Қазіргі кездегі мемлекеттік функцияның түсінігі және жіктелуі

МАЗМҰНЫ
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
І тарау. Қазіргі кездегі мемлекеттік функцияның түсінігі және жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Мемлекет пен құқық теориясының түсінік негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Мемлекеттің пайда болуы туралы жалпы заңдылықтар ... ... ... ... ... ... ..6.7
1.3. Мемлекет пен құқық теориясының әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8.9
1.4. Мемлекет пен құқық теориясының басқадай заң ғылымдарының арасындағы орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.11
ІІ тарау. Дүние жүзінің әр түрлі халықтарындағы мемлекеттердің пайда болу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.13
2.1. Дүние жүзінің әр түрлі халықтарындағы мемлекеттердің пайда болу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.13
2.2. Мемлекеттің пайда болуы туралы жалпы заңдылықтар ... ... ... ... ... ...14.15
2.3. Құқықтың пайда болу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16.17
ІІІ тарау. Мемлекет пен құқықтың пайда болу жөніндегі негізгі теориялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18.20
3.1. Мемлекет пен құқықтың пайда болу жөніндегі негізгі теориялар ... ...18.20
3.2. Мелекеттің түсінігі мен белгілері. Мемлекеттің түрлері, негіздері және
әлеуметтік орны. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21.22
ІV тарауҚазіргі кездегі негізгі құқықтық жүйелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23
4.1. Құқықтық жүйенің түсінігі және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
4.2. Роман.германдық құқықтық жүйе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
4.3. Жалпылама құқықтың құқықтық отбасы (ағылшын.саксондық құқық)..25
4.4. Діни.дәстүрдегі құқық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26.27
4.5. Социалистік құқықтық отбасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29.30
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
КІРІСПЕ
Мемлекет және құқық теориясы – жалпы заң ғылымы, ол мемлекеттік-құқықтық шындықтың ең маңызды теориялық-әдістемелік бағыттарын біріктіреді. Оның негізгі категориялары мен түсініктемелері, салалық құқықтық ғылымдардың тәжірибесіне талдау жасап, сайып келгенде заңгердің табысты тәжірибелік жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған. Сон-дықтан, қандай болмасын заңгерлік жоғары оқу орындарында юриспруденцияны игеру мемлекет және құқық теориясын зерттеуден басталады және міндетті түрде мемлекеттік емтиханды осы берілген пәннен тапсырумен аяқталады.
Бұл курстың материалдары қайнар көздерге және ғылыми жұмыстарға, бағалы зерттеулерге сүйенеді, сондықтан да оны жалпытеориялық ойлардың шоғыры, нақтылы мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың көрінісі ретінде қарауға болады. Осыған орай, мұндағы материалдардың мазмұны мемлекет және құқық теориясының курсын қайталау мақсатында және емтиханға дайындық кезінде пайдалануға көбірек тиімді. Сондықтан да материал қойылатын сұрақтарға қарай, оларға жауаптар алгоритмінде жазылған. Бірақ ескеретін нәрсе сол, бұл оқу құралы емтихан тапсыруға жеткілікті барлық минимум ақпаратты өзінде ұстаса да, сол не басқа сұраққа жауап бергенде оқытушы әр уақытта студенттен кең көлемдегі және ойлы жауапты күтеді.
Яғни студентке міндетті түрде материалды түсінетіндігін және оны талқылаудағы өзінің қабілеттілігін көрсете білу қажет. Сондықтан осы басылымдағы негізгі блоктағы мәліметтер мемлекет және құқық теориясының курсынан нақты сұраққа жауап ретінде ұсынылғанмен, емтиханда өз жауабын қажетті түрде «тірі» мазмұнмен толықтыруы қажет. Мұнда жауапты жаттап алып, автоматты түрде қайталау емес, оның мазмұнын түсіндіріп, әрекеттегі заңдардың көзқарасын тәжірибеге сүйеніп, негіздеп күнделікті өмірлік мысалдар арқылы көрсете білу қажет.
Мемлекет және құқық теориясын зерттеуде маңызды құқықтық түсініктердің анықтамаларына ерекше көңіл аударылады.
Өз маңыздылығына байланысты бұл түсініктер басқадай мемлекеттік-құқықтық институттардың негізін ашып көрсететін, өзіндік ерекшелігі бар кілті болып есептеледі. Сондықтан оларды байымдау міндетті түрде жаттауды керек етеді, себебі оларды білу тек мемлекет және құқық теориясын толық игеру емес, оларға кепілдік береді және өз маңызды-лығын, келесі салалық заң пәндерін зерттегенде де жоғалт-пайды және олардың меншікті институттарының түсіндіру негізіне жатады. Ондай жалпы теориялық түсініктердің және анықтамалардың маңыздылығы, қандай болмасын заң ғылымдарының оқулық пәндерімен байланысты олардың универсалдылығында. Сол үшін сол не басқа тақырыптардың керек категориялары бұл курстық жұмыста ерекше бөлінген.
Есепке алатын жағдай – бұл басылым дербес және негізінен біреу ғана, мемлекет және құқық туралы теорияның қайнар көзіне жатпайды. Негізгі оқулықтар осы басылымның соңында ұсынылған. Библиографиялық тізімдегі кең көлемдегі оқу құралдарынан қосымша ретінде пайдаланылады.
Сонымен қатар, мемлекет және құқық теориясы, басқа қоғамдық және салалық заң ғылымдарымен салыстырғанда өзінің салыстырмалы тұрақтылығына қарамай, қатып қалған мәліметтердің жиынтығы емес. Олардың тәжірибелерін және жетістіктерін пайдаланып, тұрақты дамиды және қиындай түседі. Осыған байланысты монографиялық әдебиеттерде арнайы жарияланған, ең алдымен, заң журналдарындағы ғылыми мақалалардың маңызы зор.
Мемлекет және құқық теориясын игерудің нәтижесінде міндетті түрде студенттер мемлекет және құқық теория-сының түсініктемесі мен категориялдық аппаратты игеру, дағдылану және «оқи» алуы, талқылау және басқа нормативті актілердің заңдарын қолдана білуі, заңды фактілерді дұрыс топтаудағы жағдайлар, қазіргі кездегі мемлекет және құқық теориясының мәселелеріне қарай өзін-өзі басқара білуі қажет.
Студенттер міндетті түрде құқықтық сезімнің және мәдениеттің жоғарғы деңгейін, құқыққа, заңға деген құрметтің тұрақты стереотипін жасап, оларды бұзуға жол бермеуі керек. Міне осындай, универсалды (әмбебап) және іргелі мемлекет пен құқық теориясының сипаты, ғылым және оқулық пән ретінде оның бізді қоршаған дүниені танитын құралы мен әдісі екендігін көрсетеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Административное право. Оқулык, жауапты редакторы А. А. Таранов. Алматы, 1998 ж.
2. Ағыбаев А. Қылмыстық құқық. Окулық. Жалпы бөлім. Алматы, 2001 ж.
3. Алауханов Е. Қылмыстык кұкық. Оку кұралы. Ерекше бөлім. Алматы, 2001 ж.
4. Айымханова Н. Қазакстан Республикасының еңбек құқығы. Оқу құралы. Алматы, 2002 ж. .
5. Баққұлов С. Құкык негіздері. Оку құралы. ҚазМСҚА. Алматы. 2001 ж.
6. Байжанов Н. Неке және отбасы. Алматы, 1997 ж.
7. Жамбылова P. Заң терминдерінін казақша-орысша, орысша-казакша аныктамалык сөздігі. Алматы, 2001 ж.
8. Найманбаев С. Салықтык құкық. Оқу күралы. Алматы, 1996 ж.
9. Сапарғалиев F., Ибраева А. Мемлекет және құқық теориясы. Оку кұралы. Алматы, 1997 ж.
10. Сапарғалиев F. Заң терминдерінің түсіндірме сөздігі. Алматы, 1995 ж.
11. Сапарғалиев F. Қазақстан Республикасының Конституциялық құкығы. Оқулық. Алматы, 1997 ж.
12. Төлеуғалиев F. Қазакстан Республикасының азаматтық құқығы. Окулық. Алматы, 2001 ж.
13. Худяков А. И. Финансовое право Республики Казахстан. Алматы, 2001 ж.
14. Хаджиев А. X. Земельное право Республики Казахстан. Алматы, 2001 ж.
15. Шайбеков К. Трудовое право Республики Казахстан. Алматы, 1996 ж.
16. Булгакова Д. А. Мемлекет және құқық теориясы. Заң әдебиеті-2008ж 105бет.
17. Жоламан, Қ. Д. Мемлекет және құқық теориясы:оқулық/Қ. Д. Жоламан.-Алматы:Нұр-пресс.-2007.-295 б.
18. Жоламан Қ. Д..-Мемлекет және құқық теориясы [Электрондық ресурс]: оқулық Алматы:Нұр-Пресс.-2008.-1 CD; 124 Мб.
20. Сапарғалиев, Ғ. С. Мемлекет және құқық теориясы:оқулық/ Ғ. С. Сапарғалиев, А. С. Ибраева.-Астана:Фолиант.-2007.-336 б..-(Кәсiптiк бiлiм)
Жоламан, Қ. Д.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе...................................................................................................................3-4
І тарау. Қазіргі кездегі мемлекеттік функцияның түсінігі және жіктелуі....................................................................................................................5
1.1. ... пен ... ... ... негіздері ...................................5
1.2. Мемлекеттің пайда болуы туралы жалпы заңдылықтар..........................6-7
1.3. Мемлекет пен құқық ... ... ... пен құқық теориясының басқадай заң ғылымдарының арасындағы орны..............................................................................................10-11
ІІ тарау. Дүние жүзінің әр түрлі халықтарындағы мемлекеттердің пайда болу ерекшеліктері.........................................................................................12-13
2.1. ... ... әр ... ... ... ... болу ... Мемлекеттің пайда болуы туралы жалпы заңдылықтар.......................14-15
2.3. Құқықтың пайда болу ерекшеліктері......................................................16-17
ІІІ тарау. Мемлекет пен құқықтың пайда болу жөніндегі ... ... ... пен құқықтың пайда болу жөніндегі негізгі теориялар.......18-20
3.2. Мелекеттің түсінігі мен белгілері. Мемлекеттің түрлері, негіздері және
әлеуметтік орны. ..............................................................................................21-22
ІV тарауҚазіргі кездегі негізгі ... ... ... ... ... және оның түрлері...........................................23
4.2. Роман-германдық құқықтық жүйе................................................................24
4.3. Жалпылама құқықтың құқықтық отбасы (ағылшын-саксондық құқық)..25
4.4. Діни-дәстүрдегі құқық жүйесі.................................................................26-27
4.5. Социалистік құқықтық ... ... ... және ... теориясы - жалпы заң ғылымы, ол мемлекеттік-құқықтық шындықтың ең маңызды теориялық-әдістемелік бағыттарын біріктіреді. Оның негізгі ... мен ... ... ... ... ... талдау жасап, сайып келгенде заңгердің табысты тәжірибелік жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған. Сон-дықтан, қандай болмасын заңгерлік жоғары оқу ... ... ... ... және ... ... зерттеуден басталады және міндетті түрде мемлекеттік емтиханды осы берілген пәннен тапсырумен аяқталады.
Бұл курстың материалдары қайнар көздерге және ғылыми жұмыстарға, ... ... ... ... да оны ... ойлардың шоғыры, нақтылы мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың көрінісі ретінде қарауға болады. Осыған орай, мұндағы материалдардың мазмұны ... және ... ... ... ... мақсатында және емтиханға дайындық кезінде пайдалануға көбірек тиімді. Сондықтан да ... ... ... ... ... жауаптар алгоритмінде жазылған. Бірақ ескеретін нәрсе сол, бұл оқу ... ... ... ... ... минимум ақпаратты өзінде ұстаса да, сол не басқа сұраққа жауап бергенде оқытушы әр уақытта студенттен кең көлемдегі және ойлы жауапты ... ... ... ... ... ... және оны талқылаудағы өзінің қабілеттілігін көрсете білу қажет. Сондықтан осы басылымдағы ... ... ... ... және құқық теориясының курсынан нақты сұраққа жауап ретінде ұсынылғанмен, емтиханда өз жауабын қажетті түрде мазмұнмен ... ... ... жауапты жаттап алып, автоматты түрде қайталау емес, оның мазмұнын түсіндіріп, әрекеттегі заңдардың көзқарасын тәжірибеге сүйеніп, негіздеп күнделікті өмірлік мысалдар арқылы ... білу ... және ... ... ... маңызды құқықтық түсініктердің анықтамаларына ерекше көңіл аударылады.
Өз маңыздылығына байланысты бұл түсініктер басқадай мемлекеттік-құқықтық институттардың негізін ашып көрсететін, өзіндік ... бар ... ... ... ... ... ... міндетті түрде жаттауды керек етеді, себебі оларды білу тек мемлекет және ... ... ... ... ... оларға кепілдік береді және өз маңызды-лығын, келесі ... заң ... ... де жоғалт-пайды және олардың меншікті институттарының түсіндіру негізіне жатады. Ондай жалпы ... ... және ... ... ... ... заң ғылымдарының оқулық пәндерімен байланысты олардың универсалдылығында. Сол үшін сол не басқа тақырыптардың керек категориялары бұл ... ... ... ... ... жағдай - бұл басылым дербес және негізінен біреу ғана, мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... оқулықтар осы басылымның соңында ұсынылған. Библиографиялық тізімдегі кең көлемдегі оқу құралдарынан қосымша ретінде пайдаланылады.
Сонымен қатар, мемлекет және ... ... ... ... және ... заң ғылымдарымен салыстырғанда өзінің салыстырмалы тұрақтылығына қарамай, қатып қалған мәліметтердің жиынтығы емес. ... ... және ... ... ... дамиды және қиындай түседі. Осыған байланысты монографиялық әдебиеттерде арнайы жарияланған, ең алдымен, заң журналдарындағы ғылыми мақалалардың маңызы ... және ... ... игерудің нәтижесінде міндетті түрде студенттер мемлекет және құқық теория-сының түсініктемесі мен категориялдық ... ... ... және ... ... және ... ... актілердің заңдарын қолдана білуі, заңды фактілерді дұрыс топтаудағы жағдайлар, қазіргі кездегі мемлекет және құқық теориясының ... ... ... басқара білуі қажет.
Студенттер міндетті түрде құқықтық сезімнің және ... ... ... ... ... ... ... тұрақты стереотипін жасап, оларды бұзуға жол бермеуі керек. Міне осындай, универсалды (әмбебап) және ... ... пен ... ... ... ... және ... пән ретінде оның бізді қоршаған дүниені танитын құралы мен әдісі екендігін көрсетеді.
І тарау. Қазіргі кездегі ... ... ... және ... ... ... пен құқық теориясының түсінік негіздері
Мемлекет және құқықтың жалпы теориясының пәніне мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен ... ... ... даму заңдылықтарын әлеуметтік құрылым ретінде, олардың негізін және құрылымын, негізгі элементтерін, принциптерін, институттарын, ... ... ... орны мен ... зерттеу бірінші орында.
Мемлекет және құқық теориясының пәніне, мемлекеттік-құқықтық ... ... ... (негізгі) ерекшеліктері кіреді. Оған жататындарға: мемлекет пен құқықтың түсінігі және олардың жіктелуі, белгілері, негізгі принциптері және мемлекет пен ... ... ... ... ... мен құқықтық реттеу ерекшеліктері, заңды факторлар, құқықтық қатынастар, құқық жүйесі, заңдар мен мемлекеттік ... ... ... ... ... да ... юриспруденцияның неден қалыптасатыны туралы алғашқы элементтерінің бәрі жатады.
Сонымен, мемлекет пен құқық ... - бұл ... пен ... ... ... ... белгілердің жалпы жүйесі, оған оның пайда болуы, негізі, қызмет етуі, мемлекеттік-құқықтық құбылыстың дамуының салалық және қосымша заң ... ... ... болатын жағдайлар кіреді.
Мемлекет пен құқық теориясын игеру кезінде үлкен маңыздылыққа ие ... ... - ... аппарат екендігі байқалады, себебі жалпы ғылыми жүйелер (философиялық, социологиялық, психологиялық, саясаттанулық, мәдениеттанулық) және жекелеген ғылыми (арнайы заңды-лықтағы) категориялар және түсініктер, ... пен ... ... ең ... танымдық инструментариясының қайнар көзінің бөлігі болып табылады.
1. Мемлекет пен ... ... бай ... ... ... заң ... алады және маңызды деңгейде сол ғылымдардың жалпылама методологиялық проблемаларын кеңейтеді, функционалды негізгі пән ретінде болады, жекелеген пәндердің ... ... ... ... ... мен ... шығарады, сол білімдерді жүйелейді. Оның категориялары мен түсініктері, салалық құқықтық ғылымдардың тәжірибесін біріктіріп, сайып келгенде, заңгердің қызметін ... ... ... бағытталады.
1.2. Мемлекет пен құқық теориясының функциялары
Білім жүйесінде қоғамдық даму заңдылықтарында негіздемеде мемлекет пен құқық теориясының өзінің қатаң ... ... орны бар және ол заң ... үшін жол ... ... ... себебі ол оның магистралды бағытын және іске ... ... ... Сол рөлі оның ... ... көрініс табады:
Онтологиялық функция - бұл функция мемлекеттік құ-қықтық ... ... ... яғни ... ... тануға мүмкіндік береді. Бұл функцияның мазмұ-нына мемлекеттік-құқықтық құбылыстар туралы ақпаратты зерттеу жатады және оларды талдау мен ... ... ... функция - (теориялық таным) теория-лық-танымдық функция мемлекеттік-құқықтық құбылыстар-дың мәнін, мазмұнын, нысанын, тәртібін тоқтаусыз зерттеуге бағытталған;
прогностикалық функция - ... пен ... ... әрі ... ... ... ... болжамдар мен гипотезалар жасап олардың болашақ проблемаларына көңіл аударады;
идеологиялық функциясы бойынша мемлекет пен құқық теориясы өзінің ... ... және ... қазіргі кездегі қоғамның құқықтық дамуындағы жаңа жағдайларды бекіте ... оның ... ... ... ... көрсетеді, өмірде гуманистікке бастап, құқықтық таным мен құқықтық мәдениетті негіздейді;
аксиологиялық ... ... ... ол ... пен ... зерттеуде, ондағы мемлекет пен құқықтық құбылыстардағы құндылық бағалылық және маңыздылыққа көңіл аударылып, олардың қоғам өміріндегі қажеттілігін және ... ... ... көрінеді;
тәжірибелік функция модельдік көзқарас бойынша стандарт идеалынан тұрады, өзіне юриспруденцияның барлық ... ... ... оның ... аша ... ... заңдылық негізін қалыптастырады;
методологиялық функция мемлекет пен құқық теориясының негізі болып табылады, яғни ... заң ... ... ... ... ... ... құқықтың негізгі түсініктері мен категорияларын қалыптастырады (құрайды). Оны салалық және арнайы (қосымша) заң ғылымдары ... және ... ... сара ... бағытын белгілеп береді.
қосымша функция мемлекеттік-құқықтық аядағы әр түрлі субъектілердің ... ... ... тәжірибелік жағдайды ұсыну жатады. Ондай ұсыныстар диссертацияларда және ... ... мен ... ... ... функция - мемлекет пен құқықтың дамуындағы жаңа заңдылықтарды, олардың қоғамға ықпал жасайтын нысандары мен әдістерін және ... ... ... ашады.
1.3. Мемлекет пен құқық теориясының әдістемесі
Мемлекет пен құқық теориясының әдістемесі - ... ... ... зерттейтін әдістер мен жолдардың жиынтығы. Ондай әдістерді, жалпыға бірдей (әмбебап, жалпылама ғылыми, философиялық) және арнайы әдістемелерге бөліп ... ... ... ... ... ғылымдардың білім саласына және оқулық пәндерге тән, себебі ... ... ... ... және ... ... заңдылықтар бар. Ал жекелеген әдістемелерді, бір ғана ғылым не болмаса, ғылымдардың жиынтығы және арнайы ғылымдар қолданады.
Жалпылама ... ... ... ... ... жатқызуға болады: идеалистік (метафизика) және материалистік (дуалистика);
Мемлекет пен құқық метафизика шеңберінде өзіндік мәні бар ... ... ... адам ... тәуелсіз өмір сүреді, тұрақты өзгермейтін құбылыс; олардың ... ... ... ... не адам ... байланысты.
Диалектика - табиғаттың, қоғамның және ойлаудың жалпы дамуы ... ... ... пен ... ... ... заңдылықтар. Осындай сөзсіз басымдылықтағы отандық ғылыми зерттеуде, мемлекеттік құқықтық құбылыс өмірді қоршаған ... өз ... ... ... ... ... ... экономикамен, саясатпен, мәдениетпен тығыз байланыста зерттеледі.
Метафизика мен динамикадан басқа, маңызды әдістеме-лердің ... - ... - ... ұйымдастыратын, күрделі әлеуметтік процестер туралы ғылым жатады.
Мемлекеттік-құқықтық құбылыстарды зерттейтін жекеле-ген ғылыми әдістерге ... ... ... ... ... ... ол құқықты зерттеу үшін пайдаланылады, жалғыз ғана өзіндік ерекшелігі бар ретінде басқа құбы-лыстардан ... ... ... ... ... бірдейлестірілмейді және салыс-тырылмайды (экономикамен, саясатпен, моральмен және этикамен). Мемлекеттік-құқықтық элементтер (олардың құрамы, қарым-қатынасы, негіздері) өздерінше конструкцияны жасау үшін ... ... ... ... - мемлекеттік-құқықтық проблемалардың негізгі және шеттегі түсініктемелерімен пайдалану, мемлекеттік-құқықтық құбылыстарды ғылымда бекіген түсініктер мен дефиницилерге талдау жасау арқылы ... ... әдіс ... - ... мемлекеттік-құқықтық институттарды, құқықтық құбылыстарды және процестерді басқа елдердің ... ... ... ... ... ... мен айырмашылығын ескере отырып, олардың көбірек тиімді жолдарын табу ... ... ... социологиялық әдіс - мемлекет пен құқықты зерттеу кезіндегі мемлекет пен құқық туралы фактор-ларды еске алу, ол туралы қоғамдық ... ... ... ... ... ... және ... эксперименттер жүргізу, т.б. байқау (құқық социологиясы).
* Құқықтық модельдер - таза (теориялық), ... ... ... ... ... қажет (не үшін және ол қалай көрінетін болады, басқа нормалармен қандай қарым-қатынаста болады), бұл мол идеалдарын көрсету;
* ... пен ... ... тарихи-салыстырмалы әдісі дегеніміз зерттеудегі пайда болу мен даму заңдылығы, сонымен қатар, мемлекеттік және ... ... әр ... тарихи даму кезеңдерімен салыстыру.
* Логикалық әдіс - ... ... ... ... мен ... ... ... логика заңдарына негізделген құқық - формалды белгіленген дұрыс жүйе, ол қандай құқық нормасы болмасын - ... ... ... ... ... ... ... индукция және дедукция жатады.
Анализ - тұтастықты оның элементтеріне бөлу ... ... ... ... ... ... салаларға бөлу, қарым-қатынастары мен ерекшеліктерін белгілеу, заңды құжаттарға талдау жасау (контент - анализ, яғни бөліп алып олардың негізгі ... ... - ... деректерді біріктіріп, тұтас көрініс жасау;
Индукция - жекешеден бастап жалпыға қарай зерттеу; мемлекет пен құқықтың ... ... ... ... ... ... ... құқық нормаларының негізінде, заңды нормалардың құрылымын және барлық заңдардың құрылуындағы ... ... ... ... ... органдардың белгілерін анықтау арқылы мемлекеттің механизмін түсінуге болады - бұл белгілі мемлекеттік функцияларды ... ... ... жиынтығы.
Дедукция - жалпыдан жекешеге қарай әңгімелеу (мыса-лы, нақтылы құқық саласынан оның құқықтық ... ... ... ... ... ... ... статистикалық, т.б. жатқызуға болады. Мысалы, кибернетикалық әдіс, құқықтық информацияларды автоматты түрде тексеруге, сақтауға және ... ... ... ... ... пен ... ... басқадай заң ғылымдарының арасындағы орны
Заң ғылымдарын үш ... ... бөлу ... ... олардың өзіндік жиынтығы құқықты жүргізуді құрайды. Бұл:
* Теориялық-тарихи ғылымдар ... пен ... ... ... пен ... ... ... құқықтық ілімдер тарихы);
* Салалық заң ғылымдары (конституциялық ... ... ... ... құқық, азаматтық құқық, кедендік құқық, отбасы құқығы, жер құқығы, халықаралық құқық, салық құқығы, қаржы құқығы, ... іс ... ... ... іс ... құқығы, т.б.);
* Қосымша (арнайы) заң ғылымдары, әр түрлі басқа ... ... ... ... ... іс жүзіне асырушы (математиканы, химияны, психологияны), яғни тәжірибедегі құқықтық мәселелерді ... ... ... сот ... сот ... сот ... құқықтық статистикасын және заң психологиясын, т.б.) пайдаланады.
Халықаралық құқықтық бағытты зерттейтін ғылымдар бар - ... ... және ... ... ... ... ғарыш құқығы, шетелдердің мемлекеттік құқығы, т.б. Кейінгі кезде, жаңа құқық салалары пайда болды. Себебі ол ... ... ... Оларға: банктік, биржалық, спорттық, медициналық, информациялық құқықтары жатады.
Сонымен, мемлекет пен ... ... рөлі мен ... заң ... жүйесінен бөліп көрсетуге болады:
* Мемлекет пен құқық теориясы - ... заң ... ... ... білім жүйесі;
* Мемлекет пен құқық теориясы, мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың ... ... ... ... заң ... тек ... жақтарын зерттейді (мысалы, қылмыстық құқық - қылмыс пен ... ... ал ... пен құқық теориясы - құқық бұзушылық пен жалпы заңды жауапкершілікті зерттейді);
* Салалық заң ғылымдары үшін ... пен ... ... ... ... ... ... мықты қалыптағы пән ретінде - негізгі түсініктемелер мен категорияларды, ... ... ... ... ... ... шығарады, сол білімдерді жүйелейді;
* Мемлекет пен құқық теориясы эмпирикалық материалдарды салалық заң ғылымдарынан ... және көп ... ... ... ... ... шұғылданады.
* Мемлекет пен құқық теориясы заңгерлік оқу пәндерінің жүйесінде ерекше орын ала отырып, студенттерге мемлекеттік-құқықтық ... ... ... ... ... жалпы заңды мәдениеттің, заңды ойлаудың негізін қалыптастырады және мемлекет пен құқық ... ... ... мен ... ... себебі онсыз басқа заң пәндерін зерттеу мүмкін емес.
ІІ ... ... ... ... ... ... заңдылықтар
2.1. Мемелекеттің пайда болуы туралы жалпы заңдылықтар
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауымен байланысты, өзінің дамуында, ... ... және ... толтыруына сай әр түрлі төрт кезеңнен өтті.
Біздің эрамызға дейінгі 40 мың жыл ... ... ... ... болды (отты табу, күршектерді, садақты ойлап табу, бір-бірімен адамдардың сөйлесу қабілеттілігінің дамуы). Біздің эрамызға дейінгі 9-6 ... ... ... кезеңі (жаңа тас заманы) басталады, ол кезде адам аң ... жер ... және ... ... ... ... ... процесі айқындала түседі. Біртіндеп қоғамның жекешеленген аясы ретінде, мал бағу бөлініп шығады (мал айырбас құралы ... яғни ақша ... ... ... жер ... ... ... кейін бір топ адамдар пайда болып (сатып алушылар) жер өнімдері мен мал шаруашылығы өнімдерін айырбастаумен шұғылданған.
Алғашқы қауымдық ... ... ... ... бір атаның ұрпағы ретінде туыстасып біріккен шаруашылық-пен шұғылданады. Онда рудың ішінде бір-біріне үйленуге рұқсат болмағанына ... ... ... ... ұйым қалыптасады да екі рудың қандас туыстығы бойынша бір екендігі мойындалады.
Жер өңдеу мен мал ... ... ... ... рөлі өсе ... ... қауымдық құрылыстың ыдырауы басталады.
Бұл кезеңде, еркектердің жалпы жиналыстарында басқару, руластырудың теріс қылығы үшін ... ... бөлу ... ... ... Сонымен қатар онда ақсақалдар мен ру басшыларының әкімшілік жұмыстары қаралған. Ру басындағы ... және ... ... ... әскери әрекеттер кезінде сайланған, сайлау ол адамдардың беделдері мен тәжірибесі барлығын сыйлағандыққа негізделген. Ақсақалдардың биліктегі лауазымы, оларға деген ерекшелікке жол ... ... ... ... ... тікелей сай келген, одан бөлінбеген.
Құқық сол күйінде болмаған, оның орнында әдет-ғұрып нормалары болған. Кейіннен біртіндеп мононормалар қалыптасып, ... ... ... ... ... ... аумақтықпен алмастырылады, басқару қажеттігінің маңыздылығы мойындалады. Биліктің функциясы бөлініп, светтік (басқаруға), әскери (әскер басшылық), діни (бар тәртіп ... ... үшін ... ... ... ... кеңесі ағымдағы басқару органына айналады. Тайпалық бюрократия пайда болады (басқарушылық, әскери, діни), олар ... ... оның ... ... үшін ... ... ... таптық мүдделер үшін басқаруды көздеген. Бұл мемлекеттілік элементтердің алғашқы пайда болу кезеңі - әскери ... ... ... ... әскери басшылардың күшті билігі қалыптасып, қоғамдық басқаруда ұйымшылдықтың қалдықтары сақталған.
Қоғам өмірін тұтас ... ... ... қамтамасыз етуге қабілеті бар сана жағынан жаңа ұйым қажет болды. Қоғамнан жоғары ... ... ... ... ... ... ... ол ұйым арнайы адамдардан құралған және тек басқарумен ... ... ... ... мүмкіндігімен пайдаланған. Ондай ұйымға - протомемлекеттер жатады. Осы көне қоғамның ұйымы таптыққа дейінгі ертетаптық қоғамдағы өтпелі ... тән ... Бұл ... ... рет Оңтүстік Азияда және Солтүстік Африкада пайда болды. Әдеттегідей олар үлкен өзендердің бойындағы кеңістікте орналасты. Тигр, Евфрат, Инда, Янцзы өзендерінің ... ... ... ... ... Хетт ... орналасты. Олардың көне тарихы біздің эрамызға дейінгі IV мыңжылдықтан басталады (Шумер, Египет, Вавилон).
Сонымен, ... ... болу ... ... ... ... ... болады:
* өндірістің даму нәтижесіндегі қиындықтарға байланысты қоғамды басқаруды жетілдіру, еңбекті бөлу, табысты бөлу жағдайының өзгеруі, тұрғындардың санының өсуі және қоғамның ... ... емес ... ... ... ... ... қолдау, оның әлеуметтік тұрақтылығын қамтамасыз ету, жалпыға бірдей міндетті әлеуметтік (ең алдымен заңдық) нормалардың көмегімен ... ... ... ... біртектес емес топтарға бөлінуінің негізінде пайда болатын қанаушы ... ... ... мемлекеттің аумағын қорғау, қорғану және басып алуы мақсатында соғыстар жүргізу;
* үлкен қоғамдық жұмысты ұйымдастыру, сол мақсатта үлкен ... ... ... ... жүзінің әр түрлі халықтарындағы мемлекеттердің пайда болу ... ... ... ... әр ... ... әр түрлі жолдармен жүреді, себебі олар географиялық, мәденилогикалық, экономикалық, ... және ... да ... ... ... ... ... болмасын қоғамда мемлекеттіліктің пайда болу негізіне тән, маңызды сипатына қарай мемлекеттің ... болу ... ... ... ... ... ... ретінде айырып зерттейді.
Шығыстық жолмен (тәсілмен) мемлекеттің пайда болуы, басынан бастап Вавилонның, Египеттің, Қытайдың, Үндістанның құрылумен байланысты. Бұл көне мемлекеттер, ... ... ... үш мың ... ... ... ... біртіндеп, қоғамның мемлекеттік ұйымға өту процесінде пайда болған. Бұл мемлекеттердің пайда болуындағы ерекшеліктерге жататыны, тұрақты ирригациялық (суармалы ... ... ... ... байланысты болды. Тұрғындарды тамақпен қамтамасыз ету, әсіресе ... не ... ... ... ... арта ... ... жағдай, тармақтарға бөлінген басқару аппаратын көпшілік жұмыс басқару, қаржы және әскер қалыптастыртып өте ... ... және ... ... ... жүргізуді мәжбүр етеді.
Батыстық жолдың ерекшелігі сонда, мемлекеттік институттардың құрылуы жеке меншіктің пайда болып, ... ... ... топтардың болуымен байланысты. Көне елдердің тарихында ол германдық мемлекетте варварлық корольдіктердің пайда болуынан көрінді.
Афиндік республика - шын ... ... ... ... үлгі ... ... мемлекеттіліктің пайда болуы мұндағы рулық құрылымның ішіндегі қарама-қайшылықты ... ... ... ... ... ... ... VII ғ. - Драконта реформалары (жеке ... ... ... ... ... басынушылығын тежеді, көріне бастаған жеке меншікті қорғады); б.э.д. 594 жылғы - Солон реформасы бойынша (қандас-рулық қатынастар ... ... ... өздерінің тұрмыстық жағдайларына байланысты разрядтарға бөлді); б.э.д. 509 ж. - ... ... ... (аумақтарды бөлу кіргізіліп, Аттикада рулық-тайпалықтың орнына, саяси қайта құру жүргізілді).
Римдік мемлекеттің пайда болу нысаны - ... ... болу ... ... қоғамды тұйық аристократияға айналдыруға негізделген және оны көптеген ... жоқ ... ... ... ... ... ... саяси қатынастарды орнату, оның қирағанының орнына сайып келгенде мемлекеттің пайда болуы көзделген.
Германдық мемлекеттердің құрылуы процесімен ... ... ат, яғни IV-VII ғғ. ... ... ... ... бір жерден басқа жерлерге ауысуы, яғни Рим империясының сырт жағынан сол аумақтың ішіндегі белгілі жеріне көшуі. Мұндай жағдайдың басталуы ... ... ... ... ... сипаттамаға варварлармен Рим империясының көп жерлерін жаулап алуы және бағындырып өз биліктерін жүргізуі жатады. Басып алынған ... ... ... ... ... қызметте болған. Жаулап алған жерлерді басқару мақсатында, арнайы мемлекеттік органдар құрылған. Мысалы, әскери басшының орнына король сайланған, көпшілік халық ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттігінің пайда болуындағы ерекшеліктерге жататын факторларға ерекше географиялық ... ... ... ... ... ... және ... (азиялық) жерлердің (мәдениетімен, өркениетімен) арасындағы үлкен аймақта V-Х ғғ. бір-бірінен бөлек тайпалар өмір сүрген. Сондықтан ... ... ... тұрақты түрде көшпелілер мен варягтар жағынан шабуыл жасап басып кіру қауіптілігін күткен. Климат жағдайының ... ... ... шұғылдануға мүмкіндік болмаған және қарсыластардың кезекті шабуылына ... ... ... ... ... ... ... әскери дружиналар жаудан қорғану үшін құрылып, кейіннен бір орталықтағы салық жинау қажеттілігіне байланысты және басқа міндетті төлемдерді ... ... қоса ... ... ... пайда болу ерекшеліктері
Алғашқы қауымдық құрылыс кезінде маңызды әлеуметтік реттеушіге әдет-ғұрып (көптеген жылдар бойы қайталанудың нәтижесінде адамдардың үйреншікті әдетіне айналған ... ... және діни ... ... ... Әдет ... табиғи райға қажеттіліктен қауымның өмірінің барлық жағына маңызды болған - рудың, тайпаның шаруашылық ... және ... тағы ... рудың арасындағы қарым-қатынасқа, моральға, діни салт-дәстүрге.
Тыйым салу ... - ... ... діни ... салу ... Ондай тыйым салу нақтылы затқа не әрекетке арнайы ... және ... бұзу рух пен ... ... жазалауға жатқан. Мұнда тек тәртіпті бұзушы ғана жауапқа тартылмай, ру не қауымдастық тұтасымен жазалануға тиіс болған. Мысалы, ... ... ... ... бар ... ... ... үйден, жермен жақындасу үшін, басқарушыға тіке қарау (көз тигізбеу); жай адамдармен араласпау (Жапония және ... ... ... ... тиісті болған, тамақтың қалдықтарына табу қойылған (қалдық тамақтарға зиян келтіру оны жейтін адамға зиянын тигізгендіктен, оларды жағып не жерге көму ... ... ... ... ... ... араласуға тыйым салынған (себебі оларды әлі күнге өлтірілген жаулардың рухы соңдарында жүр), сонымен қатар, кісі ... және кісі ... іс ... ... ... араласуға да тыйым салынған.
Тыйым салудан басқа, мынадай реттеу жолдары: рұқсат беру (дозволения) және міндеттеу (обязывание) пайда болды, яғни ... ... ... рұқсат беру (не әр түрлі жағдайлардағы әрекетсіздікке). Ондай жағдайлар, аңға шыққан адамдардың қандай аңды атуға ... ... және ... ... мен ... ... ... уақытын анықтайтын кезеңдерде және әр түрлі аймақтардағы су ... ... ... ... ... - ... әрекетті жасауға арналған алдын-ала міндеттеу, мысалы, тамақты дайындау процесіндегі қажетті тәртіпті ұйымдастыруда, тұрғын үй салғанда, далада, от ... ... ... ... ... ... солай айтылатын мононормалар түрінде қалыптасты. Мононормалар, әлеуметтік нормалар ретінде қоғамда қалыптасып жатқан қатынастарды ... және ... ... және бөлінбейтіндігімен, құқықтық моральды-этикалық, діни және басқа талаптарға сай сипатталады. Былайша айтқанда, мононормаларда ... ... ... ... араласып барлық қоғам мүшелері үшін, нағыз шындық негізінде көрінді.
Адамдардың тәртібін реттеуде ... ... ... ... Миф ... ... болған (құдайлардың, батырлардың, рухтардың), ертегі әңгімелердің жиынтығы, олар өмір туралы адам ... ... ... ... ... ... ... Жекелеген аймақтарды (Месопотамия, Египет, Үндістан (ІV-ІІІ мың жыл б.э.д.) осы ... ... ... ... ... қатаң түрдегі нормативтік жинақ түрінде қосылады. Онда көне жер өңдейтін қауымдастық күнделікті өмір жолдары (жерді жырту, дән себу, ... ... ол ... ... ... ... ... аппаратқа тапсырылған. Ол тәртіпті бұзғандарға арнайы санкция белгілеген. Кей ... ... ... ... ... нұсқау ретінде кіргізілген (Мысалы, көне Египетте солай айтылатын ... ... ... тарау. Мемлекет пен құқықтың пайда болу жөніндегі негізгі ... ... пен ... ... болу ... ... ... пен құқықтың пайда болуы туралы теория-лардың ішіндегі ... - ... ... ... ... және ... теорияларын жатқызуға болады.
Патриархалдық теория - (Аристотель, Р.Фильмер, Н.К.Михайловский, М.Н.Покровский). Бұл теория бойынша ... ... оның өсіп ... ... ... - ... жиынтығы (ауыл) - село - ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа өмір сүру үшін түсетін, саяси жәндік деп атаған. Отбасының құрылуы, дамуы көбеюі нәтижесінде село (ауыл) пайда болады, олардың ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі ретінде, ал монархтық билігі, әке билігін (патриархаттың) отбасында жалғаушысы ретінде көрініп, сипатта алып ... ... - ... ... Фома ... Жак ... мемлекеттің құдаймен құрылғандығы идеясына негізделеді, мақсаты жалпыға бірдей жақсылықты іс жүзіне асыру. Ол рухани биліктің ... ... ... ... ... ... ... алдында бас июін алдын-ала белгілейді және шіркеумен ... ... ... ... ... ... теория мемлекеттің мәңгілік идеясымен қаруланған, оның өзгермейтіндігіне сенеді. Осыған байланысты барлық қоғамдағы мемлекеттік-құқықтық институттарды өзгеріссіз ... ... ... ... ... болды.
Келісім теориясы - (табиғи-құқықтық теория) (Г.Гроций, Б.Спиноза, ... ... ... ... ... ... Бұл ... бойынша мемлекет келісім нәтижесінде пайда болды деген, идеяны қолдайды, яғни ... ... ... ... ... акт. Адамдардың біртұтас мемлекеттік одаққа бірігуі, адам баласын сақтауға арналған табиғи талап және ... ... және ... ... етеді.
Органикалық теория алғашқы рет Платонмен (428-348 б.э.д.) және Аристотельмен (384-322 б.э.д.) тұжырымдалып мемлекеттің пайда болуы мен ... ... ... ... ... ... ол идеяны дамытып, мемлекет - бұл қоғамдық организм, жеке ... ... тірі ... ... клеткалардан құралады дегенді айтқан. Мемлекеттегі бар институттар адам баласының организмдерінің бөлшектерімен бірдейлестірілген. Басқару органдары - ... ... ... және ... - қан жүретін жүйеге, заңдар - ... ... ... т.б. ... организмі сияқты, мемлекет те уақыт ықпалына тәуелді екенін айта келіп, мемлекет туады, дамиды, қартаяды және өледі ... ... ... теориясы (Е.Дюринг, Л.Гумплович, К.Каутский) түсіндіруімен мемлекеттің пайда болуы, соғыстың нәтижесі ретінде, бір адамдармен басқаларды күш арқылы бағындыру (Е.Дюринг бойынша - ... бір ... ... ... ... және ... бойынша - бір тайпаның екіншісін бағындыруы). Жаулап алу, ерекше басқару ... ... ... ... қажет екендігіне алып келеді деген.
Материалистік (таптық, маркстік) теория (К.Маркс, Ф.Энгельс, В.И.Ленин, Г.В.Плеханов) мемлекеттің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... (антогонистік мүдделеріне қарай туындаған) қайшылықтардың нәтижесіндегі мемлекеттің пайда болуы негізделеді.
Жоғарыда аталған мемлекеттің пайда болуы туралы теориялардан басқа, әдебиетте солай айтылатын ... ... бар. Онда ... пайда болуын өндірістік төмен деңгейіндегі жағдайына байланысты үлкен ирригациялық жұмысты ұйымдастырушыға қажеттілікпен түсіндіреді (К.А.Виттфогель). Нәсілдік (теория) - ... ... ... мен даму ... айтылған көзқарастардың жиынтығы ол адам баласы нәсілдерінің физикалық және психикалық бір бағалылықта емес деген пікірлерге негізделген, ... ... және ... ... ... ... - олардың біріншісі жоғарғысы өркениетті құрушылар, сондықтан қоғам мен мемлекетте үстемдік етуі үшін ... ал ... ... тек ... ... бағынышты болуы көрсетілген (Ж.Гобино, Ф.Ницше).
Патримониалдық (теория) бойынша мемлекет жерге (патримониум) мұрагерлік меншіктен шыққан және сол жерде тұратын адамдарға оның ... ... ... таралғандығы айтылған (А.Галлер).
Психологиялық - онда мемлекеттік-құқықтық құбылыс-тардың пайда ... ... ... ... ... өмір ... ... қажеттілік екендігі негізделген. Яғни, адамдардың ерекше психология-лық қажеттілігіне сай, ұжымдық қарым-қатынас сезімінің болуы: билік ету, бағыну, ... ... ... ... және ... бағыну (Л.Петражицкий, Э.Фромм, Г.Тард, Н.М.Коркунов).
Солидаристік (Э.Дюркгейм, Л.Дюги), инцестік (жыныс-тық) теория (Леви-Строс), спорттық (Ортега Х Гассет), диффузиондық (Гребнер) және ... ... ... ... ... ... ... пен құқықтың пайда болуы туралы ХVІІІ ғасырдың ортасындағы концепцияларда көрсетілген. Концепцияның жақтастарының пікірлері бойынша, Киев Русінің негізін салушылар ... оның ... ... ... ... ... ... жататындығын қолдайды.
Құқықтың пайда болу теориясы, көп деңгейде мемле-кеттің пайда ... ... ... ... ... ... және бөлінбейтін тарих қарым-қатынасымен қамтамасыз етілген. Сондықтан, сол сияқты теологиялық, табиғи, нормативтік, психологиялық, материалистік концеп-циялардағы құқықтың пайда болуы ... ... ... ... ... көзқарастар қатарындағы оның генезисін ерекше бөлу қажеттігі туындайды:
Тарихи теорияның өкілдері құқықты мемлекет қызметінің нәтижесі емес нәтижесі ретінде ... - ... ... ұзақ ... бойы ... ... мемлекет солардың ішінен көбірек қажеттілігі барларын бәріне бірдей тәртіп жолы ретінде бекітуі ... ... ... ... ... теориясы бойынша, құқық жауласқан рулардың арасындағы қатынасты тәртіпке келтіруге (татулас-тыруға) ... ... ... пайда болған (Г.Берман, Э.Аннерс);
Реттеу теориясы - құқықтың пайда болуын, қоғамдағы бірдей тәртіпті белгілеуге арналған байланыстырушы, универ-салды құрал ретінде ... ... ... мен ... Мемлекеттің түрлері, негіздері және әлеуметтік орны.
Мемлекет - бұл қоғамдағы бірдей саяси биліктің жүйесі, елдің барлық ... ... және оның ... ... ... аппараты және қинауы бар, барлығына міндетті ұйғарым шығарады және егемендікке ие.
Мемлекеттік биліктің басқа әлеуметтік биліктен айырмашылығын мынадан ... ... Оның ... ... бар, сондықтан алып жүретін таптық сипаты бар;
* Салыстырмалы тәуелсіз және басқадай қоғамдық әрекет түрлерінен тәуелсіз, қоғамнан бөлінеді және қоғамнан ... ... яғни ... ... қалыпта;
* Тежелмейтін заңды сипатта болады;
* Көп жағдайда сендіру әдісімен іс жүзіне асырылады, бірақ, қажетті сәтте мәжбүрлеу құралының бай арсеналын мүмкіндігінше ... ... ... ... ... ... барлық мүшелері жағынан талап ету, бағындыруға құқығы бар (құқықтық шығармашылық әрекеттері);
* Басқадай әлеуметтік биліктің түрлерінен айырмашылығы, саяси ... ... ... ... қалыпта қатаң әрекет жасайды.
* Сол үшін арнайы ... ... ... ... арқылы іс жүзіне асырылады.
Батыстың (доминирующий) мемлекет концепциясы, ерте-дегі көне кезден басталады, аристократиялық түсініктемеге сай, мемлекет бостандықтағы және тең ... ... ... ... ретінде танылды. Мұндай түсініктеме мен мемлекет қоғамнан бөлініп көрінбеді. Аристотельдің концепциясы кейіннен ... ... ... Г.Гроцимен, Дж.Локкпен, И.Кантпен, т.б. қолданылды. ХVІ-ХVІІ ғғ. мемлекетті түсіну жаңа бағыт алды. Ол көп ... ... ... ... ... (Ж.Бодэн, Т.Гоббс, В.Гумбольт, К.Маркс, В.И.Ленин).
ХVІІ ғ. анық түрде адамның табиғи құқығы мен ... ... ... ... ... тұжырымдалды. ХVІІІ ғ. бұл екі элементті либералдық мемлекеттің бір жүйесіне біріктіріп, жеке адамды жәбірлеуден қорғауды көздеді (Руссо, Монтескье, Гумбольт). ХІХ ... ... ... ... ... ... теориялық жағынан мойындауға әкелді (Р.Моль). Сол ХІХ ғасырда социалистік (пролетарлық, жалпыхалықтық) мемлекет идеясы пайда болып, тәжірибеде ... ХХ ғ. бойы ... ... ... ... ... ... фашистік кейіптегі мемлекет өмір сүрді.
Мемлекеттіліктің түрлері:
* Тоталитарлық мемлекет, жеткілікті түрде азаматтардың және олардың өміріне араласып, ... ұйым мен ... ... бір ... мен ... ... Ондай мемлекет барлық қоғамды өзіне сіңіреді. Тоталитарлық мемлекет - бұл ... ... ... ... қоғам мен жекелеген азаматтарды артықтау қолдануымен, олардың барлық ішкі ісіне араласып, қоғамдық қатынастардың ұсақталған қатынастарын регламентациялаумен сипатталады;
* ... ... - адам мен ... ... мен ... ... экономикалық және әлеуметтік конституциялық кепілдігі бар мемлекет (әсіресе әлеуметтік қорғалмаған тұрғындардың бөлігін), ал оларды өз ... ... ... ... міндеттілігі; бұл мемлекет заңмен бекітілген принциптермен негізделген әлеуметтік теңдіктегі, ... ... ... ... және ... ... ... Светтік мемлекет - бұл мемлекет әр ... ... ... діннен оның догмасынан және дәстүрлерінен, әр түрлі діни ұйымдардан ... ... және ... ... беру ... ... мемлекет-тік өмір аясынан бос; светтік мемлекет діни қатынастардан бейтараптықта, онда дін мен атеизмнен аулақ екендігі мойындалады.
Сонымен, қазіргі ... ... ... ... ол ... ұйымдастырушы күші, өз мүшелерінің жекелеген және жалпылама мүдделерін көрсетеді және қорғайды.
ІVтарау. ... ... ... ... ... Құқықтық жүйенің түсінігі және оның түрлері
Құқықтық жүйе - бұл ... ... ... және ... ... ... ... және элементтерді реттейтін жиынтық сол не басқа ... ... ... ... ... ... құрайтындарға құқықтың қайнар көздерінің ерекшелігі және мемлекеттік органдардың билігі, құқықтық шығармашылық және ... ... ... ... ... ... ... ашық көрсететін дүниетанымдық сипаттағы рухани құбылыстар заңгерлік ғылымдар, құқықтық ... ... ... ... ... құқықтық саясат, құқық тұтасымен және оны көрсететін заңдар, заңды техника, т.б.
Құқықтық жүйенің бірнешеге топтастырылған түрлері бар (өзгешеліктерін ... ... сол не ... ... ... ... ... жүргізіледі) ұлттық құқықтық жүйені жүктеудің көбірек таралғаны ... ... ... ... ... ... және ... елдердің үстемдік идеологиясында Р.Давидтың ұсынысы бойынша. Ол тура солай құқықтық отбасы түсінігін, ұлттық ... ... ... ... бір ... ... қалпында, тарихи жолының жалпы қалыптасу негізінде, биік тұрған қайнар ... ... ... ... ... әрекеттерінің ерекшелігімен, заңгерлік ғылымның түсіну-категориялық аппаратына байланысты.
Үш құқықтық отбасы жүйесі бөлініп шығады, құқық жүйесінің ішкі ... ... ... ... белгілерінің ұқсастығының болуы.
* роман-германдық құқықтық отбасы (конституциялық құқық);
* ағылшын-саксондық құқықтық отбасы ... ... ... діни-дәстүрлік құқықтық жүйелер.
4.2. Роман-германдық құқықтық жүйе
Роман-германдық құқықтық жүйе не құқықтың конституциялық жүйесі, оған мына мемлекеттер жатады: Франция, Германия, ... ... және ... ... оған қоса ... де ... ұзақ ... қарасақ түбірімен римдік құқыққа дейін баратынын байқаймыз.
Роман-германдық құқықтық жүйе рим құқығына негізделген осы күнгі негізгі құқықтық жүйе, сондықтан құқықтың ... ... ... ... кіргізеді, норманың абстрактілігі, құқықтың көпшілікке және жекешелікке бөлінуін, құқықтың әр түрлі салаларының бөлініп шығуын мойындайды.
Роман-германдық құқықтық жүйе ерекше құқық жүйесі ... XIII ғ. ... ... ... мен рим ... ... ... қалыптасты.
Континентальдік құқық жүйесінің негізгі белгісі мен элементтері:
* ... ... ... құқықтық отбасы заң ғылымын құқық нормаларын бір үлкен топқа біріктіреді, барлық жерлерде фундаментальді құқықты көпшілік және жекеше құқыққа бөлу кездеседі.
* ... ... ... ретінде барлық елдердегі роман-германдық құқықтық отбасы, сол негізгі бір салаға бөлінеді: конституциялық, қылмыстық, процессуалдық, еңбек, т.с.с.;
* Осы елдердің бәрінде құқық ... ... ... ұйғарым ретінде түсіндіріледі және бағаланады, ол моральдік және адалдыққа негізделген, яғни нақты кезді шешу құралының көрінісі емес ... ... ... ... ... ... құқықты құрамайды, тек оны қолданады;
* Құқықтың негізгі ... ... ... ... олардың ең маңыздысы - заңдар жатады, ал көптеген елдердің ... ... ... ... ... ... кодекстер жатады.
4.3. Жалпылама құқықтың құқықтық отбасы (Ағылшын-саксондық құқық)
Роман-германдық отбасы елдерінен ... ... ... ... ... көзіне, англосаксондық құқықтық отбасының кіргізген заңы және құқықтың негізгі қайнар ... ... ... және сот ... ... нормалар жатады.
Ағылшын-саксондық жалпы құқық - бұл өзіндік ... бар ... ... ... ... ... ... нормаларына құқық нормаларына негізделмей, әдет құқығы мен сот тәжірибесіне негізделген (прецеденттік құқыққа).
Егер роман-германдық жүйедегі құқық нормалары (заңды ... ... ... ... ... ... (кез) соның салдарынан олардың қайталануы белгілі абстрактілікпен сипатталады, ал англосакондық құқық нормалары ғылыми ... ... ... ... ол ... кезге негізделген әр уақытта казуальдік.
Бірінші өзгешелікпен екіншісі тығыз байланысты. Егер роман-германдық құқықтық отбасы елдерінде, құқықтың негізгі қайнар көзіне нормативті-құқықтық ... ... ... ... нормативті типтегі прецеденттік құ-қық. Сондықтан, сот тәжірибесі бірінші және жалпы құқық-тың негізгі қайнар көзіне жатады. Мұнда төменгі ... ... өз ... ... соттардың шешімін міндетті түрде басшылыққа алады. Сонымен бірге, англосаксондық ... ... ... ... заң ... органдарымен шығарылады және сот прецедентімен қатар (статуттық құқық) әрекет ететін нормалардың рөлі артып келеді.
4.4. Діни-дәстүрдегі құқық жүйесі
Діни-дәстүрдегі ... ... - бұл ... ... жүйесі, заңды элементтер көп мөлшерде оның алғашқы жағдайда болған қоғамның дәстүрлік нысанын ... ... ... ... ... ... т.б.). ... жүйелер үшін тән нәрсе - қасиетті тестілердің және діни ... ... ... ... ... болмайтындығы.
Мұсылман құқығы - Араб халифатында VII-X ғғ. мұсылман діні исламға негізделген. Оның ... ... ... өмір ... ... ... яғни Алла оны ... (с.ғ.с.) пайғамбар арқылы адамға ашқан. Сондықтан қоғам сонымен реттелуі қажет.
Мұсылман құқығы көптеген оны талдаушылармен қалыптасып барлық өмір аясын қамтиды, тек ... ... ... емес ... оқу, ауыз ... Мұсылман құқығын түсіндіретін заң жоқ. Тек құдайдың заң шығару билігі бар. Оған табынатындарға ұйғарым - ... ... ... ... ... ... (ахида) және құқықтық талаптар (фикха). Фикх не мұсылман құқығы бойынша, адам құқыққа сенуші ретінде өзіне-өзі Аллаға ... ... ... ... ... ... ... (қасиетті кітап, Алланың Мұхаммед пайғамбарға қарап айтқан сөздері қосылған), сунна (Мұхаммедтің істегендері мен ... ... ... ... ... ... ... нақтылаған үлкен ғалым-исламистердің айт-қандары).
Индустық құқық - дәстүрлі құқықтың анық ... Ол ... ... ең көп ... ... Бұл ... құқығы әлі варново-касталығы бар форальді емес, қамтамасыз етілген қоғам құрылымы. Көбірек таралған жерлері Үндістан, Пакистан, ... ... ... және Африканың жағалауындағы елдер (Танзания, Уганда, Кения).
Ислам сияқты, индуизм өздерін қолдаушыларға мынаған сенуді үйретеді: адамдар туғаннан бастап ... және ... ... ... ... әрқайсысының өзінің құқық жүйелері және міндеттері бар. Ол негізінен ... ... және ... ... көрінеді.
Индустық құқықтың маңызды материалдық қайнар көздеріне жататындар: ведтер және дхармашастрлар.
Африкалық әдет құқығы - ... мен ... ... Бұл санаттағы белгі, әрбір әдет құқықтарының салаларына тән.
Атап айтатын нәрсе, дәстүрлі құқықтағы жоғарғы ... күш ... Сот ... бұл фактор негізінен шындықты анықтауда ант беруге мәжбүрлеуді және ... ... ... Сот ... ... не ... әкелу гармониясына негізделіп қабылданады.
4.5. Социалистік құқықтық отбасы
Социалистік құқық - бұл советтік ... ... ... құқық жүйесі, 1917 жылы Октябрь революциясының нәтижесінде қабылданған және Екінші дүние жүзілік соғыстан кейін басқа социалистік елдермен мойындалған. Бұл ... ... ... жүйелерден айырмашылығы сонда, мұнда өндірістік құралға мемлекеттік үстемдігі, саяси ... ... ... бар, ... ... ... коммунистік идеология, көпшілік және жекеше құқықтық өзгешеліктер жойылып, коммунистік қоғамды құруға ... ... күш ... ... ... іс ... асырылды.
кірген елдердің құқықтық жүйесі, роман-германдық құқық жүйесіне жатқан. Олар қазіргі кезде де соның бірталай белгісін сақтап қалған. ... ... ... әр уақытта жалпылама тәртіп ретінде қаралған. Көп маңыздылықта заңдар жүйелі және құқық жүйесі және заң ... ... ... Бұл ... ... құқыққа ұқсас және рим құқығына тіреледі.
Дегенмен, континенталдық жүйеге қанша ұқсағанымен, социализмнің құқық жүйесінің ерекшелігінің жоғары болуы, ол анық ... ... ... ... ... Европаның, Азияның және Латын Америкасының социалистік құқықтық жүйесіне құрушыларға, маңызды ықпалды тигізгендер бірінші советтік құқықтық жүйе болды. Сондықтан, ұлттық, ... ... ... ... ... ... қазірде социалистік құқықтың түрлері есебінде қабылданған.
Қорытынды.
Ғылымның немесе оқу теориясының өзіндік реттейтін, оқытатын пәні болады. Мемлекет және ... пәні - ... ... ... ... құбылыстарды зерттеп, коғамдық өмірдегі қарым-қатынастарды реттеу, басқару әдіс-тәсілдерін, объективтік заңдылықтары анықтап отыратын ғылым. Ол мемлекет пен ... ... ... түсінуге мүмкіндік береді. Мемлекет пен құкықты бөліп қарауға болмайды, олар бір-бірімен тығыз байланысты. Құқық мемлекеттік органдардың құрамын ... ... ... ... және оның ... ... ал мемлекет құқықтық нормаларды қабылдайды, бекітеді және қорғайды.
Методология (әдіс-тәсіл) - дүниені философиялық тұрғыдан түсіндіретін ілім. Ғылыми методологияның негізі - ... ... ... және құқық теориясының методологиясы философияның обьективтік заңдарына, теориялық қағидаларына сүйене отырып, логикалық әдіс-тәсілдер арқылы ... пен ... ... ... даму ... ...
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы. Алғашқы қауымдық қоғамның экономикалық, әлеуметтік, құрылымдық, басқарушылық салаларындағы ... даму ... ... ... ... ... ... отырды. Малшылық пен егіншілік қалыптасты, ажарланған тастан жасалған қарулар өмірге келіп, адамның тәжрибесі өсіп молайды. Қоғамдық ... төрт ... ... ... ... жер ... өндірістік және саудагерлер тобы. Бұның бәрі еңбектің өнімділігін арттырды, қоғамның шығысынан кірісін асырды. Сөйтіп қоғамдық ... ... ... оны ... ... ... пайда болды.
Экономикалық өзгерістер әлеуметтік: қайшылықтарды өмірге әкелді. Олар ... ... ... заңдардың - қосымша өнімнің пайда болуы; жеке ... ... ... мен ... ... ... басталуы әсерінен туындайтын қайшылықтарды реттеп, коғамды басқару үшін өмірге мемлекет пен құқық келді. Мемлекеттің ... ... ... мемлекет - қоғамның қалыпты тіршілігі мен дамуын қамтамасыз ететін, өзінде тұрып ... ... мен ... ... ... әрі заңды мүдделерін қорғайтын, мемлекеттің өз ішіндегі және сыртқы даулар мен ... ... ... - ... бір ... ... ... оз ырқына көндіріп отыратын, бүкіл қоғам атынан ішкі және ... ... ... ... ... халыққа міндетті заңдар мен ереже - қағидаларды шығарып қабылдайтын, халықтан салық жинайтын ерекше құқылы ... ... ... мыналар жатады:
Мемлекеттің нысанының соңғы элементі - саяси режим. Мемлекеттің саяси режимін, оның қолданатын әдістерінен, ... ... мен ... - тарынын дамуы және кепілдіктері, демократиялық институттарды қолдануынан білуге болады. Саяси режим демократиялық, демократияға қарсы болған режимдер болып ... ... ... ... ол күрделі екі топқа: ішкі және сыртқы болып бөлінеді. Мемлекеттің ішкі қызметтеріне: Құқық туралы негізгі түсініктер. ... ... - бір ... ... ... ... ... коғамда қалыптасқан екі түрі бар: әлеуметтік нормалар мен техникалық ... ... ... ... ... ... негізгі құрал - әлеуметтік норма-лар. Әлеуметтік нормалар адамдардың ... ... ... ... ... ... қоғамды басқарудың, қатынастардың құралына айналды.
Бұл нормалардың негізгі түрлері: Жоғарыда айтылғандай, құқық - жалпыға бірдей міндетті, мемлекет қамтамасыз ... ... ... ... ... жиынтығы. Құқықтық норма - құқықтың бір клеткасы, коғамдық қатынастардың жақсы дамуының үлгісі деуге болады. Ол адам істерінің, жұмысының, тәртібінің ... ... ... ... және қарым-қатынасын реттеп, басқарып отырады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Административное право. Оқулык, жауапты редакторы А. А. ... ... 1998 ... ... А. Қылмыстық құқық. Окулық. Жалпы бөлім. Алматы, 2001 ж.
3. Алауханов Е. Қылмыстык кұкық. Оку ... ... ... ... 2001 ... ... Н. ... Республикасының еңбек құқығы. Оқу құралы. Алматы, 2002 ж. .
5. Баққұлов С. Құкык негіздері. Оку құралы. ҚазМСҚА. Алматы. 2001 ... ... Н. Неке және ... ... 1997 ... Жамбылова P. Заң терминдерінін казақша-орысша, орысша-казакша аныктамалык сөздігі. Алматы, 2001 ... ... С. ... ... Оқу ... ... 1996 ... Сапарғалиев F., Ибраева А. Мемлекет және құқық теориясы. Оку ... ... 1997 ... ... F. Заң ... түсіндірме сөздігі. Алматы, 1995 ж.
11. Сапарғалиев F. Қазақстан Республикасының Конституциялық құкығы. Оқулық. Алматы, 1997 ж.
12. Төлеуғалиев F. ... ... ... ... ... Алматы, 2001 ж.
13. Худяков А. И. Финансовое право Республики Казахстан. Алматы, 2001 ж.
14. Хаджиев А. X. ... ... ... ... ... 2001 ... ... К. Трудовое право Республики Казахстан. Алматы, 1996 ж.
16. Булгакова Д. А. Мемлекет және құқық теориясы. Заң әдебиеті-2008ж ... ... Қ. Д. ... және ... теориясы:оқулық/Қ. Д. Жоламан.-Алматы:Нұр-пресс.-2007.-295 б.
18. Жоламан Қ. Д..-Мемлекет және құқық теориясы [Электрондық ресурс]: ... ... CD; 124 ... Сапарғалиев, Ғ. С. Мемлекет және құқық теориясы:оқулық/ Ғ. С. Сапарғалиев, А. С. Ибраева.-Астана:Фолиант.-2007.-336 б..-(Кәсiптiк бiлiм)Жоламан, Қ. Д.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Pascal және Си тілінде бағдарламалау29 бет
Turbo Pascal программалау жүйесі28 бет
Арнайы функциялар29 бет
Дерекқор жүйелерiн жобалау23 бет
Инвестиция есебі25 бет
Кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелдікті төмендету жолдары30 бет
Си және Паскаль тілдері23 бет
Қазіргі қазақ әдеби тілінің функционалдық стильдерінің лексикалық жіктелісі59 бет
AutoCad ортасының AutoLisp программалау тілі7 бет
Delphi ортасында бір айнымалының функциясын зерттеу әдістемесін жасау18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь