Азаматтық-құқықтық мәміле туралы жалпы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Азаматтық.құқықтық мәміле туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Мәміленің түсінігі, маңызы, нысаны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Жарамды және жарамсыз мәмілелер, жарамсыздықтың салдары ... ... ... 7
2. Азаматтық.құқықтық мәмілелерді топтастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.1. Азаматтық.құқықтық мәміленің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2. Азаматтық.құқықтық шарттар мәміленің құқықтық нысаны ретінде ... 16
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Кіріспе

Азаматтық-құқықтық қатынастардың басым көпшілігі мәмілелер (келісім-шарттар) арқылы туындайтыны белгілі.
Мәміле (шарт) негізінен бұдан бірнеше ғасыр бұрынғы ежелгі мемлекеттердің өзінде-ақ кең көлемде болмаса да, айтарлықтай өзіндік роль атқарған. Ол кезде қазіргі нарықтық экономикадағы сияқты заңды тұлғалар немесе өзге де жеке кәсіпорындар болмағандықтан, ол тек екі немесе бірнеше адамдар арасында ауызша немесе жазбаша жасалатын дәлелді құжат болып табылған.
Мәмілелерді оның субъектілері бойынша жіктеудің құндылығы қоғамның әлеуметтік – экономикалық ақиқатына сәйкес келуі тұрғысынан мәміленің нормативтік өкімін бағалауға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, азаматтық айналым әртүрлі субъектілер мүдделерінің теңдігін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік органдардың кәсіпкерлермен жасатын мәмілелеріндегі ықтимал қиянаттарды заңдық жолмен шектеу қажет. Заңмен қандай да бір саладағы кәсіпкерліктің дамуына жеңілдіктер беру басқа саладағы кәсіпкерлердің мүдделеріне қиянат әкелмеу керек. Сонымен тұтынушылардың құқықтық кепілдіктері кәсіпкерлер қиянатынан сақталуы күшейтілуі тиіс.
Одан берігеректе тарап кеткен Кеңес Одағы кезеңіне келсек, бұл кезде де қазіргідегідей нарықтық экономика болмағандықтан оның маңызы дәл қазіргідегідей болмады.
Қазіргі уақытта нарықтық экономикаға және даму сатысына байланысты оның атқаратын ролі де маңызы да кеңейді. Мысалы, мәміленің жекелеген түрі – сатып алу-сату шарты, оның ішінде: бөлшектеп сатып алу-сату шарты, тауар жеткізілімі шарты, энергиямен жабдықтау шарты, кәсіпорынды сатып алу-сату шарты. Мысалы, осы жерде айта кететін нәрсе, бұрын Кеңес одағы кезінде кәсіпорынды сату шарты, энергиямен жабдықтау шарты болмаған, ал қазіргі нарықтық экономикада «жаппай жекешелендіру» бағыт-бағдарына сәйкес пайда болды.
Қоғамымыздың қазіргі сатыдағы дамуы азаматтық-шарттық қатынастардың кең түрде қанат жаюмен сипатталады, мұның өзі Қазақстан Республикасының әкімшілік басқару жүйесінен бас тартып нарықтық қатынастарды дамытуға бет бұрғандығының куәсі. Нарық субьектілерінің белсенді қызметін реттейтін нормативтік-құқықтық актілердің жеткіліксіздігі қаржы және өндіріс капиталының «көлеңкелі бизнеске» қарай ойысуына апаратын бірден-бір себеп болар еді .
Менің курстық жұмысымның тақырыбы азаматтық құқықтық мәміленің түсінігі және оның түрлеріне арналған. Тақырыптың өзектілігі мәміленің азаматтық құқықтық қатынастардың негізгі реттеушісі бола отырып, барлық қатынастардың заңды түрде жасалуында.
Жұмыстың мақсаттары мен міндеттері. Азаматтық қатынастардың дамуы барысында мәміле институтының элементтерінің маңызы зор. Осыған байланысты туындайтын қатынастардың ерекшеліктерін талдап, олардың маңызын айқындаудың мәні зор.
Жұмыстың объектісі. Мәмілеге негізделген азаматтық құқықтық қатынастар.
Азаматтық Кодексте мәмілелердің түрлерінің толық тізбесін көрсету мүмкін еместігі айтылған (мысалы, Азаматтық Кодекстің 7-бабы).
Сондықтан кез-келген заңда көрсетілмеген мәмілені жасасуға болады, ең бастысы мұндай шартқа заңда тыйым салынбаған болуы керек.
Курстық жұмыс мазмұны кіріспеден екі тараудан, қорытынды мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттер:

Нормативтік құқықьық актілер:

1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі

Арнайы әдебиеттер:

1. З.О. Ашитов, Б.З. Ашитов Қазақстан Республикасының құқық негіздері., -Алматы, 2003ж
2. Оспанов. Қ. И. Құқық негіздері Алматы, 2007.
3. Қазақстан Республикасының азаматтық құкығы., Алматы, 2001
4. Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Академиялық курс. Өнделіп, толыктырылған, 2-басылымы / Ғ. Сапарғалиев. – Алматы: Жеті жарғы, 2004.
5. Толеугалиев Ғ.И. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. –Алматы: қамза,2001.380 бет
6. Комментарий к гражданскому кодексу Республики Казахстан (общая, особенная часть) /Отв. Редактор М.К. Сулейменов, Ю.Б. Басин. – Алматы: «Жеті жарғы», 2000. 800 с.
7. Гражданское право. Учебник / Под ред. Сергеева А.П., Толстого Ю. К- Т. 1,2 и 3 – М., 1997-1998 гг.
8. Гражданское право Казахской ССР. Учебное пособие.- Т.1 – Алма- Ата, 1978 г.
9. Гражданское право Казахской ССР. Учебное пособие.- Ч.1– Алма- Ата, 1980 г.
10. Ғылыми-құқықтық, саяси – қоғамдық журнал «Тураби» 1-96 62 бет
11. Аскназий С.И. Обоснование правовых отношений междугосударственными социалистическими оргнизациями // Учен. Зап. Ленингр. Юрид. Ин-та. Вып.IV-Л., 1947, 33 бет.
13. Венедиктов А.В. Государственная социалистическая собственность.-
М. –Л., 1948, 665 бет
14. Генкин Д.М. Значение применения института юридического лица во
Внутреннем и внешнем товарообороте СССР. – В кн.:Сб. Научных тр-в
Ин-та Народного хоз-ва им. В.Г. Плеханова вып. IX- М.,1955.
15. Толстой Ю.К. Содержание и гражданско-правовая защита права
Собственности в СССР – Л.,1955, 88 бет
16. Красавчиков О.А. Сущность юридического лица. Сов.гос-во и право,
1976.
17. Гражданское право. – Т. 1 / Под ред. Суханова И.А. – М: Век. 1993 г.
        
        Мазмұны
Кіріспе ....................................................................................................................31. Азаматтық-құқықтық мәміле туралы жалпы түсінік ............................51.1. Мәміленің түсінігі, маңызы, ... ... және ... мәмілелер, жарамсыздықтың салдары............7 2. Азаматтық-құқықтық мәмілелерді топтастыру......................................15
2.1. Азаматтық-құқықтық мәміленің түрлері....................................................152.2. ... ... ... ... ... ретінде....16Қорытынды .........................................................................................................27Пайдаланылған әдебиеттер ..............................................................................29
Кіріспе
Азаматтық-құқықтық қатынастардың басым көпшілігі мәмілелер (келісім-шарттар) арқылы ... ... ... ... ... ... ғасыр бұрынғы ежелгі мемлекеттердің өзінде-ақ кең көлемде болмаса да, ... ... роль ... Ол кезде қазіргі нарықтық экономикадағы сияқты заңды тұлғалар ... өзге де жеке ... ... ол тек екі ... ... ... ... ауызша немесе жазбаша жасалатын дәлелді құжат болып табылған.
Мәмілелерді оның субъектілері бойынша жіктеудің құндылығы қоғамның әлеуметтік - экономикалық ... ... ... ... ... нормативтік өкімін бағалауға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, ... ... ... субъектілер мүдделерінің теңдігін қамтамасыз ету үшін мемлекеттік органдардың кәсіпкерлермен жасатын мәмілелеріндегі ықтимал қиянаттарды заңдық жолмен шектеу қажет. Заңмен қандай да бір ... ... ... жеңілдіктер беру басқа саладағы кәсіпкерлердің мүдделеріне қиянат әкелмеу керек. Сонымен тұтынушылардың құқықтық кепілдіктері кәсіпкерлер қиянатынан сақталуы күшейтілуі тиіс.
Одан ... ... ... ... ... кезеңіне келсек, бұл кезде де қазіргідегідей нарықтық экономика болмағандықтан оның маңызы дәл қазіргідегідей болмады.
Қазіргі уақытта нарықтық экономикаға және даму сатысына ... оның ... ролі де ... да ... Мысалы, мәміленің жекелеген түрі - сатып алу-сату шарты, оның ішінде: бөлшектеп сатып алу-сату ... ... ... ... ... ... шарты, кәсіпорынды сатып алу-сату шарты. Мысалы, осы жерде айта кететін нәрсе, бұрын Кеңес одағы ... ... сату ... ... ... ... ... ал қазіргі нарықтық экономикада бағыт-бағдарына сәйкес пайда болды.
Қоғамымыздың қазіргі сатыдағы дамуы азаматтық-шарттық қатынастардың кең ... ... ... ... ... өзі Қазақстан Республикасының әкімшілік басқару жүйесінен бас тартып нарықтық қатынастарды дамытуға бет ... ... ... ... белсенді қызметін реттейтін нормативтік-құқықтық актілердің жеткіліксіздігі қаржы және өндіріс капиталының ... ... ... ... себеп болар еді.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы азаматтық құқықтық мәміленің түсінігі және оның түрлеріне арналған. Тақырыптың өзектілігі мәміленің азаматтық ... ... ... реттеушісі бола отырып, барлық қатынастардың заңды түрде жасалуында.
Жұмыстың мақсаттары мен міндеттері. Азаматтық қатынастардың дамуы барысында мәміле институтының элементтерінің маңызы зор. ... ... ... ... ... талдап, олардың маңызын айқындаудың мәні зор.
Жұмыстың объектісі. Мәмілеге негізделген азаматтық құқықтық қатынастар.
Азаматтық Кодексте мәмілелердің түрлерінің толық тізбесін ... ... ... ... ... Азаматтық Кодекстің 7-бабы).
Сондықтан кез-келген заңда көрсетілмеген мәмілені жасасуға болады, ең бастысы мұндай ... ... ... ... ... ... жұмыс мазмұны кіріспеден екі тараудан, қорытынды мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І. Азаматтық-құқықтық мәміле туралы жалпы түсінік 1.1. ... ... ... ... - ... ... мен ... белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған әрекет болып табылады.
Мәміленің ең көп тараған түрі - ... яғни екі ... ... көп жақты мәміле болып саналады. Бір адамның еркін білдіретін бір жақты мәміле болып саналады. Бір адамның еркін ... бір ... ... де ... ... ... анықтамасы Азаматтық кодекстің 147 бабынан туындайды. Нақтылы айтар болсақ мәміле дегеніміз - заңды факті. Заңды фактілердің ... ... ... ... ... ... соның ішінде әрекет болып саналады. Әрекет болғанда да ол азаматтық ... ... ... ... Міне осы жерден мәмілеленің белгілері мен өзіндік ерекшелігі көрінеді. Мәміленің басты ерекшелігі оны жасағанда азаматтық салдар туындап - ... бір ... мен ... ... ... ... ... өзіне тән бірқатар белгілері бар. Мәміле - азаматтық құқық субъектілерінің ерікті актісі.
Мәмілемелерде азаматтық құқық қатынастары ... еркі ... Оны біз ... ... ... және еркінен тыс болатын оқиғалардан ажырата білгуіміз керек. Бұл арада ерік саналы мақсатқа жету үшін ... бір ... ... туғызуға бағытталған. Атап айтқанда, мәселен, өздерінің шаруашылық, тұрмыстық, мәдени және басқа да қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін адамдардың тұрмыстық, өндірістік, азық - ... ... ... алуы және т.б. әрекеттері.
Мәмілеге қатысушылардың ішкі еркін және оның сыртқа ... ... білу ... Егер ішкі ерік ... көрінсе, бірақ басқа тұлғаларға байқалмаса, онда ол заңдық салдарды туындата алмайды. Осы сияқты, егер сыртқа ... ерік ... ... ішкі ... ... ... мәміле жасалмаған болып саналады. Мысалы, кіріптарлық мәміле. Ол Азаматтық кодекстің 159 бабының 9 тармағында көрсетілген.
Азаматтық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... атқарылатын, жетон, билет немесе әдеттегідей қабылданған өзге де растайтын белгі арқылы жасайтын мәмілелер ауызша жасалынады. Мұндай мәмілелер адамның ... оның ... ... еркі ... көрініп тұрған ретте де жасалған деп саналады. Үндемей қалу заңдарда немесе тараптардың келісімінде көзделген ... ... ... ерік ... деп танылады.
Жазбаша нысан жәй және нотариалдық болып ... ... ... ... ... ... ... мәмілелерді жасау кезінің өзінде орындалатындарынан басқа, жүз еселеген есептік көрсеткіштен жоғары ... ... ... ... ... ... өзге ... жазбаша жасауы тиіс.
Заң мәміленің қандай жағдайларында жазбаша түріде жасалатын айқындайды. Бірақ мәміле жасасудың ауызша нысанын қолдану мүмінкіндіктері үшін ... заңи ... жоқ. ... бұл ... ... тән мынадай ереже қолданылады: заңдардың белгілі бір нормаларына немесе тараптардың келісіміне қайшы келетін жағдайлардан ... ... ... ... ... түрде жасасуға рұқсат етіледі.
АК-ның 151- бабына сәйкес, мәміленің ауызша түрі ол жасалған кезде атқарылатын жағдайда қолданылады. Бұл ... ... ... ең ... шегі ... атқаратын мәміленің сомасы белгіленбейді, АК 152б, 1т. Жазбаша ... ... құны ... ... ... сатып алуға болады. Бірақ мұнда тараптар уағдаласқан соң біріне-бірі затты да, ақшаны да қолма-қол береді. Алайда, егер, нақ сол зат ... ... ... ... ала төлеу арқылы сатылса, сатып алу-сату мәмілесі жазбаша түрде жасалуы тиіс.
Қарыз беру шарты бойынша берілетін ақша, әдетте, ... ... ... ... беру жолымен жазбаша түрде ресімделеді, ал шарттың орындалуы - ... ... , ... ... ... ... мәміле жасауға кең мүмкіндіктер беретін АК-ның 151-бабынан өзгеше, оның 52-бабы жазбаша мәміле қажеттігін ... ... ... ... бапқа сәйкес мынадай мәмілелер жазбаша түрде жасалуы тиіс:
Егер мәмілелердің жекелеген түрлері үшін ... ... ... ... ... немесе іскерлік қызмет өрісінің әдеттегі құқықтарынан туындамаса, ... ... ... ... ... ... ... қызмет үрдісінде жүзеге асырылатын;
Мәмілелердің жасалу кезінің өзінде орындалатындарынан басқа, 100 айлық есептік көрсеткіштен астан сомаға;
Заңдарда ... ... ... ... ... ... ... немесе тараптардың келісімінде тікелей көрсетілген реттерде мәміленің жай ... ... ... оның ... болып қалуына әкеліп соқтырады. Сонымен қатар, нотариалдық куәландыруын талап ететін мәмілелер болуы мүмкін, бұлар нотариалдық ... ... ғана ... деп ... жарамсыз деп танылған жағдайда тараптардың әрқайсысы екінші тарапқа мәміле бойынша алынғанның бәрін қайтарып беруге, ал ... ... беру ... ... ... ақшалай өтеуге міндетті. Негізгі және қосымша (акцессорлық) мәмілелер (шарттар) арасындағы айырмашылықтың практикалық маңызы бар.
Акцессорлық мәміле ... ... ... ... ... және ... Егер заңнан, мәміленің мәніне не тараптардың келісуінен өзгеше жағдай туындамаса, акцессорлық мәміленің тағдыры негізгі ... ... ... ... ... ... үшін тараптар қол қоятын құжаттықарастыруды ғана талап етпестен, сондай-ақ мәміленің мазмұнын белгілі бланкіде баяндауды, қойылған ... ... ... және ... ... ете ... ... жай жазбаша түрін куәләндіре түседі. Егер олар заңда не тараптардың келісімінде көзделсе, мәміленің жазбаша түріне мұндай талаптар қою ... ... ... ... егер ... мәмілені заңды тұлғалар жасайтын болса да, аталған талаптардың сақталуы міндетті емес. Мұнда мәмілені жазбаша түрде ... ... ... ... ... ... ... дене кемістігіне, науқастығына немесе сауатсыздығына байланысты құжатқа өзі қол қоя алмайтын болса, онда оның ... ... ... ... ... қол қоя ... ... заңда өзгеше көзделмесе, басқа адамның қойған қолын нотариус ... ... ... ... ... құқөылы басқа лауазымды адам мәміле жасаушының оған тікелей өзі қол қоя алмауының себептерін көрсете отырып, куәләндыруы тиіс.
Жазбаша ... ... ... ... ... келесі тараптан да орындағанын растайтын құжатты талап етуге құқылы. ... ... ... мәмілелерден басқа, ауызша жасалған кәсіпкерлік мәмілені орындаған тарапта ... ... ... ... ... квитанция, жүк қағаздары, әдетте, осындай құқық бола алады.
Заң талап етілетін нысанды оны қарапайымдату жолымен бұзуға ... ... ... ... куәләндыруды талап ету кезінде оны жай жазбаша түрде жасаумен не жазбаша ... ... ... ... ... ... болмайды.
Керісінше, мәмілеге қатысушылардың өзара келісіп отырып, белгіленген нысаннан оны күрделендіруге қарай шегінуіне әбден күрделі және ол тараптар үшін ... ... ... ... ... заң ... мәміле жасауға жол беретін реттерде де, тараптар мәмілені жазбаша түрде жасауға құқылы; заң мұны ... ... де, ... ... ... ... куәләндыруға құқылы.
1.2. Жарамды және жарамсыз мәмілелер, жарамсыздықтың ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодекстің 5 тарауында қарастырылған. Соттық дауларда өкіл талапкер немесе жауапкер атынан әртүрлі іс-жүргізу әрекеттерін жасай ... ... ол ... ... ... және жазбаша түсінік бере алады, сот шешіміне шағым жасай алады және бейбіт келісім жасауға ... ... деп ... ... ... бір ... ... заңдарға, сот шешіміне не әкімшілік құжатқа негізделген өкілеттігі күшімен жасалған мәмілесін айтамыз. ... ... ... ... мен ... ... ... өзгертеді және тоқтатады.
Өкілеттік өкілдің (бөлшек сауда жүйесіндегі сатушы, кассир) әрекет жасаған ... ... ... ... 163-бабы).
Өкілдік институтының маңыздылығы сонда, ол тұлғаға бір мезгілде бірнеше рынокта, оның ішінде ... ... ... ... ... сондай-ақ істің көзін білетін әрі ұйымдастыра алатын мамандарды тартуға қолайлы келеді.
Іс-әрекеттердің бәрін өкілет ... ... бола ... Заң ... кейбіреулер үшін оның өзі қатысуы керек болады. Заңдылық әрекеттерді өзі ғана жасауы керектігі заңда айтылмаған немесе сол әрекеттердің сипатынан ... ... ... де өкілдікке рұқсат беріледі. Мәселен, өсиет қалдыру мәселесіне өкілдік ... ... ... ... қалдырушы өзі қол қоюы керек,некені тіркеуде, лекция оқу, сахнада ойнау тәрізді жеке ... ... ... арада өкілдік жүрмейді (АК-тің 163-бабы,5-тармағы).
Өкілдік институтының мазмұны субъектілер ... ... ... ... ал ол ... ... мен ... пайда болуына, олардың мазмұндарына, қорғану түрлеріне негізделеді. Аталған негізгі элементтердің сипаты өкілдік ұғымы арқылы көрінеді.
Өкілдіктің негізгі белгілері:
1. Өкілдіктің субъектілерінің құрамы үш ... ... өкіл және ... ... ... ... беруші өкілге іс-әрекеттерді жасауды тапсырып, тиісті сенімхат берген болса ғана немесе заңды тұлғаның құжаттары бойынша істейтін болса ғана ... ... ... ... үшін құқықтар мен міндеттер тудыра алады. Азаматтық құқықтың кез келген субъектілер, құқық қабілеттілігі бар немесе жоқ адам да, ... ... да ... ... бола ... ... ... асыру кезінде екі бірдей құқықтық қатынас жүзеге асырылады: өкілдік беруші мен өкіл ... ... ... өкіл мен ... жақ арасындағы сыртқы құқықтық қатынас. Алайда екінші құқықтық қатынаста өкіл іс-әрекетке өз атынан түспейді.
Ал азаматтық құқық субъектілерінің бәрі ... өкіл бола ... ... ... қабілеттілігі бар кез-келген тұлға, яғни азаматтар мен заңды тұлғалар өкіл бола ... ... өзі ... ... 18 жасқа толу керектігін көрсетеді, бұл жаста оған азаматтық әрекет қабілеттігі толықтай тән, ал ... ... ... ... ... ... ... қайшы келмеуі тиіс. Азаматтық Іс жүргізу кодексі ... өкіл бола ... ... ... ... Олар: судьялар, тергеушілер, прокурорлар, істі қарауға қатысы бар лауазымды тұлғамен туыстық қатынасы бар ... ... ... азаматтық құқық субъектісі бола алады. Өкілеттік берушінің әрекет қабілеттігі тек ерікті түрдегі өкілдік үшін қажет.
Үшінші жақ - азамат немесе заңды ... ... ... ... түсуі нәтижесінде өкілдік берушінің азаматтық құқық қатнастары белгіленеді, өзгереді және тоқтатылады.
2. Өкілдік шартсыз болуы мүмкін. Азаматтық кодекстің әрекет қабілетсіз ... ... ... өкіл болу ... ... 164-бабынан басқа АІК-де соттағы заңды өкіл туралы ереже қарастырылған. АІК 38-бабында әрекет қабілетсіз азаматтардың, толық әрекет қабілеттігі жоқ ... ... ... ... деп ... ... құқықтары мен заңмен қорғалатын мүдделерін сотта олардың ата-аналары, асырап алушылары, ... мен ... ... ... өкілетті құжаттарын көрсете отырып қорғай алады. Қазақстан Республикасының "Неке және ... ... ... 111 - ... ... қамқоршылар мен қорғаншылар заң жүзінде қамқоршылыққа алынғандардың өкілдері болып табылады және барлық қажетті мәмілелерді олардың ... және ... ... көздеп жасайды.
Қамқоршылар өздерінің қамқоршылығындағы адамдардың өз бетінше жасауға құқығы жоқ ... ... ... ... ... өз ... ... асыруына және міндеттерін атқаруына жәрдем көрсетеді, сондай-ақ оларды үшінші бір ... ... ... ... қорғайды.
3. Өкілдіктің құқығы мен міндетінен туындайтын қандайда бір әрекеттер өкілдік беруші үшін ... ... ... ... өкіл ... үшін ... ... туғызады.
4. Өкіл өкілеттік негізінде әрекет етеді. Өкілеттік бұл - өкілдің жасай алатын әрекеттер шеңбері, құқықтық қатынастардағы өкілдің мәміле негізінде белгіленген ... ... ... ... ... ... тәсілдермен қалыптасады. Ерікті өкілдікте өкілеттік екі жақтың келісімімен жүзеге асырылатын әрекеттер сипаты шарт ... ... ... көрсетіледі.
Өкілдік негізі бір тұлғаның (өкілдік беруші, сенім беруші) екінші тұлғамен (өкілмен) өкілеттікті бөлісуі жатыр. Мұндай өкілеттік ... және ... ... ... ... екінші жақтың өкілдік беруші тұлғаның атынан жасалған мәмілесі жарамсыз болып ... ... ... ... ... ... ... жоқ басқа бір адамның атынан немесе өкілеттігін асыра пайдаланып жасаған мәмілесі өкілдік беруші кейін осы мәмілені ... ... ... ғана үшін ... ... мен міндеттерді туғызады, өзгертеді және тоқтатады. Әрі өкілдік ... ... ... ... ... оны жасаған кезінен бастап жарамды етеді.
Өкілеттік туындауының негізі - заң фактісі болып табылады. Заңда мынандай өкілдіктің негіздері бар: ... ... ... ... ... өкіл ұстауға тілек білдірген өкілдік берушінің еркі; заңда көрсетілген фактілер; ... ... ... балаларының заңды өкілдері бола алады, әрі олардың құқықтары мен міндеттерін кез ... жеке және ... ... алдында қорғай алады, сондай-ақ балалары үшін сотта арнайы өкіл болып қатыса алады (АК-тің 164-бабы); уәкілетті ... ... өкіл ... қатысуға рұқсат беретін акт. Мысалы өкілеттік міндетті атқаруды талап ететін лауазымға тағайындау өкілеттік сондай-ақ өкілдің (бөлшек ... ... ... ... және ... Әрекет жасайтын жағдайынан да көрінуі мүмкін (АК-тің 163-бабының 1-тармағы).
Өкілдік ... және ... деп ... Заңды өкілдік тікелей заңнан туындайды, әрі ол өкілдік берушінің еркіне қарамайды. Мысалы, Теңіз жолы сауда кодексі бойыншакеме капитаны қызмет ... ... ... ... кеме ... және жүк ... ... болып табылады, жолшыбай не барған жерінде кеме ... ... жүк ... ... ... ... ... талап қою мәселесін өзі шеше береді, кейбір мәмілелерге билік етеді ... ... ... ... өкілдік ерікті өкілдік деп атайды. Мұның өзі өкілдік берушінің еркіне байланысты болады. Өкілдік беруші өкілдік тауып қана ... оның ... де ... (мысалы, тапсырма шарты).
Заңды өкілділік сот шешіміне немесе әкімшілік актіге негізделеді. Азаматтық хал актілерін ... ... ... туу ... негізінде ата-аналар өз балаларының өкілі бола алады. Балаларды асырап алу жағдайында дәл солай тіркеу ... және ... ... ... ... ... және жаңа туу туралы куәліктің берілуіне жергілікті атқарушы органның әкімшілік шешім-актісі негіз бола алады.
Азаматтық кодекске сәйкес әрекет қабілеті жоқ ... ... ... ... азаматтарға, жасөспірімдерге, психикалық ауыратын азаматтарға қамқоршы, ішімдікке салынған азаматтар мен нашақорларға сот қорғаншы ... Бұл ... ... заңмен анықталады, сондықтан олар заңды өкілдер деп аталады.
Өкілетсіз екінші бір тұлғаныңмүддесі үшін әрекет еткен тұлға өкіл болып табылмайды. Өкілетсіз ... АК ... ... ... ... да ... ... асыра пайдалануға сенімхатта көрсетілмеген мәмілелерді жүзеге асыру жатқызылады. Мысалы, пәтерді мәміле бойынша жалға алу керек болса, өкіл оны сатып-алуға келісімге ... Өкіл ... ... ... ... ... ... қолдаса, онда әрекет негізінде туындаған құқықтар мен міндеттер осы әрекет жасалған уақыттан ... өкіл ... ... ... Егер өкіл ... ... ... оның ішінде өкілеттікті асыра пайдалану негізінде жасалған ... ... деп ... онда ... жақ ... ... өкіл ретінде қатынасқа түскен адам алады.
Рыноктық қатынасқа өту және мүліктік айналымның дамуы жағдайында тауар-ақша қатынасында коммерциялық өкілдік ... орын ... ... өкіл - бұл шарт ... ... ... ... тұрақты және еркіті өкіл бола алатын тұлға.
Егер мұндай шарттың тарабы кәсіпкерлік жүйеде шарт жасасқан ... ... ... ... және дербес өкілдік етуші болмаса, онда коммерциялық өкілдік туындай (АК-тің 166-бабының 1- ... ... ... ... өкіл ... ... ... жазбаша шарт негізінде, ал ол көрсетілмеген жағдайда- сенімхат негізінде әрекет жасайды. Коммерциялық өкілдік екі түрге бөлінеді: өз ... және ... ... ... ... ... ... болу - заңды тұлға өкілді өз құрылымына тағайындайды және ол арқылыөзінің құқықтарымен міндеттерін орындап, мүделерін қорғайды. ... ... бір ... ... ... ... ... айналымға қатыстырмайды (АК-тің 163-бабының 1- тармағы). Мысалы, жұмыс беруші атынан ... ... ... ... ... ... ... атқаратын жұмысшы, кәсіпорыннң ісін жүргізуші немесе сауда мәмілесін жасаушы кәсіпорын қызметкері сәйкес заңды тұлғаның өкілі болып ... ... ... ... ... ... ... атынан өкіл болу сонымен қатар басқа да тәсілмен жасалуы ... ... олар ... ... өз ... ... қосымша құрылымдық бөлімдерді құру кезінде пайда болады. Мысалы оған заңды тұлғалардың ... ... және ... ... ... болады. Олар өздерін құрушылардың мүддесі үшін мәмілеге қатысқан кезде бұл құрылған жаңа ... ... ... тең ... ... ... қажет. Бірақ олар заңды тұлға бола алмайды. Бұл құрылымдық бөлімдердің жетекшілерін ... ... ... ... ... органдыры тағайындайды және олар сенімхатта көрсетілген функцияларды ғана атқара алады.
Коммерциялық өкілдіктің екінші түрі-басқалардың мүдделері үшін болса да өз ... ... ... адамдар (коммерциялық делдалдар, мұрагерлік кезінде өсиетті орындау тапсырылған адамдар және т.б.). ... бұл түрі ... ... ... көрсетудің өзіндік түрі ретінде сипатталды. Мүліктік айналымда бұл өкілдік арнайы делдалдық түрі ретінде қолданылады.
Рыноктың қажеттілігіне сәйкес ... ... ... ... жүзеге асыру жолы нормативтік актілермен реттеледі.
Қазақстан Республикасы Президентінің "Тауарлық биржа туралы" Жарлығында биржалық сауда қатысушыларының арасында ... ... мен ... ... және оның ... биржалық мәміле жасай алатын брокерлер аталған.
Коммерциялық өкілдің өкілеттігі жазбаша шартта тікелей көрсетілуі тиіс ... оған ... ... да ... Коммерциялық өкіл бір мезгілде өзінің қатысуымен жасалатын ... ... ... ... ... алады. Бұл орайда ол өзіне берілген кәдімгі кәсіпкердің ыждағаттығымен орындауға ... ... ... қызметтің жекелеген салаларындағы коммерциялық өкілдіктің ерекшеліктері заңмен белгіленеді.
Коммерциялық өкілдіктедің ерекше сипаты төмендегі ережелерден көрінеді:
1) ... ... ... ... ... ... тиіс;
2) коммерциялық өкілге өкілдік беруші атынан өз мүддесі үшін немесе басқа тұлғаға қатысты мәмілелер жасауға жол берілмейді, сонымен ... бір ... ... оның қатысуымен жасалған шарттың әртүрлі тараптарының мүдделерін білдіре алады (мысалы, сатушы мен сатып алушының, жалға беруші мен жалға алушының және ... ... өкіл ... ... ... көрсетілген болса, шарт тараптарынан сыйлық ақы алуға құқылы;
4) коммерциялық өкілге сауда мәмілелерін жаса кезінде мәлім болған құпияларды сақтау міндеті ... ... бір ... ... құқықтық қатынасы болып табылады. Қазақстан Республикасы Президентінің "Сақтандыру ... ... ... ... ... ретінде тіркелген, заңды тұлғалардың атынан әрекет ететін сақтандыру ... ... жол ... ... ... ... мен заңды тұлғалары үшін сақтандыру брокері ретінде лицензияланған қызмет қажет емес. Шетелдік заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының территориясында сақтандыру брокерлік ... ... ... ... ... ... ... тәртіпте жүзеге асыра алады.
Жарамсыз мәмiлелер мен жарамсыздықтың салдары1. Мәмiленiң ... ... және ... сондай-ақ олардың ерiк бiлдiру бостандығына қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... органның не прокурордың талабы бойынша мәмiле жарамсыз деп танылуы ...
2. ... ... ... ... оны ... деп тануды талап етуге құқығы бар адамдардың ... осы ... не өзге де заң ... ...
3. ... ... деп ... жағдайда тараптардың әрқайсысы екiншi тарапқа мәмiле бойынша алынғанның бәрiн қайтарып беруге, ал заттай қайтарып беру ... ... ... құнын ақшалай өтеуге мiндеттi. 4. Егер мәмiле ... ... ... ... екi ... да жымысқы ниет болған жағдайда олардың мәмiле бойынша алғандарының немесе алуға ... ... бәрi ... ... ... үкiмi ... тәркiленуге тиiс. Мұндай мәмiленi бiр тарап орындаған ... ... ... ... бәрi және одан ... ... бiрiншi тарапқа тиесiлiнiң бәрi тәркiленуге тиiс. Егер тараптардың ешқайсысы да ... ... ... ... орындалуы көзделгеннiң бәрi тәркiленуге тиiс.
5. Қылмыстық мақсатқа жету ... ... ниет ... ... ғана ... жағдайда оның мәмiле бойынша алғандарының бәрi екiншi тарапқа қайтарылуы тиiс, ал соңғысының алғаны не оған ... ... ... тәркiленуге тиiс.
6. Нақты мән-жайларды ескере отырып, сот осы баптың 4 және 5-тармақтарында көзделген салдарды, жарамсыз мәмiле бойынша ... не ... тиiс ... тәркiлеуге қатысты бөлiгiнде iшiнара не толық қолданбауға құқылы. Бұл бөлiкте осы баптың 3-тармағында көзделген ... ... 7. Осы ... ... ... ... ... сот мәмiленiң жарамсыз болуын туғызған әрекеттердi жасауға ... ... ... ... деп тануға байланысты екiншi тараптың залалын оның пайдасына өндiрiп беруi мүмкiн.
8. Жарамсыз мәмiле заңдық салдарға әкелiп ... ... ... ... ... және ол ... кезден бастап жарамсыз мәмiлелер кiрмейдi.
9. Мәмiленi жарамсыз деп тани отырып, сот нақты мән-жайларды ... ... оның одан әрi ... ... ... ... құқылы.Мазмұны заң талаптарына сәйкес келмейтiн мәмiленiң жарамсыздығы:1. Мазмұны заң талаптарына сәйкес келмейтiн, ... ... ... ... ... ... көрiнеу қайшы келетiн мақсатпен жасалған мәмiле жарамсыз болады.
2. Заң талаптарын, заңды тұлғаның жарғысын не оның органдарының құзыретiн бұзатын ... ... ... ... егер ... талап пайдакүнемдiк себептерден немесе жауапкершiлiктен жалтару ниетiнен туындаса, мәмiленi жарамсыз деп тануды ... ... ... жоқ. 3. Егер ... ... бiрi оны ... орындаудан немесе үшiншi жақ не мемлекет алдындағы жауапкершiлiктен жалтару ... ... ... ал ... басқа қатысушысы бұл ниет туралы бiлген болса немесе бiлуге тиiс ... ... жақ ... ... ... деп ... талап етуге құқылы.
Мәмiлелер жарамсыздығының негiздерi:
1. Қажеттi лицензия алмай, не ... ... ... ... ... кейiн жасалған мәмiле жарамсыз болады.
2. Терiс пиғылды бәсеке мақсатын көздейтiн немесе iскерлiк әдеп талаптарын бұзатын мәмiле жарамсыз болады.
3. Осы ... ... ... ... ... он төрт ... толмаған адам жасаған мәмiле жарамсыз болады.
4. Он төрт жасқа толған кәмелетке ... ... ... (асырап алушыларының) немесе қамқоршыларының келiсiмiнсiз жасаған мәмiлесiн, заң бойынша оның өзi дербес жасауға құқығы бар мәмiлелердi қоспағанда, сот ата-анасының (асырап ... ... ... ... ... жарамсыз деп тануы мүмкiн.
5. Есуастық немесе ақыл-есi кем болуы салдарынан әрекет қабiлеттiгi жоқ деп танылған адам жасасқан мәмiле ... ... ... әрекет қабiлеттiгi жоқ деп танылған азамат жасасқан мәмiле (осы Кодекстiң ... егер ... ... ... ... бұл ... психикалық шатасу жағдайында болғаны дәлелденсе, оның қорғаншысының талабы бойынша сот мәмiленi жарамсыз деп тануы мүмкiн.
6. Сот ... ... ... адам ... мәмiленi сот оның қамқоршысының талап етуi бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн. 7. ... ... ... ... ... ... өз әрекеттерiнiң мәнiн түсiне алмайтын немесе өзiнiң не iстегенiн бiлмейтiн жағдайда болған азамат ... ... сот сол ... ... ... ал егер тiрi ... талап етуге азаматтың мүмкiндiгi болмаса, азамат қайтыс болғаннан кейiн басқа мүдделi адамдардың талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн. 8. ... мәнi бар ... ... ... ... сот ... әсерiмен әрекет еткен тараптың талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн. Мәмiленiң табиғатына, ұқсастығына немесе оны өз ... ... ... ... ... мәнiнiң сапасына қатысты жаңылысудың елеулi мәнi болады. Дәлелдердегi ... ... ... ... ... жою ... ... мәмiленiң мазмұнына осындай дәлелдi енгiзген кезде ғана мәмiле жарамсыздығының ... бола ... (осы ... ... жаңылысу мәмiлеге қатысушының өрескел бейқамдығының салдары болса, не оны ... ... ... ... сот ... ... және мәмiлеге қатысушы екiншi жақтың мүдделерiн ескере отырып, мәмiленi ... деп тану ... ... бас ... ...
9. Алдау, зорлық, қорқыту ықпалымен жасалған мәмiленi, сондай-ақ басқа ... ... ... ... адам өзi үшiн мүлде тиiмсiз ауыр мән-жайлардың салдарынан жасауға мәжбүр болған мәмiленi (кiрiптарлық мәмiле) сот жәбiрленушiнiң талабы бойынша жарамсыз деп ... ... 10. Бiр ... ... ... ... ... ниетте келiсуi нәтижесiнде жасалған мәмiленi сот жәбiрленушi тараптың талабы бойынша жарамсыз деп тануы мүмкiн. ... ... ... ... ... беру ... өтеу (осы Кодекстiң 9-бабының 4-тармағы) терiс пиғылды өкiлге жүктелуi мүмкiн.11. Заңды тұлғаның осы Кодексте, өзге де заң ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарына қайшы келетiн етiп жасаған, не оның ... ... ... бұза ... жасаған мәмiлесi, егер мәмiледегi басқа тараптың мұндай жолсыздықтар туралы бiлгенi немесе күнiлгерi ... тиiс ... ... ... тұлғаның немесе оның құрылтайшысының (қатысушысының) мүлiк иесiнiң қуынымы бойынша жарамсыз деп танылуы мүмкiн.
12. Осы баптың 3, 5-тармақтарында көзделген мәмiлелер жас ... ... ... ... жоқ ... ата-анасының, асырап алушыларының немесе қорғаншыларының талабы бойынша, егер олар аталған адамдардың пайдасына жасалған болса, сот шешiмiмен ... деп ... ... ... ... ... ... Заңдық салдар туғызу ниетiн көздемей, тек көз алдау үшiн ғана жасалған жалған мәмiле жарамсыз болады.
2. Егер мәмiле екiншi бiр ... ... ... ... жасалса, тараптар шын мәнiнде ойлаған мәмiлеге қатысты ережелер ... бiр ... ... ... ... оның ... бөлiгiн енгiзбей-ақ жасауға болар едi деп ойлау ... ... ... бiр ... ... оның басқа бөлiктерiнiң жарамсыз болуына әкелiп соқтырмайды.
Жарамсыз мәмiлелер бойынша талап қою ... ... ... Осы Кодекстiң 159-бабының 9 және 10-тармақтарында көзделген негiздер бойынша мәмiленiң ... ... ... ... ... қою мерзiмi қорлық немесе қорқыту ықпалымен мәмiле жасалып, сол зорлық немесе қорқыту тоқтатылған күннен бастап не ... ... ... ... деп ... ... болып табылатын өзге де мән-жайларды бiлген немесе бiлуге тиiс болған күннен бастап бiр жыл болады.
ІІ. Азаматтық-құқықтық мәмілелерді топтастыру
2.1. Азаматтық-құқықтық ... ... ... ... жасалды деп саналған уақытына, өтелмелілігіне т.б. Жайттарға байланысты бірнеше түрге ... үшін бір ... ерік ... ... және сол ... ... мәмілелер - бір жақты мәмілелер деп саналады. Мысалы, меншік құқығынан бас тарту(Азаматтық ... ... ... беру ... ... ... сияқты мәмілелер жатады. Бірақ, біржақты мәмілені екі немесе одан да көп адамдардың жасауы да жоққа шығарылмайды. ... үшін екі ... ерік ... ... ... мәмілелер екі жақты мәмілелер деп танылады. Шарттар деп аталатын мейлінше көп тараған мұндай мәмлелерге сатып ... ... ... т.б. ... ... ... дербес тарап болып табылатын үш және одан да көп ... жеке ерік ... ... - көп ... ... ... ... Мысалға Азаматтық кодекстің 228-бабы бойынша жасалатын бірлескен ... ... ... атап ... ... ... қатар, белгілі бір себеп бойынша да бөлінеді. Бұл белгі ... ... ... және абстрактылы болады.
Казуалдық мәмілеледің жарамдылығы оны жасау ушін негіз болған ... ... ... Жасалғандығының ешқандай негізі жо, әншейін көз алдау үшін жасалған мәмілеледің әсіресе заңды күші ... ... ... ... еркі ... онда олар ... мәмілелерге жатады.
Заңнамада Мәмілелерді екі түрге бөледі: біржақты Мәміле және шарт. Біржақты Мәміленің жасалуы үшін бір ғана ... ... ... ... ... өсиет қалдырушы өз ықтиярымен қалаған адамына мұрагерлік құқық береді. Мәміле ауызша да, ... да ... ... қызметпен айналысатын тұлғалардың арасында және жеке тұлғалар арасында 100 айлық ... ... ... ... ... ... жасалады. Жазбаша Мәміле тараптардың қол қоюымен, ортақ бір құжат толтыру жолымен және хат, ... ... ... де ... ... ... немесе тараптардың келісімімен көзделген жағдайда жазбаша Мәмілені нотариат арқылы куәландыру қажет. Жылжымайтын мүлікке қатысты жасалатын мәмілелер мемлекеттік тіркеуді талап ... ... ... ... алғышарттар ретінде мына талаптар сақталуға тиіс:
* Мәміле жасаушылар кәмелет жасына толғандар және ақыл-есі дұрыс адамдар болуы ... Әр ... ... өз ... ... ... ... мазмұны заң талаптарына немесе адамгершілікке қайшы болмау керек;
* Мәміле заң міндеттеген нысанда жасалуы тиіс. Мысалы, ... ... ... ... ... ал ... ... рента бойынша беруді көздейтін шарт мемлекет тіркеуден өтуі қажет.
Мәміленің ақылы және ақысыз, ... және ... ... ... ... ... ... белгіленген мерзімнің міндетті түрде келетіндігінде. Кейде Мәміле бойынша ... мен ... ... да бір ... ала келісілген оқиға болған кезде туындайды, ал оқиғаның болуы-болмауы екі ұшты мәселе. Яғни келісілген құқықтар мен ... ... асуы ... ... ... ... ... мұны шартты Мәміле деп атайды. Сондай-ақ өзара сенімге негізделген фидус. Мәміле де (лат. Fіducіa -- сенім ... ... ... ... ... ... беру ... арасындағы бір-біріне сенушіліктің арқасында іске асады. Тапсырыс келісімінде сенім ... мен ... ... кез ... ... ... бас ... құқықты.
2.2. Азаматтық-құқықтық шарттар мәміленің құқықтық нысаны ретінде
Екі жақты мәмілелер шарт ... ... Шарт ... ... ... ... туындайтын қатынастарды реттеудің ежелгі дәуірлерден келе жатқан, кеңінен тараған әдістерінің бірі. Шарт - сату - ... алу, ... ... мүлікті жалға беру, сақтау және т.б. Қатынастар негізінде жүзеге асырылады.
Шарт дегеніміз - екі немесе одан да көп ... ... ... мен ... ... ... ... тоқтату туралы келісім.
Шарт еркіндігі - шарт жасаудың басты әрі айнымайтын қағидасы. Шарт ... ... ... жасау еркіндігі;
* Шартты жасауға итермелеуге жол бермеу еркіндігі;
* Жасалатын шарттың ... ... ... ... өз ... ... шартқа әр түрлі жағдайларды енгізе
Алатындығын;
* Тараптар заңда көзделген және көзделмеген шарттарды да жасаса
Алатындығын білдіреді.
Шарттар, негізінен, екі жақты жасалады, бірақ көп ... ... да ... ... екі ... көп ... ... және келісілген еріктеріне байланысты құқықтық салдар туындайды.
Шарттың мазмұны заңда көрсетілген реттерден басқа тараптардың ортақ ... ... ... ... ... бір нысанда жүзеге асырылуы тиіс. Шарт екі нысанда: ауызша және жазбаша болуы мүмкін.
Шарттың жіктелуі. Шарттарды ... ... өте зор. ... ... анықталуы тараптардың мүдделерін қорғауға септігін тигізеді. Шарттар жасалу ... ... ... ... ... және консенсуалды болып бөлінеді.
Консенсуалды шарт бойынша шарт жасаушы жақтардың ... ... бұл ... ... ... және сол ... бастап күшіне енеді. (Мысалы, сату және сатып-алу, мүлікті жалға алу, т.б.)
Реалды шарт бойынша шартты жасасудың негізі - ... ... ... беру. Яғни, зат берілген уақыттан бастап шарт жасалынды деп есептелінеді. (Мысалы, несие шарты.)
Жеткізіп беру шарты - бұл ... ... ... ... ... болу сәті ... ... анықталады. Бұл жерде бір келісімге келу жеткілікті, ... ... ... ... мерзімде шарт бұзылса, екінші тарап шарттың дұрыс орындалуын, шығындардың орнын толтыруды, айыппұлды үстемелеуді және т.б. Талап етуге құқылы.
Несие ... - бұл ... ... ... мен ... несие алушының ақша қаражатын алғаннан бастап пайда болады.
Шарттарды ақылы және ақысыз деп ... ... ... болады. Ақылы шарттың өзінің атынан көрініп тұрғандай, шарт ... ... ... ... жақ ... ақысын алуы қажет. Белгілі бір қызмет көрсеткен адам сол көрсеткен қызметінің ақысын алады. Ал егер бір тарап екінші тарапқа одан ақы ... ... ... ... затты ұсынуды міндетіне алған болса, онда мұндай шарт ақысыз шарт болып есептеледі. Оған біреуге бір нәрсені ... ... т.б. ... ... ... ... ... міндеттеуші және өзара келісілген деп жіктеуге болады. Шарттардың басым көпшілігі өзара ... яғни ... мен ... екі ... да ... сатып алу - сату шарты бойынша сатушы ... ... ... ... және оның ... ... етуге құқылы, екінші тарап - сатып алушы тауарды талап етуге құқылы және оны қабылдап ақысын төлеуге ... ... ... екі ... да ... мен міндеттер бар, яғни сатушы мен сатып алушының арасындағы шарт өзара келісімді. Сыйға беру ... ... бір ... ... ... ... ... ешқандай міндеті жоқ, тек құқықтарға ие және сыйды ... ... ... өзі шешеді.
Жария шарт. Коммерциялық ұйыммен жасалған және өз қызметінің сипатына қарай оған өтінішпен ... ... ... ... сату, жұмыстарды атқару немесе қызмет көрсету жөніндегі оның міндеттемелерін белгілейтін шартты жария шарт деп атайды. Бұл ... ... ... ... көрсету, энергиямен қамтамасыз ету, медицина, мейманхана, банк қызметін көрсету, көпшілік пайдаланатын көлікпен тасымалдау, т.б. Салаларда қолданылады.
Коммерциялық ұйымдардың шарт ... ... ... ... ... ... бір тарапқа көмек көрсетуден бас тартып, екінші бір тарапқа жеңілдік беруге құқығы жоқ.
Жария шартының талаптары барлық тұтынушыларға бірдей қойылады. ... ... ... жасауға ниет білдіргендердің барлығы тең болуы тиіс.
Сенімхат - бір ... ... ... ... ... ... білдірген) өзінің атынан жазбаша өкілеттік беруі.
Сенімхаттың мынадай түрлері болады: негізгі, арнайы және бір мезгілді. ... ... - 3 жыл. Егер ... жарамды мерзімі көрсетілмесе, онда ол берілген күннен бастап 1 жыл бойына жарамды болып есептеледі, ал егер сенімхатта ... күні ... ол ... деп ...
Шарттың ұғымына анықтама беретін болсақ азаматтық заңдарда белгіленгендей екі немесе одан да көп ... ... ... мен ... ... ... немесе тоқтату туралы келісімі шарт деп танылады.
Шарт термині азаматтық заңнамада әртүрлі мәнде қолданылады: өзінен міндеттеме ... ... ... сол ... ... өзі; ... ... ресімдеген құжат.
Шарт - құқықтық қатынастың туыңдауына, өзгеруіне немесе тоқтауына негіз болатын заңдық факт. Сондықтан да, шарт азаматтық құқықтар мен ... ... ... бірі ... саналады.
Жалпы ҚР азаматтық кодексіне жүгінсек 148-баптың 1-тармағына сәйкес мәмілелер бір жақты және екі ... көп ... ... ... мүмкін. Сол себепті, шарт мәміле болып табылады және шартқа екі және көп жақты мәмілелер туралы (373-баптың ... атап ... ... ... және оны ... ... ... заңсыз деп тану туралы және т.б. Ережелер қолданылады. "Бір жақты және көп жақты мәмілелер" ұғымын "бір жақты және ... ... ... ... ... Бір жақты мәміле шартқа жатпайды, себебі мәмілені жасау үшін тараптардың келісімі керек ... бір ... ерік ... ... Шарттың басқа мәмілелерден және басқа заңдық фактылардан айырмашылығы сол, шарт ... ... ... ... азаматтық кодекстің 148-бабының 3-тармағына сәйкес, шарт жасасу үшін екі тараптың (екі жақты мәміле) не үш немесе одан да көп ... (көп ... ... келісілген ерік білдіруі қажет болып табылады.
Шарттардың басым көпшілігі екі жақты мәміле болып табылады, себебі шарттан, әдетте, міндеттемелік құқық қатынастары ... ал ... үшін ... ... қарсы екі тарап болуы керек: біреуіңде талап ету құқығы (несие беруші), екіншісінде -- сол құқыққа икемделген міңдет (борышкер) ... ... ... шарт көп ... ... мысал бола алады ол ҚР АК-ның 228-бабында айқындалған.
Бұл шарттың ерекшелігі сонда, оның тараптары ортақ шаруашылық мақсатқа қол ... үшін ... ... ... келіседі және осы қызметтің нәтижесінде ортақ меншік пайда болады. Бірлескен қызмет (жай серіктестік) ... ... ... ... туралы бөлімде емес, меншік құқығына арналған бөлімде, ортақ меншік туралы тараудан кейін орналасуы бекерден бекер емес.
Көп ... ... ... шарт ... ... ... қолдануға болады. Дегенмен, көп жақты шарттардың жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда, жария шарт туралы (387-бап), үшінші жақтың пайдасына шарт туралы (391-бап) ережелерді көп жақты шартқа қолдануға бола қояр ма ... шарт ... ... ... ... да ... да бір ... болуға тиіс.
"Шарттан міндеттемелік, заттық, авторлық немесе өзге құқықтық қатынастар туындауы мүмкін" деген ережені Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне кіргізу ... ... ... ... Бұл ... бұрынғы заңнамада болмаған. Ол ТМД-ға мүше басқа елдердің Азаматтық кодекстерінде кездеспейді.
Азаматтық-құқықтық шартты, әдетте, міндеттемелік құқық қатынас-тарымен байланыстырады. ... ... да. ... ... ... катынастарының ауқымына зорға сиатын құқықтық қатынастар да бар. Мысалы, бірлескен қызмет ... ... ... меншік объектісін бірлесіп иелену және пайдалану жөнінде оның қатысушылары арасында ... ... ал олар ... емес ... ... ... қатынастары болып табылады (ортақ меншіктің қатысушылары мен барлық басқа адамдар арасында болатын заттық абсолюттікке қарағанда).
Шарттан авторлық қатынастар ... ... ... өнертапқыштық қатынастар (бірлескен өнертапқыштар арасында) және т.б. ... ... ... ... ... қатынастар кешені (заттық және міндеттемелік) заңды тұлғаның пайда ... ... ... ... ... туындайды.
Шарттан туындайтын міңдеттемелерге міндеттемелер туралы жалпы ереже ... ... ... ... ... туралы жалпы ережеге арналған 22-тарауының баптарында және шарттардың АК-да керсетілген кейбір түрлері жайындағы ережеде ... ... ... көзделмеген.
ҚР АК-ның 379-бабының 2-тармағы міндеттеме тек шарттан ғана емес, басқа заңдық фактылардан да туындайды дегенге ... ... ... ... ... туралы жалпы ережені қолдану АК-ның шарттар туралы нормаларымен шектелуі мүмкін. Мысалы, ... көну және ... ... туралы кейбір ережелер (339-348-баптар) шарттардың кейбір түрлерінде (лизинг, ... ... ... ... ... осы ... туралы нормалар қолданылады. АК-ның 379-бабының 3-тармағына басқа формула енгізілген: ... ... ... туралы шарт, құрылтай шарты, авторлық шарт және басқа) туындайтын ... ... ... ... ... басқа) құқықтық қатынастарға, егер заңнамадан, шарттан немесе құқықтық қатынастардың мәнінен өзгедей туыңдамаса, онда АК-ның 22-тарауының ... яғни шарт ... және оның ... ... ... ... туралы шарттың немесе құрылтай-шартының мәнінен шарт жасасумен, оны өзгертумен және бұзумен байланысты көптеген ерекшеліктер ... олар ҚР ... 2 және ... немесе шартта АК-ның 22-тарауына қарағанда басқаша шешіледі.
ҚР АК-ның 379-бабы заттық, авторлық немесе шарттан туындайтын өзгедей құқықтық қатынастарға міндеттемелер туралы ережелерді ... ... ... ... мұны ... ... ... деп санауға болады. Заңнамада немесе шартта тікелей реттелмеген мәселелер бойынша мұндай құқықтық ... ... ... ... ... ... ережелер қолданылады (5-баптың 1-бабы).
Шарт еркіндігі. Азаматтар мен заңды тұлғаларға шарт ... ... ... ... заң ... немесе өз еркімен қабылдаған міндеттемеде, шарт жасасу міндеті көзделген ... ... шарт ... ... жол ... (АК-ның 380-бабының 1-тармағы).
Шарт еркіндігі туралы норма ҚР АК-ның 8-бабының ... мен ... ... өздеріне берілген азаматтық құқықтарды өз қалауынша пайдаланады деген ережесіне ... ... ... бекімін тапқан кәсіпкерлік қызмет еркіндігімен және тұтынушылардың тауарлар иеленуге, жұмыстар мен қызметтер пайдалануға шарт жасасу еркіңдігіне құқығымен үйлестікте болады.
Егер ҚР АК ... ... онда ... ережесі мүлде жаңа, себебі жоспарлы-бөлу экономикасында шарт еркіндігі болмады, барлығын ... ... мен ... ... ... соларға сәйкес шарттар жасалыңды. Шарттарда формальдық сипат болды, ең басты маңыздылық жоспарлық актілерге берілді. Мұның барлығы ... оның ... ... ... мұқият реттелді.
Қазір шарт жасауға мәжбүрлеу айрықша жағдайларда ғана болуы мүмкін. Міндетті түрде шарт ... ... ... ... АК-ның арнайы бабында (АК-ның 399-бабы) жинақталғанын көреміз.
Шарт жасасу міндеті ... егер ... шарт ... шарт ... ... ұйым үшін ... (387-бап).
Сатып алу-сату шартын жасасу міндеті жекешелендіру туралы жар-лықтың 14-бабының 6-тармағында және Мемлекеттік сатып алу туралы ... ... ... тапқан. Мемлекеттік мүлікті сатушы мен мемлекеттік мүлікті сату жөніндегі ашық сауданың жеңімпазы осындай шарт жасасуға ... ... ... ... қабылдаған міндеттемеден туындайтын жағдайларға алдын ала шарт жасасу жатады.
ҚР АК-ның 306-бабының 1-тармағына сәйкес, кепіл ұстаушыға оның ... ... ... ... ... ... міндеті шартпен немесе заң актілерімен жүктелуі мүмкін. Кепіл берушінің пайдалануында қалатын кепіл ... ... ... ... жүктеледі.
Шарт еркіндігі принципі тараптардың заңдарда көзделген шартты да, көзделмеген шартты да жасаса алатындығынан көрініс табады ҚР АК-ның 380-баптың ... ... ... ... бөлімі баптарының басым көшпілігі заңнамада көзделген шарттарға арналған. Айта ... бір ... -- ... ... ... заң ... жайында емес, заңнама жайында, сондықтан шарттардың жаңа түрлерін ... ... ... ... және ... ... берілген мемлекеттік оргаңдар белгілей алады. Ондай шарттардың мысалы ретінде толлинг операцияларын жүргізу туралы ... ... ... ... ... ... да жасаса алады. Бұл ереже туындайтын жалпы ережеде "азаматтық құқықтар мен міндеттер ... ... ... ... азаматтар мен заңды тұлғалардың әрекеттерінен пайда болады, өйткені ол әрекеттер азаматтық заңнамада көрсетілмегенімен, олардың жалпы негіздері мен мәні азаматтық ... мен ... ... ... ереже азаматтық құқықтың жалпы бастауына негізделген, ол жаратылысынан диспозитивті және бар ... да, ... ... ... ... да ... ... қазіргі Қазақстан экономикасының өтпелі кезеңі үшін аса ... ... ... бір жаңа ... пайда болатынын көріп отырмыз. Негізінде азаматтық құқықтың принципі болып табылатын шарт еркіндігі өзінің негізгі ... ... қала ... ... бұл ... еркіндігі) әрбір азаматтың өзіне тиесілі сбьективтік құқығы болып табылады.
Шарттың ... оны ... ... ... ... ережелер жиынтығы құрайды.
Шарт ережелерін, егер тиісті ереженің мазмұны заңнамамен міндеттелген ... ... өз ... ... ... ... ... принципі шарт еркіндігінен туындайды. Тараптар шарттың заңнамада тікелей ... ... ... кез ... ... ... құқылы.
ҚР АК-ның баптарына жүгінсек 382-баптың 1-тармағыңда императивтік және диспозитивтік нормалар арасындағы айырмашылық көрсетілген.
Тиісті ереженің мазмұны занда тікелей ... ... ... норма), тараптар оны өзгертуге құқылы емес. Олар ол нормаларды шартта қарастыруы да, қарастырмауы да ... ... оған ... олар оны ... ... қалпында орыңдауға міндетті.
Шарт мазмұнына қатысты мысал келтіретін болсақ, АК ... ақша ... ... ... ... ... тиіс ... немесе АК 304-бапта ортақ меншік болып табылатын мүлік кепілге тек барлық меншік иелерінің келісімімен ғана берілуі мүмкін деп ... ... да, ... ... (заңда көзделмегеннен басқа реттерде) есеп-қисапты АҚШ долларымен жасау туралы немесе ... ... ... ... ... ... беру туралы ережені шартта көрсете алмайды.
Егер шарт ережелерінде диспозитивтік норма көзделген болса тараптар оны қолданбауға немесе одан ... ... ... ... ... ... ... сәйкес екі немесе бірнеше әрекеттің бірін жасауға міндетті борышкерге, егер заңнамадан немесе міндеттеменің шарттарынан өзгеше туындамаса, таңдау құқығы беріледі. Сондықтан ... ... ... ... өзге ... қарастыра алады.
Егер тараптар шартта осы ережеге қатысты ешнәрсе қарастырмаған болса, онда заңмен белгіленген ... ... ... ... нормалар көп емес. Негізінен алғанда олардың басым көпшілігі диспозитивтік нормалар болып ... Ол шарт ... ... ... ... оның ... ережелерін өздері анықтай алатындығымен байланысты. Тараптар шартта кез келген жағдайды қарастыруға құқылы, егер олар оны істемесе (білместіктен немесе көңіл аудармай), онда ... ... ... да бір ... тараптардың өздері де, диспозитивтік нормалар да қарастырмаған жағдайлар кездесуі мүмкін. Онда, ... ... ... бар ... оны ... ... ... сол жағдайда дағды басшылыққа алынады.
Дегенмен, мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі және әрқашаңда дау туғызады. Бұған ... ... сот ... ... ... қарастырып өтейік. Шарт дегеніміз екі немесе бірнеше адамның келісімі, екі немесе бірнеше ... ... ерік ... Әр ... көптеген ережелер болуы мүмкін, олардың ішінен, егер келісілмесе шарт жасалды деп саналмайтындарын бөліп алу қажет. Бұл -- шарттың ... ... ... ... сәйкес, тараптар арасында шарттың барлық елеулі ережелері бойынша тиісті жағдайларда талап ... ... ... қол жеткен кезде шарт жасалынды деп есептелінеді.
Жалпы алғанда ҚР АК 393-бабы елеулі ережелердің тізбесін бермейді, тек жалпы тәртіпте ... ... атап ... ... ... ... үш тобын бөліп алуға болады, олар:
1) шарт нысаны туралы ережелер. Шарт нысаны ... ... бір шарт ... ... ... ... ... деп танылған ережелер. Олар брокер-диллер мен оның клиенті арасында жасалған брокерлік шартта мыналар болуға тиіс:
А) шарт ... ... ... ретіңдегі клиенттің тапсырмасы бойынша брокер-диллердің өз қызметін жүзеге асыруы;
Б) тараптардың, оның ... ... ... ... туралы коммерциялық құпияны сақтау міндетемесін қоса алғаңдағы, құқықтары мен міндеттері;
В) брокер-диллердің қызметін төлеудің мөлшері мен тәртібі;
Г) брокер-диллердің ... ... есеп ... ... мен ... ... шарт ережелерін бұзғандық үшін жауаптылығы;
Е) бағалы қағаздар ... ... ... және оны клиенттің есепшотына аударудың, соңдай-ақ ақша ... ... ... ... ... ... мен тәртібі (Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 5 наурыздағы "Қазақстан Республикасында бағалы қағаздармен мәмілелерді тіркеу туралы" ... ... осы түрі үшін ... ... ... ... ... шартындағы жалдау ақысының мөлшері;
4) тараптардың біреуінің арызы бойынша оған қатысты келісім болуға тиіс ... ... жүк ... ... ... ... жолмен емес су көлігімен жеткізу туралы ереже болуын ... ... ... ... ... ... ондағы ережелер бойынша келісімге келмегендіктен шарттың заңсыз деп ... ... ... деп ... ... ... АК-ның 157-бабын негізге алуға болады.
Елеуліден басқа шарттың дағдылы және кездейсоқ ережелерін бөліп алуға болады. Олардың ерекшелігі сонда, бұл ережелердің ... ... ... ... күшіне әсер етпейді. Дағдылы ережелер заңнамада шарттардың осы түрі үшін дағдылы деп көзделгендіктен қолданылады және олар шартта бар-жоғына қарамастан ... ... баға ... ереже. Егер тараптар шартта шарт бағасын келіспесе, онда заң актілерінде көзделген жағдайларда, ... ... ... белгілейтін немесе реттейтін бағалар (тарифтер, бағалау, ставка және т.б.) Қолданылады.
Ал, ақылы шартта баға қарастырылмаған болса және оны шарт ... ... ... ... ... болмаса, шартты орындау шартжасасқан кезде осыған ұқсас жағдайларда, әдетте, осы ... ... ... ... ... үшін ... баға бойынша жүргізілуі тиіс деп есептеледі (АК-ның 385-бабы).
Дағдылы ережелер, негізінен, дипозитивтік ... ... және ол ... ... бұл ... ... да бір ... шешілмей қалғанда қолданылады.
Кездейсоқ ережелер шарттың бұл түріне тән емес және ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату шартының нысанын сатып алушыға беру тәртібі ... ... ... ... ... ... ... және оның айрықша сапасы үшін қосымша сыйақы беру туралы ереже және т.б.). Бұл ережелердің бар-жоғы шартты жасалған деп тануға еш ... ... ... ... үлгі ... ... ... Үлгі ережелер шарттардың тиісті түрі үшін жасалынады және баспасөзде жариялануы тиіс (АК-ның 388-бабы).
Үлгі ... ... ... дайындаған шарттардың үлгілерінен бөліп қарау керек. Өнім өндіретіндер, жұмыс, қызмет орындайтындар, әдетте, өз ... шарт ... ... Үлгі ... ... Үкімет бекітетін және өзінде міндеттеу күші болатын типтік шарттардың ережелерінен де басқа.
Үлгі ережелерінің мысалы ретінде Мұнай ... ... ... және Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану ... ... ... ... ... ... ... болады.
Моделдік контракт Үкімет бекітетін үлгі контракт ретінде анықталған, онда контрактылардың кейбір түрлерінің ерекшеліктері немесе жер қойнауын пайдаланудың кейбір ... ... ... ... ... және ол ... жасаудың үлгісі ретінде пайдаланылады.
Үлгі ережелері қолданылуы үшін олар шартта көрсетілуі тиіс. Егер ондай сілтеме болмаса, үлгі ережелері ... ... ... ... ғана қолданылады. Бұл ретте, ҚР АК-ның 3-бабына сәйкес, мұндай дағдылар заңнамаға қайшы келе ... ал ҚР ... ... ... олар ... ... қатынастарға да қолданатындай болуға тиіс.
Шарт күшінде болған кезде оның ережелерін түсіндіру, яғни шартқа түсініктеме беру қажеттігі жиі ... ҚР АК ... ... ... сот шарт ... түсіндірген кезде ондағы сөздер мен сөйлемдердің сөзбе-сөз мәні қабылданады. Шарт ... ... мәні ... ... жағдайда, ол бүкіл шарттың басқа ережелерімен және мағынасымен салыстыру ... ... осы ... ... шарт ... ... мүмкін болмаса, АК-ның 392-бабының 2-тармағына сәйкес, шарт мақсаты ескеріле отырып, тараптардың шын мәніндегі ортақ еркі анықталуға тиіс. Бұл орайда шарт ... ... ... мен хат ... ... өзара қатынастарында орныққан тәжірибе, іскерлік қызмет дағдысы, тіптен олардың мінез-құлықтары да назарға алынады.
Біз ҚР АК-ның 392-бабына сай түсініктемені азаматтық ... ... ... ... сай түсініктеме беруден ажырата білуіміз керек.
Шарттың қаңдай да бір ережесін түсінуде тараптар арасыңда ... ... онда ... сай ... ... Ал сотқа кең өкілеттік берілген: ол шарттың мәтіні мен оның ... ғана ... ... ... ... білу үшін шарт ... шығып та кете алады. Ондай жағдайға сот шарт мәтіні төңірегіндегі талқылау нәтиже бермегенде барады.
Шарт ... ... ... үшін ... ірі ... олардың кейбір ережелерін қалай түсіну керектігі арнайы ... ... ... ... ... ... ... анықталады, бұл жағдайда АК-ның 151-155-баптарын негізге аламыз. ... ... ... бұл ... ... куәландыру қажет болмаса да шарттың нотариалдық куәландырылуын тараптар өздері қарастыруы мүмкін. Бұл ... ... ... ... туралы ереже елеуліге айналады. Егер тараптар белгілі бір формада шарт жасасуға уағдаласса, заң бойынша шарттардың осы түрі үшін бұл форма ... ... де, шарт оған ... ... ... ... бастап жасалды деп есептеледі оны ҚР АК 394-бабының 1-тармағынан көруге болады.
Шарттың жазбаша формасының сақталғаны бір ... ... ... хат, ... телефонограмма, факс сияқты құжаттар алмасу арқылы расталынады АК-ның 152-бабында көрсетілген.
Егер заңға жүгінсек ҚР ... ... ... сәйкес, оферта алған адамның шарттың офертада көрсетілген талаптарды (тауарлар жіберу, қызмет көрсету, жұмыс орындау және т.б.) Орындау жөнінде ... ... ... ... ... ... ... формасына теңестіріледі. Мұндай әрекеттерді жазбаша форманы сақтау деп ... ... салу ... ... ... ... мүмкін.
Шарттардың түрлерінеде тоқталып талдау жасайық. Оларды атап өтетін болсақ нақты және консенсуальдық шарттар, ақылы және ақысыз шарттар, бір жақты және ... ... бір ... және аралас шарттар, негізгі және алдын ала шарттар, еркін және міндетті ... ... ... ... және ... шарттары және өзінің қатысушыларының пайдасына жасалған шарттар мен үшінші жақтың ... ... ... ... ... ... ... топтастыру әртүрлі негіздерде жүргізіледі. Міндетемелер туралы мәселені қарастырғанда жүргізілген топтастыру да, атап ... ... ... ... жасау, қызмет көрсету сияқтылар шарттарға да қолданылуы мүмкін. Шарттарға ... ... да ... ... ... ... және заң әдебиетіңде қолданылатын негізгі топтамаларына тоқталып мазмұнын толық ашып көрсетейік.
Нақты және консенсуальдық ... ... заң ... ... шарт жасалу үшін мүліктің берілуі қажет болса, шарт тиісті мүлік берілген кезден бастап жасалынған болып саналады.
Азаматтық кодекстің ... ... ... ... жасалу кезі туралы айтылған. Шарттардың көпшілігі консенсуальдық болып табылады, (лат. Consensus -- ... яғни ... ... үшін ол ... ... ... жеткілікті. Бұған мысал, сатып алушы мен сатушы арасындағы келісімге қол ... ... ... ... ... ... ... деп саналады. Затты беру, ақша төлеу және басқа әрекеттер жасалынып қойған шартты ... ... ...
Бірақ, кейбір шарттар (мысалы, сыйға тарту, сақтау, заем, жүктасымалдау) шарт нысаны берілген кезден бастап қана ... деп ... ... шарт ... (лат. Res -зат) деп аталады, ол заң актілерінде бекімін табуға тиіс.
Шарттың консенсуальдық ... ... ... ... ... анықтамасының өзінде көрсетіледі. Мысалы, сатып алу-сату шартында сатушының міндеті былайша қалыптасады: сатушы затты беруге міндеттенеді, ал сатып ... ақша ... ... ... шарт ... ... тиіс.
Нақты шарттарда тараптардың міңдеттері басқаша анықталады. Оған мысал ретінде сақтау шарты бойынша сақтаушы зат иесінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша тасымалдаушы өзіне сеніп тапсырылған жүкті апаратын жерге жеткізуге міндетті яғни, шарт ... ... ... ... ... бергеннен кейін ғана туыңдайды. Бұл жерде орындау кезі мен шарт жасасу кезін шатастырмау керек. Консенсуальдық шарттарда олар, әдетте, ... ... ... тараптар сатып алу-сату шарты бойынша зат беру кезін шарт жасасу кезімен сәйкестендіруге келісе алады. Бірақ ... ... ... ... ... шарт бола ... және ... шарттар. Шарт бойынша тараптар өз міңдеттемелерін орындағаны үшін ақы алуы немесе біріне бірі нәрсе беруі керек ... бұл ... шарт ... табылады. Бір тарап екінші тарапқа одан ақы алмай немесе еш нәрсе бермей бір ... ... ... ... шарт ... шарт болып табылады (АК-ның 384-бабы).
Ақылы және ақысыз шарттар арасындағы айырмашылық -- шарт ... өз ... ... үшін ... ... бір ... ұсыну-ұсынбауында.
Бір нәрсені ұсынуға (төлеуден басқа) материалдық құндылықтар беру (бартерлік операция), біріне бірі қандай да бір міндеттерді атқаруы ... ... ... баға ... болатын кез келген әрекетті жасау жатады.
Бір нәрсені ұсыну ұғымы ағылшын-американ құқығында "considaration" деген атпен кең қолданылады. Оларда considaration кез ... ... ... ... ... ... ... шарт заң күші бар шарт деп танылмайды.
Шарттардың көпшілігі ақылы. АК-да бекімін тапқан ақысыз шарттардың ... ... ... ... ... ақысыз пайдалану және пайызсыз заем шартын атауға болады.
Кейбір шарттар заң бойынша ақылы да, ақысыз да ... ... ... ... заем). Сондықтан да, АК-ның 284-бабыңда қаңдай да бір ... ... шарт ... деп ... ... презумпция бекітілген. Шарт ақысыз деп танылады, егер ол заңнамадан, шарттың мазмұнынан немесе мәнінен туындайтын болса.
Азаматтық айналымда ақысыз шарттардың болуы елімізде ... келе ... ... ... қайшы келмейді. Мысалы, қайырымдылық, мәдени, білім беру және басқа қоғамдық қорлардың қызметі (АК-ның 107-бабы), демеушілік жасау, еркімен ... беру және ... ... ... әлеуметтік маңыз алуда, ақысыз сыйға тарту шарттары көбіне олардың құқықтық ... ... ... және ... ... ... ... мен міндеттерінің бөліну сипатына қарай ажыратылады. Бір жақты шартта бір тарапта тек құқық, екіншісінде тек міңдет туындайды (мысалы, заем шарты). ... ... ... ... ... болады, олар міңдеттемелер де көтереді (сатып алу-сату шарты ... ... ... заты үшін ... ... ақша ... талап етуге құқылы және өзі сол затты сатып алушыға беруге міндетті, ал сатып алушы заттың өзіне ... ... ... құқылы және сол зат үшін ақша төлеуге міндетті).
Бір типті және аралас шарттар. Бір типті шарттар сан ... қыры бар ... ... ... ... ... және т.б.) Белгілі бір түрдегі (тауарды беру, жұмыс орындау, қызмет көрсету) міндеттемелерді тудырады. Аралас шарттарда заңнамада көзделген әртүрлі ... ... ... ... қағидалары 380-баптың тараптар заңнамада көзделген де, көзделмеген де ... ... ... ... ... ... туындайды. Соңдықтан да, олардың мазмұныңда заңда көзделген әртүрлі шарттардың ... бар шарт ... алуы ... мәміле-бұл тектік ұғым, ал шарт-түрлік ұғым. Кез ... шарт - бұл ... ал кез ... ... ... ... ... және тіпті ресми тәжрибеде шарт басқа терминдермен де белгіленеді: келісім-шарт, тараптардың келісімі. Бірақ мұның ... ... ... ... бөлігін құрайды.
Азаматтық Кодекстың 150-бабы шартпен жасалған мәмілелерге, яғни шартты мәмілелерге арналған.
Егер тараптар өздерінің құқықтары мен міндеттерін ... ... ... ... ... ... жасалғанға дейін орын алған болса, оның қатысушылары бұл жөнінде білмеген болса да, ол мәмілеге әсер етпейді.
Табиғат құбылысы, басқа ... ... ... қатысушы тараптардың іс-әрекеттері және т.с.с. Шарт ... ... ... заңға қайшынемесе әдепсіз әрекеттерді шарт ретінде анықтауға болмайды.
Өзінің сипаты жөнінен шарт оң болуы мүмкін ... ... ... ... ... екі қатысушысы да немесе оның тек біреуі жүзеге асыратынына қарамастан, кәсіпкерлік қызмет ... ... ... оларды жазбаша түрде жасауды талап етеді.
Соңғы жылдардың тәжірибесінде, әсіресе бір жолғы, қысқа ... және т.с. ... ... факсимилелік жолмен көшірілген хаттар алмасу барынша кең таралуда. АК-ның 152-бабы жалпы ... ... ... көшіру құралдарын пайдалануға рұқсат етеді.
Мәмілелердің кейбір түрлерін жасау үшін ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру, тауарларды несиеге сату және т.с.с.) Қолданылады. Бұл, мысалы, жария шарттарды, әсіресе қосылу шарттарын жасаудың әдеттегі тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... үлгі ережемен, үлгі шарттармен белгіленген нысанда қарастырылады. Мұндай құжаттарды, әдетте, сатушы, жұмысты орындаушы ... ... ... ... Тараптардың өзара келісімі бойынша құжатқа өзгерістер енгізу мүмкін. Шарттың ... ... үлгі ... ... ... ... іскерлік айналым салттары ретінде қарастырылуы мүмкін.[17]
Мәміленің жазбаша түріне қойылатын талаптарды АК-ның 382,388 баптары ... 1997 ж. 11 ... ... ... ескеру керек, ол бойынша Қазақстан Республикасындағы жеке және заңды тұлғалардың жазбаша түрде жасайтын барлық мәмілелері қажетті жағдайларда ... ... ... ... ... және орыс тілдерінде баяндалады. Шетелдік жеке және заңды тұлғалармен жазбаша түрде жасалатын мәмілелер мемлекеттік және ... үшін ... ... ... ... заңды тұлғалардың көптеп құрылуы елдің экономикасының дамуына зор үлес қосады. Экономикада әртүрлі ... ... ... ... олар ... ... құрамда болушылығымен, мамандану дәрежесімен, ұйымдастыру тәсілімен, механизация және ... ... ... - ... ... т.б. ... ... тұлға дегеніміз- меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол мүлікпен өз ... ... ... ... өз ... ... және ... емес жеке құқықтар мен міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асыра ... ... ... және ... бола ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер:
Нормативтік құқықьық актілер:
* Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі
Арнайы әдебиеттер:
* З.О. Ашитов, Б.З. Ашитов Қазақстан Республикасының құқық негіздері., -Алматы, ... ... Қ. И. ... ... ... 2007.
* Қазақстан Республикасының азаматтық құкығы., Алматы, 2001
* Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Академиялық курс. Өнделіп, толыктырылған, 2-басылымы / Ғ. ... - ... Жеті ... ... ... Ғ.И. ... ... Азаматтық құқығы. - Алматы: қамза,2001.380 бет
* Комментарий к гражданскому кодексу Республики Казахстан ... ... ... /Отв. ... М.К. ... Ю.Б. ... - ... , 2000. 800 с.
* Гражданское право. Учебник / Под ред. ... А.П., ... Ю. К- Т. 1,2 и 3 - М., ... ... Гражданское право Казахской ССР. Учебное пособие.- Т.1 - Алма- Ата, 1978 г.
* Гражданское право Казахской ССР. Учебное ... Ч.1 - ... Ата, 1980 ... ... ... - қоғамдық журнал 1-96 62 бет
* Аскназий С.И. ... ... ... междугосударственными социалистическими оргнизациями // Учен. Зап. Ленингр. Юрид. Ин-та. Вып.IV-Л., 1947, 33 бет.
13. ... А.В. ... ... собственность.-
М. - Л., 1948, 665 бет
14. ... Д.М. ... ... ... ... лица во ... и внешнем товарообороте СССР. - В кн.:Сб. Научных тр-в
Ин-та Народного хоз-ва им. В.Г. ... вып. IX- ...
* ... Ю.К. ... и ... защита права
Собственности в СССР - ... 88 бет
16. ... О.А. ... ... ... ... и право,
1976.
17. Гражданское право. - Т. 1 / Под ред. Суханова И.А. - М: Век. 1993 г.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтағы мәмілелер5 бет
Азаматтық құқықтық қатынастардағы мәмілелер64 бет
Азаматтық-құқықтық шарттар мәміленің құқықтық нысаны ретінде22 бет
Азаматтық құқық бойынша өкілдік беру60 бет
Азаматтық құқық туралы6 бет
Азаматтық құқықтық қатынастар туралы ақпарат52 бет
Жылжымайтын мүлікпен байланысты жасалатын мәмілелер51 бет
Мерзім туралы ұғым және оны есептеу5 бет
Шығыстар бойынша бюджеттің атқарылуы31 бет
Қазақстан Республикасындағы сыртқы экономикалық мәмілелердің түрлері49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь