Ұдайы өндіріс

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

І.Қоғамдағы ұдайы өндіріс теориясы.
1.1 Қоғамдағы ұдайы өндіріс құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Қоғамдық ұдайы өндірістің экономикадағы құрылымдық
өзгерістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

ІІ.Ұдайы өндіріс теориясының кибернетикалық тәсілдері.
2.1Жай үдайы өндіріс тәсімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2Кеңейтілген ұдайы өндіріс тәсімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

ІІІ.Қоғамдағы ұдайы өндірісті талдау.
3.1Ұлғаймалы ұдайы өндірістің типі мен көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... .22
3.2Комуналдық меншік ұдайы өндіріс процесі жүйесінде ... ... ... ... ... ... ..24
3.3Жай ұдайы өндіріс кезіндегі өткерілу шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
Кіріспе.
Қоғамдық ұдайы өндірістің пропорциялары өндірістің әр қилы элементтері мен бөліктерінің қалыптасқан арақатынасы және ұдайы өндірістік процестің жеке фаза-ларының, факторларының, салаларының т. б. арасындағы өзара байланыс пен өзара тәуелділікті сипаттайды.
Қоғамдық ұдайы өндіріс пропорцияларының құрылуы объективті экономикллық заңдар ықпалымен қалыптасатын күрделі әрі қайшылықты экономикалық процесс. Оны орнату, ұстау, өзгерту шаруашылык тетігінің тиімді қызмет етуге әсерлі ықпал етеді және өз кезегінде сол елдің әлеуметтік-экономикалық хал ахуалына, өндіргіш күштерінің даму дәрежесіне, ғылыми техиикалык прогресс қарқыны мен ауқымына тәуелді.
Экономикалық процестердің арасындағы байланыс белгілі бір сандық пропорциялар арқылы көрсетуге қарай былайша бөлінеді.
1. Жалпы экономикалық қоғіамдық ұдайы өңдірістің макро құрылымының элемеітерінің арасындағы сандық арақатыныс (мысалы, тұтыну мен қор жинау, жалпы ұлттық өнім мен ұлттық табыс, өндіріс құрал жабдықтары өндіріс пен тұтыну заттары, өндіріс т.б.арасындағы);
2. Салааралық — қоғамдық өндірістің әр килы салаларының сандық арақатынысы (мысалы, -неркәсіп пен ауыл шаруашылығы материалдық емес, өндіруші және өңдеуші өнеркәсіп т. б. арасындағы);
3. Ішкі салааралыққа - сала мен өндіріс ішіндегі сандық арақатынас (мысалы, шойын мен болат , мақта-мата өндірісі т.б ),
4. Мемлекетаралыққа- ұлттық шаруашылықтар мен әр қилы елдердің жекелеген өндіріс салаларының сандық арақатынасы.
Ұлттық экономиканың құрылымы жалпы өнімнің ұлттық салалық құрылымы арқылы көрініс алады. АҚШ экономикасының салалық құрылымын мысалға келтірейік.
Әдебиеттер.
1.Қазіргі заманғы нарық табиғаты және дамуы Э. П. Дунаев, И. Е. Рудакова редакциясымен - М., МГУ, 1999 ж, 81 б.
2.Кулигин П. Социалистік экономикадағы нарық. - "Вопросы экономики", 1996 ж. N 1,143
3. Алехин Б. И. Рынок цснных бумаг: Введение в фондовые операции - М., Финансы и статистика", 1991.
4.Кабдиев Д. К. Развитие экономической мысли в Казахстане
(конец XIX - нсчало XX века) - Алма-Ата, иКазахстан", 2001.
5.Жунусов Б. А., Мамбетов У. Е., Байжомартов. Нарықты экономика негіздері, 2 бөлімді - Ақтөбе, "Ноу-хау", фирмасы, 2000.
6.Аяпова Ж. М., Арынов Е. М. Русско-казахской толковой словарь предпринимателя - Алматы: МВП "Инкар", МЧП "Тұлға,2003.
7.Сабырбаев Б. Экономикалық терминдердің орысша-қазақша
түсіндірме сөздігі - Алматы, Қазақстан, 2000.
8.Современная экономическая мысль: / Пер. с англ., М.: Прогресс, 1968.
9.Эрхард Л. Благостроение для всех - М., Начало - Пресс, 1999.
10 Кондратьев Н. Д. Проблемы экономической динамики. М. Экономика, 1989.
11. Фсодоров Б. Г. Современные вамотнокрсдитные рынки - М., Финансы и статистика, 2004.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.....................................................6
І.Қоғамдағы ұдайы өндіріс теориясы.
1.1 Қоғамдағы ұдайы өндіріс
құрылымы............................................................7
1.2 Қоғамдық ұдайы өндірістің экономикадағы құрылымдық
өзгерістері................................................................
.................................................9
ІІ.Ұдайы өндіріс теориясының кибернетикалық тәсілдері.
2.1Жай ... ... ... ұдайы өндіріс
тәсімі..................................................................15
ІІІ.Қоғамдағы ұдайы өндірісті талдау.
3.1Ұлғаймалы ұдайы өндірістің типі мен
көрсеткіштері.............................22
3.2Комуналдық меншік ұдайы өндіріс процесі
жүйесінде..........................24
3.3Жай ұдайы өндіріс кезіндегі өткерілу
шарттары....................................29
Қорытынды...................................................................
.......................................33
Әдебиеттер..................................................................
.........................................35
Кіріспе.
Қоғамдық ... ... ... ... әр қилы ... бөліктерінің қалыптасқан арақатынасы және ұдайы ... ... ... ... ... т. б. арасындағы өзара
байланыс пен ... ... ... ... өндіріс пропорцияларының құрылуы объективті экономикллық
заңдар ықпалымен қалыптасатын күрделі әрі қайшылықты экономикалық процесс.
Оны орнату, ұстау, өзгерту шаруашылык тетігінің тиімді ... ... ... ... және өз ... сол ... ... хал
ахуалына, өндіргіш күштерінің даму дәрежесіне, ғылыми ... ... мен ... ... ... арасындағы байланыс белгілі бір сандық
пропорциялар арқылы көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... өңдірістің макро құрылымының
элемеітерінің арасындағы сандық арақатыныс (мысалы, тұтыну мен қор жинау,
жалпы ұлттық өнім мен ... ... ... ... ... өндіріс пен
тұтыну заттары, өндіріс т.б.арасындағы);
2. Салааралық — ... ... әр килы ... сандық
арақатынысы (мысалы, -неркәсіп пен ауыл шаруашылығы материалдық ... және ... ... т. б. ... Ішкі ... - сала мен ... ... сандық
арақатынас (мысалы, шойын мен болат , мақта-мата өндірісі т.б ),
4. Мемлекетаралыққа- ұлттық шаруашылықтар мен әр қилы ... ... ... сандық арақатынасы.
Ұлттық экономиканың құрылымы жалпы өнімнің ұлттық салалық құрылымы
арқылы көрініс ... АҚШ ... ... ... ... ұдайы өндіріс теориясы.
1.1 Қоғамдағы ұдайы өндіріс құрылымы.
Ғылым мен ... ауыл ... ... ... осының
негізінде еңбектің қоғамдасуының өсуі ауыл шаруашылығындағы мен ... ... ... ұлғайтты, сайып келгенде, ... ... (А. Ө. К.) ... ... Соңғысы экономиканың үш
саласының ... және ... ... ... ауыл ... үшін ... ... өндіру саласы,
ауыл шаруашылығы өндірісінің өзі, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу мен оны
түпкі тұтынушыларға сату ... ... ... ... құру ... ... ... индустриалды өндірісінің бір саласына
айнал-дыру деген сөз.
Екінші. Салалық өзгерістерді сипаттайтын бір ... ... ... ... ... Оны ... ... болады. Біріншіден,
өндіру жағдайының нашарлауы, екіншіден шикізатты өңдеу ... ... ... жаңа ... ... ... ... баламасын өңдіретін салалардың дамуы. Бесіншіден, өндіріс
процесінде энергияны, шикізатты, ... ... ... 60-жылдардан бері өнеркәсіптің үлес салмағының біртіндеп азаюы.
Бұл, бір жағынан, өнеркәсіп салаларының экономикалық өсуімен, әсіресе,
ғылыми сыйымды, ал ... ... ... өндірісінің базалық дәстүрлі
салаларының экономикалық маңыздылығының төмендеуімен байланысты.
Төртінші. Материалдық өндірістің тиімділігінің өсуі өндірістік емес
саланың рөлі ... ... ... ... ... ... ... өнімінде
үлесі 1,3 есе артты. Өндірістік емес салада негізгі ... ... ... ... ... Өндірістік емес сала қоғамдық өндірістің жеке
дара саласына айналады.
Ұдайы өндіріс процесінің түпкі нәтижесі ... Ол ... ... ... ... ... ... Коммуналдық құрылым деңгейіндегі
қоғамдық игіліктерді тұтыну өндірістің жеке факторын дамытатынын ескерсек,
оның өзі ... ... ... тұтынуға айналады. Жергілікті
кажеттіліктерді қанағаттандыратын игіліктерді өндіруде қолданылатын ... ... оның ... мен сипатын берілген аумақтық
құрылымның өндіріс процесін ұйымдастырушы жергілікті атқарушы және өкілетті
органдар анықтайды. Бұл жерде ескеретін бір жайт - ол ... ... ... ... ... меншіктен тыс басқа меншік
нышандарында да болуы ықтимал. Жергілікті ... ... ... ... ... салықтар мен алымдарға жеңілдік беру, жер
салығын азайту сияқты шаралар арқылы өтеуге мүмкіндігі бар. Бұл ... ... ... ... құрылымның басқа
тұрғындарымен бірге коммуналдық меншіктің түпкі объектісі ... ... ... ... ... ... керек. Тұтыну бойынша
субъектілік-объектілік қатынастарды есепке алу ... ... ... ... мемлекеттік, ұжымдық, жеке мүдделердің
қайшылығын коммуналдық құрылым ... ... және ... ... ... мүмкіндік берер еді.
Айырбас процесінде әлеуметтік институттар қатыса алмайтын жағдай орын
алуы ... олар тек қана ... ... ... атынан
тапсырыс беруші және сатып алушы бола алады. Осыған байланысты коммуналдық
меншік субъектілерінде алынатын игіліктерді ... ... мен ... ... ... ... ... институттардың
араласуынсыз игіліктерді өндірушілерден тікелей сатып ... ... ... өндірушілерді таңдауда белгілі бір
монополиялық ... яғни ... ... ... де артықшылыққа
ие болады. Мұндай жағдайда негізгі субъектілік өкілеттігі бар ... ... ... ... ... үшін ... ... жол берілуі мүмкін.
1.2 Қоғамдық ұдайы өндірістің экономикадағы құрылымдық ... ... ... ... ... салалар арасында еңбекті
бөлудің сандық пропорцияларымен сипатталады. Жалпы ұлттық өнімнің салалық
құрылымындағы сиақты , ... пен ... ... да осы заңдылықтар
байқалады , ауыл шаруашылығында қызмет ететіндер үлесі күрт қысқарады да,
өнеркәсіп өндірісіндегі еңбек ететіндер ... ... (бұл ... ... ... ... орын алды, кейіннен төмендеді). Еңбекті
бөлудегі сандық пропорциялардың елеулісі, қызмет ... ... ... ... ... ... 80-жылдардың орта шенінде да-
мыған елдердің копшілігінде бұл керсеткіш дәрежесі 60 ... ... ... да асып ... ... дәрежеде құрылымдық өзгерістерді
қарастырудан мынадай заңдылықтар туындайды: екінші ... ... ... өнімділігі өңдеуші өнеркәсіп саласында жоғары қарқынмен өсті.
Бұл болса, ауыл ... мен ... ... ... ... ... ... қарқынмен дамуына негіз қалады. Қазіргі
жағдайда, ма-териалдық өндіріс салаларының интенсивті даму жолына ... ... емес ... еңбек өнімділігінің қарқындырақ өсуіне
жол ашылды, яғни ... емес ... ... тек материалдық саладағы
еңбек ... өсуі ... ... ол ... жанды және затқа
айналған еңбегін үнемдеу есебінен де ... ... ... бәрі ұлттық
экономиканың тиімділігін көтерудің қажетті шарты.
Ұдайы өндіріс процесінің бөлу кезеңінде коммуналдық меншікте ... бөлу және ... ... ... ... ... қажет.
Коммуналдық меншік игіліктерінің ерекшеліктеріне қарай олардың елеулі
бөлігі ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің тұрған жеріне және әлеуметтік - кәсіби статустарының
ерекшеліктеріне қарай коммуналдық меншік игіліктерін тұтынуда ... ... ... «субъектілік-объектілік» қатынастар барынша
күрделенеді. Оның негізінде ... екі ... ... Біріншіден,
меншіктің әртүрлі нысанындағы тауар өндіруші субъектілер өздерінің жеке
бастарының мүдделерін басшылыққа ала ... ... ... ... жергілікті коммуналдық институттар айырбас кезеңінде игіліктерді
сатып алады, кейін оларды өздерінің ... орай ... ... ... орын алуы ... ... бөлу ... бойынша
жергілікті басқару органдары мен тұрғындардың арасындағы келіспеушілік
немесе тұрғындардың ... алу құқы бар және ... ... ... ... сәйкес болмауы сияқты құбылыстар. Мұндай
қайшылықтарды шешу қоғамдық ... ... ... тұрғындар
тарапынан коммунальдық құрылымның билік органдарының үстінен ... ... ... ... ... ... қатынастарға
байланысты проблемалар айырбас кезеңінде көрініс ... ... ... коммуналдық деңгейдегі «қоғамдық игіліктер» тауар нышанында
болмайды, олар түтынушыларға ... ... ... ... бұдан ондай игіліктер тегін таратылады деген пікір тумауы керек.
Оларды төлеу, белгілі бір территориялық қоғамдастық ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Себебі
қандайда бір болмасын игілікті өндіру құндық сипатта болады және жергілікті
шаруашылықта қолданылатын ... ... мен ... ... ... көрінеді. Нәтижесінде айырбас саласында қоғамдық
игіліктерді иемдену ... ... ... ... ... ал оларды
өндіруде қолданылатын өндіріс ... ... ... ... ... ... ... институттардың рөлімен түсіндіруге
болады, себебі олар, бұл ... ... ... бола ... тиісті ұстаныммен сипатталатын қоғамдық игіліктерді өздерінің
мүддесіне икемдейді.
ІІ.Ұдайы өндіріс ... ... ... ... ... ... ... тәсімінің кибернетикалық талдамы мен түсіндіруін қарайық.
Ең алдымен біз халық ... ... ... деп ... ... ... екі ... ескереміз және, ең соңында, бұл ... ... ... деп, жалпы түрде қарастырамыз.
X жалпы табысының күндық шамасы үш қосылғыш ретінде анықталуы мүмкін
(1)
мұнда
мұнда с~Х~ өнімін жасауға ... ... ... ... ... ... -нақты еңбек шығыны.
(2)
Өндіріс құрал -жабдықгары мен нақты еңбектің шығын коэффициентін
еңгіземіз:
Онда 1-ден аламыз
немесе
бұдан
Құн ... ... ... ... көрінетіні бұл үрдісте
кейбір кері байланыс орын алады (1-сурет)
1-суреттен нақты еңбек ү+т Х өніміне түрленетіні шығады, әрі бұл ... ... ... ... ... ... үйлесімдік
ас операторымен реттегіш қосылған сияқты; оның бар болуы өндіріс ... ... ... X ... бөлігі кететіндігімен түсіндіріледі.
Шаруашылық екі бөлімшеден тұрсын делік:
1 бөлімше (өндіріс -құрал жабдығын өндіру) және 2 ... ... ... Жеке ... ... өнім ... анықтайтын
формулалар мыналар :
(4)
мұнда а1с-1~бөлімшедегі өвдіріс ... ... ... , ... ... еңбек шығыны коэффициенті.
Жай ұдайы өндіріс үрдісінің тепе-тендік шарты белгілі:
Бұл 2-бөлімшесінің 1-шіден алатын өндіріс құрал-жабдығының кұны, яғни V1
+тг , ... 1-ге ... (с2) ... ... ... тең ... ... және
өрнегінен
шығады.
Бұдан
Бұл тәсімге келесі экономикалық пайымдау беруге болады.
Біз Х2 тұтыну заттарын өңдіргіміз келеді делік және ... ... ... үшін ... ... ... ... мөлшері қажеттігі
туралы мәселе қоямыз.Х2 тұтыну заттарын ... үшін с2 ... ... ... ие болу ... а2с ... ... құрал-жабдығына
шығынның коэффициенті.Алайда с2 = а2сХ2 өндіріс кұрал -жабдығын өндіру үшін
тағы да белгілі ... ... ... ... ... а\с = V"
операторымен кері байланыс қосамыз.
(7)-ге ұқсас алатынымыз:
бұдан
Хгөндіріс құрал-жабдығын өндіру жоспарлансын және бұл ... ... ... заттарының қандай саны қажеттігін тағайындау қажет. Х1 ... ... үшін V, ... ... заттарының мөлшеріне ие
болу керек. Бірақ өз кезегімен, бұл тұтыну заттарын шығару үшін ... ... саны ... Сол ... реттеу жүйесінде кері байланыс
және 2-бөлімшедегі нақты ... ... ... ... реттеуші жүйе пайда болады. Бағаға байланысты туындайтын
тұрғындардың ... өтеу үшін ... ... ... ... ... берілуі қажет (осыған байланысты кейбір шараларды
жұмысымыздың өткен тарауларында көрсеткен болатынбыз).
2.2Кеңейтілген ұдайы өндіріс ... ... ... өндіріс тәсімі мына түрде берілген:
Бұл формулалардың бірінші бөлігіндегі тс және ... ... ... ... және ... ... жұмыс кұшін тартуға
бағышталған 1-бөлімшенің қосымша өнімі құнының бөліктерін белгілейді . Ал
т1о- 1- бөлімшенің өндіріс ... ... ... өнім ... ... емес ... тіс ,т2у және т20 ... осыған ұқсас
анықталады.
(9)-формуланың сол жағын мына түрде ... ... ... с1+т10 ... ... ... құрал-
жабдығындағы жалпы қажетсінуді белгілейді,ал v1+m1v+m10- ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс тепе -теңдігінің шарты:
ол 2-бөлімшенің өндіріс құрал-жабдығына ... ... ... ... жұмыспен қамтылған жұмыскерлер үшін және жұмыс күшінің
өнімі v1+т1и ,сонымен қатар өндірістік емес ... ... ... өнім ... тең ... ... формуласына 1 бөлімшедегі өндіріс құрал-жабдығы шығын
коэффициенті, 1 ... ... ... ... ... нақты еңбек шығыны ... ... ... ... жұмыс күшінің өсіміне деген ... және ... ... ... ... емес тұтыну мөлшерін
қою арқылы былай жазуға болады:
Осыдан ... ... ... қиын ... ұдайы өндіріс формуласы кеңейтілген ұдайы өндіріс формуласының
жеке жағдайы екенің байқаймыз. Ол үшін және ... ... ... ... жеткілікті.Көпсалалы ұдайы өндіріс тәсімі
N саланы шаруашылық жағдайдағы ұдайы өндіріс үрдісінің кибернетикалық
талдамын ... ... ... кестесі (салааралық ағындар
кестесі) мына түрге ие:
Бұл кестеде жеке салалардын жалпы өнімдерінің құны; і ... j ... ... ... ... құндық шамалары; жеке
салалардың ... ... ... күшінің шығыны; шаруашылықтын жеке
салаларында өнделген қосымша өнімнің құны.
Салааралық ... ... ... ... жолдарын қосу арқылы
өнімнің үлестеруінің ... ... ... ... ... ... бойынша қосып өнім ... ... ... ... яғни ... тәсіміндегі сияқты тендік аламыз.
Оң жақтары теңестірсек, Маркс келтірген ұдайы өндіріс үрдісінің тепе-
тендік теңдеуіне ұқсас салааралық ... ... ... ... әрі ... үшін ... ... ... енгіземіз
және (15) шығын балансын жазамыз
Бұдан
деп белгілесек, онда
Өнімді үлестірудің ... ... ... ... ... ... мына түрге келеді:
немесе
Өнімді үлестіру мен шығынның баланстық теңдеуінің матрицалық
нысаны
Шығындар коэффициенттерін пайдаланып, салааралық ағындар ... ... ... жүйесінен:
мұнда
А — өндіріс құрал-жабдықгарының шығын коэффициенттерінің матрицасы,
х — жалпы өнімдер векторы,
у - түпкілікті өнімдер векторы, яғни
Мұндағы 1- бірлік матрица. (1-А) ... ... ... ... ... деп ... өнім үшін шығындары балансының теңдеуі үшін
x-Ax+(v+m)
немесе
x-(I-A)+(v+m)
I-A-(I-A) екенің байқаймыз
ІІІ.Қоғамдағы ұдайы өндірісті талдау.
3.1Ұлғаймалы ұдайы өндірістің типі мен көрсеткіштері
Жай және ұлғаймалы ... ... ... ... ... байқаймыз:
экономиканың кез-келген түрінде ұлғаймалы ұдайы өндіріс процесі артығырақ
кездеседі. Мұнда өндіріс үлкен ауқымда және ... жаңа ... ... ... ... ... өндіріс екі типте болады: экстенсивті және
интенсивті. Экстенсивті ... ... ... ... техникалық
негіздегі өндіріске қосымша еңбек пен материалдык. - ... ... ... ... ... бірақ жұмыскерлердің біліктілік деңгейі бұрынғыша
қалады.
Өндіріс ауқымын қарқындату жұмыс істейтіндер санының осу, ... ... жаңа ... ... ... ... ... және косымша шикізат пен
материалды қолдануды қажет етеді. Бұл ұдайы өндірістін қорды сыйымдау ... ... түрі ... ... Ол ... ... ... алдыңға тартады, сондықтан оны қолданудың келешегі жоқ
десе болады.
Ұлғаймалы ұдайы өндірістің интенсивті түрі принципті тұрғыдан ... ... ... ... ... ... өндіріс өте
тиімдірек, техникалық жағынан жетілген өндіріс құрал-жабдығымен және
кәдімгедей білікті кадрларды ... ... ... ... Бұл ... көлемінің өсуі ресурстың ұлғайуын талап етпейді.
Нақты өмірде интенсивті және экстенсивті факторлар бірін-бірі толықтыра
отырып үнемі белгілі ... ... ... ... өндірісте өте өнімде техника мен технология
қолданылады, сондықтан жұмыс күшіне деген тұтыныс қысқарады, бірақ ... ... мен ... ... ... жеке кәсіпорындардың жұмыскерлер біліктілігін котеру мен оқытуға
жыл сайынғы ... 30 ... ... ... және бұл жоғарғы білімге кететін
барлық федералдық ... ... ... азақ ... ... арты ... өндіру жүзеге асады.
Ұдайы өндірістің интенсивті жолы жұмыс күшінің бір ... ... олар ... ... басқа саласында колданыс табады.
Сондықтан да ұдайы өндірістің интенсивті жолы тауар мен қызмет көрсету
өндірісі саласының және ... емес ... ... ... мәдениет және т.б.) саласының ашылуына кең мүмкіндіктер жасайды.
Қоғамдык өндірісті интенсификациялау материалдык ... пен ... ... шектелмей, сонымен қатар материалдық емес игіліктер мен кызмет
көрсету саласын да қамтиды. Бір сезбен айтар ... ... ... ... сипатқа ие болады және қоғамдық ұдайы өндірістің барлық
фазаларына: өндіріс, бөліс, айырбас, тұтынысқа ... ірі ... - ... ... және өндірістік
емес сала мен тұрмыста ресурстарды үнемдеу ... ... ... типы ... түрлер мен бағыттарда жүзеге асады. Оларды
қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... мен ... ... ... дұрыс қолдану және үнемдеу;
* өндірістің салалық құрылымындағы прогрессивтік ... кадр ... ... және оны ... еңбек тәртіптілігін күшейту, еңбекке мотивацияны күшейту;
* табиғатты қорғау шаралары;
Игіліктің жоғары пайдалылығы, егер ... ... мен ... ... ... ... ... айналысқа өтуіне кепілдік
береді.
Жалпы, коммуналдық меншікті қоғамдық ... ... ... кезеңдеріндегі
экономикалық қатынастар тұрғысынан талдау оны экономикалық категория
ретінде мойындауға, оның саяси-экономикалық табиғатын ашуға негіз ... ... ... ... ... ... меншік жалпы-халықтық немесе қоғамдық меншіктің құрамдас
бөлігі ретінде аймақтық ұдайы өндіріс жүйесінде, ... ... ... ... деңгейінде де әрекет етеді. Дегенмен коммуналдық
меншіктің басты ерекшелігі, оның жергілікті шаруашылықтың жұмыс ... ... ... құрылым деңгейіндегі ұдайы өндірістік
қатынастардың объектісі ретінде болуы. Осы тұрғыдан алғанда ... ... бір ... құрылым деңгейіндегі объектілерді
бірлесе иемдену, пайдалану және иелік етуге байланысты, бір ... ... ... ... ... ... сол субъектілердің мемлекеттік деңгей-дегі ... ... орай ... ... ... ... ... қатынастарды ұдайы өндіріс циклының кезеңдерінде ... ... ... өндіру кезеңінің маңызын жоққа шығармай ... ... ... ... үшін тұтыну кезеңінің ерекшелігін атап
өту керек. Себебі коммуналдық меншіктің шын ... ... ... ... ... ал ... ... коммуналдық меншіктен басқа
меншіктің басқа нышандарыменде жүзеге асырылуы әбден ... ... ... ... ... қатынасын ұдайы өңдірудің екі типі
болуы мүмкін: толық (бұл қатынастар ұдайы өндіріс циклының ... ... ... ықшамдалған (олардың тек қана дербес кезеңдерде орын
алуы)» .
Өндіру кезеңіндегі меншік қатынасы өндіріс құрал-жабдықтарымен жұмысшы-
қызметшілерді ... бір ... ... ... ... ... Егер өндіріс құрал-жабдықтары коммуналдық ... ... ... ... ... ... органдары араласуымен жүзеге
асырылады. Ол органдар коммуналдық ... ... ... ... ... ... ... мерзімін және нышандарын
анықтайды. Ал өн ... ... ... ... ... ... ... болса, онда жергілікті жер ... ... ... институтта: дербес тұтынылуға қабілет жоқ, ... ... ... ... ... бере ... ... құрал-
жас дықтарын иемденуге оларды жұмысының нәтижесіне ақы төлеу арқылы жанама
түрде әсер етеді.
Осыған байланысты, ... ... ... ... ... өндіріс құрал-жабдықтарын иемденудің негізінде еңбектің
ерекше сипаты жатыр. Бұндай еңбектің шығыны, дербес сұраныммөн реттелмейді,
олар ... ... ... ... ... ... ... болады. Одан басқа, өндіріс құрал-жабдықтарын иемдену мемлекеттік
атқарушы және өкілетті ... ... ... ... ... ... ... тікелей өндіріс процесінде еңбекті қоғамдық ... орын ... ... ... негізгі объектілері болып табылатын
табиғи монополиялардың өндіріс ... ... ... ... шығынының көрінуіне мүмкіндік ... бұл ... ... ... ... қиындатады, сондықтан оны игіліктің
түпкі тұтынылу ... ... ... ... ... ... ... объектісі
жер болып табылады. Жерге коммуналдық меншік коммуналдық құрылымды жоспарлы
орналастыруға мүмкіндік береді. Жер ... ... ... ... оны басқа субъектілермен иемденуді шектейді, ал ол, жерді ... және ... ... деп есептейтін қоғамдық игіліктерді иемденуге
кедергі жасайды. Нәтижесінде ... ... ... ... ... ресурс ретіндегі жердің құндылығы және
қоғамдық, аралас-қоғамдық игіліктерді өндірудегі рөлі ... ... ... жеке ... ... ... жағдайында артып отырғанын
ескеру қажет. Сондықтан коммуналдық меншіктің ... ... ... ... ... ... ... және барынша болашағы
бар меншік объектісі деп қарауға болады.
Өндіріс ... ... ... ... ... жүргізудің жалпы шарты, оның нәтижесіне жатады. Осы тұрғыдан
алғанда, қоғамдық секторға ... ... ... ... ... ... ... маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Қазақстандағы
5175 мемлекттік меншік объектілерінің 90,4% коммуналдық меншікке ... ол ... 85-90% ... ... ... рөлін атқарады.
Қызмет көрсету саласы материалдық және материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... және
таза қызмет көрсету болып бөлінеді. Материалдық қызмет көрсетүдің нәтижесі
тұтыну құны, оны тұтынушыға ... ... ... ... өткізілуін сипаттайды. Саяси-экономикалық тұрғыдан материалдық
игіліктерді иемдену қатынасы ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Коммуналдық меншікке барынша тән жергілікті басқару, білім беру,
денсаулық сақтау, мәдениет және тағы сол ... ... таза ... ... ... Әрине, бүл салалардың игілігі зат нышанында көрінбейді,
бірақ олар сондай игіліктерді ... ... ... ... ... тәуелді болады. Таза қызмет көрсетуді өндіру қоғамның
жеке тұтынуының құрамдас ... ... ... ... ... қоғам үшін ерекше сипаттағы тұтыну заты болып табылады. Таза
қызмет ... ... тағы бір ... -бұл ... ... ... және ... материалдық шығындардың құнын еңбектің нәтижесіне
аудармайды. Бұл ... ... құны ... ... ретіндегі тірі еңбектің
өзі түрінде ... ... ... ... ... ... орындаушылық шеберлігі т.с.с). Нарықтық экономика
жағдайында материалдық емес өндірістің игіліктері ақшалай бағаланатынын
және ... ... ... ... ... ... нарықта
матөриалдық өнімдердің тұтыну құны және құны болатын болса, ал ... ... ... ... құны және айырбас құны болады».
Коммуналдық меншіктің қызмет кәрсету объектілерін теориялық тұрғыдан
негіздеу мынандай қорытынды жасауды ... ... бұл ... коммуналдық құрылым ... ... ... ... ... алуы ... әлеуметтік-қоғамдық маңызы зор материалдық және материалдық
емес қызмет көрсету салалары нарықтық қатынастар ортасында әрекет ететінін
тұрақты ... ... жөн. ... ... қызмет көрсету ақшалай
бағаланатын болғандықтан, олардың тарифтері халықтың ... ... ... ... болуын қадағалап реттеп отыру орынды.
Үшіншіден, ең бастысы, мұндай объектілердің экономикалық және құқықтық
статустарын барынша нақты айқындау қажет, онысыз олар ... ... ... ... ... алмайды.
Көп жағдайда қоғамдық игіліктерді өндіретін мекемелердің ... ... ... емес ұстанымдар негізінде құрылады. Сондықтан ... ... ... сәйкес механизмі, сол мекемелердің жұмысын
міндетті салық салу және азаматтардың сайлау құқы арқылы қоғамдық ... ... ... бюджеттік қаржыландыру болып табылады»
Бюджеттік қаржыландыру, жақсы жолға ... ... және ... - ... ... аккредитация, сертификация, аттестация, басқада
мемлекеттік бақылау жүйесін қажет етеді.
Коммуналдық ... ... және ... ... объектілері болып табылатын көптеген әлеуметтік-
мәдени салалар «квазиқоғамдық», басқаша айтқанда аралас-қоғамдық қызметтер
көрсетеді. Сондықтан ... ... ... ... ... емес
мекемелер мен ұйымдардың болуын қажет ететін аралас экономика ұстанымына
негізделіп құрылады. Бір ... ... ... пайда табу олардың іс-
әрекетінің басты түрткісі бола ... ал ... ... ... ... бар функциялары таза коммерциялық негізде орындалуы мүмкін. Басқаша
айтқанда, азаматтар үшін ақылы және ... ... ... ... ... және ... негізде көп арналы қаржыландыруды
көздейді. Жалпы аралас-қоғамдық игіліктерді өндіруде белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... солғұрлым ол
пайдалы, себебі ондай игілікке дық бар және адамдар оны ... ... алу ... ... ... өндірудің экономикалық немесе
экономикалық емес сипатын көрсетеді.
3.3Жай ұдайы өндіріс кезіндегі өткерілу шарттары
Ұлғаймалы ұдайы өндірістегі бастаудың негізі жай ... ... ... Біріншіден, жай ұдайы өндіріс мынаны байқатады: ... ... өнім екі ... өндіріс құралдарына кеткен
шығындарды қалпына ... ... (с + V +т) = Іс + ... ... ... ... екі ... жаңадан құрылған құнға
тең:
II(c+ v+m)=I(v+m)+II (v+m).
Үшіншіден, бірінші бөлімшенің жаңадан құрылған құны ... ... ... ... тең ... ... ... ұдайы өндіріс кезіндегі өткерілу шарттары. Біріншіден,
бірінші болімшенің онімі екі ... ... ... кеткен
шығындардан көп болуы керек:
I(c+v+m)>Ic+IIc.
Екіншіден, екінші бөлімшенің өнімі екі бөлімшедегі жаңадан құрылған
құннан аз болуы керек:
II(c+v+m)IIc.
Тек осы шарттарды ... ... ғана ... ... ... ... Осыдан байқалатыны: ұлғаймалы ұдайы ондірісті жүзеге асыру ... ... пен ... ... ... ... мынандай қорытынды жасаймыз:
а) екінші белімшенің ұлғая дамуы ... ... ... ... өнімнің өткерілуі тек өзара болімшелердің және олардың өз ішіндегі
белгілі пропорциялардың болуымен ғана мүмкін;
б) ... ... ... өнімнің өткерілуін қиындата түседі
және артық өндіру экономикалық дағдарысқа соқтырады.
Қоғамдық ұдайы өндірістің бірінші және ... ... ... ... ... үшін аса маңызды орын алады.
Бірінші бөлімшенің — артығымен өсу экономикалық заңы — бар ... жөн. ... ... ... ... икемді оптималды
сипатта болуы тұтыну заттарын өндіруге, яғни екінші бөлімше өніміне ... ... ... бұл ... өмір сүру ... төмендетуге
алып келеді. Бұл құбылыс әкімшілдік-әміршілдік экономика жағдайында
байқалған, сөйтіп бұл ... ... ... ... ... өндірістің бірінші бөлімшесінің дамуына үлкен көлемде күрделі
қаржы жұмсалғаңдықтан, екінші ... ... ... ... ... азая ... II ... деңсаулық сақтау, мәдениет және адамның
өмір сүруін қамтамасыз ететін басқада маңызды салалар жатады.
Дамыған елдерде II ... ... ... ... ... қоғамдық ұдайы өндірістің екінші бөлімшесінің пайдасына тиімді
айтарлықтай өзгерістер ... Ол ... ... әлеуметтік
инфрақұрылымдарды — сауда, мәдениет, тұрмыс, тұрғын-үй, ... ... әр ... ... ... ... яғни ... кешені объектісінің
пайдасына шешілді.
Бұл ҒТП қарқынының арқасында жүзеге асып, ресурсты сақтау негізінде
шикізат, материал, электроэнергия ... ... ... ... мен ... ... ... саласынан еңбек
ресурстарын босатып, оларды адамға қызмет ... үшін ... ... ... ... ... барлық дамыған елдердің тұрғындарының емір
сүру деңгейлерінің көтерілгендігі байқалды.
Бүгінгі қоғамдық ... тек қана ... ... (I және II
бөлімшелер) қамтып қоймай, материалдық емес саланы, Ш-ші бөлімшені құрайтын
материалдық емес игілік пен ... ... ... және ... I ... ... - ... экономика салаларын қамтиды.
I, II, III және ІУ-ші бөлімшелердің ... ... ... кезде мынаны ескерген жөн: III және ІV-ші бөлімшелер
материалдық игіліктерді өндірмейді, тек IV бөлімшеде (соғыс ... ... ... Бұл ІV-ші ... өндіріс конверсияланғанда,
яғни азаматтық өнім өндіруге көшкенін айтамыз. Мынандай тұжырым жасауға
болады: III мен ІV -ші ... ... және осы ... тұтыну
сұранымының тауармен қамтамасыз етілуінің материалдық қайнар кезі қоғамдық
өнім болып табылады. Бұл қоғамдық өнім I және ... ... ... ... құрылады. В.И.Видяпина мен Г.П. ... ... ... ... емес ... ... және
соғыс экономикасы саласы I және ІІ-ші бөлімшенің көлемі мен құрылымын
өзгертеді. Шартты ... ... және ІV-ші ... жалпы сомасы 600 құрылса, онда бұл
бөлімшелер ... ... ... ІV)=2000
Бұл берілген мәліметтен бірінші бөлімше өнімін қаншалықты өндеуге
болатындығын ... ... яғни ... ... I (c+v+m)= 400c+300v+300m=1000,
I(v+m)+II (v+m)+III(v+m)+IV(v+m)=1400,
600+700+200+100+1600,
II(c+v+m)=300c+400v+300m=1000
I(v+m)=Iic+IIIc+IVc.
Қоғамдық өндірістің күрделенген ... ... ... ... ... ... ... және ІІ-ші бөлімшелер арасындағы негізгі функционалдық
тәуелділік былай ... ... ... құрылымы ұдайы өндірістің қаркына мен ауқымына
қысым жасайды. Тек соғыс-өнеркәсіи кешенінің кәдімгідей кыскаруы маңызды
макропропорцияның ... ... ... ... ... ... ... өндіріс процесінің өндіру кезеңінде коммуналдық
меншік объектілерін ... ... ... ... жасадық.
Бірақ меншік объектісі меншік қатынастарының пассивті жағы ... жөн. Ал оның ... ... меншік субъектілері құрайды. Себебі,
меншік иесінің меншікті иемдену құқы, оны ... ... ... ... ... жеке ... топтар, немесе адамдардың
қоғамдастығы жатады, шын мәнінде ... құқы сол ... ... ... ... алғанда меншік қатынасы «субъект-объект», «субъект-
субъект болып ... ... ... ... бастауы және материалдық алғышарты болы табылады. Ал субъектілі-
субъ-ектілік ... ... ... ... ... және ... ... мүлікті, өнімдерді, тауарларды, табыстарды, басқада
қалдылықтарды бөлу ... ... ... ... болсақ меншік
қатынастарынын пайда болуы үшін субъектін -өзін өзі меншік субъектісімін
деп сезінуі, ... ... және ... ... болу ... меншік субъектілерінің ұдайы өндіріс ... ... және ... меншік иесі ретінде өткізу шамасына ... ... ... Коммуналдық меншіктің негізі субъектісі жергілікті билік
органдарына меншік иесі ... ... ... ... ... ... Жергілікті деңгейден ауқымды ... ... ... ... ... ... тұрғындарын өздерінің қажеттіліктерін ... ... ... жүзеге асыруға түрткі болады,
ынталандырады. Көп жағдайда жергілікті ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлерімен байланысты болады.
Сондықтан жергілікті басқару ... ... ... ... ... ... өндірісті тұтынуға бағдарлауға, онда болатын
өзгерістерге барынша сезімтал болуға мәжбүр етеді. Шын ... ... ... ... ... қатынастарының көрінісі болып
табылады. Коммуналдық ... ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік сала объектілерін пайдалану бойынша
жергілікті билік органдары мен билік басында тұрған мемлекеттік ... ... ... мен ... жүргізу субъектілерінің, жұмыс
істейтіндердің салалық топтары мен ... ішкі ... ... ... анықтайды.
Коммуналдық меншік субъектілеріне байланысты экономикалық қатынастар
жүйесін біржақты құқықтық пайымдау жергілікті аумақтық ... ... ... болуы, тіпті жергілікті басқару органдары ... ... ... ... пайдалану және иелік етуге
байланысты билік жолсыздықтарына жол ... ... ... ... «Муниципальный менеджмент» атты оқу құралында ... ... ... ... органы болады» ] деп қысқа
қайырылған.
Соған сәйкес Қазақстандағы «субъектілік-объектілік» қатынастар сұлбалы
түрде былай көрінеді.
Шын мәнінде коммуналдық меншік ... ... ... ... органдары, жергілікті билік және басқару органдары,
коммуналдық құрылым аумағына ... ... ... ... ... ... жүргізу субъектілері, негізгі субъекті болып
табылатын ... ... ... ... Коммуналдық меншік
субъектілерінің күрделі құрылымын осылайша анықтау олардың арасында орын
алатын экономикалық ... ... ... процесінің әр-түрлі
кезеңдеріндегі тиімді өткізілуін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... және ... Э. П. Дунаев, И. Е. Рудакова
редакциясымен - М., МГУ, 1999 ж, 81 б.
2.Кулигин П. Социалистік экономикадағы ... - ... ... ... N ... Алехин Б. И. Рынок цснных бумаг: Введение в ... ... - ... и ... ... Д. К. Развитие экономической мысли в Казахстане
(конец XIX - нсчало XX века) - Алма-Ата, иКазахстан", 2001.
5.Жунусов Б. А., ... У. Е., ... ... экономика негіздері,
2 бөлімді - Ақтөбе, "Ноу-хау", фирмасы, 2000.
6.Аяпова Ж. М., Арынов Е. М. ... ... ... - ... МВП ... МЧП ... Б. Экономикалық терминдердің орысша-қазақша
түсіндірме сөздігі - Алматы, Қазақстан, 2000.
8.Современная экономическая мысль: / Пер. с англ., М.: Прогресс, 1968.
9.Эрхард Л. ... для всех - М., ... - ... 1999.
10 Кондратьев Н. Д. Проблемы экономической динамики. М. Экономика, 1989.
11. Фсодоров Б. Г. Современные вамотнокрсдитные рынки - М., ... ... 2004.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ақшаның қажеттілігі, экономикалық мазмұны, ұдайы өндірістегі атқарымы мен маңызы. ақшаның даму кезеңдері26 бет
Жеке-дара ұдайы өндіріс теориялары5 бет
Жылқыны ұдайы өcipy16 бет
Түйе ұдайы өсіру3 бет
Қоғамдық ұдайы өндіріс23 бет
Қоғамдық ұдайы өндірістегі қаржының мәні, функциялары , рөлі105 бет
Қоғамдық ұдайы өндірістегі қаржының мәні, функциялары және рөлі72 бет
Ұдайы өндіріс теориясы9 бет
Ұдайы өндірістің түрлеріндегі негізгі шарттары26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь