден тұрады. Кіріспеде курстық жұмыстың өзектілігі, мақстаы, міндеттері, зерттеу пәні, зерттеу деңгейі қарастырылған. Бірінші тарауда азаматтық құқық пәні, оның ұғымы, жүйесі, реттелу әдісі мен қағдитаттары қарастырылған. Екінші тарауда азаматтық құқықтың қайнар көздеріне түсініктеме берілген, конституция және азаматтық кодекс алғашқы қайнар көзі болып табылады. Сондай-ақ екінші тарауда азаматтық құқық заңнамалары қарастырылды. Қорытындыда жалпы жұмыстың қықаша қорытындысы жасалды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Нормативтік құқықтық актілер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 жыл 30 тамыз Алматы: «Жеті Жарғы»,-2007ж
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі Жалпы бөлім 27 желтоқсан 1994 жыл (03.07.2013 берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
3. Нормативтiк құқықтық актiлер туралы 1998 ж. 24 наурыздағы № 213-1 Қазақстан Республикасының Заңы (2013.04.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
4. Қазақстан Республикасындағы селолық тұтыну кооперациясы туралы Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 21 шілдедегі N 450 Заңы (24.12.2012 берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
5. «Акционерлік қоғамдар туралы» 2003 жылғы 13 мамырдағы № 415-ІІ Қазақстан Республикасының Заңы (04.07.2013 берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
6. «Қазақстан Республикасы соттарының банкроттык, туралы заңды қолданудың кейбір мәселелері туралы» Қазакстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2000 жылғы 28 сәуірдегі № 3 Нормативтік қаулысы
7. «Соттардың авторлық құқық жөне сабақтас құқықтарды қорғау жөніндегі кейбір заң нормаларын қолдануы туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2007жылғы 25 желтоқсандағы № 11 Нормативтік қаулысы
Арнайы әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы (жалпы бөлім) : «Юриспруденция» мамандығының студенттеріне арналған оқу құралы. 1 бөлім / құраст. Карибаева Ж. К. – Павлодар : Кереку, 2012. – 67 б.
2. Гражданское право. Сборник статей. Общая часть. Учебное пособие. «Нур-пресс» — Алматы, 2006.— 432 с.
3. Гражданское право. Учебник для вузов (академ курс) Том 1. /Ответ. ред. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин – Алматы: Издательство КазГЮА, 2000 г.
4. Гражданское право. Общая часть. Учебное пособие. /Под ред. А.Г.Диденко – Алматы, 2003 г.
5. Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық Құқығы. Оқулық. Алматы-2006.
6. Смағұлова Асыл Смағұлқызы. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Дәріс курсы. Ақтөбе: Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінің Редакциялық – баспа бөлімі, 2009 жыл.
7. Төлеуғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы. Алматы: “Жеті Жарғы”, 2001.
8. Сүлейменов М.К., Басин Ю.Г. Азаматтық құқық.– Алматы, КазГЮУ, 2003.
9. Жайлин Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Оқу құралы. Жалпы бөлім.- Алматы: Жеті Жарғы, 2012. -304 б.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Қазақстандық Қазіргі Заман ... ... ... Азаматтық құқықтың қайнар көздері: түсінігі мен түрлері
Орындаған:
Тексерген: Шаудіров Нұржан
Ақтау 2013ж.
Мазмұны
Кіріспе 3
1 Азаматтық құқық пәні, оның ұғымы, жүйесі, ... ... мен ... ... ... ... және реттеу нысанасы 6
1.2 Азаматтық құқықтың реттелу әдісі мен қағидаттары 12
2 Азаматтық құқықтың қайнар көздері: түсінігі мен түрлері 22
2.1 Азаматтық ... ... ... ... ... көзінің түсінігі 24
2.3 Азаматтық құқықтық заңнамалар 26
2.4 Азаматтық құқықтың уақытта және кеңістікте ... ... ... - ... бір ... Оның ... ежелгі уақыттан белгілі. Азаматтық құқық ҚР-ның құқық салаларының бірі болғандықтан күнделікті тыныс тіршілікпен, сондай ақ азаматтардың ... ... ... ... оның ... аумақты бөліністерімен тығыз байланысты. ҚР азаматтық құқығының мәнін тауар-ақша қатынастары және қатысушылардың теңдігіне негізделген. Өзгеде мүліктік қатынастар, ... ... ... ... мүліктік емес жеке қатнастар құрайды.
Азаматтық құқық реттейтін қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ұшырайтын мүліктік қатынастар жатады. Материалды игіліктермен байланысты ... ... ... қатынастар деп аталады. Мүліктік қатынастар мүлікке деген ... ... ... туындайтындықтан, азаматтық заңнамалардың іс-әрекетіне бағынады. Осы тұрғыдан, мүліктік ... ... ... алу, ... не ... ... беру барысындағы қатынастар. Бұл қатынастар нарықтық қатынастар барысында, айырбас, сату немесе тауар-ақша қатынастарына айналады. Сондықтан нарық реттеудің негізгі ... ... ... ... ... көздері бұл - азаматтық-құқықтық нормалардың көріну формалары.
Азаматтық құқықтың қайнар көздерінің түрлері:
а) Заңнама актілері, заңға тәуелді актілер;
б) ... ... ... ... әдеттері;
г) ҚР Жоғары сотының нормативтік қаулылары.
Елімізде нормативті ... ... ... ... жаңа ... ... ... азаматтық құқықтың қайнар көздері де өзгеріп отырады, сондықтан курстық жұмыстың тақырыбы бүгінгі күні өте өзекті болып табылады.
ғылымда өзара байланысты ... ... екі ... ... ... ... ... құбылыста құқықты тудыратын обьективті факторлар жатады. Мұндай факторларға қоғам өміріндегі материалдық жағдайлар, әлуметтік топтардың мен ... ... ... ... және ... ... жатады. Бұл жерде сөз құқықтың қайнар көзінің материалдағы мағынасы туралы.
Екіншіден, құқық қайнар көзі ретінде заң, ... ... мен ... нормативті-заң құжаттарын қалыптастырушы мемлекеттік органдардың өкілетті қызметі мен байланыстырады.
Айтыла кететін бір жәйт, бұл қайнар көз ... ... ... ... ... ғана емес ... өмірде, тәжірибеде азаматтық құқықтық қатынастарға қатысушылардың нақты субьектілеріне байланысты, нормалардың қалыптасу мазмұны маңызды екенін түсіндіреді.
Курстық жұмысың мақсаты азаматтық құқықтың қайнар ... ... мен ... ... Аталмыш мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қарастырылды:
- азаматтық құқықтың ұғымы және реттеу нысанасын қарастыру;
- азаматтық құқықтың реттелу әдісі мен ... ... ... құқықтың қайнар көздері: түсінігі мен түрлері н қарстыру.
Зерттеу пәні - ... ... ... ... ... - ... ... актілер, заң күші бар нормативтік актілер,жергілікті атқарушы органдардың нормативті құқықты актілері, кешенді ... ... ... ... ... ... ... азаматтық айналымдағы салт-дәстүр нормалары мен сот тәжірибесі.
Жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімнің бөлімшелерінен, қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттерден тұрады. ... ... ... ... ... ... ... пәні, зерттеу деңгейі қарастырылған. Бірінші тарауда азаматтық құқық пәні, оның ұғымы, жүйесі, реттелу әдісі мен ... ... ... ... ... ... ... көздеріне түсініктеме берілген, конституция және азаматтық кодекс алғашқы қайнар көзі болып табылады. Сондай-ақ екінші тарауда азаматтық құқық заңнамалары ... ... ... ... ... қорытындысы жасалды.
1 Азаматтық құқық пәні, оның ұғымы, жүйесі, реттелу әдісі мен ... ... ... ... және ... ... ... - Қазақстан Республикасындағы құқық салаларының бірі. Оның орны ең тұрақты, негізгі құқықтық салалардың арасында деп айтуға болады. ... ... ... теориясында туынды мәні бар, кешенді құқықтық салалар деп аталатын құқықтық құрылымдар да бар. Олардың қатарында кейде жер құқығын, ... ... ... ... отбасы құқығын және тағы басқаларын айтады. Алайда осындай құқықтық құрылымдар үшін азаматтық құқықтың ... мәні өте ... ... біз оның ... ... ... ... қатынастар (азаматтық құқықтың реттеу нысанасы), реттелу әдісі (құқықтық тәсілдері) арқылы ажырата аламыз. Сондай-ақ біз азаматтық ... оның ... ... да ... ... Азаматтық құқық арнайы сөз тіркесі жеке құқық сөз тіркесімен өте жақын. Азаматтық құқық жеке құқықтың негізгі бөлігін құрайды. ... ... пен ... жеке ... ... ... өзге де құқықтық салалар бар деп айтылады.
Мысалы заң әдебиетінде жиі жеке құқық құрамына халықаралық жеке ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Кейде осылардың қатарында азаматтық іс жүргізу құқығы да аталады. Осыған қатысты бірқатар құқықтық салалар жеке және ... ... ... ... ал кейбір құрылымдар тек дәстүр бойынша құқықтық сала деп аталатынын айта аламыз, отбасы құқығы.
Түсініктеме ретінде ... ... ... ... ... жеке ... саласы ретінде тану тұрақтанғанын айтып кету керек. Орыс тілінде бұл ... сөз ... деп ... Орыс ... ол ... тілінен келген, Рим құқығында бүкіл құқықты және етіп бөлу орын ... ... жеке ... деп ... Өз кезегінде бұл арнайы сөз тіркесі бөлек тұлғаның мүддесін жүзеге асыруға мүмкіншілік беретін құқықтық саланы (құқықты) ... ... ... осы атауды берумен шектелмейді. Қазіргі заман Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... Рим ... ... ... құрылымдар іске асып тұр.
Мұның себебі біздің құқықтық жүйе роман-германдық құқықтық ... ... ... Қазіргі кезде біздің ұлттық құқық әртүрлі тарихи жүйелердің әсерін шегіп отырады деп айта ... ... ... Одағы құқығының кейбір әсері де осы күнге дейін сақталып ... ... ... ... мемлекеттер өздерінің жеке құқықтық жүйелерін бір-біріне жақындастырғылары келеді. ... ... жеке ... ... болуы (унификациялануы) деп атайды. Көптеген елдердің жеке құқықтық жүйелеріндегі рим құқығынан қалған ... ... ... ... ... тұлғалардың), әртүрлі ұйымдардың (заңды тұлғалардың) күнделікті мүліктік қарым-қатынастары, бірқатар мүліктік емес ... ... ... ... ... ... ... құқықтық жүйеміздің ерекшелігі ретінде азаматтық құқық: азаматтар (жеке тұлғалар) ... ... және ... ... пайда болатын қатынастарды да реттейді. Басқаша айтсақ, мемлекет де ... ... ... тең ... болы ... ... ... азаматтық құқық кәсіпкерлік қатынастарды елеулі түрде реттейді. Бірақта ... ... ... ... ... ... жоспарлануда, сондықтан кәсіпкерлік құқық кешенді құқық саласы ... ... ... мүмкіндігі өсе түседі. Қалай болсада сол кәсіпкерлік құқықта жеке ... ... мәні және ... ... ... құқықтық салалармен реттелетін қатынастардың пайда болу негіздерімен салыстырғанда азаматтық құқықтық қатынастар көптеген негіздер бойынша пайда болады. Осы қатынастар ... ... ... мүдделерін кәдімгі өмірлік жағдайларда жүзеге асырғанда қалыптасады, немесе, егер олардың жеке ... ... және ... ... ... ... сол ... пайда болады. Ал, сипаттағы, қылмыстық құқықтық қатынастар тек белгілі бір құқықтық ... ... ... ғана ... ... ... негізделіп, азаматтық құқытың анықтамасын берейік. Азаматтық құқық - бұл қатысушылар теңдігіне негізделген мүліктік ... ... ... жоқ өзіндік мүліктік емес қатынастарды ретейтін құқықтық сала.
Өзге де құқықтық салалар сияқты азаматтық құқықтың дербес реттеу ... - ... үш топ ... ... құқықтық әдісі болып табылады. Азаматтық құқықтың өзге құқықтық салаларға қарағанда өзгешелігінің дәрежесі едәуір қағидаттары да бар.
Жоғарыда ... ... ... ... заңнамаға негізделген. Азаматтық кодекстің 1-бабының 1-тармағында көрсетілгендей, азаматтық заңдармен тауар-ақша қатынастары және ... ... ... өзге де ... ... ... мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастар реттеледі.
Сонымен қатар, мүліктік қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке ... да ... ... реттеледі, өйткені олар заң құжаттарында өзгеше көзделмеген, не мүліктік емес жеке қатынастар мәнімен ... ... ... реттеу нысанасын үш түрлі құқықтық қатынастар құрайды. Бірінші түрі мүліктік қатынастар. Екінші түрі ... ... жоқ ... мүліксіз қатынастар. Үшінші түрі мүліктілермен байланысты өзіндік мүліксіз қатынастар.
Осы қатынастар ... ... ... кетуге тырысайық. Мүліктік қатынастар азаматтық құқықта үш негізгі типте болып келеді. Ең негізгі бөлініс бұл оларды заттық және ... ... ... ... ... ... осы ... тікелей айтылмағанымен үшінші топ ретінде санаткерлік (интеллектуалдық) меншік жөніндегі қатынастарды атауға болады.
Мүліктік қатынастардың пайда болу негіздері көп. Олар әр түрлі ... өзге ... сай ... ... ... ... ... оқиғалар орын алуы себебінен пайд болады. Мәмілелер бүл мүлікті сату-сатып алу, сыйға тарту, мүлік жалдау, сенімхат ... мұра ... және ... басқа мәмілелер (шарттар).
Пайда болу негіздерінің көптілігіне қарамастан мүліктік қатынастар типіне қарай тұрақты болып келеді. Міндеттемелер туралы айта кетсек, олар ... ... ... ... қызмет көрсету бойынша міндеттемелерге бөлінеді. Міндеттемелік құқықтық қатынастың негізгі құрылымы барлық жағдайларда өзгермейді.
Заттық құқықтық қатынастарға ... ... ... ... ... Өзге де ... құқықтар және оларға сай келетін заттық құқықтық қатынастар бар. Олар мүлікті шаруашылық жүргізу, мүлікті оралымды басқару, жерді ... ... ... ... ... т.б. жөнінде пайда болады.
Санаткерлік (интеллектуалдық) меншік қатынастары адамдардың ой шығармашылық қызметтерінің объектіленген ... ... ... келеді. Аталғандай объектілердің қатарына авторлық шығармалар, өнертабыстар, пайдалы үлгілер, өнеркәсіптік өнегелер т.б. жатады. ... ... ... ... ... да ... бір дәрежеде міндеттемелік құқықтың нормалары қолданылады.
Қатысушылар теңдігіне негізделген мүліктік қатынастар пайда болу аясына ... егер ... ... ... ... ... болып табылады. Егер субъектілердің бір біріне әкімшілік бағынуы орын алса, онда заңнамада осы жөнінде ... ... ... азаматтық құқықтық қатынастар орын алады.
Жалпылама алғанда құқықтық қатынастар еңбек, қоршаған ортаны қорғау, ... ... ... ... ... ... бола тұрып, олармен толық реттелмесе онда азаматтық құқық ... ... ... бойынша мүліктік қатынастар азаматтық құқықпен реттелетін қатынастардың ең маңызды бөлігі болып есептеледі. Шын мәнінде сол қатынастардың ауқымына қарасақ, ... ... ... ... ... ... кең таралуына қарамастан қазіргі азаматтық заңнама мүліксіз қатынастардың реттелуіне елеулі мән береді. Қазақстан Республикасы Конституциясында бекітілген адамның ажырамас жеке ... ... ... ... нормаларымен нақтыланады және оның нормалары арқылы жүзеге асырылу, қорғалу тетіктеріне ие болады.
Азаматтық құқық адамның ... ... ... жеке ... ... құқықты т.б. мүліктік емес өзіндік құқықтарды жүзеге асыруға және оларды қамтамасыз ... ... ... Бұл ... ... болатын қатынастарды мүліктілермен байланысты емес мүліктік емес ... деп ... ... құқықпен мүліктілермен байланысты мүліктік емес өзіндік (жеке) қатынастар тобы ... ... ... ... ... ... тобына ой (шығармашылық) қызметінің нәтижелері жөнінде пайда ... ... ... Бұл ... дәуірінен қалған көзқарас.
Қазіргі кезде мүліктілермен байланысты емес мүліктік емес қатынастардың қатарына тек тұлғаға келтірілген моральдық зиянды өтеу бойынша ... ... ... Осы ... ... Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексі (Жалпы бөлім) 142-бабының нормасында ... Оған ... ... ... норманың мағынасы маман емес, адам үшін онша түсінікті емес. Біз осы ... ... ... ... да өте ... ... ... Оның мазмұны кең және оны әртүрлі жағынан талқылауға болады.
Көп мәселені ... ... ... ... зиян бұл ... зиян емес. Моральдық зиянды келтірушіде жәбір шеккен адамға оны ақшалай түрде өтеу бойынша міндеттеме пайда болады, бірақ осы ... ... ... жатқызбайды. Осы жерде мүліктілермен байланысты мүліктік емес ... ... ... ... құқықтық реттеу нысанасы бұл оларға оның нормалары әсер ететін ... ... ... ... ... ... мүліктік қатынастар, мүліктілермен байланысты емес мүліктік емес қатынастар, мүліктілермен байланысты мүліктік емес қатынастар жатады.
1.2 Азаматтық ... ... ... мен ... ... ... құқықтық сала ретіндегі азаматтық құқықтың тағы да бір ерекшелігі оның дербес реттеуінің құқықтық әдісінің болуы. Құқық теориясында ... ... ... ... ... ... тәсілдерінің және амалдарының жиынтығы ретінде бағаланады. Осыған орай азаматтық құқықтың реттелу әдісі бұл - азаматтық құқық ... ... ... тәсілдерінің және амалдарының жиынтығы.
Құқықтық әдебиетте құқықтық әдіске беретін анықтамалардың ... ... ... ... ... ... тек жалпы қалып (үлгі) ретінде қарастырылуы қажет. Ал мазмұны жағынан алсақ, әрбір құқықтық саланың ... ... өзге ... ... реттелу әдісіне ұқсамайтын реттелу әдісі болады.
Құқықтық реттелу әдісі деген ұғым күрделі және оның көп тұстары бар. ... ... ... ... сала ... әсер ... ең маңызды өлшемдерін анықтайды деп айтуға болады. Өзінің реттелу әдісі арқылы ... сала ... ... ие ... және оған ... ... ... алады.
Біздің ойымызша онды мағынада азаматтық-құқықтық реттелу әдісінің ең маңызды бағыттары мыналар болып келеді:
- ... ... ... ... ... ету;
- тұлғалардың құқықтарын өз мүдделерінде жүзеге асыруын қамтамасыз ету.
Егер құқықты бұзу орын алып тұрса, онда азаматтық-құқықтық реттеу бұзылған ... ... ... ... іске ... ... береді.
Әдіс құрамына кіретін бөлек тәсілдер өзара тығыз байланысты және бірін-бірі толықтырады. Азаматтық-құқықтың ... ... ... ... ... рөлді заң шығарушы оның нормалары әсер етуінің сипатына бөледі. Азаматтық-құқықтық нормалардың көбісі диспозитивті. Басқаша айтқанда олар құқықтық қатынастарға кірісетін тұлғалар үшін ... ... ... ... ... басшылыққа ала отырып, жүріс тұрысының субъективті нормаларын қалыптастыра ... ... ... ... ... қатынастара кіріседі ме, әлде кіріспейді ме, тұлға өзі шешеді. Тек ... ... ... ... ... еркі осыған қатысты шектеледі. Осындай жағдайларда императивті, яғни ... үшін ... ... ...
Азаматтық құқықтың аталған қасиеттерін байқаған соң, құқықпен жақын танысы жоқ адамдарда азаматтық құқықтың елеулі міндеттейтін мәні жоқ ... қате ... ... мүмкін (азаматтық құқық заң емес деген сияқты). Бірақ бұл олай емес. Егер азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... орындалуға жатады.
Әдіске қатысты тағы да бір нәрсені айтып кету керек. ... ... оның ... ... ... қатынастар қатысушылардың бір-біріне қатысты теңділігі қамтамасыз етіледі, азаматтық құқықтық қатынастар субъектілері өз ... ... ... қол ... ... ... ... жақсырақ түсіну үшін азаматтық заңнадама азаматтық құқықтарды жүзеге асыруға қатысты талаптарды білу ... ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық Кодексінің 8-бабында қарастырылып кеткен.
Әрине, азаматтық құқықтық қатынастарды реттейтін нормаларда да азаматтық құқықтарды жүзеге асыру жөніндегі ережелер бар. ... ... ... ... ... ... нормалары азаматтық құқықтарды жүзеге асырудың қағидалы ережелері Азаматтық Кодекстің аталған бабында қарастырылған деп айтсақ дұрыс болады.
Жоғарыда айтылғандай субъектілер ... ... ... ... ... ... өздерін қорғау құқығын өз қалауынша пайдаланылады.
Азаматтар мен заңды тұлғалардың өздеріне берілген құқықтарды ... ... бас ... заң құжаттарында көзделген жағдайларды қоспағанда, бұл құқықтардың тоқталуына әкеліп соқтырмайды. ... егер бір ... өзге ... зиян ... ... ... ... өтеймін деп жәбірленуші талаптан бас тартатыны туралы қолхат жаздырып алса да, болашақта жәбірленуші сот тәртібімен өз құқығын ... ... ... егер ... Республикасы Азаматтық кодексінің 373-бабына сәйкес борышты кешіру әрекеті рәсімделсе, онда несие беруші тұлға бұрын болған талабын болашақта қоя алмайды.
Азаматтық ... ... ... басқа құқық субъектілерінің құқықтарын және заңдармен қорғалатын мүдделерін бұзбауға, айналадағы ортаға зиян келтірмеуге ... ... егер ... ... ... заңды өкілдері баланың кейбір құқықтарын жүзеге асырған ... ... ... ... зиян ... болса, онда заңды өкілдің әрекеттері заң тәртібінде жоққа шығарылуы мүмкін.
Азаматтар мен заңды тұлғалар өздеріне берілген құқықтарды жүзеге ... ... ... ... және әділ ... ... ... талаптарды, қоғамның адамгершілік қағидаттарын, ал кәсіпкерлер бұған қоса іскерлік әдептілік ережелерін сақтауға тиіс.
Осыны сипаттайтын жағдай мынандай ... ... ... тарапынан ақшалай міндеттемені тиісті орындамау орын алса ақшаны қайтаруды кепілге берілген мүлікті сату қамтамасыз етуі мүмкін. Борышкер уақытылы несие ... ... ... ... ... ... мәні ... келетін мүлікті сатып борышты өндіріп алуды ұсынады.
Алайда несие беруші уақытты созып болашақта сыйақы және ... ... ... ... ... ... ... талабын қояды. Осындайда біздің ойымызша азаматтық құқықтарды адал ... ... ... ... ... адал парасатты және әділ жүзеге асыру міндетін шартпен жоюға немесе шектеуге болмайды. Азаматтық құқық қатынастарындағы қатысушылардың адал, парасатты және әділ ... ... ... болжанылады. Яғни біреу өзіне қатысты басқа тұлға тарапынан аталған құқықтарды жүзеге асыруға қойылатын талаптар бұзылды деп есептелсе, соны дәлелдеуі ... мен ... ... ... ... зиян ... құқықты басқа түрлерде қиянат жасап пайдалануға, сондай-ақ құқықты оның мақсатына ... ... етіп ... ... бағытталған әрекеттеріне жол берілмейді.
Егерде жоғарыда тізіліп айтылған талаптар орындамаса сот ... ... ... ... ... қорғаудан бас тарта алады.
Осыны қорытып айтқанда, азаматтық құқықтың көлемінде жол беру ... ал ... ... ... салу ... ... Осы ... құқықтық реттелу әдісінің тағы да бір көрінісі.
Азаматтық құқықтың қағидаттары
Азаматтық-құқықтық реттеуді ... ... оның ... рөлі ... ... бұл осы ... саланың негізгі бастаулары, құқықтық идеялары. Олардың көмегімен азаматтық-құқықтық реттеудің әдісі жүзеге асады. Басқаша айтсақ қағидаттар әдіске қатысты оның құқықтық нысаны ... ... ... ... ... ... арқылы оның реттелу тәсілі бекітіліп көрінісін табады.
Қағидаттар тікелей қолданыла алатын нормалар болып келеді. Қағидаттар жалпы мәні бар құқықтық ... және ... орын ... ... сай олар ... салалық нормалар алдында үстемділікке ие болуы тиіс. Егер бөлек норманың мазмұны ... ... ... ... онда ... ... іске асуы ... Әрине, заң шығарушы қағидатты арнайы норма арқылы әдейі шектеуі ... осы орын алса ... ... ... құқықтың қағидаттарының қатары Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің (жалпы бөлім) - бабын ... ... ... Бұл ... қағидаттарды атап, оларға қысқаша сипаттама беру азаматтық құқықты жеке құқық саласы ретінде бағалауға мүмкіншілік береді.
1) Ең ... ... бұл ... ... субъектілерінің теңдігі. Біз жоғарыда осыны әдіс ерекшелігі жөнінде ... және ... ... ... ... ... жөнінде айттық. Енді соның мазмұнын ашайық.
Теңдік дегеніміз бұл ... ... ... ... ... ... ... заңнамада арнайы талаптар болмаса, азаматтық құқықтық қатынас көлемінде өзінің мүдделерінің үстем екені туралы айта алмайды және өзге ... ... ... қоя ... азаматтық құқықтық қатынастар қатысушылардың құқықтық жағдайлары негізінен бір-бірінен ... ... да бір ... ... қол сұғылмаушылық қағидаты жатады. Бұл қағидатқа сәйкес қандай да болсын адамдар меншік иесінің құқықтарын жүзеге асыруына араласпауы керек.
Осы ... ... ... ... тек ... (Азаматтық Кодекс) көрсетілген негіздер бойынша және тисіті тәртіпте тоқтатылады. Меншік құқығын ... ... ... айтсақ, басым көпшілік жағдайларда меншік құқығы сот тәртібінде тоқтатылады. Меншік иесі меншік құқығын қорғаудың көптеген құқықтық тәсілдерін пайдалана алады. ... ... ... ... ... орын ... онда кімнің де болсын меншік иесінің оның затқа қатысты билігін (құқықтарын) шектейтін әрекеттері заңсыз болып ... ... ... иесінің затқа тарайтын билігі барынша толық болып есептеледі және заңда көрсетілген негіздер болса ғана сол билікті шектеуді талап ете алады. ... ... ... жеке ... иесі ... пайда да нақты әрекет жасауын талап етуі мүмкін. Әрине осындай талап басым көпшілік ... ... ... ... Тек ... ... өзгертіп мемлекет жеке меншік қоғамдық мүддесіне қызмет етуін ... ете ... ... ... шарт ... ... да бар. Оған сәйкес тұлға қайдай да болсын азаматтық құқықпен қарастырылған және онымен қарастырылмаса да оның негізгі бастауларына қайшы ... ... ... алады. Тұлғаға шарттың жағдайларын еркін анықтауға мүмкіншілік берілген және шартты ... ... ... да ... ... таңдайды.
Шарт еркіндігі қағидатының мазмұнына шартты жасау немесе жасамау құқығы да ... ... ... тек ... ... ... ... шарты жасауға мәжбүрленуі мүмкін.
3) Жеке істерге озбырлықпен араласпау ... ... ... ... ... ... және ... құқықтарының кепілдігін орнатады. Жалпылама жеке істерге озбырлықпен араласпау қағидаты тұлғаның өзіне тиесілі құқықтарды өз ... сай ... ... ... ... ... ... қатарында жеке өмірдің құпиялығын, тұрғын үйге қол сұғылмаушылықты, кәсіпкерлік ... ... т.б. ... ... ... ... бөтен адамдар соның арасында мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары тұлға құқықтарын жүзеге асыруына араласпауы керек. Оларды жүзеге асырылуы немесе асырылмауы ... ... ... қоя ... ... тәжірибеде тұлға өз құқықтарын қорғауға қатысты кейбір әрекеттерді жасамауы мүмкін. Жасалмаған әрекеттер заң бойынша міндетті емес дейік. ... ... ... ... қатынастардағы қарсы талаптар, мемлекеттік органдар, кейде соттардың өзі де неге уақытылы наразылық ұсынбадыңыз, неге анау ... жоқ, ... ... ... жоқ деп ... ... ... келтіруден бас тартпақ болады.
Осыны түсіндірейік. Көптеген құқықтық қатынастар ... егер ... ... ... ... ... алдын ала сотқа дейінгі наразылық ұсыну міндеті жәбірленушіге жүктелмейді. Бірақ кейде дауды сотқа дейін реттеу тәртібі сақталмағандыққа сілтеме ... ... ... болады.
Азаматтық құқықтарды кедергісіз жүзеге асыру қағидаты азаматтық заңнамада барлық құқықтарды жүзеге ... ... ... ... ... Осы ... ... құқықтардың қорғалуының қағидаты тығыз байланысты. Егер белгілі бір құқық азаматтық заңнамада қарастырылып оны жүзеге асыру тәртібі ... онда ... иесі ... ... қамтамасыз етілуі жөнінде сотта талап қоя алады.
Рим құқығында құқықтарды ... ... ... ... ... ... ... құқықты пайдаланса, теріс пиғылды әрекет етті деп танылмайды деп айтылатын.
4) Азаматтық құқықтың қағидаты ретінде азаматтық құқықтарды қорғау ... ... ... ... ... нормалары қандай да болсын құқық бұзылу жағдайына сай келетін сол құқықты қорғау шараларын қарастырады. Мысалы, егер меншік құқығы ... онда ... ... ... ... ... қайтару қарастырылуы мүмкін.
Бұзылған құқықтарды қорғау шаралары (тәсілдері) ... ... ... сай ... ... және ... қалпына келтіру үшін жеткілікті болуы тиіс.
Азаматтық құқықтарды ... ... ... ... қысқаша қарап өтейік. Азаматтық құқықтарды қорғаудың басым көпшілік жағдайда сипатына жеке болып келеді. Осы айтылған тұлға құқығы бұзылды деп өзі ғана айта ... және ... ... тек ... ... бастамасымен болатындықты білдіреді.
Азаматтық құқықтарды қорғау туралы нормалар жөнінде айтқанда біріншіден Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодекстің 9-бабын ... ... ... ... тиіс ... ... ... нормалары тек бұзылған құқықтардың қорғалуын емес, заңды мүдделерін де ... ... ... Осы аталған 9- бапта көрініс тауып отыр.
Оқу әдебиетінде ... ... ... ... ... не ... туралы көбінесе айта бермейді. Сондықтан көптеген жағдайларда заң оқу ... ... ... осы ұғым ... ... ... кей ... байқалып тұрады.
Заңды мүдде дегеніміз бұл тұлғаның құқық түрінде толық рәсімделмеген бірақ заңмен ... ... ... деп ... болады. Мысалы, тұлғаның мүлкіне зян келтірілген жоқ бірақ зиян келтірілуі ... ... тұр ... ... ... ... ... Республикасы Азаматтық Кодекстің 918-бабына сәйкес зиян келтірудің алдын алу туралы талап қою мүмкіншілігін қарастырып отыр.
Азаматтық құқықтарды ... сот, ... сот ... аралық сот: құқықтарды мойындату; құқық бұзылғанға дейінгі болған жағдайды қалпына келтіру; құқықты бұзатын немесе оның бұзылу қаупін ... ... ... ... ... ... ... ұйғарым шығару; залалдарды,төленетін айыпты өндіртіп алу;мәмілені жарамсыз деп тану; моральдық зиянның өтемін төлету; құқық қатынастарын тоқтату ... ... ... ... ... немесе жергілікті өкілді немесе атқарушы органның заңдарға сәйкес келмейтін құжатын ... ... ... ... деп ... ... ... заңды тұлғаның құқыққа ие болуына немесе оны жүзеге асыруына кедергі жасағаны үшін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... алу арқылы, сондай-ақ заң құжаттарында көзделген өзге де әдістермен жүзеге асырады.
Бұзылған ... ... үшін ... ... ... басқару органына өтініш жасау, егер заң құжаттарында өзгеше көзделесе, ... ... ... ... ... ... ... кедергі жасамайды.
Заң құжаттарында арнайы көзделген реттерде азаматтық құқықтарды қорғау ... ... ... ... іс жүзіндегі немесе заңдық әрекеттерімен жүзеге асырылуы мүмкін ... ... ... ... егер заң ... ... шартта өзгеше көзделмесе, өзіне келтірілген заладық толық өтелуін талап ете алады.
Құқығы бұзылған адам жасаған немесе жасауға тиісті шығыстар, оның мүлкінің ... ... ... ... нұқсан), сондай-ақ сол адамның құқығы бұзылмаған болса, дағдылы айналым жағдайында оның алуына болатын, бірақ ... ... ... ... ... ... залалдар деп түсіндіріледі.
Мемлекеттік өкімет билігі органының, өзге де ... ... ... сай ... құжат шығаруы, сондай-ақ осы органдардың лауазымды адамдарының әрекеті (әрекетсіздігі) салдарынан азаматқа немесе заңды тұлғаға келтірілген залалды Қазақстан Республикасы немесе ... ... ... ... ... жағдайларда жеке тұлғалардың және заңды тұлғалардың құқықтарына ... ... ... салдарынан зиян келтірілуі мүмкін осы ескеріліп қазіргі азаматтық заңнамада мемлекеттік органдардың келтірілген зиянын мемлекет ... өтеу ... ... ... Егер ... ... құқықтық салдарының пайда болуы тәртіп бұзушының кінәсіне байланысты болса, заң құжаттарында ... ... ... ... ол ... деп ... ... азаматтық құқықтағы кінәлілік презумпциясы деп атайды. Бұл ұғымға біз азаматтық құқықтық жауапкершілікті қарастырған кезде әлі ... ... ... ... ... әлі қайта оралатын боламыз.
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 2-бабының 3-тармағында сәйкес тауарлар, қызмет және ақша ... ... ... ... ... орын ауыстырып және айналысқа түсіп отырады. Егер ... ... ету, ... ... мен ... ... ... пен мәдени қазынларды сақтау үшін қажет болса, заң құжаттарына сәйкес тауарлар мен қызметтің орын ауыстыруына шектеулер енгізіледі. ... ... ... ... ... ... ... бөлек қағидаты ретінде атау кездеседі. Біздің ойымызша, тауарлар, қызмет және ақша ... орын ... ... түсу ... ... ... кеткен қағидаттарының құрамына кіріп олардың қосымша сипаттамасы болып ... ... ... қайнар көздері: түсінігі мен түрлері
2.1 Азаматтық құқықтың жүйесі
Азаматтық құқықтың өзге құқықтық салалардағы сияқты өз жүйесі бар. Оның жүйесі ... ... ... ... құқық жалпылама не екені туралы білімнің пайда болуына көмектеседі.
Азаматтық құқықтың жүйесі азаматтық заңнама жүйесіне негізделген деп ... ... ... ... ... жүйесі сияқты азаматтық құқық Жалпы және Ерекше бөлімдерден тұрады. Азаматтық құқықтың жүйесіне Қазақстан ... ... ... жүйесі негізінен сай келеді, кейде сай келмейтін жерлері де бар.
Кодекстің Жалпы және Ерекше бөлімдерінде азаматтық құқықтың белгілі бір институттарына ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық субъектілерінің мәртебесін анықтайды. Онда азаматтық құқықтар объектілерінің режиміне ... ... бар. ... мерзімдер мен талап қою мерзіміне арналған нормаларды азамат-тық ... ... ... ретінде қарастыруға болады. Азаматық құқықтың құрамында институттардан бөлек ірі құқықтық құрылымдар бар. Біз оларды ... ... ... қосымша) салалары деп атағанды жек көреміз. Орыс тілінде бұл арнайы сөз ... деп ... ... ... ... ... құқығы және өзге заттық құқықтар, міндеттемелік құқық, зияткерлік меншік құқығы, мұрагерлік құқық, халықаралық жеке құқық, жатқызылады.
Мәні ... ... ... тәуелді құқықтық салаларының нормалары ерекше бөлім нормаларына жатқызылуы мүмкін.
Азаматтық ... ... ... ... бөліп шығарудың тәжірибелік мәні бар деп айтуға болады. Біріншіден осындай құқықтық құрылымдардың нормалары азаматтық құқықтық ... ... бір ... ... ... реттейді.
Мысалы, заттық мүліктік қатынастарды немесе зияткерлік меншік ... ... ... ... өзге ... ... ... бөлек. Олардын өз идеологиясы бар деп айтамыз. ... ... ... ... осындай бөлек түріне қатысты азаматтық құқықтық реттелу әдісінің өз ерекшеліктері қалыптасады. Аталмыш қатынастардан туындай-тын құқықтарды қорғау шаралары да бөлек болады.
Басқа да ... бар. ... ... ... та ... ... қатынастарға міндеттемелік құқықтың тетіктерін қолданып біз тиісті нәтижеге жете алмаймыз. Осы айтылған азаматтық құқықтың өзге де тәуелді салаларына қатысты әділ ... ... ... ... ... Жалпы және Ерекше бөлім нормаларына бөлінуінің мәні мынада. Жалпы ... ... ... ... ... ... орнатуға көмектеседі. Мысалы, мерзімдер туралы жалпы ережелер міндеттемелерге болсын ... ... ... ... қолданылады.
Егер қажет болса, онда, заң шығарушы тиісті тәуелді салаларға, институттарға арнайы нормаларды енгізеді және жалпы нормалардан өзгеше ... ... ... ... болуы оларды бөлек азаматтық құқық институттарында бірнеше рет қайталау қажеттілігінен босатады. Сондықтан салалық құқықтык, реттеу үнемді болады, оның сапасы жоғарылайды.
2.2 ... ... ... ... түсінігі
Азаматтық құқықтың қайнар көздері бұл - азаматтық-құқықтық нормалардың көріну формалары.
Азаматтық ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы. Конституция меншіктің түрлі нысандарын калыптастыру үшін жеке меншікке байланысты катынастарды, оның ішінде мүліктік катынаспен байланысты жеке ... емес ... ... реттеу негізінде енгізілген.
Азаматтық құқықтың қайнар көздерінің түрлері:
а) Заңнама актілері, заңға тәуелді актілер;
б) Халықаралық ... ... ... ... ҚР ... ... ... қаулылары.
Заңнама актілері мен заңға тәуелді актілер заңдылықтың кең ... ... ... ... ... оның заңды күші бойынша (иерархия) кең тәжірибелік маңызға ие. Нормативтік-құқықтық актілер арасында қарама-қайшылық болған жағдайда иерархия көмекке келеді. Иерархияның ... ... ... ... ... алу ... ал егер актілер бір сатыда тұратын болса мерзімі бойынша кешірек қабылданғаны қолданылады (ҚР ... ... ... құрамына 1994 жылы 27 желтоқсанда он үшінші сайланған Қазақстан ... ... ... II ... ... ... кодекс(Жалпы бөлім) жәнесонымен қатар, 1999 жылы 1 шілдеде қабылданған ... ... ... ... ... ... кодекс -- азаматтық құқықтың негізгі ... ... ... ... ... заңнама құрамына кодекстің 3-бабында аталған бірнеше нормативтік актілер кіреді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім) 1995 жылғы 1 наурыздан бастап ... ... Ол ... ... 24-тараудан тұрады. Азаматтық кодекстің ерекше бөлімі қабылданған күннен бастап күшіне енгізілген. Оның ... ... ... ... ... ... Ерекше бөлім 38 тарауды біріктіреді. Қазіргі кезге дейін Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... ... ... өзгерістер енгізілген.
Бөлек уакытта кабылданған екі бөлімі болуына қарамастан, ойымызша, Азаматтық кодекс бір нормативтік актіні құрайды. Баска ... ... де ... ... ұзак уақыт бойы бөлшектеп қабылдау орын алған.
Бұл Азаматтық ... ... ... өте ... ... актілер қатарына жататындығын сипаттайды. Азаматтық кодекстің қоғамдық қатынастарды реттеудегі рөлі зор. Ол ... ... ... ... ... құқықтық негізін қалыптастырады. Басқаша Азаматтық кодексті экономикалық конституция деп ... ... ... ... ... ... ... тек Азаматтық кодекс азаматтық-құқықтық ретгеудің нысанасын құрайтын ... ... ... ... ... ... ... заңдар және өзге нормативтік актілер Азаматтық кодексте бастамасын табатын ... ... ... ... Сондықтан, Азаматтық кодекс және езге азаматтық заңнама нормалары өзара ... ... ... ... рөліне сәйкес оның заңды күші анықталады. Басқа азаматтық заңнама актілеріне қарағанда Азаматтық кодекстің жоғары ... күші бар. ... ... ... ... 2,3-тармақтарына сәйкес:

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет
Азаматтық заңнаманың түсінігі мен жүйес31 бет
Азаматтық процесстің қатысушылары (жалпы сипаттама)67 бет
Азаматтық процесстегі бірігіп қатысушылық және процесстегі тиісті және тиісті емес тараптар түсінігі82 бет
Азаматтық талап қою мерзімі29 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет10 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет туралы11 бет
Азаматтық-құқықтық қатынастың түсінігі мазмұны және түрлері72 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь