Азаматтық құқықтарды қорғаудың түсінігі және жалпы ережелері

Мазмұны

Kіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. Азаматтық құқықтарды қорғаудың түсінігі және жалпы ережелері
1.1. Азаматтық құқықтарды қорғаудың ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Азаматтық құқықтарды қорғаудың жалпы ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.3. Құқық қорғау органдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2. Азаматтық құқықтарды қорғаудың тәсілдері.
2.1. Азаматтық құқықтарды қорғаудың тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.2. Залалдарды өтеу . азаматтық құқықтарды қорғаудың ерекше тәсілі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Азаматтық айналымның тиісті деңгейде қалыптасуы тек субъектілердің азаматтық құқықтарын мойындаумен ғана байланысты емес, сонымен қатар бұл құқықтарды құқықтық қорғауды қамтамасыз етумен байланысты. Ғылымда қалыптасқан дәстүрлі түсінік «азаматтық құқықтарды қорғау» ұғымы құқықтарды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін шаралардың жиынтығын қамтиды. Бұған тек құқықтық шаралар ғана емес, сонымен қатар экономикалық, саяси, ұйымдастырушылық сипаттағы субъективтік құқықтарды жүзеге асыру үшін қажетті жағдайларды қалыптастыруға бағытталған басқа да шаралар жатады.
Азаматтық құқықтарды қорғау – бұл азаматтық және азаматтық ic жүргізу құқығы теориясындағы маңызды категориялардың бipi болып табылады. Бұл категорияның мәнін ұғынбау азаматтық, құқықтық санкциялардың сипаты мен ерекшеліктерін, оларды жүзеге асыру механизмі мен азаматтық, құқықтық бұзылуымен байланысты туындайтын өзге де мәселелерді түсінуге қиындьқ туғызады. Азаматтық айналым субьектілердің нақты азаматтық құқықтарын ғана танып қоймайды, сонымен қатар олардың құқықтық қорғалуын қамтамасыз етеді. Заттық құқықтар мен меншік құқығы ішінара шектеу болып табылмайды. Меншік құқығын қорғау институтына римдік жеке құқық кезеңінен бастап маңызды мағына берілген. Ал римдік жеке құқық аппараттық түсініктің негізін қалыптастырды. Бұл зерттеудің маңыздылығы мынадай көрініс табады, яғни меншіктің экономикалық қатынастары әрбір қоғамның негізін құрады, ал құқықтық реттеу осы қатынастырды бекітетін, реттейтін және қорғайтын нормалардың жүйесі ретінде пайда болады және сақталады.
Қазақстан жағдайында меншік айрықша мағынаға ие, себебі, ол саяси және экономикалық өзгерістің түбегейлі базисі, демократияның қайнар көзі, сонымен қатар құқықтық мемлекетті құрудың негізгі шарты болып табылады. Сол себепті меншік қатынастарын қорғау барлық құқықтық жүйенің маңызды мақсаты болып табылады.

Қазақстан Республикасында жеке меншік құқығының әрекет етуінің фундаментальді кепілі Конституцияның 6–шы бабында бекітілген, яғни Қазақстан Республикасында мемлекеттік меншік пен жеке меншік танылады және бірдей қорғалады. Бұл норма жоғарғы адамзат құндылығының құқықтары мен бостандықтарын жариялаумен тығыз байланысты, ал оларды тану, сақтау және қорғау мемлекеттің міндеті, және экономикалық жүйеде жеке меншік үшін тиімді жеке қызығушылықты сақтауға тырысады және оған ерекше көңіл бөледі.
Курстық жұмыстың мақсаты. азаматтық құқықтықтарды қорғаудың ұғымын, азаматтық құқықтарды қорғаудың нысандарын, меншік құқығын қорғау, азаматтық құқықтарды қорғаудың нақты тәсілдері, оның ішінде субъективтік құқықтарды мойындау, құқықтар бұзылғанға дейінгі жағдайды қалпына келтіру, құқықтарды бұзатын немесе бұзу қаупін туғызатын әрекеттердің алдын алу, мәмілені жарамсыз деп тану, мемлекеттік органның немесе жергілікті басқару органының актісін жарамсыз деп тану, заңға қайшы келетін мемлекеттік органның актісін соттың қолданбауы, міндеттерді нақты орындату, залалдарды өтеу және айыппұл төлету тәсілдерінің мазмұнын ашып, толық қарастыру болып табылады.
Алдымызға қойылған мақсатқа сүйене отырып бiз өзімізге мынандай міндеттерді қоямыз:
• Азаматтық құқықтарды қорғау ұғымына тоқталып, оның маңыздылығын ашып көрсету;
• Азаматтьқ құқықтарды қорғау нысандарын талдау;
• Азаматтьқ құқықтарды қорғаудың нақты тәсілдерін зерттеп, мәнін ашып көрсету;
• Азаматтық, құқықтарды қорғаудың ерекше тәсілі ретінде залалдарды өтеудің ерекшелігіне тоқталу.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Нормативтік құқықтық актілер

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30.08.1995ж. (2011 жылы 2 ақпандағы №403–IV Заңдарымен енгізілген өзгертулер мен толықтырулар)
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі (Жалпы бөлім 1994 жыл) (Ерекше бөлімі 1999 жыл) (2013 жылғы 3 шілдедегі №121-V Заңдарымен енгізілген өзгерістер және толықтыруларымен берілген)
3. Азаматтық іс жүргізу кодексі, 87-бет 301-бап, (ҚР заңымен 2013 жылдың 8 сәуірінде өзгертулер мен толықтырулар енгізілген.)

Арнайы әдебиеттер

1. Ғазиз Төлеуғалиев, Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы I том.
2. Құқық қорғау органдары ( 22-бет, 1-бап, 65-бет, 1-бап) Алматы 2010ж.
3. Қазақстан Республикасының құқық негіздері Б.З Аштов З.О Ашитов
Алматы 7 жарғы 2003ж.
4. Рим жеке құқығы ( оқу құралы), Римское частное право ( учебное пособие) Ермухамбетова С.Р Коваленко Е.Ю Алматы “заң әдебиеті”
2007ж.
5. М.Жақаева “Азаматтардың құқықтары қорғалуда” // Маңғыстау 2009 жыл. № - 14, 4 – бет.
6. Гражданский Кодекс РК (Общая часть) комментарий в 2-х книгах. Книга-1 (отв.ред. Сулейменов М.К,Басин Ю.Г.) Алма-Ата Жеті Жарғы,1998г.
7. Гражданское право в 2-х томах /отв. ред Е.А.Суханов. Москва изд: БЕК 1993 г.
        
        Мазмұны
Kіріспе......................................................................................................................3
1. Азаматтық құқықтарды қорғаудың түсінігі және жалпы ережелері
1.1. Азаматтық құқықтарды қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... Құқық қорғау органдары...............................................................................10
2. Азаматтық құқықтарды қорғаудың тәсілдері.
2.1. Азаматтық құқықтарды қорғаудың тәсілдері .............................................15
2.2. Залалдарды өтеу - ... ... ... ... ... ретінде.............................................................................................................19
Қорытынды..........................................................................................................29
Пайдаланған әдебиеттер тізімі..........................................................................31
Қосымша..............................................................................................................32
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Азаматтық айналымның тиісті деңгейде қалыптасуы тек субъектілердің азаматтық құқықтарын мойындаумен ғана байланысты ... ... ... бұл ... ... ... қамтамасыз етумен байланысты. Ғылымда қалыптасқан дәстүрлі түсінік ұғымы құқықтарды жүзеге асыруды қамтамасыз ететін шаралардың жиынтығын қамтиды. Бұған тек ... ... ғана ... ... қатар экономикалық, саяси, ұйымдастырушылық сипаттағы субъективтік құқықтарды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... да шаралар жатады.
Азаматтық құқықтарды қорғау - бұл азаматтық және ... ic ... ... ... ... ... бipi болып табылады. Бұл категорияның мәнін ұғынбау ... ... ... ... мен ерекшеліктерін, оларды жүзеге асыру механизмі мен азаматтық, құқықтық бұзылуымен байланысты туындайтын өзге де мәселелерді түсінуге ... ... ... ... ... ... ... құқықтарын ғана танып қоймайды, сонымен қатар олардың құқықтық қорғалуын қамтамасыз етеді. Заттық құқықтар мен меншік құқығы ішінара шектеу болып табылмайды. ... ... ... ... ... жеке ... ... бастап маңызды мағына берілген. Ал римдік жеке құқық аппараттық түсініктің негізін қалыптастырды. Бұл зерттеудің маңыздылығы мынадай ... ... яғни ... ... қатынастары әрбір қоғамның негізін құрады, ал құқықтық ... осы ... ... ... және ... ... жүйесі ретінде пайда болады және сақталады.
Қазақстан жағдайында меншік айрықша мағынаға ие, ... ол ... және ... ... түбегейлі базисі, демократияның қайнар көзі, сонымен қатар құқықтық мемлекетті құрудың ... ... ... ... Сол ... ... ... қорғау барлық құқықтық жүйенің маңызды мақсаты болып табылады.
Қазақстан Республикасында жеке меншік құқығының әрекет етуінің фундаментальді кепілі Конституцияның 6 - шы ... ... яғни ... ... ... ... пен жеке меншік танылады және бірдей қорғалады. Бұл норма жоғарғы адамзат құндылығының құқықтары мен ... ... ... ... ал ... тану, сақтау және қорғау мемлекеттің міндеті, және экономикалық жүйеде жеке меншік үшін тиімді жеке ... ... ... және оған ... ... ... жұмыстың мақсаты. азаматтық құқықтықтарды қорғаудың ұғымын, азаматтық құқықтарды қорғаудың ... ... ... ... ... құқықтарды қорғаудың нақты тәсілдері, оның ішінде субъективтік құқықтарды мойындау, құқықтар бұзылғанға дейінгі жағдайды қалпына келтіру, құқықтарды бұзатын немесе бұзу ... ... ... ... алу, мәмілені жарамсыз деп тану, мемлекеттік органның немесе жергілікті ... ... ... ... деп ... ... қайшы келетін мемлекеттік органның актісін соттың қолданбауы, міндеттерді нақты орындату, залалдарды өтеу және айыппұл төлету тәсілдерінің мазмұнын ашып, толық ... ... ...
Алдымызға қойылған мақсатқа сүйене отырып бiз өзімізге мынандай міндеттерді қоямыз:
:: Азаматтық құқықтарды қорғау ұғымына ... оның ... ашып ... ... құқықтарды қорғау нысандарын талдау;
:: Азаматтьқ құқықтарды қорғаудың нақты тәсілдерін зерттеп, мәнін ашып көрсету;
:: Азаматтық, ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігіне тоқталу.
1. Азаматтық құқықтарды қорғаудың түсінігі және
жалпы ережелері
1.1Азаматтық құқықтарды қорғаудың ұғымы
Ерте ... ... ... ... тәсілі өзін өзі қорғау ... Яғни ... ... ... өзінің қорғау құралдары арқылы қорғау.1
Сөздің кең мағынасында алғанда құқықты ... деп ... ... жол ... ... ... ... қатынастар тәртібін мемелекеттің қолдауын айтамыз. Қорғау құқығы бұзылған азаматтық ... ... ... ... ету принціпі, оларды сот арқылы қорғау азаматтық заңның негізгі ... ... ... (АК-тің 2 бабы.) Қатысушылардың қарауындағы субъективті азаматтық құқықтар тек қана нақты жүзеге ... тиіс ... ... ... олар ... ... ... пайда болған барлық жоғалтуларды өтеп ,қалпына келтіруді бұзылған құқықтарды түзетуге мүмкіндіктер береді. Бұл тұрғыдан профессор В.П Грибановтың ... ... ... ... ... қорғау сипатының мүмкіндігі оның құқық өкілеттілігі ... ... ... ... ... өзімен белгіленеді"
Демек кез келген субъективті азаматтық құқық қорғауға жатады,сонымен бірге осы құқықтың ... ... ... ... құралдардың көмегімен оны қарауға тиісті құқықты еншілейді. Қазақстан Респуликасының бір тұтас құқық жүйесі бірнеше салаға бөлінетіндігі бәрімізге мәләм. Сол ... бірі ... ... - ... құқық. Азаматтық заңдармен реттелген мүліктік қатынастар жиынтығын анықтай келе, бұл ... ... де атап ... ... ... жеке тұлғалар Қазақстан Республикасының азаматтары, шетел азаматтары, азаматтығы жоқ адамдар, заңды тұлғалар, ... және ... ... жатады. 1964 жылғы Азаматтық Кодекспен салыстырғанда 1994 жылғы 27 - ші желтоқсанда қабылданған Азаматтық ... ... сол ... ... құқық қатынастарға осы қатынастарға өзге қатысушылармен тең негізде ... атап ... Өзін өзі ... ... ... ... қиянатты өз күшімен жеңу деуге болады, бұл өзін - өзі қорғау , не мүлікті не ... ... ... ... қалу, сондай - ақ өз ... ... ... ... асыруы түрінде көрінеді.
Өзін өзі қорғау ұғымы қылмыстық ... ... ... ... өзін өзі қорғау жазалауға тұрмаса онда онысы ... ... ... ... ... субъектісі ретінде танылуына құқығы бар және өзінің құқықтары мен бостандықтарын, ... ... қоса ... ... ... ... ... тәсілдермен қорғауға хақылы. Әркімнің өз құқықтары мен ... сот ... ... құқығы бар.
Әркімнің білікті заң көмегін алуға құқығы бар. Заңда көзделген реттерде заң тегін көрсетіледі. Азаматтар мен ... ... ... ... азаматтық құықтарды , соның ішінде өздерін қорғау құқығын өз қалауынша ... ... мен ... тұлғалардың өздеріне берілген құқықтарды жүзеге асырудан бас тартуы, заң құжаттарында ... ... ... бұл ... тоқталуына әкеліп соқтырмайды. Азаматтық құқықтарды ... ... ... ... субъектілерінің құқықтарын және заңдармен ... ... ... айналадағы ортаға зиян келтірмеуі тиіс. Азаматтар мен заңды тұлғалар өздеріне берілген ... ... ... ... адал, парасатты және әділ әрекет жасап , заңдардағы талаптарды , қоғамның адамгершілік ... ал ... ... қоса ... әдеттілік ережелерін сақтауға тиіс. Бұл міндетті шарт арқылы алып тастауға немесе шектеуге болмайды. ... ... ... ... адал , ... және әділ әрекет жасауы ...
1.2 ... ... қорғаудың жалпы ережелері
Азаматтық кодекстің 15-тарауының шеңберінде азаматтық ... ... кең ... ... ... мүддесін қорғаудан айыра білу керек. Кең мағында меншік иесінің мүддесін қорғау екі негізгі нысанға бөлінеді: юрисдикциялық және ... ... ... ... ... ... ... қорғаудың жаңа да арнайы тәсілдері енгізілген. Арнайы заң құжаттарында көзделген жағдайда ... және ... ... ... ... бұзылған адамдардың құқығын қорғауға (өзін өзі қорғау) заң жол ... ... ... түрі ... ... бұзылғанда немесе дауға түскенде өкілетті мемлекеттік органдардың оны қорғауға ... ... ... ... ... ... ... бұзылған тұлға мемлекеттік немесе басқа да ... ... (сот, ... сот, ... инстанция және т.б) шағымданады, әлгі аталған органдар өз кезегінде бұзылған құқықты қалпына келтіру және ... ... жою үшін ... сай ... ... ... . Қорғаудың юрисдикциялық нысаны бұзылған құқықтарды ... ... және ... ... ... . ... ... сәкес заңмен қорғалатын азаматтық құқытардың мүддесін қорғау сот ... ... ... сот ... ... Азаматтық кодекстің 9-бабы жалпы тәртіппен қатар әкімшілік тәртібін де қарастырған, әкімшілік тәртіппен жүзеге асырылатын меншік ... ... ... ... ... болып табылады, ол құқық бұзушылық нәтижесінде зардап шеккен құқық иесі ... ... орай ... ... ... ... ... аралас, яғни меншік құқығы мен басқада заттық құқық қорғаудың әкімшілік сот ... ... ... ... мүліктің меншік иесі иеленушісі сотқа шағымбас бұрын мемлекеттің ... ... ... ... ... емес ... заттың меншік иесі мен оны иеленушісінің мемлекеттік және басқа құзіретті органдарға бармай-ақ өз бетімен қорғануын ... . ... ... ... аталған әрекеттер ұғымымен байланысты (АК тің 9 бабы) және меншік құқығы мен басқа да заттық құқықтарды қорғаудың бір ... ... ... ... ... өзін өзі ... өзінің заңдық табиғатында құқық қорғау әдісі болып табылмайтын өзіндік нысанын еншілейді деген пікірде бар. ... ... А.П ... ... дербес түрі ретінде өзін өзі қорғау құқығы сот және әкімшілік ... ... ... ... ... Біздің пікірімізше өзін өзі қорғау құқығына ешкімнің тиіспейтіндігін қамтамасыз етуге, бұзылған құқықты қалпына келтіріп, оның салдарын жоюға бағытталған өкілетті ... заң ... шарт ... ... ... жол ... азаматтық құқықты қорғаудың дербес нысаны болып табылады. Жоғарыда айтылған құқықтық қорғаудың кең мағынасын, меншік құқығын қорғаудың (және басқа да ... ... ) ... ... ... айыра білу керек.
Мұндай арнайы қорғану құқық бұзушылықтың сипатына байланысты келеді. Меншіктің абсолютті құқығы немесе басқа да ... ... ... ... алып қою) ... ... ... бұзушылық кезінде заттық - құқықтық сипаты бар құралдарды оны ... ... ... ... мен ... ... арасында міндеттемелік қатынас болған ретте (мысалы, жалға алушы шартта көрсетілген мерзімде затты меншік иесіне қайтаруға тиіс болса) міндеттемелік ... ... ... ... Міндеттемелік - құқық құралы талап қоюға тән нәрсе, ол бірден меншік құқығынан көріне бермейді, азаматтық ... ... ... ... яғни ... ... қою ... құқығына тікелей емес соңында, яғни ақыр аяғында қорғайды.
Ал меншік құқығын қорғаудың ... - ... ... ... құқығын қорғауға тікелей бағытталуымен сипатталады және қандай да бір нақты міндеттемемен байланыста болмайды. ... ... ... құқық бұзушыға қарсы талап қою ... ... ... ... ... ... ... - құқықтық) бермейді, бұл орайда шетелдердегі "талап қою ... деп ... ... ... ... институттарының әр түрінен туындайтын не ... - ... не ... ... ... қорғау тобы белгіленген. Мысалы, хабар ошарсыз кетті деп танылған немесе өлді деп жарияланған адамдардың меншіке мүліктік құқытарын ... ... 29, ... ... жауапкершілігі туралы және т.б болып табылады.
Хабар ... ... деп ... адамның мүлкіне сот шешімінің негізінде қорғаншылық бегіленеді. Осы мүліктен хабар ошарсыз кеткен адам ... ... ... ... қаражат беріледі және хабар ошарсыз кеткен адамның салықтар мен ... ... ... ... ... ... адамдардың арызы бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органы мүлікті сақтау және ... үшін ... - ... ... ... тұрған жері туралы соңғы деректер алынған күннен бастап бір жыл өткенге дейін де қорғаншы тағайындай алады. ... - ... ... деп танылған немесе қайтыс болды деп жарияланған азамат, келген ... оның ... жері ... ... сот жаңа ... ... бұрын шығарған шешімінің күшін жояды. Бұл шешім мүлікке қамқоршылық ... алып ... және ... хал ... кітабындағы оның қайтыс болуы туралы жазбаны жоюға негіз ... ... яғни өлді деп ... адам тірі ... ... оның ... жері ... болған жағдайда сот тиісті шешімнің күшін жояды.
1.3 Құқық қорғау органдары
Кез келген ... ... ... ... ... ... арасындағы өзара қарым-қатынастарда қатаң тәртіп пен сақтықты орнатуға мүдделі. Онсыз қоғамның бірқалапты дамуы, экономиканың, мәдениеттің, игіліктің көтерілуі және ... ... ... ... ... мемлекет азаматтардың, олардың бірлестіктерінің, шаруашылық ұйымдардының, мемлекеттік органдарының, олардың лауазымды адамдарының құқықтары мен ... ... ... ... өзі қабылдаған заңдарды барлық адамдардың қатаң сақтауын, заңдардың талаптарын бұзушылардың заңмен жауапқа тартылуын әрдайым қадағалап отырады.
Мемлекеттің мұндай қызметі, яғни ... ... ... жол ... үшін ... құқықтары мен бостандықтарын қорғау жөнінде, шаруашылық және қоғамдық ұйымдардың, мемлекеттік органдардың ... ... ... ... - бақылау және қадағалау қызметі деп ... ... ... ... негізі, үш нысанда жүзеге асырылады: а) құқық бұзушылықтан сақтандыру ... әр ... ... ... жолымен; ә) заңды істерді қарау және шешу жолымен; б) құқық бұзушыларды заңмен ... ... ... ... қорғау қызметін жүзеге асыру үшін құқықтары мен міндеттері арнаулы заңдармен ... әр ... ... ... ... Республикасында мынадай құқық қорғау органдары құрылған, және оған мыналар жатады: полиция органдары, ұлттық қауіпсіздік органдары, прокуратура, әділет ... әр ... ... инспекциялар (өрт, санитарлық, қаржы және т.б., сот органдары,адвокатура, нотариаттар, кедендік органдар, ішкі және ... ... ... ... қызметі және т.б. Құқық қорғау органдары, негізінен, Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігінің, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, Прокуратураның және ... ... ... ... ... ... қызметі. Полиция - Ішкі істер ... ... ... ... ... ... орын алады, оған құқық бұзушылықтың алдын алу, анықтау және болдырмау жөніндегі жұмыстардың анағұрлым көп көлемі жүктелген. Сондықтан ПМ жүйесінде ... ... ... органдар құрылған. Олар: 1) қылмысты істер полициясы, ол қылмыстарды болдырмау және ... ... 2) ... ... ... мен елді мекендерде, басқа да қоғамдық орындарды қоғамдық тәртіпті сақтауды ... 3) жол ... - жол ... ... сақтауды және оның қауіпсіздігін қадағалайды; 4) әкімшілік полициясы, оның міндеті - әкімшілік құқық бұзушылықтың ... алу; 5) ... ... ... - ... маңызды объектілерде құқықтық тәртіпті қамтамасыз етуге бағытталған және ... ... - ... ... ... ... туралы өтініштерді, хабарлауларды қабылдауға және тіркеуге, қылмыстардан зардап шеккен азаматтарға көмек көрсетуге, қылмыс жасаған ... ... қару ... ... алып ... және ... ... беруге; кәмелетке толмағандардың панасыздығы мен құқық бұзуларын анықтауға; шетелдік азаматтардың Қазақстан аумағында болуы кезінде ережелерді сақтауға бақылауды жүзеге асыруға және т.б. ... ... ... бұзулар жасағаны жөнінде сезікті азаматтардың құжаттарын тексеруге; әкімшілік құқық бұзулар туралы хаттамалар жасауға; заңда көрсетілген ... ... ... және ... ... бас бостандықтарынан айыру орындарынан босаған адамдар тұрғысында бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... түсу кезінде азаматтардың тұрғын үйлерінде ұйымдар орналасқан бөлмелерге кіруге, оларды тексеруге және т.б. құқық береді.Қазақстанның полициясы басқа еларалық ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Қазақстан өз аумағында қылмыс жасаған адамдарды іздестіруге, ұстауға және ҚР-на беруге көмектесетін халықаралық полиция ұйымының - ... ... ... ... ... ... қызметі. Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті (бұдан былай ұлттық ... ... ... ... ... ... ... және есеп беретін ұлттық қауіпсіздік органдарының бірыңғай жүйесіндегі орталық ... ... ... ... ҚР Ұлттық қауіпсіздік комитетінің органдары үлкен рөл атқарады.10 ҰҚК-і басшылығымен облыстар мен қалаларда құрылған аумақтық органдарға жұмыс істейді.ҰҚК жүйесінде барлау ... ( ... бар: ... ... ... ... етуге арналған үкіметтік мекемелерді байланыс пен ақпараттың арнайы түрлерімен жабдықтайтын орган және басқа құрылымдарда жұмыс істейді.
ҰҚК органдары тікелей ҚР-ның Президентіне ... ҰҚК ... ... ... ҚР ... қатер төндіретін шетелдік мемлекеттердің арнаулы қызметтері мен жекелеген адамдарының барлау және дұшпандық қызметімен күрес болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... емес құралдар мен әдістерді қолдану жолымен жүргізіледі.
ҰҚК органдарының қызметіндегі басқа маңызды бағыт - ... ... қару ... ... жемқорлықпен, контрабандамен, пара алумен, басқа да ауыр қылмыстармен күресу болып табылады. Лаңкестікпен күресу - 2001 жылы 11 ... ... және 2002 жылы ... Мәскеудегі театр орталығына жасалған шабуылдан кейін ерекше міндетке айналды. Сондықтан ҚР-ның ҰҚК-ті лаңкестікпен күресу жөніндегі өз қызметін басқа мемлекеттердің ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырады.ҰҚК органдарына зор құқықтар берілген. Дәлірек айтқанда, олар, мысалы, мақсаттары ҚР-дағы конституциялық ... ... ... ... ... лаңкестік, экономикалық контрабандаға, жемқорлық, қылмысты топтардың беделін түсіруге ... ... ... ... ... ... анықтау және алдын ала зерттеу жүргізеді.
Прокуратура органдарының қызмет. Қазақстан ... ... ... ... ... Республикасы президенті жарлықтарының және өзге нормативтік құқықтық актілердің дәл және ... ... ... қызметінің, анықтама мен тергеудің әкімшілік және атқарушылық істер ... ... ... ... ... асыратын, Қазақстан Республиксының президентіне есеп ... ... ... ... ... органдары арасында прокуратура айрықша орын алады. Оның қызметі көп қырлы және көптеген ... ... ... ... ... ҚР ... және ... заңмен белгіленген.
Прокуратураның басты міндеті барлық мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің, кәсіпорындардың, мекемелердің және олардың лауазымды ... ... ... ... басқа құқықтық нормативтік актілерді мүлтіксіз және біркелкі ... ... ... ... ... ... ... Прокуратура өз қызметін мемлекет атынан жүзеге асырады. Ол өз қызметін ҚР Президентіне тікелей есеп беретін тек қана Бас ... ... ... ... ... ... тәуелсіз атқарады. Прокуратураға кең өкілдіктер берілген. Мысалы, ол мыналарды ... ... ... адам мен ... құқықтары мен бостандығын сақтауды;
ә) полициялық органдардың тергеулер мен анықтаулар кезіндегі заңдылығын;
б) азаматтарды ... ... ... ... сот белгілеген жазаларды орындау мен азаматтық істер бойынша сот шешімдерін орындау заңдылығын;
г) сот ... ... ... ... ... ... прокуратура әр түрлі тәсілдермен жүзеге асырады. Мысалы, ... ... ... адамдардың кез келген заңсыз шешімдері мен қаулыларына наразылық білдіру; қылмысты ... ... ... ... жол ... бақылау және т.б. жолмен. Қылмыс фактісін анықтағанда ... ... іс ... оны ... жібереді және мемлекеттік айыптаушы ретінде көрінеді.Сонымен бірге прокурордың сезіктіні қамауға алуға, тінту жүргізуге рұқсат беруге, заңнамалар талаптарын бұзуға әкелуі ... ... ... ... ... адамдарға міндетті болатын жазбаша нұсқаулар беруге құқы бар.
Республикада құқық қорғау қызметін тиімді жүзеге асыру үшін барлық құқық қорғаушы ... ... ... ... ... ... ... күрес жағдайында жүйелі талдау жасаудың, елде құқық қорғау жұмысын ... ... ... мен ... ... зор ... бар. ... міндет заңмен прокуратураға да жүктелген. Бұл прокуратураның Қазақстан Республикасындағы Заңдылықтың жай-күйі үшін ... ... ... ... ... ... ... органдары мемлекеттің басым құрылымдарына жатады. Оларға қару қолдануға дейін үлкен өкілдіктер берілген. Сондықтан олар міндеттері, қызметтері, қызметінің түрлері мен ... ... ҚР ... ... мен ... ... ... жұмыс істеуге міндетті. Республикада олардың қызметіне қатысты болатын.ҰҚК, прокуратура органдары, әділет органдары, сот жүйесі, адвокатура, нотариат туралы заңдар мен ... ... ... және олар ... істейді.Барлық құқық органдары төмендегі қағидаттар негізінде жұмыс істеуге міндетті: 1) заңдылық; 2) адамның құқықтары мен бостандықтарын басым ... ету; 3) ... заң ... ... 4) құқық қорғау органдары қызметкерлерінің этикалық нормаларын сақтау; 5) құқық қорғау ... ... ... ... болуға тыйым салу.
2. Азаматтық құқықтарды қорғаудың тәсілдері
2.1 Азаматтық құқықтарды қорғаудың тәсілдері
Азаматтық құқық қорғаудың әдістері дегеніміз: а) зат иесінің ол ... ... ... ... ... зат күйінде қайтарылуын талап ету (виндикация); ә) иемдену еркінен айырмай - ақ ... ... ... ... ... ... талап ету (негаторлық талап) ; б) затты жойып жіберген немесе бүлдірген жағдайда зиянның (шығынның) орнын толтыру (ақшалай құнын ... ; в) ... бір адам ... ие болған немесе сақтап қалған, виндикация жолымен ... ... ... ... ... ... ... болмайтын заттың құнын зат иесіне ақшалай төлеу.
Меншік құқығын қорғаудың алғашқы екі әдісі меншік иесіне затты сол қалпында иемдену, ... және оған ... ... ... ... етуге бағытталған . Талап ету яғни бұзылған меншік құқығын қалпына келтіру туралы - затты иесіне қайтару ... ... ... ... ... жою ... ... қойылған талап заттық құқықтық талап деп аталады. Аталған әдістердің ... ... ... ... ... ... ... йесіне заттың ақшалай ақысы төленеді , ал тиісті талаптар міндеттемелік талаптар деп аталады. Қорғау құқығы ... бұл тек ... ... ғана проблемасы емес, ол сонымен бірге азаматтық іс жүргізу құқығының да проблемасы болып ... ... ... азаматтық іс жүргізу құқығы ғылымында қорғау құқығы, әдетте талап қою құқығы ... ... ... ... Бұл ... ... қоюға құқық туралы мәселені шешуде айтарлықтай алшақтық туындайды. Авторлардың бір тобы талап қоюға ... ... ... ... ... қою ... ... қарау құралы ғана болып табылады" деген пікірге тоғысады. Мұндай көзқарастар континентальді құқықтың талап қою теориясы үшін де ... ... сай ... ғалымы Леон Жюлио Морандьер осыған байланысты былай дейді: "талап арыз тұлғаның нақты құқықтық жағдайын немесе жаңа заңдық жағдайдын құру үшін ... сот ... ... ... жәрдемдесетін ,ерікті заңдық әрекет болып табылады,...талап қою дегеніміз оны беру құқығын еншілейтін иеленушінің өзіне тиесілі сотқа ... ... ... ештеңе де емес"
Лео Розенберг (ФРГ) болса, "талап қою - сот ... ... ... қорғау үшін сотқа жүгіну" деп анықтама береді. Осы анықтамалардың қай қайсысы да талап қоюды белгілі бір ... ... ... ... сот ... ... айқындап берген Рим құқығының анықтамасына сәйкес келеді. Авторлардың енді бір тобы талап қоюға құқытық материалдық мағынада және ... ... ... іс ... ... ... қарау керектігін ұсынады. Бұл орайда талап қою құқығына ... ... ... ... ... ... ... - құқықтық және іс ... ... ... ... ... коңілге қонады.
Сондықтанда В.П Грибанов құқықты қорғау проблемасы тек талап қою қорғау нысанымен шектелмейтіндігін және ... ... ... да ... түрлерінің бар екендігін көлденең тартады. Меншік құқығын қорғаудың тиімді құралын іздестіруде заңдық рәсімдерді жеңілдетуге деген ынта ... ... ... ... қоюға байланысты жалпы іс жүргізу тәртібі өте-өте ауқымды болғанын айта кеткен жөн. Азаматтық құқықтарды сот арқылы қорғау ... ... ... ... ету ... бұл ... принцип: әркімнің өз құқықтарымен бостандықтарының сот арқылы қорғалуына құқығы бар ( конституцияның 13 бабының 2 - ... ). ... ... уақыт бұрын сот арқылы ... рөлі ... ... ... , яғни тек заңда көрсетілген жағдайда ғана сотқа шағыну мүмкін еді. ... ... 9 - ... ... ... ... ... сот ( төрелік сотнемесе аралық сот ) ... ... ... ... бір ... бұрмаланған азаматтық құқық басқада тәсілдермен қорғала ... ... ... ... мұндай қорғау әкімшілік тарапынан жүзеге асуымүмкін ( ... ... 9 - ... 2 - тармағы.) ... іс ... ... 13 - ... ), ... түсу сотпен қорғау ісінің тиімділігіне жағдай жасайды. Әдебиеттерге қарағанда, көптеген елдерде бұйрық ... іс ... бар ... ... , айталық ол көне рим , ағылшын, герман және швед үлгілері ... ... ... рим құқығында сот бұйрығының болмысы преторлық қорғау нысанында болды, претор өтініш берушінің тілегі бойынша қандай да бір әрекеттерді ... және бұл ... ... ... ... мүддесін ескереді. Мұндай өкім интердикті деп аталады, сондай - ақ герман құқығында да шарт қойылған және ... сот ... бар. ... , оның ... ... ... немесе тыйым салуынан көрінеді, онда жауапкердің қойылған мәселе ... ... жол ... Ондай бұйрықтарды беру жауапкерді шақырмай - ақ және оның түсіндірмесін тыңдамай - ақ, ... ... бір ... ... жүзеге асырылады. Бұйрық бойынша іс жүргізу Қазан ... ... ... сот ісі ... болған. Кейін, РСФСР - дің 1923 жылғы Азаматтық іс жүргізу кодекісінде (210 - 219 баптары ) сот ... ... ... еді. ... 1964 жылы ... Қазақ КСР Азаматтық іс жүргізу кодекісінде ондай институт түбегейлі алынып тасталды. Венгрияда сот бұйрығы 1972 жылы енгізілді, ал ... ол ... ... ... ... ... Сот ... институтына жасалған талдау, қорғаудың сот құрамы тұрғысынан азаматық құқықтар мен заңмен қорғалатын мүдделерді қорғауда сот қаулысының мұндай ерекше түрі ... ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының АІЖК - нің 139 - ... ... сот ... былайша айқындалады: "өндіріп алушының ақшалай соммаларды өндіріп алу немесе жылжымайтын мүлікті, ... ... ... ... олардың түсіндірмелерін тыңдау үшін шақырмай - ақ және сотта іс ... - ақ , ... ... ... борышкерден талап ету туралы арыз бойынша шығарылған судьяның актісі болып табылады". Заң бойынша қорғау ... тек қана ... ... ... ғана емес, сонымен бірге ол заңдармен қорғалатын мүдделерді де ... ... ... ... ... ... жоқ ... түрде бола алады.
Мысалы, оған адамның ар - намысы мен абыройы жатады. Қорғауға ... ... ... ... ... ... ... өзі тоқталған жағдай да болуы мүмкін. Мысалы, зат жойылып кеткен кезде оған меншік құқығын қорғау мүмкін ... ... ... ... бұрынғы меншік иесінің заңмен қорғалатын мүддесін қорғау және мүліктік жағдайын қалпына келтіру мәселесі қойылуы мүмкін. Меншік құқығын қорғаудың ... - ... ... ... ... және негаторлық талаптардан тұратын заттық құқықтық тәсілдер танылады. Виндикациялық ... ... ( ... vindico - талап етемін ) меншік иесінің ... ... ... мүлікті талап ету туралы талап арыз. Бұл арыз меншік ... ... ... ... ... қайта қалпына келтіруге бағытталады. Виндикациялық талап ... иесі ... ... өз ... ... ... ... егерде ол зат бөтен адамның иелігінде заңсыз тұрса ,тектес заттардың жалпы бөлігінен ... ... ... ... ... ... талап етілуі мүмкін. Виндикациялық талап ... ... ... , оны ... алу және т.б ... ... адамға қойылады. Бұл жағдайда затты кері алып меншік иесі ... ... ... өз ... ... ... ... болғандықтан , оған қайтарып беру керек. ... ... ... ... ... құнды заттарға байланысты жүре береді.
Меншік иелері өзгенің заңсыз ... ... ... ... ... құқылы. Мұндай талап қоя отырып, мемлекеттік ұйымдар, заңды тұлғалар жедел басқарудағы өз ... ... қана ... ... мемлекетке берілген меншік иесінің құқығында қорғайды.
Негаторлық талап ... - ... ... ... ... нұқсан келтірмегенмен де бұзылған меншік құқығын ... ... ... ... ... ... ... Мұндай талап жағдайында меншік иесі ... ... ... жоғалтпайды. Алайда, үшінші бір адамдардың кәнәсінен пайдалану және билік ету ... ... ... ... ... ... ... болады. Мысалы, заңға қарсылықты тұлға ... ... ... ... ... етіп ... тұсынан биік қоршау көтереді , соның салдарынан меншік иесі өз мүлкін ... ... ... ... ... Заң ... иесі ... табылмайтын, бірақ заң немесе шарт ... ... ие ... ... ... 265 - ... ... тасымалдаушы, сақтаушы, кепіл беруші , жалдаушы және т.б ... ... ... ... ... өкілеттігін ) береді .
2.2 Залалдарды өтеу - азаматтық құқықтарды қорғаудың ерекше тәсілі
ретінде
Залалдарды өтеу сот ... ... ... ... табылады. Азаматтық құқықта қолданылатын "залалдар"(Азаматтық Кодекстің 9 - бабының 4 - ... ... ... тап ... ... айтарлықтай ерекшеленеді. В.И Кофман пікірінше , залалдар экономикалық категория ретінде құқық бұзушылық нәтижесінде көрінуі міндетті емес.
"Залалдар " ұғымын ... және ... " ... айыра білу керек. Заң әдебиетінде залалды келген нұқсанның ақшалай бағалануы деген анықтама да кездеседі, әңгіме бұл арада ... ... бір ... екіншісінің мүлкіне келтірілген нұқсаны жөнінде болып отыр.
Зиян ұғымы әркез ақшалай нысанда бола бермуі ... ... бұл ұғым ... ... ... кең ... Бұл орайда О.С Иоффе дұрыс айтады , яғни оның пікірінше зиян ұғымына ... ... ... ұғым , зиян ... және ... ... қолданылады дейді.
Азаматтық кодекс "залал" және "нұқсан" ұғымдарының ара жігін ашып береді, нақты ... ... ... бір бөлігі болып табылады (Азаматтық Кодекстің 9 - бабының 4 - ... ). Егер ... " ... ... ... , ол ақшалай міндеттемеге қатысты. Азаматтық заң залалды толық өтеу принціпін тәртіптейді Азаматтық Кодекстің 9 - ... 4 - ... ... ... ... ... егер заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе , келтірілген залалды толық өтеуді талап ете алады. ... ... - ... ... ... ... ... жасауға тиісті шығыстары, оның мүлікінің жоғалуы немесе зақымдануы (нақты ... ... - ақ сол ... ... бұзылмаған болса, дағдылы айналым жағдайында оның алуына болатын, бірақ алынбай ... ... ... ... ... ... табылады. Залалды толық өтеу принціпін қолдану жәбірленуші жақтың , ... ... ... ... ... иеленушінің құқығының қалпына келтірумен ... ... ... кезінде бұл қағида сөз жүзінде айтылса да , ... ... ... жоқ, ... бұл жоспарлы көрметкіштермен, нормативтік пайдамен байланысты болды. Жаңа заң ... ... ... мәні ... иесінің немесе иеленушінің мүлкін қалпына келтірумен бағаланады, мұның өзі оның бұзылған ... ... ... ... ... ... ... келтіру кезінде меншік иесінің тиісті мүлкінен артық ештеңе алуына жол ... ... ... ... ... ... ... реттеу мен әдістерін қолдана отырып ... ... орай ... ... ... ... ... залалды бүге - шігесіне дейін есептеу әдістемесі жасалмаған . Ондай кемшіліктер сот ... ... ... ... ... ... 15 - ... меншік құқығымен өзгеде заттық құқықтарды қорғауды қамтыған, (бұрынғы ҚазКСР АК - іне енбеген) ... ... ... қорғауға бағытталған екі ереже енгізілген, олар: 1) заңда қаралған негіздер бойынша оның құқығын ... ... ... ... 266 - ... ; 2) ... иесінің және басқа тұлғалардың құқығын бұзатын билік ... , ... және ... ... ... немесе жеке құжаттарын шығару кезінде (Азаматтық Кодекістің 267 - ... ... ... мен ... құқықтық құралдар заттық құқықтық категорияға толық түрде қатысты бола алмайды . ... ... егер ... ... заң ... ... нәтижесінде әлдекімнің меншік құқығы тоқтатылса, меншік иесінің мүддесін қорғау залалды өтеу жолымен , яғни міндеттемелік - құқықтық талап қою ... ... ... ... ... азаматтық құқықтық залал ұғымына көзқарас (нақты нұқсан , айырылып қалған пайда), тәртібімен оны өтеу ... ... ... жүйесіне тән келеді. Сонымен бірге "жалпы құқыққа" қатысты елеулі ерекшеліктері бар. ... ... ... ... оның өтеу ... ... дер ... өйткені айыппұл залалдарды өндіріп алуға жатпайды ( мысалы, АҚШ - тың бірыңғай ... ... 1-106 бабы ... ... : ... ... ... еркін қолдану ").
Меншік құқығының бұзылғаны үшін ... өтем ... ... ... ... ... ... елдерінің құқығының айырмашылығы - меншік құқығын қорғаудың негізгі әдісі, қорғаудың ерекшеленетін негізгі әдісі, қорғаудың ерекшеленетін ... ... ... ... ... ... ... түсу үшін Швецарияның міндеттемелік заңының 97 - ... ... ... ... өтеу ... талап ету затты өз қалпында қайтару мүмкін болмаған жағдайда ғана орын ... ... осы ... ... меншік құқығы мен басқа да заттық ... ... ... ... бой ... Меншік құқығы мен басқа заттық құқтарды қорғаудың проблемаларына салыстырмалы түрде зерттеу жүргізгенде автор мынадай қорытындыға келді , яғни ... ... ... ... ... ... ... дейінгі жағдайды қалпына келтіру, залалдарды өтеу, қолданылатын ... ... ... ... болады. Демек, Қазақстанның цивилистік ғылымының аса маңызды мідеттерінің бірі заттық құқытарды қорғаудың мейлінше оңтайлы ... ... ... .
Бұл орайда өркениеттті елдердің тәжірибесіне сүйенген жөн, сонда кейін меншікті бекіте түсінуге нақты ... ... ... ... ... ... ... жасағанда өз ерекшелігімен және сипатымен оқшауланатын иеленуді қорғау жөніндегі ... қою ... ... Бұған теориялық дәлелдеме ретінде Римнің жеке құқығы тарихында: "....затқа меншік нақты иеленуден шыққан ", - ... ұғым бар. Ал ... ... қайдан шығады деген орынды сұрақ туындайды. Қоныстану да, отырықшылық та иелену термині балама бола алады.
Сонымен иелену мен ... ... ... ... құқық қасиетін тудыруда айтарлықтай рөл атқарады. Азаматтық - құқықты қорғаудың көздейтін мақсаты ... ... ... ... нәрсесін өзіне қайтару немесе өзінің затын пайдаланудағы кедергілерді жою болып табылады. Заттын қайтару ... ... ... ... ... , ал затын пайдаланудағы кедергілерді жою талабын негаторлы талап деп атайды.
Виндикация қағидасы Азаматтық ... 260 - ... ... ... ... ... иесі ... заңсыз иеленген өз мүлкін талап етуге құқылы ", яғни меншік иесі өз затын біреудің оны заңсыз ... ... ... ... ... ете ... ... иемдену оның заңды иесімен жасалған келісімге негізделмесе, заңсыз иемдену деп аталады. Ал ... ... ... ... ... ... ... қайтарып ала алмайтын жағдайда бар, өйткені заттың заңды иесі оны ... ... ... ... ... ... ...
Айталық, бір азамат екінші біреуге бір жылға өзінің теледидарын жалдады делік, ал үш ... ... ... ... оны қайтаруды талап етеді. Мұндай реттерде телевизорды жалдап алушы мүлік жалдау мәмілесі бойынша ... ... ... , ... алу ... ... ... қайтармаймын деуіне құқылы. Сондықтан біздің азаматтық кодекіс "заңды иеленуші ", "заңсыз иеленуші","адал ниетті алушы","арам ниетті алушы", деген ... ... адал ... ... адам деп ... зат ... ... ол затты сатуға құқығы жоқтығын , яғни оның өзі сатып отырған заттың иесі емес ... ... ... ... өкілі емес екендігін білмеген және білуге тиісті емес адамды айтамыз. Зат иесі заттың виндикация жолымен ... ... адал ... ... өзін ... қалады. Айталық меншік иесі шарт бойынша өз затын біреуге қарызға берді делік, ал алған адам ол ... ... бір ... ... жібереді, ол үшінші адам затты сатқан адамды оның иесі деп ойлап, адал қателесті.
Мұндай жағдайда меншік иесі затты оны сатып ... ... ... ... ... етуге құқысы жоқ, бірақ ол затты қарызға ... ... ... ... ... ... құнын) талап ете алады. Егер мүлік оны иеліктен айыруға құқығы болмаған адамнан тегін алынып, ... мұны ... және ... тиіс ... (адал алушы), мүлікті меншік иесі немесе мүлікті иеленуші берген адам ... ... ... ... де ұрланған, немесе олардың иеленуінен бұлардың еркінен тыс өзге жолмен шығып қалған ретте ғана меншік иесі бұл ... ... ... ... құқылы. Егер мүлік оны иеліктен айыруға құқығы жоқ адамнан тегін алынса , меншік иесі барлық ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодекістің - 261 бабының 1/2 тармамақтары). Егер мүлік сот шешімдерін атқару үшін белгіленген тәртіп бойынша ... ... , ... ... - 261 ... 1 - ... көрсетілген негіздер бойынша мүлікті талап етіп алдыруға жол берілмейді.
Меншік иесі болғанымен, шаруашылық жүргізу, оралымды басқару , тұрақты жер ... ... не заң ... немесе шартта көзделген өзгеде негізбен мүлікті иеленушінің де (Азаматтық Кодекстің 259 - 264) ... ... ... ... Бұл ... өз иелігін меншік иесінен де қорғауға құқығы бар (Азаматтық Кодекістің 265 - ... ... ... бағалы қағаздарды, айталық, мемелекеттік ұтыс заемының облигацияларын, ақшалай - заттай лоторея билеттерін адал ниетпен алған адамдар әлдеқайда кең ... ... адал ... ... ... меншік иесі ұрлатқан немесе ол жоғалтып алған жағдайда да қайтарып беруді талап етуге болмайды. Оның себебі мынада, ұсынушы арқылы ақша мен ... ... ... ... тез ... кете алады, ал мұның өзі оларды басқа бір ... ... ... адамның оған құқылы екендігін және дұрыстығын тексеруге мүмкіндік бермейді. Виндикация әдетте тараптардың өзара есептесуімен қатар ... . ... иесі ... негізінде өз мүлкін талап ете отырып, арам ниетті иеленушіден бүкіл иеленген кезінде өзі ... ... ... тиіс ... ... ... қайтаруды немесе өтеуді талап етуге құқылы. Ол адал иеленушіден оның заңсыз иеленуді білген немесе білуге тиіс болған, сондай - ақ ... ... ... ... қою ... алған кезінен бастап алынған немесе алуға тиіс болған ... ... ... ... де ... Адал ... өз негізінде меншік иесінен мүліктен табыс есептелетін уақыттан бастап ол ... ... ... ... ... иесінің өтеуін талап етуге құқылы. Арам ниет иеленуші мұндай өтемді иеленушінің ... сот ... деп ... ... толық немесе ішінара алуға құқылы.
Заңсыз иеленуші өзі жасаған жақсартуларды, егер ол ... ... ... ... келсе, өзінде қалдыруға құқылы. Егер жақсартуларды бұлайша бөлу мүмкін болмаса адал ... ... ... ... ... ... етуге құқылы, бірақ бұл зат құқығының ұлғайтылмаған мөлшерінен аспауы керек. Ал арам ниетті ... ... ... жоқ. ... ... барлық жағдайда өз қалпында сақталған тек дербес күйіндегі белгілі бір зат қана бола алады. ... ... ... тек бір рет ... белгілері бар заттарға (мысалы, біртекті тауарларды белгілі бір мөлшерде талап ету ... ... өз ... ... (құрылыстың нақты иеленушісі жай ғана жөндеп қоймай, сонымен қатар түбірімен қайта ... ... ) ... ... ... ... оның мазмұны оны басқа мүлікпен ауыстыру немесе сондай тектегі әрі сападағы затпен ауыстыру ... ... ... ... ... қалпына келтіру туралы талаптан туындайды. Егер меншік иесі өзінің затын ... ... ... тікелей иелігінде екендігін көрсе, ол жоғарыда аталған талаптарды қоюға құқылы.
Бірақ мұндай жағдайда меншік иесінен немесе уәкілетті ... ... ... ... зат тек бұзушының ғана емес , затты заңсыз иеленген бұзушының, басқа тұлғаның қарауында болғада іс ... ... ... ... ... иесі немесе иеленушінің мүдделеріне сәйкес екі жағдай есепке алынады: біріншіден , аталған талап қою бойынша мүлікті иелену ... ... , ... ... ... ... ... әдісі. Мұндай жағдайлар меншік иесінің талап қоюын қанағаттандыруда негізгі шарт болады.
Виндикациялық талап қою бойынша затты талап етуге ... ... ... дәрежеде заңсыз иеленушіні адал ниетті ... адал ... емес деп ... ... болады.
Жоғарыда айтылғандай , адал иеленушіден мүлік екі жағдайда талап етіледі: біріншіден, ол ... ... ... иеленсе (затты кері алу оған мүліктік залал келтірмейді ); ... ... ... ... жағдайында меншік иесінен немесе басқа да заңды иеленушіден шығару тәсілі қолданылса. Егер бастапқы мүлік меншік иесінен оның ... ... ... ... ... сосын заңсыз үшінші тұлғаға жалдап алушы арқылы сатылу), ол адал иеленушіден оны талап ете алмайды. Өйткені, соңғысы ... ... ... ... ... ... ... жауапсыздық танытады. Әрине меншік иесі адал ниетті емес ... ... ... ... ... ... ете ... Егер мүлік оның меншік иесінің иелігінен еркінен тыс шығып кетсе ( мысалы , ұрлату, жоғалту және т.б), ол адал ... ... ... ... Бұл жағдайда меншік иесінің де әрекеті әлгі айтқан иеленушінің әрекеті сияқты сипат алады, бірақ ... ... адал ... бола тұрса да заңсыз иеленуші болып есептеледі. Әрине, мұндай ... адал ... үшін ... ... ... оған ... залалдың орны толтырылады.
Негаторлық талап (actio negatoria - теріске шығару талабы). Бұл ... ... ... ... ... ... мүлікті (затты) пайдаланудағы кедергілерді жою туралы талап. ... ... 264 - ... ... ... өз құқықтарының бұзылуына иеліктен айыруға байланысты болмағанымен , оларды бұзудың қандайын болса да жоюды талап етуге құқылы" делінген. Негаторлық ... ... сот ... иесі ... ... ... ... тәртіп бұзушының әрекетін тоқтатуға және ондай ... ... ... ... ... шешім шығарады.
Айталық, үй иесінің көршісі гараждың есігі ашылмайтындай етіп оның алдына топырық төгіп ... , ... иесі ... ... не ... , не ... алмаса, гараждың иесі топырақты алып тастау туралы талап қоюға құқылы.
Қазақстан құқықтану әдебиетінде негаторлық талап қою әлі толықтай ... ... жоқ. ... ... қою ... ... тегжейлі зерттеу әзірге әдебиетте кездеспейді. Соңғы жылдары тәжірибеде құқық бұзушының ... ... өз ... ... ... , билік етуіне кедергі жасайтын заңсыз әрекеттері жиі қателік жібереді. Негаторлық талап етулер ... ... ... ... ... ... ... негаторлық талап қоюдың алғы шарты, сондай - ақ ... - ... ... ... болып табылады. Құқықпен белгіленген әлеуметтік мүдделер заңды түрде маңызды мүдделер ретінде көрінеді немесе "заңмен қорғалатын мүдде" ... ... ... ... ... ... Негаторлық талап етудегі меншік иесінің мүддесі мүлікті пайдалануға жағдай туғызу және оның ... мен ... ... ... жою болып табылады. Негаторлық талап қоюдың проблемаларына қарай келіп ғылым - ... ... ... ... ... " деген ұғыммен бетпе - бет ... ал ... ... ету ... ... ... ... маңызды құрал деп есептейді.
Негаторлық талап қоюдың негізі , ... ... ... ... ... табылады, талап - арыз беруші соған сүйенеді (іс жүзіндегі негіз), ... ... ... ... ... құқығы бұзылған деп есептейді. Азаматтық ... 264 - бабы ... ... ... ... талап қоюды айқындамай , ол тек меншік иесінің "бұзылған кез келген ... ... ... талап етуді " бекітеді. Негаторлық талап қоюды жариялаған ... ... ... ... ешқандай маңызға ие емес, бұл жерде талап қою жарияланған сәтте бұзушылықтың бір фактісі болса жетіп жатыр. Егер ... ... қою ... ... заң ... тоқтатылса , талап қою жүзеге аспайды , өйткені заңсыз әрекет жойылады, ал меншік иесі ... ... ... міндеттемелік - құқықтық ... қою ... ... ете ... ... ... беру сәтінде меншік иесінің құқық өкілеттігін бұзу жалғаса берсе әрі оған зиян ... онда ... иесі ... ... ... ... заң ... жоюға келген залалды өтеуді талап етуге құқылы. Үшінші тұлғаның ... ... ... талап қоюдың алғашқы әрі нақты негізі болып табылады. Мұндай талап қоюдың екінші негізі ... ... өз ... ... жүзеге асыруына және оған билік ... ... ... ... қиындата түсетін кедергілер болып табылады.
Мұндай кедергілер әр түрлі ... ... ... кез ... ... ... иесі өз ... жүйелі бере білуі керек. Аталған талап қоюды жариялау үшін екі талап ету де бірлікте ... шарт , ... ... ... - ... болса, екіншісі - салдар болады. Негаторлық талап қою ... оның ... ... ... ол ... ... заң бұзу ... иесінің субъективтік құқығы болып табылмайды, қайта бұл бұзылған құқықты түзеу немесе қалпына келтіру жөнінде жауапкерге қойылатын талап. Бұл талап ... пәні ақыр ... ... ... ... сипатына байланысты болады. Егер меншік иесі заңсыз әрекеттің нәтижесінде мүлкіне иелік ету мен оны ... ... ... онда оның ... әлгі ... ... ... түзетуді алға қояды. Бұл орайда сот жауапкерді ... ... , ... өзі ... ... ... ... яғни құқық бұзылғанға дейінгі жағдай қалпына келтіріледі , ал қажет жағдайларда зиян ... ... ... сот ... ... ... болса , талап арыз беруші өз есебінен қалпына келтіріп , бірақ оған кеткен шығынды сот арқылы жауапкерден ... ... ... ... талабы құқық бұзушының алдағы уақытта заңсыз әрекеттер жасауына тыйым ... ... ... ... сот ... бұданбылай заңсыз әрекеттерге баруға ... ... , сол ... ... бұзушылық әрекетке жол бермейді. Құқық бұзушылықпен болған салдарды түзеу жөніндегі талап заңсыз ... ... ... ... ... қоса бір ... ... мүмкін.
Біздің ойымызша, негаторлық талап қоюдың мазмұнын өзгерту ... , яғни ... ... ... ... ... ... қорғау жүйесінің аясын кеңейте түскен құқығын бұзғанда емес, оны бұзу қаупі ... ... ... ... қою шын мәнінде кемшілікті түзеуде тек құқық пайдалануға ғана бағыттамауы керек , сонымен бірге ол ... ету ... ... ... орыс цивилистік әдебиетінде заттық - құқықтық талаптар санатына меншік ... тану ... ... қоюды да жатқызады. Бірақта Қазақ КСР азаматтық заңында (1964 ж), сондай - ақ қазіргі қолданып жүрген заң да (АК) ... ... тану ... дербес талап қоюдың ешбірін де қарастырмаған. Меншік құқығын тану жөніндегі мүмкін болатын ... ... және ... ... қою ... ... заттық - құқық талап қою құрамында қаралады .
Қорытынды
Қорыта келе мен азаматтық құқықтың ... ... ... әдіс ... және ... құқықтарды қорғау - бұл азаматтық және азаматтық ic жүргізу құқығы теориясындағы маңызды категориялардың бipi ... ... ... Бұл ... мәнін ұғынбаған жағдайда азаматтық, құқықтық санкциялардың сипаты мен ерекшеліктерін, оларды жүзеге асыру механизмі мен азаматтық, құқықтың бұзылуымен байланысты туындайтын өзге де ... ... ... туғызады. Жалпы айтқанда азаматтық айналым субьектілердің нақты азаматтық құқықтарын ғана танып қоймайды, сонымен қатар олардың құқықтық қорғалуын қамтамасыз ... ... ... ... жазу ... мен азаматтық құқықтықтарды қорғаудың ұғымын, азаматтық құқықтарды қорғаудың нысандарын, меншік құқығын қорғау, азаматтық құқықтарды қорғаудың нақты тәсілдері, оның ішінде ... ... ... құқықтар бұзылғанға дейінгі жағдайды қалпына келтіру, құқықтарды бұзатын немесе бұзу қаупін туғызатын ... ... алу, ... жарамсыз деп тану, мемлекеттік органның немесе жергілікті басқару органының актісін жарамсыз деп тану, заңға қайшы келетін мемлекеттік ... ... ... ... ... нақты орындату, залалдарды өтеу және айыппұл төлету тәсілдерінің мазмұнын ашып ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы бойынша әркімнің құқық субъектісі ... ... ... бар және ... ... мен ... қажетті қорғаныста қоса алғанда, заңға қайшы келмейтін барлық тәсілдермен қорғауға хақылы. Әркімнің өз ... мен ... сот ... ... құқығы бар. Әркімнің білікті заң көмегін алуға ... бар. ... ... ... заң ... ... тиіс екендігін айтып өттім. Азаматтар мен заңды тұлғалар өздеріне белгіленген ... ... , ... ... ... ... құқығын өз қалауынша пайдалана алады.
Сонымен қатар бұл курыстық жұмыста ... мен ... ... ... ... ... ... асырудан бас тартуы, заң құжаттарында ... ... ... бұл ... ... ... ... азаматтық құқықтарды жүзеге асыру басқа құқық субъектілерінің құқықтарын және ... ... ... ... ... ортаға зиян келтірмеуге тиіс екендігін, азаматтар мен заңды тұлғалар өздеріне берілген құқықтарды ... ... ... ... ... және әділ ... жасап , заңдардағы талаптарды , қоғамның адамгершілік қағидаттарын, ал кәсіпкерлер ... қоса ... ... ережелерін сақтауға тиіс екендігі айтылған. Бұл айтып өткен қағидаттарды міндетті шарт арқылы алып тастауға немесе ... ... ... ... қатынастарына қатысушылардың адал, парасатты және әділ әрекет жасауы көзделеді. Азаматтар мен ... ... ... жаққа зиян келтіруге , құқықты басқа түрлерде қиянат жасап пайдалануға, ... - ақ ... оның ... ... келетіндей етіп жүзеге асыруға бағытталған әрекеттеріне жол бермейді. Жалпы алғанда қорғау екі негізгі нысанға бөлінеді: юрисдикциялық және ... ... ... ... ... ... ... қорғаудың жаңа да арнайы тәсілдері ... ... заң ... ... ... нақты және заңды әрекеттермен тікелей құқығы ... ... ... ... ... өзі ... заң жол ...
Қорғаудың юрисдикциялық түрі субъективті құқықтар бұзылғанда немесе дауға түскенде ... ... ... оны ... ... ... ... Құқығы немесе заңдық мүддесі бұзылған тұлға мемлекеттік немесе басқа да құзіретті органдарға (сот, аралық сот, жоғарғы ... және т.б) ... әлгі ... ... өз ... бұзылған құқықты қалпына келтіру және құқық бұзушылықты жою үшін өкілеттігіне сай қажетті ... ... . ... ... ... ... ... қорғаудың жалпы және арнайы тәртібін ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы 30.08.1995ж. (2011 жылы 2 ақпандағы №403 - IV ... ... ... мен ...
* ... Республикасының Азаматтық Кодексі (Жалпы бөлім 1994 жыл) (Ерекше бөлімі 1999 жыл) (2013 жылғы 3 шілдедегі №121-V Заңдарымен енгізілген өзгерістер және ... ... ... іс ... ... ... ... (ҚР заңымен 2013 жылдың 8 сәуірінде өзгертулер мен толықтырулар енгізілген.)
Арнайы әдебиеттер
* Ғазиз Төлеуғалиев, Қазақстан Республикасының Азаматтық ... I ... ... ... ... ( ... 1-бап, 65-бет, 1-бап) Алматы 2010ж.
* Қазақстан Республикасының құқық негіздері Б.З Аштов З.О ... 7 ... ... Рим жеке ... ( оқу ... Римское частное право ( учебное пособие) Ермухамбетова С.Р Коваленко Е.Ю Алматы "заң әдебиеті"
2007ж.
* М.Жақаева "Азаматтардың құқықтары ... // ... 2009 жыл. № - 14, 4 - ... Гражданский Кодекс РК (Общая часть) комментарий в 2-х книгах. Книга-1 (отв.ред. Сулейменов М.К,Басин Ю.Г.) Алма-Ата Жеті Жарғы,1998г.
7. ... ... в 2-х ... /отв. ред Е.А.Суханов. Москва изд: БЕК 1993 ... - ... ... - 3

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеке мүліктік емес қатынастарды қорғаудың түсінігі және әдістері59 бет
Құқықтық мемлекет құруға бағытталған қадам12 бет
Азаматтық құқықтарды жүзеге асырудың түрлері және жіктелуі37 бет
"резерфорд тәжірибелері. ритцтің комбинациялық принципі. бор-зоммерфольдтің квантталу ережелері. "12 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
Іс қағаздары компьютерде басуда ескерілетін емле ережелері14 бет
АЖ-ді қорғаудың криптографиялық құралдары5 бет
Азаматтық құқықтарды қорғау19 бет
Акшалай талапты беріп қаржыландыру шартының жалпы ережелері29 бет
Алгоритмдік тілдің негізгі мінездемелері. Алфавиті, ережелері және мәліметтер типтері14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь