Құқық нормаларының теориялық негіздері

ЖОСПАР
I.КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4 II.НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5.22
1.ҚҰҚЫҚ НОРМАЛАРЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... .5.15
1.1. Құқық нормаларын жүзеге асыру түсінігі және нысандары ... ... ... ... .5.10 1.2. Құқықтық реттеудің мазмұны және әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11.13 1.3. Нормативтік.құқықтық актілерді жүйелеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14.15
2.ҚҰҚЫҚТЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН НЫСАНДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16.22
2.1.Құқық нормаларын қолдану,құқық нормаларын жүзеге асырудың ерекше нысаны ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16.18 2.2.Құқық нормаларын қолдану сатылары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19.20 2.3. Заңдылық және құқықтық тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21.22
III.ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23.24
IV.ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
I.КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Құқық дегеніміз - мемлекет белгілеп, мақұлдаған жалпыға міндетті мінез-құлық ережелерінің (нормалардың) жиынтығы. Құқықтың өзіндік ерекшелігі оның нормаларын сақтау мемлекеттің мәжбүр ету күшімен қамтамасыз етілетіндігінде. Құқықтық норма — заңға сәйкес келетін мінез, жүріс-тұрыстың айырымдылық белгісін білдіреді. Осыдан құқықтық норма жария айқындылық, нақтылық мәнге ие болады. Оның өзі заңмен көзделген істің шешімін табуға мүмкіндік береді. Әрбір құқықтық норманың үш элементі (бөлігі) болады: диспозиция (мінез-құлық ережесі), гипотеза және санкция (жаза,шара). Құқықтық нормаларды салаларға біріктіру объективтік күштердің себебіне байланысты, құқықтық шығармашылықтағы органдардың көзқарастарына тәуелсіз болады. Әртүрлі құқық саласы нормаларымен реттелетін қатынастар, бір – бірінен өздерінің мазмұндарына, белгілі мақсаттарына және міндеттеріне байланысты айырылады. Мысалы, әкімшілік құқығының нормалары, мемлекеттің атқару нормалары, мемлекттің атқару – иелік ету функцияларына байланысты қатынастарды реттесе, азаматтық құқық нормалары мемлекеттегі мүліктік қатынастар тәртібін реттейді. Әдетте, бұзылған құқықтарын адамдар өздігінен қалпына келтіре алмайды, сондықтан мемлекеттік органдарға көмек сұрап жүгінуге тура келеді. Бұзылған құқықты қорғау үшін өкімет билігі немесе басқару органына өтініш жасау, егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе,құқық қорғау туралы талап қойып сотқа жолдануға кедергі жасамайды. Демек, бұл жөнінде тиісті мемлекеттік органдар, лауазымды адамдар тиісті шешім қабылдаулары тиіс. Құқық қолдану оны жүзеге асыру үшін жасалады. Құқықтық қоғамда бір жағынана мемлекет, екінші жағынан азаматтар заң жолымен жүру туралы міндеттеме алады. Осыған байланысты құқықты жүзеге асырудың екі жағы болады, сондықтан ол екі бағытта қарасытыралы: мемлекеттік органдар, лауазымды адамдар заңмен қызмет істеу керек; азаматтар, олардың бірлестіктері және ұйымдары өз әрекеттерімен құқықты жүзеге асыруы керек. Құқықты жүзеге асырудың ерекше тәсілдері бар:
1) Құқықты сақтау;
2) Құқықты орындау;
3) Құқықты пайдалану;
4) Құқықты қолдану.
Құқықты қолдану бірнеше сатыдан тұрады:
1)істің нақтылы мән – жайларын анықтау;
2)істің заңи негізін анықтау;
3)құқықтық норманы қолдану арқылы шешім қабылдау;
3
4)шешімді жүзеге асыру.
Курстық жұмыстың мақсаты: Құқықты жүзеге асырудың түсінігі мен нысандарын қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
-құқық нормаларын жүзеге асыру: түсінігі және нысандарын қарастыру;
-құқықтық реттеудің мазмұны және әдістерін анықтау;
-нормативтік-құқықтық актілерді жүйелеу;
-құқық нормаларын қолдану, құқық нормаларын жүзеге асырудың ерекше нысаны ретінде қарастыру;
-құқық нормаларын қолдану сатыларына тоқталу;
-заңдылық және құқық тәртібін қарастыру; Курстық жұмыстың құрылымы: Жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Бөлімдердің атауы, құрылымы және мазмұны жұмыстың тақырыбына, мақсатына және міндеттеріне сәйкес келеді. Зерттеудің теориялық және әдіснамалық негізі. Қазақстан Республикасы Конституциясы басқа да заңдар мен нормативтік құқықтық актілер мен әлемдік экономика ғылымының классиктерінің, Ресей және Қазақстандық ғалым-экономистер мен маман-практиктердің еңбектері, қарастырылып отырған мәселеге байланысты әр түрлі нысандағы есептілік мәліметтері қолданылған.
IV.ПАЙДАЛАҒА ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Ашитов З.О.Ашитов Б.З.Қазақстан Республикасының құқық негіздері:
Оқу құралы. – Алматы: Жеті жарғы, 2003. – 296б
Ағдарбеков Т. Құқық және мемлекет теориясы. –Қарағанды: Болашақ – Баспа, 2002. – 320 б
Лазарев В.В Теория государства и права М,1992г.
Мемлекет және құқық негіздері:Оқулық. Құраст. Е.Баянов. –Алматы: Жеті жарғы, 2001-624б.
Малько В.А Льготы в праве. Общетеоритический аспект. Поощрение как правовое средство правоведение 1996г
Теория государства и права. Курс лекции. Под.ред. Матузова Н.И. и Малько А.В.450 стр
Табанов С.А. Құқық теориясы мен сот жүйесінің конституциялық негіздері. –Алматы, «Айдана» ЖШС –2001ж
Табанов С.А. Салыстырмалы құқықтану негіздері. Оқулық. – Алматы:Жеті жарғы, 2003 – 464 б.Алексеев С. Теория право 2 – изд М.
Теория государства и права –Под ред. Доктора юр. Наук Стрекозова В.Г.
Теория государства и права Под.ред. В.М. Корельского и В.Д. Перевалова. – М., 1997г,
Алексеев С.С Механизм правого регулирования в социалистическом государстве
Венгеров А.Б. Теория права и государства. - 1995
Гойман В.И.Действие право (Методологический анализ) М, 1992г.
Жоламанов ХХ:, Тауекеев А.Н., Мухтарова А.К. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы., 1998г
Лазарев В.В Теория государства и права М,1992г.
Мемлекет және құқық негіздері:Оқулық. Құраст. Е.Баянов. –Алматы: Жеті жарғы, 2001 –624б.
Теория государства и права Под.ред. В.М. Корельского и В.Д. Перевалова. – М., 1997г,
        
        ЖОСПАР
I.КІРІСПЕ............................................................................................................3-4 II.НЕГІЗГІ БӨЛІМ...........................................................................................5-22
1.ҚҰҚЫҚ НОРМАЛАРЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.............5-15
1.1. Құқық нормаларын жүзеге асыру түсінігі және ... 1.2. ... ... ... және ... 1.3. Нормативтік-құқықтық актілерді жүйелеу............................................14-15
2.ҚҰҚЫҚТЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ ТҮСІНІГІ МЕН НЫСАНДАРЫ.....................................................................................16-22
2.1.Құқық нормаларын қолдану,құқық нормаларын жүзеге асырудың ерекше нысаны ретінде..............................................................................................16-18 ... ... ... ... 2.3. Заңдылық және құқықтық тәртібі.........................................................21-22
III.ҚОРЫТЫНДЫ.........................................................................................23-24
IV.ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
I.КІРІСПЕ
Тақырыптың ... ... ... - ... ... ... ... міндетті мінез-құлық ережелерінің (нормалардың) жиынтығы. Құқықтың өзіндік ерекшелігі оның нормаларын сақтау мемлекеттің мәжбүр ету ... ... ... ... -- ... ... ... мінез, жүріс-тұрыстың айырымдылық белгісін білдіреді. Осыдан құқықтық норма жария айқындылық, нақтылық мәнге ие ... Оның өзі ... ... істің шешімін табуға мүмкіндік береді. Әрбір құқықтық норманың үш ... ... ... ... ... ... ... және санкция (жаза,шара). Құқықтық нормаларды салаларға біріктіру ... ... ... ... ... шығармашылықтағы органдардың көзқарастарына тәуелсіз болады. Әртүрлі құқық саласы нормаларымен реттелетін қатынастар, бір - бірінен өздерінің мазмұндарына, белгілі ... және ... ... ... ... ... ... нормалары, мемлекеттің атқару нормалары, мемлекттің атқару - ... ету ... ... ... ... ... ... нормалары мемлекеттегі мүліктік қатынастар тәртібін реттейді. Әдетте, бұзылған құқықтарын ... ... ... ... ... сондықтан мемлекеттік органдарға көмек сұрап жүгінуге тура келеді. Бұзылған құқықты қорғау үшін өкімет билігі немесе ... ... ... жасау, егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе,құқық қорғау ... ... ... ... ... кедергі жасамайды. Демек, бұл жөнінде тиісті ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Құқық қолдану оны жүзеге асыру үшін жасалады. Құқықтық қоғамда бір жағынана мемлекет, екінші жағынан азаматтар заң ... жүру ... ... алады. Осыған байланысты құқықты жүзеге асырудың екі жағы ... ... ол екі ... ... мемлекеттік органдар, лауазымды адамдар заңмен қызмет істеу керек; азаматтар, ... ... және ... өз ... ... жүзеге асыруы керек. Құқықты жүзеге асырудың ерекше тәсілдері бар:
1) Құқықты ...
2) ... ... Құқықты пайдалану;
4) Құқықты қолдану.
Құқықты қолдану бірнеше сатыдан тұрады:
1)істің нақтылы мән - жайларын анықтау;
2)істің заңи ... ... ... ... ... арқылы шешім қабылдау;
3
4)шешімді жүзеге асыру.
Курстық жұмыстың мақсаты: ... ... ... ... мен нысандарын қарастыру.
Курстық жұмыстың міндеті:
-құқық нормаларын жүзеге асыру: түсінігі және нысандарын қарастыру;
-құқықтық реттеудің мазмұны және ... ... ... ... ... қолдану, құқық нормаларын жүзеге асырудың ... ... ... ... нормаларын қолдану сатыларына тоқталу;
-заңдылық және құқық тәртібін қарастыру; Курстық жұмыстың құрылымы: Жұмыс кіріспеден, үш ... ... және ... ... ... ... Бөлімдердің атауы, құрылымы және мазмұны жұмыстың тақырыбына, мақсатына және міндеттеріне сәйкес келеді. Зерттеудің ... және ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясы басқа да заңдар мен нормативтік құқықтық актілер мен әлемдік экономика ғылымының классиктерінің, Ресей және Қазақстандық ... мен ... ... ... ... мәселеге байланысты әр түрлі нысандағы есептілік мәліметтері қолданылған.
4
II.НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1 ҚҰҚЫҚ НОРМАЛАРЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Құқық нормаларын жүзеге ... ... және ... - ... ... ... ... қызметі - қоғамдық қатынастарды реттеу, тәртіпті сақтау, қорғау. Құқық - жалпыға бірдей міндетті ... ... ... нормалардың жиынтығы.
Ал құқықтық норма дегеніміз, құқықтың бір ғана ереже қағидасы. Мысалы құқықты үй деп санасақ, онда құқықтық ... осы ... бір ... ... Құқықтық норма - мемлекет таныған, қамтамасыз еткен, қоғамдық қатынастарға араласып түсушілердің құқықтары мен ... ... ... ... ... эталон, масштаб, өлшем есебінде реттей алатын жалпыға бірдей міндетті ереже, норма. Құқықтық норма - ... ... ... ... жүріс-тұрыстың айырымдылық белгісін білдіреді. Осыдан құқықтық ... ... ... ... ... ие ... Оның өзі ... көзделген істің шешімін табуға мүмкіндік береді. Әрбір құқықтық норманың үш элементі (бөлігі) болады: диспозиция (мінез-құлық ... ... және ... ... шара). Құқықтық норманың гипотезасы (жорамалы) - құқықтық норманы қолдану (немесе қолданбау) үшін қажетті өмірдегі мән-жайлардың бар ... ... ... ... ... Гипотезаның көмегімен мінез-құлықтың қиялдағы нұсқасы өмірдегі жағдаймен, белгілі адаммен, ... және ... ... Былайша айтқанда, гипотеза құқықтық нормаға жан бітіреді. Мысалы, бұзақылық үшін жауапқа ... Егер ... бір ғана ... ... сол ... құқықтық норма қолданылатын болса, оны жай гипотеза дейді. Мысалы, егер бала туғанда ата-анасы ... ... ... ... бала да ... ... ... болып саналады. Егер құқықтық норманы қолдану үшін екі, одан да көп ... ... ... ... ... ... ... дейді [2,112б].
Егер құқықтық норманың қолданылуы бірнеше мән-жайдың біреуіне байланысты ... оны ... ... ... Құқықтық норманың диспозициясы - құқықтық қатынастарға қатысушылардың мінез-құлқы қандай болуы керек екенін анықтайтын құқықтық норманың бөлшегі.Диспозиция - ... ... ... ... өзегі. Бірақ құқықтық норма тек қана диспозициядан тұрмайды. Гипотеза санкциямен байланысқанда ғана диспозиция өзінің реттеушілік ... ... ... ... - ... ... ... үш түрлі болады:
а) жай диспозиция, егер ... ... ... ... ... ... ... - мінез-құлықтың барлық белгілері анықталсақ;
5
в) сілтемелі диспозиция - егер құқықтық норма диспозициясы анықталған ... ... ... ... ... ... санкциясы - құқықтық норманың диспозициясы бұзылған жағдайда қолданылатын жағымсыз шараны көрсететін құқықтық норманың бөлшегі. Санкцияда мемлекет ... ... ... қолдамайтынын көрсетеді. Санкцияның түрлері:
а) абсолютті-анық,
б) баламалы,
в) салыстырмалы. Заң (басқа да нормативтік құқықтық актілер) - ... акт ... ... Оның ... ерекше. Заң баптардан тұрады. Бір заңда бір, бірнеше, ондаған баптар ... ... Ал ... бабы бір немесе бірнеше құқықтық нормалардан ... ... Егер ... ... бір ... ... бап пен норма сәйкес келеді. Бапта екі норма болуы мүмкін. Онда, әрине баптың ... ... ... кең ... Мысалы, Қазақстан Республикасы Конституциясының 34-бабы екі құқықтық нормадан тұрады: ... ... ... ... және ... ... басқа адамдардың құқықтырын, бостандықтарын, абыройы мен ар-намысын құрметтеуге міндетті.
2.Әркім Республиканың мемлекеттік рәміздерін құрметтеуге ... бір ... ... ... баптан тұруы мүмкін.
Заңның бабында кейде норманың тек бір ... ғана ... ал ... ... тағы екінші, үшінші баптардан немесе басқа нормативтік актілерден іздеуге тура келеді. Бұдан құқық нормасын заңның ... ... ... ... ... өзі сірә нормативтік актінің бір бабында кейде екі, үш және одан да көп нормалардың ... ... ... ... мысалы, құқықтың басқа салаларында қызмет ететін актілер санкцияларды білдіруге маманданған болып келеді.Егер де құқық ... ... ... элементтердің қайсыбіреуі болмаса, онда ол өзінің реттеуші рөлін орындай алмайды. ... да ... ... заң шығарушы оның әрбір бөлігін арнайы жазып алуы ... ... оған ... сілтеме жасау жөн. Ал ол норманы жүзеге асырушы өзінің істерін заң жөнімен сауатты құру үшін ... ... ... ... ... ... нормасы құқықтың басқалай да көріністерінен өзінің құрылымымен, сондай-ақ маңызды белгі-нышандарымен ерекшеленеді. Құқық нормасы, оның ішінде бәрінен бұрын жеке дара ... ... ... ... ... ... және бір рет қана ... тәмәмдалады. Жеке-дара ұйғарым дәлме-дәл белгілі бір оқиғаға ғана, жалғыз бір жолғы әрекетке ... ... ... ... бір ... ғана ... Басқа жағынан алып қарағанда құқық нормасы
6
жалпы принциптерінен ерекшеленеді. Құқық принциптері нормативтік сипатта болса да, дегенмен өзін ... ... ... ... өзін ... ... ... етеді, гипотеза мен санкцияға тікелей шықпайды. Онсыз құқықтық реттеудің айқындылығын көз ... ... өзі ... ... бір ... ... оның ... түрге жататынын айқындап, анықтап алуға ... ... ... ... ... ... ... не үшін қажет болатынын анықтау, реттеушілік мүмкіншіліктерінің қандай дәрежеде екендіктерін біліп алу ... ... Заң ... жіктеуге оларды реттеуші және қорғаушы (сақтаушы) деп бөлу жіктеудің ең бастысы болып табылады. Белгілі бір шамада мұның өзі де шартты ... Олай ... ... ... ... адамдардың еркі мен ықтиярына, санасына ықпал ете отырып, оның ... ... ... ... ... ... ... жүріс-тұрыстары тікелей реттелінетін тәрізді. Қорғау нормалары заң алдындағы жауаптылықтың және субъективті құқықтарды қорғаудан басқалай да ... ... ... ... ... ... реттері мен жөн-жосықтарын анықтайды. Мұнда адамдардың мінездерінің, жүріс-тұрыстарының реттелінуі жанамалай түрде жүргізілетін іспетті болады. Сонымен алдын-ала ... ... ... мен оның қай салаға жататындығына байланысты құқық қорғау нормалары, азаматтық құқық қорғау нормалары, әкімшілік ... ... ... деп, ... ... ... ... деп сараланады. Нақ осы аталған құқық салаларының нормалары негізінен алғанда қоғамдық қатынастарды сақтап, ... ... ... келеді.Реттеу нормалары міндеттеу, тыйым салу және ... ... ... ... ... ... осы ... көрсетілген нормалардың қайсысы болса да осы көрсетілгендердің ... ... ... ... Ал ... ... ... түрде өздері әртүрлі сипаттарды біріктіріп тұрады. Мысалы, белгілі бір жағдайларда, қылмыстық іс ... ... әрі ... әрі ... ... ... Сонымен бірге, кейбір нормаларда олардың құқығы, үшінші бір нормаларда ... ... ... ... ... ... ... аударылады. Міндеттеу және тыйым салу нормалары әдетті қағида ... ... ... ... Яғни ... ешбір ауытқымайтын, сөзсіз орындалатын сипатта болады. Белгілеу (құқықты ... ... жиі ... ... ... ... ... былайша айтқанда норманың күші бағытталған адамның мінезі, жүріс-тұрысы оның ... ... ... ... ... екенін білдіреді. Осы тәрізді негіздерге сүйеніп факультативтік нормалар да ... ... ... бір жағдайларда мінез, жүріс-тұрыстың басты нұсқасынан ауытқуға мүмкіндік ... ... бұл ... негізгі емес, яғни қосалқы нұсқаны таңдап алуға мүмкіндік береді. Ұсыныстық нормалар деп аталынатындар бірнеше түрлі мінез, жүріс-тұрыс нұсқаларынан біреуін
7
ғана ... ... ... деп ... ... Егер де ... ережені қалыптастыруда оның әрекет етуі мен санкциясын мейлінше толық түрде жасап, әрі қарайғы қолданыстарда қандай бір жаңаша нұсқауларға ... ... ... ... жол берілмейтіндей етілген болса, онда ол абсолюттік айқын норма делінеді. Керісінше айқындылығы салыстырмалы ... ... ... және нақты жағдайларға байланысты басқаша нұсқаулардың қолдануын да теріске шығармайды. ... ... өз ... ... және ... деп ... ... алғашқылары норма адресатының (арналған тағайынының) қалауын өзінің білімінше істеуді немесе істемеуді жағдайға қарап шешуіне мүмкіндік береді. Ал ... ... ... ... қалауынша таңдауына мүмкіншілік жасайды. Нормалардың негізгі және туынды; тұрақты және уақытша деген түрлері де болады. Ерекше топқа мадақ нормалары жатады. Бұл ... ... ... ... мадақтау шараларымен (санкцияларымен) дем беріп, ынталандырылады. Мұндайларды тіпті, қылмыстық құқықтан табуға болады.
Реттеу мен ... ... ... ... бөліп арнайы қарастыруға болады. Бұларға:
1)анықтамалық-пайымдық,яғни дифинитивтік нормалар жатады.
2)қағидаттық ... ... ... ... ... білдіретін) нормалар актілердің күшін жоюға бағытталған. Олардың күшін жанама болған қатынастарға таратуға бағытталған және т.т.с. ... ... ... ... ... ... тәртібіне белсенді ықпал жасауға арналған. Құқықтың адам баласына тигізетін ықпалы, олардың санасымен еркіне байланысты іске ... ... ... ... ... құқық нормаларындағы көрсетіл-ген ұйғарымдарды орындауға мүмкіндік алады. Олардың тәртіптері жөнделіп, қоғам дамуының талаптарына ... және ... ... азаматтарының мүдделеріне сай болады.
Құқық нормаларын іске асыру, нақтылы түрде адамдардың тәртібінде көрсете білу. Құқық нормаларын іске ... ... ... қатынастар мүшелерінің құқық нормаларын, өз мүмкіндіктерінше іске асыру жатады. Мысалы, мұндай нормалармен азаматтарға мемлекеттің өкілеттік, билік ... ... ... ... бекітіледі және өз дүниесімен иемдену, пайдалану және басқару жатады. Бұл іске ... ... ... сол ... ... қатысушылардың құқық нормалары рұқсат еткен әрекеттерді жасайтын мүмкіншіліктері.
Заңдарымыздың дәлме-дәл, әрі ... іске асу ... ... ... пайдалану, және қолдану болып табылады. Міндеттілікті орындау-міндетті түрде құқық нормаларының ... іске ... ... ... ... ... көрінеді. Сондай нысанда, азаматтардың, лауазымды адамдардың, мемлекеттің және қоғамдық
8
ұйымдардың, олардың органдарының заңды міндеттерін белгілейтін нормалар іске асырылады. Мысалы: жеткізушінің ... ... ... ... жүкті жеткізу, борышкердің міндеті, қарызын қайтару, куәгердің міндеті, құқық қорғаушы орындарға шындықты хабарлау. Бұл нысанның ерекшелігін, субъектілердің, ... ... ... құқық нормаларында көрсетілген белсенді әрекеттерді орындауға тырысатындығынан көруге болады. Міндеттілікті сақтау - заң ... тиым ... ... ... ұстамдылық көрсету. Ол нысанның негізіне, қоғамға мемлекетке, жеке адамға зиян ... ... ... ... құқық нормаларымен тиым салынған әрекеттерді жасамау арқылы, ол нормалардың талаптары орындалады. Орындаудан, сақтандырудың айырмашылығы, ол пассивтік ... ... ... ... ... ... ... әрекетті жасамау арқылы іске асырылады. Бірінші жағдайда, азаматтар ... ... ... ... ... ... үшін екінші жағдайда, керісінше тиым салынған қимылды жасамау болады.Көрсетілген құқық нормаларын іске ... ... ... іске асыру болып табылады, себебі құқық ұйғарымдары ... ... ... ... іске ... ... берілген нысандар толық көлемде құқық нормаларымен көрсетілген құқықтармен міндеттерді іске асыруға мүмкіндік бермесе, ... ... оның ... іске асыру нысандарын пайдалану қажеттігі туады. Ондай арнайы ... іске ... ... ... жекелеп талдап қарауды талап етеді.
Пайдалану - ... ... өз ... ... ... енжар мінез - құлқымен жүзеге асыруы. Дәлірек айтсақ, ... ... ... ... соның ішінде өздерін қорғау құқығын өз қалауынша пайдалану. Мысалы, ҚР Конституциясының 30 - ... 2- ... , - ... ... ... осы ... ... пайдалануын не одан бас тартуын өздері шешеді. Ешкімде оларды зорлап көндіруге хақысы жоқ.Құқықты қолдану ... ... ... ... процессіндегі негізгі кезеңдер. Құқық нормаларын қолдану тек сол кезде қажетті болады, егер жоғарыдағы ... ... ... ... ... іске ... жетімсіз болса және ол процесске арнайы, органдардың араласуы қажет болса ғана. Құқық нормаларын қолдану - ... ... ... ... ... іске ... ... әрекеті және салыстырмалы нақтылы өмірдің оқиғасы, жекелеген-белгілі адамдардың әрекеті.
Құқық нормаларын қолдануға сай келесі белгілері бар: Біріншіден, құқықты ... ... тек қана ... ... ... ... (лауазымды адамдар) не мемлекет өкілеттік берген
қоғамдық ұйымдар орындайды. Екіншіден, ... ... ... әрекеттері мемлекеттік сипатта болады. Сол сияқты әділ соттау үшін Соттың әрекеті, не ... істі ... ... ... айтуға болады. Үшіншіден, құқықты қолдану әрекетінің мазмұны ... ... ... жекелеген құқықтық ұйғарымдардан (актылардан) көрінеді. Бұл актылар белгілі өмір оқиғаларына байланысты және белгілі адамдарға ... ... ... мәслихаттың шешімі бойынша біреуге үй берілуі т.б. Төртіншіден, құқық нормаларын қолдану қатаң ... ... заң ... жүргізіледі. Мұндай тәртіп әсіресе қылмыс және азаматтық құқық нормаларын қолданғанда өзінің аса маңыздылығын байқатады, себебі онда заңдылықтың жүруін ... ... ете ... нақтылы заңды істерді жан-жақты терең қарауға мүмкіндік туғызылады.Қашан, қандай оқиғаға байланысты құқық нормаларын қолдану ... ... ...
1.Құқық нормалары құзіретті органдармен тек сонда ... егер ... ала ... ... ... және ... ... адамда пайда болсжәне олардың мемлекеттік - биліктегі әрекетінсіз іске асырылмайды. 2.Құзіретті құқық қорғау ... ... ... ... өз ... ... ... кедергілер болған оқиға кезінде қажет болады.Мысалы,азамат заң негізінде тұрғын үй сатып алады, ал екінші басқа оның сол ... ... ... іске ... ... жасайды. Сол оқиғаға баланысты азамат сот және әкімшілік органдарына арызданады,олардың бойынша үй иесінің бұзылған құқығын орнына ... ... ... ... ... ... ... заңды міндеттер ерікті орындалмаған кезде пайда болады.Мысалы, бір ұйым келісім-шарт бойынша екінші ұйымға белгілі заттарды ... ... ... бірақ өз міндетін орындамайды. Бұл оқиғаға ... ... ... (арбитраж, сот) билікті шешім шығарады, соның негізінде күштеу арқылы ұйымдардың өз міндеттерін өтеуі қамтамасыз етіледі.
4.Құқық қорғау қызметі әр уақытта ... ... ... ... және ... ... қандай заңды жаза қолдануды белгілеу қажеттігі туатындығына ... ... ... ... ... ... үшін ... тәртіптік ережеге сай жаза қолданады.
10
1.2 Құқықтық реттеудің мазмұны және ... ... ... ... ... ... сапалы түрін объективті түрде, арнайы құқықтық реттеуді талап ететін құқық нормаларын біріктіреді. Құқықтық нормаларды салаларға ... ... ... себебіне байланысты, құқықтық шығармашы-лықтағы органдардың көзқарастарына тәуелсіз болады. Әртүрлі құқық саласы ... ... ... бір - ... өздерінің мазмұндарына, белгілі мақсаттарына және міндеттеріне байланысты айырылады. Мысалы, әкімшілік құқығының ... ... ... нормалары, мемлекттің атқару - иелік ету ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі мүліктік қатынастар тәртібін реттейді. Құқықтық реттеу пәні - ... ... ... ... ықпал жасайтын қоғамдық қатынастардың біртектес ... ... ... пәні ... нормаларын салларға бөлуге қажет басты объективтік негіз болып табылады. Құқықтық реттеу кейпі (типі) - ... ... ... ... ... ... оның негізінде жатқан құқықтық реттеудің (рұқсат беру, міндеттеу, тиым салу) ерекшелігін көрсететін не болмаса ... ... ... ... варианттары.
Құқықтық реттеу әдісі (заңдылық өлшемі) - сапалы жекеленген ... ... ... реттеу заңды жолдармен құралдардың жиынтығның көмегімен іске асырылады. Құқықтық реттіліктің пәні дегеніміз - құқық ... ... ... ... ... ... оқшауланған бөлігі. Өйткені, заң нормаларының құқық салалары төңірегіне шоғырлануы объективтік себептерге (құқық шығармашылық ... ... ... ... ... саланың екіншісінен ажыратылуының негізі осы салалардың қоғамдық қатынастарды реттеушілік пәнінде. Мұндай қатынстар, әрине, әрқилы болып келеді және де ... бір - ... ... ... мақсатқа бағытталғандығынан, мазмұны мен нысандарынан байқалады. Айталық, мемлекеттік басқару процесінде билік жүргізу мен оған ... ... ... болады: азаматтар, лауазымды адамдар және органдар жоғарғы органдардың, ... ... ... ... орындаудалары тиіс. Оның әрқилы ерекшелігі мынадан көрінді: басқарушы лауазымды адам (орган) жоғарыда тұрады, ал орындаушылар ... ... ... ... құқықтық реттелуі әр түрлі болады. Сондықтан мемлекеттік басқару процесінен туындайтын қатынастар дербес құқықтық салалар арқылы реттелінеді, ... бұл ... ... ... ...
11
Сонымен құқықтық реттілік әдістеме дегеніміз қоғамдық қатынас-тарға құқықтың ықпал етуінің заңдық тәсілі мен әдістерінің ... ... ... ... бар:
-диспозитивтік (автономдық) - заң белгілеген шегінде құқық субъекті-лерге өзара қатынастарын реттеуге ... ... ... ... - ... ... ... маңызды әрекеттерге жұмылдыруға ықпал етуші тәсіл;
-ұсыныстық - құқық субъектілеріне ең ... іс ... ... ... ... ... тәсіл. Құқықтық реттеушілік әдістерінің мынадай белгілері бар:
-құқық қатынастарын тудыруға қажетті заңды айғақтардың болуы;
-құқық қатынастарға қатысушылардың ... ... ... ... ... ... мен міндеттірінің сипатын және олардың ... ... ... түрі мен ... яғни ... ... талаптарын бұзғандығы үшін қолданылатын жазалау шараларының және олардың ... ... ... ... ... ... ... құқық қатынастарына қатысушылардың мінез-құлықтарын (тәртібін) қатаң регламенттеу; олардың жағдайларының бірдей ... ... пен ... қарама-қатынастары болып табылады.
Диспозитивтік әдістің ерекшелігі болып табылатындар: тараптардың ... ... ... ... ... ... ... жағдайларының теңдігі; мінез-құлық (тәртіп) жолдарын дербес таңдай алу ... ... ... ... ... қарай (консти-туциялық, қылмыстық, әкімшілік, азаматтық, т.б.), мақсатына қарай) материалдық, яғни ... ... ... реттейтін нормалар - конституциялық, қылмыстық, азаматтық, және т.б.; іс-жүргізу, яғни, материалдық құқық салаларының қолдану тәртібін ... ... - ... істі ... ... істі ... пәндік біріңғайлығына қарай (негізгі, яғни оның құрамына өзге құқық салаларының нормалары ... - ... ... және т.б., ... яғни әр ... ... салаларына кіретін нормалар - шаруашылық құқығы, табиғат ... ... ... реттіліктің әдістемелігіне қарай авторитарлық және автономиялық болып бөлінеді.
Авторитарлық әдістеме-реттеушілік ... ... ... негізделген. Автономиялық әдістеме - жақтардың ... ... ... ... ... ... бері негізіне бағытталған. Демек, құқық қатынастарына қатысушылардың тәртіптік ережелерін өз ... ... ... ... Бір ... ... ...
12
реттіліктің авторитарлық әрі автономиялық әдістемелері болуы ... ... ... екі ... ... ... қолдану арқылы бөлінеді.
Құқық нормаларының функционалдық роліне қарай бөлуде бастапқы (негізгі) нормалар, бұлар қоғамдық қатынастарды құқылық ... ... ... оның ... ... бағытын айқындайды. Демек, оларды белгілі бір мәселені реттеудің жалпы ... ... ... оның ... негізін беретін алғашқы нормалар ретінде және соның шеңберінде неғұрлым ... жеке ... ... деп бөлу. Мысалы, нақтылы заң түсініктемесіне берілетін анықтаманы қамтитын жалпы принциптерді жариялау ... және ... ... ... жүйелеу
Нормативтік актілерді жүйеге келтірудің мақсаты құқықтық материалдарды тәртіпке келтіріп, оларды белгілі бір бөлімдер мен тарауға орналастыру, яғни ... ... ... ... болған нормативтік актілерді іздестіріп табу ісін жеңілдету үшін ... етіп ... ... және ол ... ... орындау шарты қызметін атқарады. Бұл аспект бұрынғысына қарағанда осы іс нормативтік актілерді сырттай ... ... ... ... ... ішкі ... ... бірыңғай мазмұндас етіп орналастыру болып есептеледі. Және ол құқықтағы кездесіп қалуы мүмкін кемшіліктерді, қарама-қайшылықтарды ... ... ... ... табылады. Нормативтік-құқықтық актілерді бір жүйеге келтіру заң ... ... ... және ... ... да мұқтаж.
Нормативтік-құқықтық актілерді жүйеге келтірудің қазіргі ... үш түрі ... Олар ... ... және консолидация. Нормативтік-құқықтық актілерді бұлайша бөлу құқықтық материалдарды тәртіпке келтіру үдерістерінің түрліше болып келетіндіктерімен байланысты және ... ... ... актілерді сырттай, сондай-ақ іштей өңдеуді де қамтиды. Кондификациялаудағы өңдеу ... ... ... ... ... ... ... олардың мазмұнына да әжептәуір өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі, ескірген принциптер мен нормалар өзгертіледі, жойылады. Олардың орнына жаңалары ... Бұл істі тек ... заң ... органдары ғана жүзеге асырады. Және бұл іс құқық ... ... бір түрі ... табылады. Кондификацияның нәтижесі жаңа заң актісін шығару, ло осы мәселе бойынша бұрыннан күші бар нормативтік ... ... ... ол ... акт деп аталады. Оған жататындар кодекстер, жарғылар, жарлықтар. ... ... және ... деп ... жіктеледі. Кодификацияның белгілі бір түрлеріне жарғылар, жөн-жоба (тәртіп реті, регламент), қағидалар жатады. Олар арнайы жасалған ... ... ... табылады.
Инкорпорация нормативтік актілерді белгі бір тақырыптарды қамтитын нышандарына қарай жүйелейді. Сондықтан да бұл ... ... және ... ... ... ... яғни сыртқы сипаттарына қарай немесе ол қарапайым түрде жүйеге ... ... ... ... қарапайым және көп тараған түрі құқықтық актілерді инкорпорациялау болып табылады.Инкорпорацияның нәтижесінде нормативтік ... ... ... ... бір салаларын реттеудегі белгі нышандары бойынша біріктіріледі (Мысалы, зейнеткерлік саласын немесе тұрғын үймен қамтамасыз ету ... өзі ... осы ... ... ... ... ...
14
қамтуы мүмкін. Ол ең басты инкорпорация деп аталады.Ол инкорпорацияның тек бір бөлігіне ғана қатысты болуы мүмкін - онда ол ... ... ... Инкорпорация ресми және бейресми де болады. Ресми инкорпорацияныресми органдар жүзеге ... ... ... жаңа ... ... ... өңделген, тәртіптік ретке келтірілген күшінде жариялаудың және қайта жариялаудың ... ғана ... ... Ресми инкорпорациялауға Қазақстан Республикасы Президентінің жеке, Үкімет актілерінің жинағы жатады. Бейресми ... ... ... ... өздерінің дербес бастамасымен жекелеген ұйымдар мен дара ... ... ... ... ... Ол ... ... жариялаудың тәсілі болып табылмайды. Бейресми инкорпорациясының іс атқарудағы мәнісі - анықтамалық-ақпараттық қызмет көрсету ... ... ... инкорпорациялауға , және т.б. жатады.
Консолидация кодификация мен инкорпорациялаудың аралығында орын алады. Мұнда консолидациялау әдісі үдерісінде бірнеше ... ... бір ірі ... ... ... актілердегі құқық нормалары мұнда бір ізділікпен дәйекті, қисындық маңызы ... ... ... ... және қайшылықтарға жол бермей орналас-тырылады. Мұнда кейбір баптардың жаңаша жазылуы да мүмкін. Алайда, ... ... ... ... ... ... ... Соның өзінде консолидацияның кодификацияға ұқсас келетін кейбір сипаттары бола тұрса да, бұл ... ол ... ... болып келеді. Консолидацияның нәтидесінде заңдардың жинақтары жасалынады. Әдетте олар бейресми сипатта болады. Мұнда құқық нормалары, өздерінің ... ... ... ... білдіретін нышан белгілерімен салыстырылғаннан соң барып жинаққа біріктіріледі (табиғатты қорғау, күрделі құрылысқұралдарымен жұмыс ... және ... ... ... актілер түгелдейімен де, сондай-ақ үзінділер түрінде де консолидациялау актілерін ... ... ... ... салаларда құызмет істейтіндер заң жөніндегі құралдар ретінде пайдаланады.
Құқықтық ақпараттарды ғылыми негізде жүйелеу құқық шығарма-шылығы ісімен ... ... іс ... ... ... қысқа мерзім ішінде бағалауды, құқықтық реттеудегі келісілген іс-әрекеттерді, қайшылықтар мен кемшіліктерді табуда күш пен құралдарды, шығындарды аз жұмсап табысты ... ... ... ... ... ТҮСІНІГІ МЕН НЫСАНДАРЫ
2.1 Құқық нормаларын қолдану, құқық нормаларын жүзеге асырудың ерекше нысаны ретінде
Құқық қолдану ... - ... ... ... ... ... өмірлік жағдайларға байланысты құқық нормаларын жүзеге асырудағы нақтылы жеке құқықтық тұжырымдарды шығару жөніндегі мемлекеттік билік ... және ... ... ... өзге ... ... сол, бұл жалпы құқық нормаларды белгілі бір адамға (құқықтары бұзылған) және нқтылы ... ... ... ... іс ... ... қабылдау. Әдетте, бұзылған құқықтарын адамдар өздігінен қалпына ... ... ... ... органдарға көмек сұрап жүгінуге тура келеді. Бұзылған құқықты қорғау үшін өкімет ... ... ... ... ... ... егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе,құқық қорғау туралы талап қойып сотқа жолдануға кедергі жасамайды. Демек, бұл жөнінде ... ... ... ... адамдар тиісті шешім қабылдаулары тиіс. Мысалы, қызметшілердің ұзақ уақыт бойы тиесілі жалақыларын ала алмауы, зейнеткерлікке ... ... ... қажеттілігін және т.б. Әрине, бұл жұмыстардың сотсыз, ... ... ... хал- ... ... ... органдарынсыз бітпейтіні бәрімізге мәлім. Сондықтан осы ... ... ... ... ... ... ... құқықьтық актілерде реттелініп тұжырымдалған. Құқықты жүзеге асырудың өзге нысандарынан құқық қолдану мынадай ... ... ... тек оған өкілеттілігі бар компонентті мемлекеттік органдар мен қоғмдық ... ... ғана ... ... ... ... ... қызмет;шығармашылық,ұйымдастырушылық мәнді болып келеді;бұл бір- бірімен сабақталып жатқан сатылардан тұрады;іс жүргізу (процессуалдық)нысанында жүзеге ... жеке ... ... (құқық қолдану актілерін) шығрумен байланысты. Құқық қолданудың пайда болуы мынадай қажеттіліктен туындайды:
құқық бұзушылы жасалынған кезде кінәлілерге ... жаза ... ... ... бір ... заңда көрсетілген құқықтары мен міндеттерін мемлекеттік органдарсыз, мемлекеттік билік жүргізуші қызметінсіз жүзеге асыра алмайтындығы;Құқық туралы заң ... және ... ... өзге біреудің субъективтік (өзіндік) құқығын қорғау қажеттілігінен;құқықты алумен жүктелінген міндеттің дұрыстығын заңда көрсетілген бақылауды жүргізудң қажеттілігінен (нотариаттың ... ... да ... ... ... алу, ... заң құжаттарында тізбесі белгіленген жекеленген қызмет түрлерімен заңды тұлға тек лицензия негізінде ғана айна-
16
лыса алады, т.б.).
Құқық ... тағы бір ... оның ... көрінеді. Олар екеу: оперативтік атқарушы және құқық қорғау.
Мұның ... ... ... іс-әрекет қажеттілігінене туындайтыныы сөзсіз.
Екіншісі, мұқалған (бұзылған) құқықты қорғау, жазаны (шараны) қолдану немесе құқықтық нормаларының ... ... ... туындайды. Бұл сот шешімін, әкімшілік органының актіні шығару кезінде пайда болды.
Құқық қолдану қызметіне қойылатын талаптар мынадай ... ... ... ... ... мән - ... анықтау және талдау, зерттеу (айғақты заттар, жазба дәлелдемелер, түсініктемелер, куәләрдің жауабы, эксперттің қортындылары т.б.): Бұл ... ... ... ... бар ... ... көрсетілген тәртіппен анықтау және істі дұрыс шешу үшін өзге де мәні бар ... ... ... ... ... ... жан - ... тексеру - осы сатының басты мақсаты.
2) Құқық нормаларын таңдау мен талдау ... ... ... ... реттейтін құқық салаларын, иституттарын және нормаларын табу өте күрделі жұмыс, өйткені із бойынша тек соған ... ... ... ... үшін оны ... ... ... норманың мәтінінің шынайылылығын, оның уақытын, кеңістігіне, Адам-дарға қатыстылығына қарай қолданыста болатындығын, күшін жоймаған-дығын білу қажет. Көп ... іске ... ... ... ... ... ... әрі бір - бірімен қабыспайды, ... - ... а ... әрі ағаттығы да кездеседі.
3)Құқық нормаларының мазмұныны ... ... ... ... беруі., құқықты қолданушы органдардың қолында осы істі ... ... ... ... ... дәл ... мәтіні болуы тиіс.Осыған байланысты айтарымыз, тек ресми басылымда жарияланған нормативтік актілер, олардың соңғы ... оған ... ... ... мен ... ғана ... де ...
4) Құқықты қолдануға байланысты шешімдер қабылдау оған өкілеттігі бар мемлекеттік органдардың құқығы ... ... ... Тек осы ... ғана іс қарау процесі бітіп, оның ... ... Іс ... ... ... ... жазылған болса, соған байланысты санкциялар нақтыланып көрсетулері тиіс.
5)шешімнің мазмұнының мүдделі адамдар мен ұйымдарға ... Бұл ... ... бойда дереу (мысалы, соттың үкімін не шешімін хабарлау барысында) не одан ... де ... ... нормаларды қолдану актілері - бұл нақтылы іс бойынша мемлекеттік билік жүргізуші органдардың белгілі бір жеке ... Оның ... ... ... тараптарынан
17
-оның мемлекеттік - билік мәнінің болуы;
-жеке мәндестігі;
-ол белгілі бір заңды нысанда жазылуы.
Құқық қолдану актілері мынандай ... ... ... ... ... - ... ... шешімдерге, бұйрық-тарға, ұйғарымдарға және т.б.;
субъектілерге байланысты - мемлекеттік және ... емес ... ... ... - ретемелікке және қорғаушылыққа;
заңдық табиғатына сәйкес - ... және ... ... ... ... - ... ... Азаматтық - құқықтық, әкімшілік - ... және ... ... ... - ... және ... (іс ... Құқық нормаларын қолдану сатылары
Құқық нормаларын қолдану процесіндегі негізгі кезеңдер.Құқықты қолдану қызметі бірнеше жүйелі әрекеттік кезеңдерден тұратын қиын ... ... ... белгілеу. Заң нормаларын қолдану, жоғарыдағы айтылғандай, белгілі оқиғаға сай, белгілі деректермен соларды іс жүзінде қамтамасыз етуге бағытталған. Сол ... шын ... ... ... ... ... ... табылады. Сондықтан, құқық нормаларын қолданатын адамдар, ең алдымен деректерді толық анықтап, заңды істі дұрыс шешуге қажетті деректерді ғана таңдап алуға ... тек ... ... ... ... ... көрсетілген деректерге баға беруі қажет.
Істің мән - ... ... ... ... жан-жақты негізделген және заңды болуы қажет. Құқық нормаларын қолданудың дұрыстығы, соған тікелей байланысты. Дәйектемеге және ... ... ... ... ... және жан-жақты зерттеу арқылы жетуге болады.
Еске алатын маңызды мәселе, құқық ... ... ... деректер зерттелмейді, тек сол оқиға сипатына сай және тек заңды істі ... ... ... бар деректер алынады. Басқа сөзбен айтқанда, деректі мән-жәй, сол мән-жәйға қолданылатын құқық нормаларына сай ... ... ... ... ... ... ең ... мына деректер анықталуы қажет; кім қылмысты істі жасады, қашан және қай жерде ... іс ... ... ... ... ... себебі неде болды. Заңды маңызы бар деректер, куәлердің көрсетуімен, қылмыс жасаған жерді тексеру ... ... ... ... және ... ... ... белгіленеді. Бұл деректер заң тәртібімен белгіленіп, заңды дәлелдемелер деп аталады.
2.Тексерілетін деректі, мән- жайларға ... ... ... нормаларын таңдау және талдау.Көрсетілген мән-жайдың заңды маңызын белгілегеннен кейін, құқықтық нормаларды құқықтық қолданудың екінші кезеңі басталады. Бл кезеңде, ... ... ... ең ... мына мәселені шешуге көңіл аударады, қандай нормалардың негізінде бұл іс шешілуі қажет. Норманы белгілеу - нақты мән - - ... ... ... ... баға беру [14,151б].Әрі қарай заңдылық жағынан ... ... көз ... ... ... ... ... тексеру керек, ол норма өзгермеді ме оны да білу қажет. Құқық нормаларының ресми ... сол ... сай ... ... ... алу ... Мұнда, құқық қолдану органдары, сол пайдаланатын норманың басқа нормалармен және ... ... ... ... ... ... нормалары, тек сол уақытта қолданылады, егер ол ... ... ... ұйғарымына сай келсе.
19
Таңдалған құқық нормалары олардың ... ... ... және ... ортасына сайлауын толық талдаудан өткізеді. Олай дегеніміз, құқық қолданатын органдар мыналарды толық белгілеуге міндетті:
-соның негізінде белгілі істі ... ... ... сол ... ... күшінде ме;
-істі шешетін кеңістікке оның әрекеті жүре ... ... ... ... оның әрекетінің қандай қатынасы бар;
құқық нормаларын таңдағанда және талдағанда, бір оқиға бірнеше нормалармен реттеленітінін және ... дәл ... ... ... ... бір - біріне қарама - қайшы екендігін анықтаймыз. Мұндай жағдайда, құқық ... ... ... ... ... ... ... жетімсіздікті (коллизияны) қалай шешуге болады? Бұл мән - ... ... ... ... ... ... қорғау органдарының қызметінде ондай жетімсіздікті шешуге арналған мынандай тәртіптер бар:
1)Егер ... ... ... ... ... ... ... қарама - қайшылық болса, федеративтік заңдар нормасын пайдалану қажет;
2)Егер қарама - қайшылықтар ... ... ... ... болса жоғарғы органдардың нормалары пайдаланылады;
3) Қарама - қайшылық бір ... ... ... ... ... кейінгі қабылданған нормалар пайдаланылады;
4)Қарама - қайшылық жалпы және арнайы ... ... ... ... ... органдардың мақсатына, осы кезеңдегі пайдаланылатын нормаларға түсінік (талдау) беру жатады, және құқықтағы жетімсіз-діктерді болғызбау үшін ... ... ... ... ... - ... істі ... принциппен құқықтың мәніне сай шешу.Құқық аналогиясы, тек сол уақытта пайдалнылады, егер жетімсіздіктен, оған ... ... ... ... ... ... аналогиясын пайдалануға кәзіргі мемлекеттерде тежеу салынған. Ол, қылмыстық ... ... ... пайдаланылмайды.
20
2.3 Заңдылық және құқық тәртібі
Заңдылық дегеніміз - мемлекеттік және қоғамдық құрылысты, шаруашылық жүйесін,меншікті, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын ... ... ету үшін ... ... ... қоғамдық ұйымдардың, лауазымды тұлғалардың және азаматтардың қолданыстағы заңдарды бұлжытпай және дәл орындауы.
Біздің қоғамымыздың одан әрі ... ... заң мен ... рөлі ... салада елеулі түрде арта түседі. Заңдылықты сақтаудың мәнін қайта ... ... Оның ... критерийі ретінде тиісті құқық тәртібінің болуы танылады. Заңдылық пен құқық тәртібі арасында ажырамас ішкі байланыс бар. ... ... ... ... талаптарын өмірде қолдану ретіндегі заңдылықты жүзеге асырудың ақырғы нәтижесі түрінде көрінеді. Құқық тәртібі -- ... ... ... қалыпты қызметі, өндірістік қатынастардың барлық қатысушыларының ... бір ... ... ... ... азаматтардың құқық нормасының реттелген нақты мінез-құлқы. Заңдылықты сақтауға біздің еліміздегі демократияның ... ... ... ... ... және демократия -- өзара байланысты және ... ... ... ... ... ... маңызды принциптері болып, еліміздің барлық аумағындағы ... ... ... ... бірлігі және жалпылығы болып табылады. Әлбетте, ... ... ... белгілі бір жергілікті жағдайлар ескерілуі мүмкін, бірақ ол заң талаптарын ойластырылған, мақсаткерлікпен және т. б. себептермен бұзуға ... бола ... ... баршамыз бірдейміз, оның талаптары лауазым жағдайларына, сіңірген еңбегіне және т.б. ... ... ... үшін ... ... ие.Прокуратура мемлекет атынан Республиканың аумағында зандардың, Президент Жарлықтарының және өзге де ... ... ... ... әрі ... қолданылуын жүзеге асырады (Конституцияның 83-бабы). Негізгі Занда көзделген міндеттерді ... ... ... ... қабылданған шешімдердің заңдылығын бақылайды. Акт заңға қайшы келген жағдайда олар белгіленген тәртіппен ... ... ... сана дегеніміз -- адамдардың құқыққа, заңдылыққа қатынастарын бейнелейтін қоғамдық сана нысандарының бірі, ... ... ... ... мәні шын мәніндегі демократиялық бостандықты белгілеп, оған нақты кепілдік беретін құқықтың пайдалы, ... әділ ... әр ... ... ... ... ... нормативтік актілерді терең білмеу немесе білмеу салдарынан құқық бұзушылыққа әкелетін немесе оған бейімдейтін заң бұзушылық ... осы ... ... орын алып ... ... деп ... ... қоғамдық тәртіпке, меншікке, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарына зиян келтіретін құқық субъектілерінің құқыққа қайшы ... ... ... Бұл анықтамадан көрініп тұрғанындай, құқық бұзушылық қоғамдық қауіпті әрекеттер денгейіне жатады; кінәлі адам ... ... ... ... ... яғни оның бір бөлігіне қол сұғып, зиян келтіреді. Бұл зиян ... және ... зиян ... ... сондай-ақ азаматтарға дене жарақатын салудан, т. б. байқалады [17,58б].Құқық бұзушылық әрекетпен (ұрып-соғу арқылы) және әрекетсіздікпен (тауар жеткізілімі шарты ... ... ... ... ... ... Алайда, жауаптылық егер де тұлғаның әрекеті мен ... және ... ... ... ... себепті байланыс болған жағдайда, яғни нақты құбылыс (себеп) басқасын (салдарды) туындатқан құбылыстар арасындағы қатынас болғанда орын ... ... пен ... ... фактіге және жағдайға тығыз байланыстыра отырып қарау керек. Кез келген әрекет құқық ... ... тек ... ... заң ... ... ... немесе аңғалдықпен бұзатын әрекет қана құқық бұзушылық болуы мүмкін. Құқық бұзушылықтың субъектісі ... ... ... бір жасқа жеткен әрекет қабілеттілігі бар адам бола алады.Өзінің әлеуметтік ... ... ... ... қылмыс және тәртіпсіздік (теріс қылық) болып белінеді. Құқық бұзушылықтың, мейлінше, қауіпті ... -- ... оны ... үшін қылмыстық жазалау шаралары қолданылады [18,182б]. Құқық бұзушылықтың екінші бір ... ... ... ... ... оның қылмыстан елеулі айырмашылығы бар. Мұнда кінәлі адамға басқаша жауаптылық жүктеледі: ... ... ... ... шеңберінде), әкімшілік (мемлекеттік басқару саласында) және азаматтық-құқықтық (мүліктік және оған ... ... емес ... ... ... ... қауіптің сипатына, мазмұнына байланысты құқық бұзушылық ... ... ... қылмыстық, төртіптік, әкімшілік және мүліктік болып бөлінеді. Занды ... ... ... ... ... жауаптылыққа тартылған адамдарды түзетіп, қайта тәрбиелеу мақсатын ұстанады.
22
III.ҚОРЫТЫНДЫ
Құқық нормаларын іске асыру, нақтылы түрде адамдардың тәртібінде көрсете білу. Құқық ... іске ... ... ... ... ... құқық нормаларын, өз мүмкіндіктерінше іске асыру жатады. Мысалы, мұндай нормалармен азаматтарға мемлекеттің ... ... ... ... ... ... бекітіледі және өз дүниесімен иемдену, пайдалану және басқару жатады. Бұл іске ... ... ... сол ... ... қатысушылардың құқық нормалары рұқсат еткен әрекеттерді жасайтын мүмкіншіліктері.Заңдарымыздың дәлме-дәл, әрі бұлжытпай іске асу нысандары: ... ... ... және ... ... ... ... дегеніміз - арнаулы субъектілердің (мемлекеттік органдардың, лауазымды адамдардың өкілдерінің) нақты өмірлік жағдайларға ... ... ... ... ... ... жеке ... тұжырымдарды шығару жөніндегі мемлекеттік билік жүргізушілік және ұйымдастырушылық қызметі.Құқықты қолдану қызметі бірнеше жүйелі ... ... ... қиын ... ... нақты мән-жайын белгілеу;
2.Тексерілетін деректі, мән-жайларға қолдануға жататын құқық ... ... және ... ... ... мен оны қолданушылар үшін заңдардың жүйелі болғаны әрқашан да қажет-ақ. Ол атқарылып,орындалып жатқан істер ... ... ... ... әсіресе керек болады. Олай болатын себебі, құқықтық ақпарат мағлұматтарының қисынды түрде бірізділікпен дәйекті, ішкі ... ... ... қажет болған құқықтық норманы дер кезінде табуды ... ... ... ... ... топтарының түсуіне оңай болуы тиіс. Олар өздерінің ... мен ... ... ... пен қоғамның өздеріне қойып отырған талаптарын да түпкі деректердің білуі тиіс.Тек қана ... ... бір ... ... заң ғана ... ... ... қажетті мәдениетке жетуіне,ал құқық қолданушы-лардың кәсіби-заңгерлік мәдениетке жетулеріне жағдай ... ... ... ... ісі ... ... мен ... әдістерді қолдануға негізделуі тиіс. Мағлұматтарды іздестіру және оларды белсенді түрде қолдану құқықтық ақпарат материалдарымен жұмыс істейтіндерден іскерлік пен дағдыны ... ... ... ... ... ондаған миллион белгі-таңбалардан тұрады.Ақпарат мағлқматтарын іздестіруге қажет болған нормативтік-құқықтық актіні тауып алу ісін дәстүрлі жүйелеу ... ... ... ... күні аз ... Ахуалдың жақсару нормативтік құқықтық
24
құжаттар саласын механикаландыру-автоматтандыру,оған қоса ... ... жаңа ... ... ұйымдастыруды өзекті мәселеге айналдыру қажет. Мұндай ақпараттық мағлұматтарымен айналысатын қызметкер-лердің жеке компьютерлері ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Ашитов З.О.Ашитов Б.З.Қазақстан Республикасының құқық негіздері:
Оқу құралы. - Алматы: Жеті ... 2003. - 296б ... Т. ... және мемлекет теориясы. - Қарағанды: Болашақ - Баспа, 2002. - 320 ... В.В ... ... и ... ... және ... ... Құраст. Е.Баянов. - Алматы: Жеті жарғы, 2001-624б.
Малько В.А Льготы в праве. Общетеоритический аспект. Поощрение как правовое средство ... ... ... и права. Курс лекции. Под.ред. Матузова Н.И. и Малько А.В.450 стр
Табанов С.А. Құқық теориясы мен сот ... ... ... - Алматы, ЖШС - 2001ж
Табанов С.А. Салыстырмалы құқықтану негіздері. Оқулық. - ... ... 2003 - 464 ... С. ... ... 2 - изд ... ... и права - Под ред. Доктора юр. Наук Стрекозова В.Г.
Теория государства и права Под.ред. В.М. ... и В.Д. ... - М., 1997г, ... С.С ... ... ... в социалистическом государстве
Венгеров А.Б. Теория права и государства. - 1995
Гойман В.И.Действие право ... ... М, ... ХХ:, ... А.Н., ... А.К. ... және құқық теориясы. - Алматы., 1998г
Лазарев В.В Теория государства и права М,1992г.
Мемлекет және ... ... ... Е.Баянов. - Алматы: Жеті жарғы, 2001 - 624б.
Теория государства и права ... В.М. ... и В.Д. ... - М., 1997г,

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауылшаруашылық тұрғындарының құқықтық нормаларының түсінігі20 бет
Халықаралық және ішкі мемлекет құқық нормаларының шетел азаматтарының құқықтық мәртебесін реттеудегі мәселелері67 бет
Шетел құқығы нормаларының мазмұнын анықтау42 бет
Құқық нормаларының түсінігі15 бет
Құқық нормаларының құрылымдық мен элементтерінің сипаттамасы21 бет
Әлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқық нормаларының алатын орны24 бет
XХ ғасырдың басындағы іс қағаздар тілі5 бет
«Қылмыстық атқару-құқығы» пәнінен лекциялар37 бет
Іскерлік қарым-қатынас7 бет
Аудит стандарттары және аудитордың кәсіби этикасы25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь