Мемлекеттік кәсіпорындар туралы жалпы түсінік

ЖОСПАР
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДАР ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1. Мемлекеттiк кәсiпорынның түсiнiгi мен белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Мемлекеттiк кәсiпорындар қызметтерiнiң негізгі мақсаттары ... ... ... ... ...7
2. МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2.1. Мемлекеттiк кәсiпорындарды құру, тiркеу және қайта ұйымдастыру мен тарату ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2. Мемлекеттiк кәсiпорындарды басқарудың тәртiбi мен ережелерi ... ... ...14
2.3. Мемлекеттiк кәсiпорынның мүлкi құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ..17
3. МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ
3.1. Шаруашылық жүргiзу құқығындағы кәсiпорындар ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
3.1. Оралымды басқару құқығындағы кәсiпорындар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
ПАЙДАЛАНҒАН ДЕРЕКТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
КІРІСПЕ

Жұмыстың өзектілігі. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексi заңды тұлғалардың соның iшiнде мемлекеттiк кәсiпорынның мүлiктiк құқығын өзiнше дербес заңдық құқық ретiнде анықтайды.
Азаматтық Кодекстiң мемлекеттiк кәсiпорындар, яғни шаруашылық жүргiзу құқығы мен оралымды басқару құқығының заттық сипаты туралы ережелерiмен Қазақстан Рспубликасының бiрқатар нормативтiк құқықтың құжаттары үйлестiрiлген.
Мемлекеттiк кәсiпорынның мүлкi бөлiнбейдi және салым бойынша, оның iшiнде кәсiпорын қызметкерлерi арасында да таратылмайды. Мемлекеттiк кәсiпорын мүлкiнiң шаруашылық қожалықтары, акционерлiк қоғмдар және кооперативтер мүлкiнен елеулi айырмашылығы осында
Жұмыстың мақсаты. Жоғарыда көрсетiлгендей азаматтық құқық саласындағы, соның iшiнде заңды тұлғалардың бiр түрi мемлекеттiк кәсiпорынның құқықтық жағдайына арналған. Аталмыш жұмыс осы мемлекеттiк кәсiпорынның құқықтық жағдайы, құрылуы, таратылуы, негiзгi мақсаттары, кәсiпорынның басқару тәртiбi, мүлкi және түрлерi мәселелерiне толықтай түсiнiк бередi.
Жұмыстың міндеті:
- Мемлекеттік кәсіпорындардың түсінігі мен белгілеріне құқықтық анықтама беру;
- Мемлекеттік кәсіпорындардың заңды тұлғалардың басқа түрлерінен ерекшеліктерін ашып көрсету;
- ҚР-ның мемлекеттік кәсіпорын саласындағы заңнамаларына талдау жасау;
- мемлекеттiк кәсiпорынның меншiк түрлерiне қарай бiрнеше түрлерге бөлiнетiндiгi жазылған. Сол кәсiпорындардың түрлерiне жеке-жеке тоқталып кеткен.
- мемлекеттік кәсіпорындардың төлем қабілеттілігі жағдайына мониторинг жүргізу ережесі мен тәртібі мәселелері қарастырылған.
Курстық жұмыс 2 үлкен бөлiмнен, кiрiспе және қорытынды бөлiмдерiнен тұрады.
Бiрiншi бөлiмде, мемлекеттiк кәсiпорынның түсiнiгi мен мазмұнына тоқталып кеткен. Мемлекеттiк кәсiпорынға кәсiпкерлiктi жүзеге асырушы ұйым ретiнде түсiнiк берiлген. Сонымен қатар осы бөлiмде мемлекеттiк кәсiпорынның заңдарында белгiленген қызметiнiң негiзгi мақсаттары көрсетiлген.
Екiншi бөлiмде, мемлекеттiк кәсiпорынды құру, тiркеу, қайта ұйымдастыру мен тарату ережелерi және тәртiптерi жазылған. Негiзiнде мемлекеттiк кәсiпорындарды қайта ұйымдастыру мен тарату тәртiптерi, заңды тұлғалардың басқа ұйымдық-құқықтық нысандарына қарағанда бiршама айырмашылықтары мен ерекшелiктерi бар. Сондай-ақ осы бөлiмде, мемлекеттiк кәсiпорынды басқару тәртiбi мен ережелерiне, яғни кiм, қалай басқарады ? деген сұраққа жауап жазылған. Бөлiмде кәсiпорынның өндiрiстiк базасы – оның мүлкi жайында сөз болған.
Сонымен қатар курстық жұмыста осы саланы жетiк меңгерген және зерттеген қазақстандық авторлар, соның iшiнде М.К Сүлейменов, Ю.Г. Басин, А. Худяков, И.У. Жанайдаров, С.Ю. Жайлин және т.с.с. еңбекетерiн қолдана отырып жазылды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Нормативтң құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексi. Жалпы бөлiм, 27 желтоқсан 1994 жыл (өзгертулер мен толықтырулар, 16 мамыр 2013 жыл). -105-117 б.
2. «Мемллекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 31 наруыздағы №446 Қаулысы
3. “Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы” Қазақстан Республикасының заңдарына өзгертулер мен толықтырулар енгiзу туралы, 2000 жыл 8 сәуiрдегi заң.
4. Шаруашылық жүргiзу құқығындағы мемлекеттiк кәсiпорындардың таза табысын бөлу нормативтерi туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы. 2002 жылғы 10 желтоқсан N 1297
6. Қазақстан Республикасы Қаржы Министірлігінің 2004 жылғы 1 желтоқсанында № 424 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік мекемелердің есептілігін жасау мен ұсынудың ережесін бекіту» туралы Ережесі. – 11б.

Арнайы әдебиеттер:

1. Азаматтық құқық. 1 том. (жауапты редактор М. К. Сүлейменов. Ю. Г. Басин (орысшадан аударған)). Алматы,2003 жыл. – 239,243 б.
2. Актуальные проблемы гражданского права. (под редакцией М. И. Брагинского). Москва, статут 1999 год. – 85б.
3. «Қазақстан Республикасы Азаматтық құқығы». Төлеуғалиев Ғ. Оқулық.Алматы: Жеті жарғы 2001 ж. 140-145 беттер.
4. Пиляева В. В. “Гражданское право” (учебное пособие). Москва: ИНФРА-М, 2001 год. - 40-43 б.
5. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексi. Жалпы бөлiм, 27 желтоқсан 1994 жыл (өзгертулер мен толықтырулар, желтоқсан 2006 жыл). – 313, 317,320 б.
6. Гражданский Кодекс Республики Казахстан (общая часть). Комментарий постатейный в 2-х книгах. Книга 1. Алматы: Жетi жарғы, 2003 год. – 46-53 б.
7. Басин Ю. Г. “Юридические лиц по гражданскому законодательству Республики Казахстан”. Учебное пособие. Алматы: ВШП “Әдiлет”, 2000 год. -25,26б.
8. “Вещные права в Республике Казахстан”. (ответственный редактор М. К. Сулейменов). Алматы: Жетi Жарғы, 1999 год. -91,92б.
9. Право частной и государственной собственности по гражданскому законодательству. //Предпринимательское право, 1996 г. № 20. -8,9 б.
10. “Гражданское право”. Том 1. Учебник. (под редакцией А. П. Сергеева. Ю. К. Толстого). Москва: Проспект,1999 год. 130-139 стр.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1. МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДАР ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1. Мемлекеттiк кәсiпорынның түсiнiгi мен
белгілері.......................................5
1.2. Мемлекеттiк кәсiпорындар қызметтерiнiң негізгі
мақсаттары...................7
2. МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ... ... ... ... ... және ... ... мен
тарату......................................................................
................................................12
2.2. Мемлекеттiк кәсiпорындарды басқарудың тәртiбi мен
ережелерi...........14
2.3. Мемлекеттiк кәсiпорынның мүлкi құқықтық
жағдайы..............................17
3. МЕМЛЕКЕТТІК КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ
3.1. Шаруашылық ... ... ... ... құқығындағы
кәсiпорындар.......................................25
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................33
ПАЙДАЛАНҒАН ДЕРЕКТЕР
ТІЗІМІ............................................................36
КІРІСПЕ
Жұмыстың өзектілігі. Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексi ... ... ... мемлекеттiк кәсiпорынның мүлiктiк құқығын өзiнше
дербес ... ... ... ... Кодекстiң мемлекеттiк кәсiпорындар, яғни шаруашылық
жүргiзу құқығы мен ... ... ... ... ... ... ... Рспубликасының бiрқатар нормативтiк құқықтың
құжаттары үйлестiрiлген.
Мемлекеттiк кәсiпорынның мүлкi бөлiнбейдi және ... ... ... ... қызметкерлерi арасында да ... ... ... ... ... акционерлiк қоғмдар ... ... ... айырмашылығы осында
Жұмыстың мақсаты. Жоғарыда көрсетiлгендей азаматтық құқық саласындағы,
соның iшiнде заңды тұлғалардың бiр түрi мемлекеттiк ... ... ... ... ... осы ... кәсiпорынның құқықтық
жағдайы, құрылуы, таратылуы, негiзгi ... ... ... ... және ... мәселелерiне толықтай түсiнiк бередi.
Жұмыстың міндеті:
- Мемлекеттік кәсіпорындардың түсінігі мен белгілеріне құқықтық
анықтама беру;
- ... ... ... ... ... ... ашып көрсету;
- ҚР-ның мемлекеттік кәсіпорын саласындағы заңнамаларына талдау
жасау;
- мемлекеттiк ... ... ... ... ... түрлерге
бөлiнетiндiгi жазылған. Сол кәсiпорындардың түрлерiне жеке-жеке
тоқталып кеткен.
- мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... ... ... ... мен ... мәселелері қарастырылған.
Курстық жұмыс 2 үлкен бөлiмнен, кiрiспе және ... ... ... ... кәсiпорынның түсiнiгi мен мазмұнына
тоқталып кеткен. Мемлекеттiк кәсiпорынға кәсiпкерлiктi ... ... ... ... ... ... ... осы бөлiмде мемлекеттiк
кәсiпорынның заңдарында ... ... ... ... ... ... кәсiпорынды құру, тiркеу, қайта
ұйымдастыру мен тарату ... және ... ... ... ... ... ... мен тарату тәртiптерi, заңды
тұлғалардың басқа ұйымдық-құқықтық нысандарына қарағанда ... мен ... бар. ... осы ... ... басқару тәртiбi мен ережелерiне, яғни кiм, қалай басқарады ?
деген сұраққа жауап жазылған. Бөлiмде кәсiпорынның ... ...... ... сөз ... ... ... жұмыста осы саланы жетiк меңгерген және
зерттеген қазақстандық авторлар, соның iшiнде М.К Сүлейменов, Ю.Г. ... ... И.У. ... С.Ю. ... және ... еңбекетерiн қолдана
отырып жазылды.
1. Мемлекеттік кәсіпорындар туралы ... ... ... ... ... мен ... «кәсiпорын» терминi екi мағынада қолданылады. Алғашқысында
кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыру үшiн пайдаланылатын ... ... ... ... және т.с.с.) кәсiпорын деп түсiнедi. Бұл ... ... ... ... отбасылық кәсiпорын және т.с.с. туралы
айтуға болады. Демек, мүлiктiк кешен ретiнде қарастырылатын ... ... де, ... ... де ... ... ... мағынасында
“кәсiпорын” терминi заңды тұлғаның ... ... ... және бұл ... тек ... ... ... мүмкiн.
Заңды тұлға ретiнде мемлекеттiк кәсiпорын өзiне тиесiлi мүлiктiң
меншiк иесi ... ... – оның ... иесi ... өзi және ... ... отырған мүлiкке заттық құқықа қарай өз қызметiн жүзеге
асырады. Олар ... ... ... 1 ... ... шаруашылық жүргiзу құқықтарына негiзделген;
2. оралымды басқару ... ... ... ... ... ... кәсiпорын» (яғни қазынаға, фискiге
(мемлекетке)тиесiлi кәсiпорын) деген арнайы терминмен ... ... ... ... ... ... меншiгiндегi кәсiпорын - республикалық мемлекеттiк
кәсiпорын.
б) коммуналдық ... ... - ... ... болып бөлiнедi.
Басқа мемлекеттiк кәсiпорын құрған кәсiпорын еншiлес мемлекеттiк
кәсiпорын ретiнде қарастырылады.
Мүлiктiк ... ... ... ... жылжымайтын мүлiк
деп танылады. Мүлiктiк кешен ретiнде ... ... оның ... ... мүлiктiң барлық түрлерi, оның iшiнде үйлер, ғимараттар, жабдықтар,
құрал-саймандар, ... ... жер ... ... ... ету ... ... оның қызметiн дараландыратын белгiлерге құқықтар
(фирмалық атау, тауар белгiлерi) басқа да айрықша ... ... ... ... оның бiр ... ... алу-сату, кепiлге, арендаға беру
және заттық ... ... ... және ... ... да ... объективтерi болуы мүмкiн. Мүлiктiк ... ... ... ... ... ... ... берушiлердiң құқыққа
азаматтық кодекстiң баптарында көзделген тәртiппен кепiлдiк берiледi.
Республикалық ... ... ... ол ... кешен ретiнде болғанда мәмiлелер (кепiлге беру, жалдау және
тағы да басқалары) жасау, оны ... ... ... ... ... Үкiметiнiң шешiмi бойынша, ол коммуналдық кәсiпорын
жөнiнде- ... ... ... ... ... асырылады. Мемлекеттiк
кәсiпорын ролi мен маңызы көп ретте экономиканың түрiне қарай айқындалады:
мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк шаруашылық кешенiнiң негiзгi бөлiгiн құрайды.
Жеке меншiк басым болатын нарықтық экономика жағдайында ... ... ... көп ... Мұны жеке ... ... ... (бұған адамзаттың тарихи тәжiрибесi
дәлел болуда) ғана емес, сондай-ақ мұндай жағдайда мемлекеттiк функциясының
да ... ... ... болады- ол өндiрушi ... ... бере ... ... өзiн ... ... қалады
және оның қызметiнiң негiзгi бағыты әлеуметтiк және саяси функциялар болып
шығады. Сондықтан мемлекеттiк кәсiпорын қоғам үшiн ... ... да, ... үшiн ынта ... (мысалы: беретiн табыстың аздығынан) экономика
салаларында ғана құрылады немесе мемлекетке жүктелген мiндеттердi ... ... ... ... ... ... уақытта негiзгi акт болып табылатын
осы кәсiпорынның құқықтық мәртебесiн айқындайтын кәсiпорын ... ... ... ... ... ... шешу болып табылады деп көрсетедi:
1. Елдiң қорғаныс қабiлетiн ... ... ... ету ... ... қорғау;
2. Экономиканың жеке меншiк секторы қамтымай немесе жеткiлiксiз қамтыған
қоғамдық ... ... мен ... ... ... ... (жұмыстар атқару, қызметтер көрсету).
3. Мемлекеттiк монополияға жатқызылған немесе мемлекеттiң болып табылатын
саясатты ... ... ... ... ... ... ... қызметiнiң реттелуiнiң, жауапкершiлiгiнiң, қайта
ұйымдастырылуы мен таратылу шарттарының ... ... ... ... ... ... кәсiпорындар қызметтерiнiң негізгі мақсаттары
Өзiнiң ұйымдастырушылық-құқықтық ... ... ... ... ... ретiнде табыс табуды көздеген қоғамдық
ұйымдарға ... ... ... ... негiзгi мақсаты
мемлекеттiң алдында тұрған әлеуметтiк-экономикалық мiндеттердi шешу
болғандықтан, ... табу ... ... айқындаушы мақсаты ретiнде
көрiнбеуi тиiс-мемлекет өз кәсiпорынын олар мемлекеттiң өз функцияларын
жүзеге асыру ... ... үшiн ... ... ... басшылыққа алу керек:
мемлекеттiк кәсiпорын қызметi осы ... ... жеке ... ... ... (ол үшiн жеке кәсiпкерлiк қызметпен ... ... ... ... өмiр сүру мемлекеттiк табысының басшы көзi-
салықтар болуға тиiс.
Сондықтан, егер мемлекет, ... ... ... ... ... ... құратын болса, онда алдына мемлекет бюджетi
үшiн табыс кiргiзу мақсатын қою (осы кәсiпорын қызметкерлерiнiң ... баюы ... ... ... ... ... емес, сондай-ақ
адамгершiлiкке жат әрекет болып шығар едi. ... бола ... да, ... ... ... қызметiн жүзеге асыру құралы ретiнде (жай
тiлмен айтқанда ... ... табу көзi ... ... ... ... тура ... Бұл, әдетте, бағасы арзан жасаулы қарапайым тауарлар
шығарып, сатуға мемлекет монополиясын орнату жолымен iстеледi[2].
Бұл ... ... ... және ... ... ... ... бола алады. Ертеректе Ресейде әйгiлi тұз бүлiгiнiң шығуына
себеп болған тұз ... ... Әлде бiр ... ... ... ... ... немесе асыл металдарды тек
мемлекеттiң меншiгiне жатады деп ... ... ... көп ... ... үшiн меншiк институтын пайдаланады.
Мемлекеттiк кәсiпорынды бюджет кiрiстерiн табу ... ... ... ... ... ... (экономикасы
мемлекеттiк меншiкке негiзделген социализм үшiн, мұндай ... ... ... ... сай ... деп ... бола қояр ма
екен. Алайда, ол кейбiр елдерде әлi де қолданылады, ... және ... ... үшiн ақша табу ... саналатын мемлекеттiк кәсiпорындардың
құрылуын осымен ... ... яғни ... ... ... асыру осындай кәсiпорындарға жүктеледi. ... ... ... ... тек ... ... оның үстiне
басшылығының жеке басының баюына арналған тетiк бола алмайды, ол, ... ... ... үшiн және кәсiпорынның жоғары экономикалық
көрсеткiштерге жеткенi үшiн ... ... және ... ... ... ... ... Мемлекеттiк кәсiпорын жеке бастың
мақсаттарына пайдалану мемлекеттiк меншiктiң мәнi мен ... ... ... ... атап ... ... кәсiпорын туралы жарлық қабылдаған
кезеңде Қазақстан экономиканы ... ... алу ... ... ... яғни ... ... айтарлықтай сәтсiз, социалистiк
мұрасы ретiнде мемлекеттiк сектор, жалпы алғанда, терiс ... ... Бұл ... ... ... сан ... өсуiне
кедергi жасайтын, оларды құрудың күрделендiрiлген тәртiбiн белгiленгенiн
осымен түсiндiруге болады. Мәселен, ... ... ... ... Үкiметiнiң шешiмi бойынша (өзiнiң ... ... Банк ... ... ... ... Республикасы Үкiметi белгiленген ... ... ... ... ... ... егер ол заңда белгiленген осындай үлгiдегi
кәсiпорындардың мақсатына сай ... ... ... ... жүргiзу құқығындағы, сондай-ақ қазыналық) құруға жол берiлетiнi
көзделген. Мұнда да, жалпы тәртiпке сәйкес заңды ... ... ... ... ... түрiн таңдау еркiндiгi болды.
Республикалық мемлекеттiк кәсiпорындардың атау тiзбесiн ... ... ... ... ... ... ... тиiстi әкiмдер бекiтедi. Осының бәрi тағы да ... ... ... ... ... ... жол ... кәсiпорын қызметiнiң мәнi мен мақсатын, мемлекеттiк
басқару органының ... ... оның ... (уәкiлеттi органы)
айқындайды, бұл кәсiпорынның жарғысында бекiтiледi және шаруашылық жүргiзу
құқығындағы кәсiпорындарға қатысты бөлiгiнде - осы ... ... ал ... ... ... ... - осы Заңның 32-
бабының талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... қызметінің нысанасы мен мақсатына сай келмейтін
қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... жарғысында айқындалған, қызмет мақсатына қайшы жасаған
мәмiлесi заңдарда белгiленген тәртiппен оның ... ... ... ... күшi жоқ деп ... ... Кәсiпорын басшысының кәсiпорынның қызметiнде жарғыдан тыс iс-әрекет
жасауы еңбек мiндеттерiн бұзған ... ... және ... ретпен
тәртiптiк жауапкершiлiкке тарту шараларын қолдануға апарып соғады.
Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... қарай айқындалатын мынадай әлеуметтiк-экономикалық
мiндеттердi шешу болып табылады:
1. мемлекеттiң қорғаныс қабiлетiн ... ... ... ету және
қоғам мүддесiн қорғау;
2. экономиканың жеке меншiк секторы қамтылған немесе ... ... ... ... мен ... бiрiншi қажеттiлiктегi
тауарларды өндiру (жұмыстар атқару, қызметтер көрсету);
3. ... ... ... ... бақылау және қадағалау
функцияларын қоспағанда мемлекеттiң функциясы болып табылатын салалардағы
қызметтердi жүзеге асыру.
Мемлекеттiк кәсiпорындардың фирмалық ... ... иесi (ал ... ... ... мемлекеттiк меншiктiң қай түрiне ... ... ... және ... ... ... жоғары
тұрған органдарының белгiсi) көтерiлуi тиiс. Оралымды басқару құқығындағы
кәсiпорынның ... ... оның ... ... екенi көрсетiлуi
тиiс. Мемлекеттiк кәсiпорынның Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... атауы бар мөрi болады (бұл
оның мемлекеттiк екенiн дәлелдейдi).
Мемлекеттiк кәсiпорындарға өз Жарғысында көрсетiлген ... мен ... сай ... ... ... ... ... жасауына тыйым салынады. Кәсiпорынның Жарғысында айқындалған,
қызмет мақсатына қайшы жасаған мәселесi заңдарда белгiленген тәртiппен оның
құрылтайшысының ... ... ... ... күшi жоқ деп ... ... ... кәсiпорынның қызметiнде жарғыдан тыс iс-
әрекет жасауы еңбек мiндеттерiн ... ... ... және ... ... жауапкершiлiкке тарту шараларын қолдануға апарып соғады.
2. Мемлекеттік кәсіпорындардың құқықтық жағдайы
2.1 Мемлекеттiк ... ... ... және қайта ұйымдастыру мен
тарату
Мемлекеттiк кәсiпорынды қайта құрудың және ... ... ... осы ... ... (сондай-ақ мемлекеттiк
меншiктiң сақталуын) қамтамасыз етуге бағытталған. Осы тәртiпке сәйкес
республикалық ... ... ... ... Үкiметiнiң
немесе Ұлттық Банктiң шешiмi бойынша, коммуналдық ... ... ... ... ... ... тәртiппен жергiлiктi атқарушы
органдардың шешiмi бойынша ... ... ... ... ... ... ... жүргiзу құқығындағы
кәсiпорындарды құруға, егер ол өзiнiң ... ... ... ... ... бабында айтылған талаптарға сай келген
жағдайда жол ... ... ... егер ол ... ... мемлекеттiк кәсiпорын туралы Жарлықтың 32 бабында ... сай ... ... ғана жол ... ... өзi ... тiркеуден өткен кезден
бастап құрылған деп саналады және ... ... ... ие ... ... тiркеу заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркеу үшiн
белгiленген тәртiппен жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... және қайта тiркеу туралы заң актiлерiнде ... ... ... қайта тiркеуге жатқызылады[3].
Мемлекеттiк кәсiпорындарды қайта құру және ... ... ... ... ... ол ... кәсiпорындар үшiн –
тиiстi әкiмнiң шешiмi бойынша жүргiзiледi. Осылайша, кәсiпорынның өзiн-өзi
таратуының кез-келген әдiсi және тiптi ... ... ... кәсiпорындарға қатысты қолданылмайды.
Республикалық мемлекеттiк кәсiпорын ... ... ... ал ... ... – жергiлiктi атқарушу
органдардың шешiмi ... ... ... және ... ... ... көзделген басқа негiздер бойынша да таратылуы мүмкiн.
Кәсiпорындарды қайта құруды және таратуды, егер ... заң ... ... ... уәкiлеттi органның
келiсуiмен мемлекеттiк басқару органы жүзеге асырады.
Несие берушiлердiң талаптарын ... ... ... ... ... уәкiлеттi орган қайта бөледi.
Таратылған кәсiпорынның ақша қаражаты осы кәсiпорынның несие
берушiлердiң талаптары ... ... ... мүлкiн сату
нәтижесiнде түскен ақша ... қоса ... ... ... ... – кәсiпорын» қатынасы жүйесiнде ... ... ... (ал ... ... ретiнде – мемлекеттiк меншiк ... ... ... ... ... ... органы арқылы
құқықтардың ғана иесi, ал ... – тек ... ... ... ... ... мен арақатынасы түрлiше болса да, ... ... да, ... де бар. ... ... ... ... iшiнде мемлекетпен қатынасында ... ... оның заң ... ... яғни ... ... ... болып өз мiндеттемелерiне осы мүлiкпен жауап беретiнiме, өз ... және ... ... емес құқықтарды иеленiп, оларды жүзеге асыра
алатынымен айқындалады. Өз ... бұл ... оның ... ... де нақты мiндеттер жүктейдi. ... ... ... ету үшiн ... ... ... Жарлық оған кәсiпорынның
тапқан пайдасын алып қоюға, мүлiктi қайта бөлуге, мемлекеттiң тапсырыстарын
орналастыруға, кәсiпорын ... ... ... ... баға ... ... ... құқықтарын бұзатын басқа
да әрекеттерге байланысты уәкiлеттi ... ... қоса ... ... заңсыз әрекеттерi жөнiнде сотқа шағым жасау құқығын
бередi.
2.2. Мемлекеттiк кәсiпорындарды басқарудың тәртiбi мен ережелерi
Мемлекеттiк кәсiпорын ... ... ... ... ... және ... ... ретiнде мемлекттiң меншiгiнде
тұрғандықтан, ол өз мүддесi үшiн емес, мемлекет ... үшiн ... ... мен ... өзара қарым-қатынасын ұйымдастыру
мақсатында «уәкiлеттi орган» фигурасы енгiзiледi.
Уәкiлеттi орган өзiнiң кәсiпорынымен қарым-қатынасында мемлекеттiң
өкiлi ... ... оның ... ... тиiс және үш ... атқарады.
1. Бiрiншiден, бұл орган кәсiпорынның құрылтайшысы ... ... ... ... ... тиiстi әкiмнiң шешiмi бойынша
құрылатынын ұмытпастан) әрекет етедi.
2. Екiншiден, ол кәсiпорындарды мемлекеттiк басқару органы ... ... оның ... ... әкiмшiлiк-құқықтық қатынастар
болуы да, «билiк және бағыну» схемасы бойынша құрылады, мұндағы билеушi
субъект – ... ... ал ... ...... тұлғ ... ... Үшiншiден, ол меншiк иесiнiң (дәлiрек айтқанда, меншiк иесi өкiлiнiң, ол
меншiк иесi мемлекеттiң өзi) ... ... ... ... ... ... қатынастар болады.
Алайда бұл арада мынаны ескеру керек: ... ... ... ... оның ... ... ... әкеп теңеуге болмайды. Өйткенi өзi
заңды тұлға болып ... ... ... бекiтiлiп берiлген мүлiктi
иелену, пайдалану және оған билiк ету ... қоса ... ... ... иеленедi.
Атаған үш қызметiнiң әрқайсысы бойынша өкiлеттiктердiң көлемi
кәсiпорындардың түрiне қарай (ол ... ... ... ... ... еншiлес мемлекеттiк кәсiпорын болып аталады) түрлiше
болады. Солай бола ... да, ... ... мынадай тұжырым жасауға
болады. Құрылтайшы ретiнде әрекет ете отырып, уәкiлеттi орган кәсiпорынның
жарғысын жасап, ... онда ... ... мен ... ... ... заңды тұлға ретiнде кәсiпорынды тiркеуден, ... ... ... ... өткiзедi; заңдар бойынша заңды тұлғалардың
құрылтайшысына жүктелетiн өзге де ... мен ... ... ... ... ... уәкiлеттi орган:
- кәсiпорынның басшысын тағайындайды, белгiленген тәртiппен оны тәртiптiк
жауаптылыққа ... және ... ... ... ... ... тапсырысын кәсiпорындарға жеткiзедi және оның орындалуын
бақылайды;
- ... ... ... бөлу ... ... ... басшысының, оның орынбасарлары мен бас (аға) бухгалтердiң
лауазымдық айлық ақыларының мөлшерiн белгiлейдi;
- кәсiпорынның ... ... ... ... және оған ... жүзеге
асырады.
Мемлекет тапсырыс жөнiнде мынаны бiлген жөн: мемлекеттiк
кәсiпорын үшiн бұл ... ... ... ... табылады. Ал
мемлекеттiк емес ұйым үшiн тапсырысты қабылдау ... ... ... егер осындай шарттар жасауды мемлекеттiң тапсырысында көзделген
болса, кәсiпорынның тауарларды (жұмыстарды, қызмет көрсетудi) сатып ... ... ... шарт жасаудан бас тарту құқығы жоқ. Сонымен ... ... тыс ... өнiмдi (жұмысты, көрсетiлген
қызметтi) кәсiпорынның өз ... ... ... ... иесi ретiнде уәкiлеттi орган:
- кәсiпорын құрылған кезде оған мүлiк бередi, оның жарғылық және өзге ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда кәсiпорынның мүлiкпен
мәмiле жасауына рұқсат бередi;
- заңда мұндай әрекет көзделген жағдайларда кәсiпорынның мүлкiн алып қояды;
- кәсiпорынға тиесiлi мүлiктiң ... сай ... және ... жүзеге асырады.
Мынаны есте ұстаған жөн: ... ... ... ... ... бар ... ... олар әлдеқайда күрделенiп, бiрiн-
бiрi толықтырып жатады) және уәкiлеттi органдардың өзi әртүрлi ... ... ... ... ... ... ... органның
кәсiпорынды мемлекеттiк басқару функциясын жүзеге ... ... ... ... өкiлi ... өзiне тиесiлi өкiлеттiлiктердi
жүзеге асыру арқылы орындалады.
Мемлекеттiк кәсiпорындар туралы ... 3 ... ... ... ... ... республикалық меншiк
құқығы субъектiлерiнiң қызметтерiн Қазақстан ... ... ... ... билiк етуге уәкiлеттiк ... ... ... ... ... ... ... атқарады[4].
Министiрлiктер, агенттiктер, ведомствалар және Қазақстан
Республикасы Үкiметi осыған уәкiлеттiк ... өзге де ... ... ... ... ... ... (мемлекеттiк басқару
органдары деп ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстiң әкiмияты (уәкiлеттi орган
деп аталатын) коммуналдық мемлекеттiк кәсiпорындарға қатысты ... ... ... ... жүзеге асырады. Тиiстi әкiмшiлiк-
аумақтық бөлiнiстiң әкiмияты ие ... ... ... ... ... ... орган (мемлекеттiк басқару органы деп
аталатын) коммуналдық мемлекеттiк кәсiпорындарды ... ... ... ... ... ... қатысты қолында бар барлық
өкiлеттiгiн уәкiлетшi ... ... ... ... ... ... немесе оның алғашқы сатылары туралы шешiм
қабылдау ... ... ... Осы ... ... экономиканың
мемлекеттiк секторларының сақталуын қамтамасыз етедi.
Кәсiпкерлiк қызметтiң алуан түрiмен айналыса алатын ... ... ... ... ... ... ... бiр түрiнен
екiншiсiне (кәсiптiк қызметтi таңдау еркiндiгi жағдайларында - ... өте ... ... ... ... арнайы құқық
қабiлеттiлiгi болады. Сондықтан мемлекеттiк кәсiпорын қызметтерiнiң мiндет-
мақсаттарын оның ... ... ... ... ... ұсынысы бойынша айқындап, кәсiпорын жарғысында баянды етедi және
шаруашылық жүргiзу құқығындағы бөлiгiнде Мемлекеттiк ... ... 18 ... ол ... ... ... – осы нормативтiк
құқықтық актiнiң 32 бының ... ... ... тиiс.
2.3. Мемлекеттiк кәсiпорынның мүлкi құқықтық жағдайы
Кәсiпорынның өндiрiстiк базасы – оның мүлкi. Негiзгi және айналым
қорлары, сондай-ақ құны ... ... ... ... ... ... құрайды.
Меслекеттiк кәсiпорынның мүлкi бөлiнбейдi және оны салымдар
(үлестер, ... ... оның ... ... ... ... болмайды. Бұл ереже Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексiнiң 102
бабының 2 тармағында көзделген. Мемлекеттiк ... ... ... ... ... түрлерiнен айырмашалаға осында, олардың мүлкi,
мысалы: кәсiпорын таратылатын жағдайда құрылтайшылар (қатысушылар) арасында
бөлуге жатады. ... ... ... ... ...... мемлекет мүлкi болып табылады, ол тiптi кәсiпорын заңды тұлға ретiнде
таратылатын кезде де жойылмайды. Оның үстiне мемлекеттiк кәсiпорын ... ... ... ... емес ... ... айырым белгiсi)
Ресей Федерациясының Азаматтық Кодексiнде “бiртұтас”деген ... ... ол ... ... ... кiредi.
Мемлекеттiк кәсiпорынның мүлкi:
1. оған меншiк иесi берген мүлiктен құралады. Мүлiкке ие ... ... ... ... алғашқы құру кезеңiне тән болады.
2. кәсiпорынның өз iс-әрекетi ... ... ... көзi ... ол ... ұйым бола ... өндiрiлген тауарды
(орындаған жұмыстарды, көрсетiлген қызметтi) сатудан алынған табыс
есебiнен өзiн-өзi ... етуi және ... ... тиiс.
3. кәсiпорын мүлiктi Жарлықта айтылғандай “заңдармен тыйым салын баған өзге
де қаражат көздерi” есбiнен қалыптастыра алады.
Мынаны атап көрсету ... ... ... ... тiкелей көрсетiлген белгiлi-бiр мәмiлелердi жасауда шектелген.
Мәселен, Мемлекеттiк ... ... ... ... ... шаруашылық жүргiзу немесе ... ... ... ... ... сату және сыйға тарту ... ... ... ... ... ... ... немесе оралымды
басқарудағы мүлiктi алып қоятын жағдайда мемлекеттiк кәсiпорын уәкiлеттi
органның ... ... ... ... өзге ... ... одан ... щығарғанға дейiн күтiп ұстауға және сақтауға мiндеттi.
Мемлекеттiк ... ... ... ... мүлiктен коммуналдық меншiкке немесе керiсiнше беруде ... ... бiр ... ... ... ... бағынысқа
беруде мұндай кәсiпорын өзiне тиесiлi мүлiкке шаруашылық ... ... ... ... ... Бұл ерже мемлекеттiк билiк органдарын
кез-келген қайта ұйымдастыру және реформалау ... ... бiр ... ... ... ... ете отырып, заңды тұлға ретiнде мемлекеттiк
кәсiпорынның өмiр сүру ... ... ... ... ... тұтас алғанда, мүлiктiк ... ... ... деп ... және ... ... ... объектiсi
болып табылады.
Мүлiктiк меншiк ретiнде кәсiпорынның құрамына оның қызмет етуiне
арналған мүлiктiң барлық түрлерi, оның iшiнде ... ... ... шикiзат өнiмдер, жер учаскесiне ... ... ... борыштар, сондай-ақ оның қызметiн дараландыратын белгiлерге
құқықтар ... ... ... белгiлерi) және басқа да ерекше құқықтар
кiредi.
Республикалық мемлекеттiк ... ... ол ... мүлiктiк
кешен ретiнде болғанда мәмiлелер (епiлге беру, жалдау және ... ... ... ... ... ал ... ... – жергiлiктi атқарушы органның шешiмi бойынша жүргiзiледi.
Мемлекеттiк кәсiпорын үшiн ммлекет тапсырысын орындау мiндеттi
болады.
Егер бұл ... ... ... ... ... ... ... (жұмыстарды, көрсетiлетiн қызметтi) сатып
алушы немесе сатушы ... ... ... бас ... құқығы жоқ.
Мемлекеттiң тапсырысы кәсiпорындарға мемлекеттiк басқару органы
арқылы жеткiзiледi.
Мемлекеттiң тапсырысымен ... ... ... ... ... өз ... сатады.
Заңда тыйым салынған, кәсiпорындардың жарғысында көзделмеген
қызметтi жүзеге ... ... ... табыс, сондай-ақ сатылатын
тауарлардың (жұмыстардың, көрсетiлетiн қызметтiң) ... ... ... ... ... Республикасы заңдары белгiлеген
тәртiппен республикалық немесе жергiлiктi бюджетке алынуы тиiс. Мемлекеттiк
кәсiпорындар ... ... ... ... ... қатарына жататын болса да, пайда табу мақсаты, жоғарыда айтып
өткенiмiздей, олардың қызмет-мақсаттарын айқындаушы ретiнде таныла ... ... ... ... ... функциясын жүзеге асыруға ... ... ... ... табу фактiсiнiң өзi олардың жұмыс сапасының
өлшемi бола алмайды. ... ... ... тыйым салынған оның
жарғысында көзделмеген; оған уәкiлеттi органның рұқсаты алынбаған қызметтi
жасаудан кәсiпорындарға ... ... ... ... ... ... қызметтiң) бағасын көтеру нәтижесiнде түскен
табыс уәкiлеттi немесе өзге де құзiреттi органның шешiмi бойынша ... ... ... ... тиiс. ... мына ... аудару керек: сот тәртiбiмен жүргiзiлетiнзаңсыз тапқан табысты алып
қоюдың жалпы тәртiбiнен өзгеше, мұнда бұлайша алып қою ... ... бiр ... ... ... ... әкiмшiлiк тәртiппен жүзеге
асырылады. Мұны табысты алып қою ... ... және ... ... кәсiпорындардың тәртiптiлiгiн арттыру тiлегiмен ғана емес,
сонымен бiрге табысты осылайша алып қою ... ... ... де ... мемлекеттiк меншiк шеңберiнде болған және
солай болып қала бермек) түсiндiруге ... яғни заң ... бұл түрi ... ... ... ... Мемлекеттік кәсіпорындардың түрлері
3.1 Шаруашылық жүргiзу құқығындағы кәсiпорындар
Жоғарыда айтып кеткендей, мемлекеттiк кәсiпорындардың шаруашылық
жүргiзу құқығындағы және оралымды ... ... ... жүргiзу құқығындағы кәсiпорындар туралы айта келе,
қазiргi кезде мұндай құқықтық режимiнiң мемлекеттiк ... ... ... жөн. ... ... ... иесi емес ... бiлдiретiн шаруашылық жүргiзу құқығы режимi меншiктiң барлық
нысандарына ... және оны iс ... ... ... ... едi. ... ... қоғамға және бiрлестiктер мен ұйымдарға,
қайырымдылық қорларына және тiптi ... ... ... ... кең ... ... отбасылық кәсiпорындар түрiндегi) неше
түрлi кәсiпорындар пайда болды.
Осылармен өз мiндеттемелерi үшiн жауап беретiн және ... ... ... ... бақылай алатын, сөйтiп өз кезегiнде өз
кәсiпорындарының iс-қимылы үшiн ... ... ... жеткiлiктi мүлкi
және ақша қаражаты жоқ бұл ... ... ... өте ... ... үстiне, көп ретте әр түрлi күдiктi мәмiлелердi бүркеу үшiн, ... ... ... ... алу үшiн пайдаланылады. Сондықтан заң
шығарушылар Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексiн ... ... мен ұзақ ... ... ... ... жүргiзу құқығы
режимiн тек мемлекеттiк мекемелерге қолдану туралы шешiмге келдi. Ал бұл
осымен бiр ... ... ... ... ... жүргiзушi
субъектiлерге қатысты қолданылмайтын болуына әкеп соқтырады.
Экономиканың мемлекеттiк ... ... және ... жеке ... ... ... болатын салалардағы мемлекеттiк
кәсiпорындарды сақтаудың (оның үстiне, жаңаларын құрудың) ... ... ... ... келе, кәсiпорын туралы
заң ... ... ... ... ... ... саласында құруға (ал бұрын құрылғандарын қолдануға)болады ... ... және оның ... ... құралдарын, әскери-
техникалық, қосалқы бөлшектердi, құрастырушы ... және ... ... ... ... және сату; босатылатын ... ... ... ... және жою ... ... көму) ;
2. уранды және басқа бөлiнетiн материялдарды, сондай-ақ олардан жасалатын
бұйымдарды алу, ... ... ... ... көму және ... ... құралдарын қолданбай-ақ пайдалануға болатын, нормадан артық
мөлшерде ... ... бар ... ... және ... ... ... заттармен емдеу, препараттарын, ... мен ... ... және ... ... ... ... жабдықтау, магистральдық көлiк байланысы,
коммуникация, коммуналдық және ... үй ... ... және ... ... ... қамтмасыз ететiн
басқа жүйелерде өзiнiң табиғи монополиялық жағдайы мен ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметiн жүзеге асыру;
5. банк, сақтандыру және өзге де ... ... ... ... автомобиль жолдары желiлерiн және арнайы қаржыландыру
тәртiбi ... ... ... да ... күтiп ұстау
және дамыту;
7. пошта байланысы және ... ... ... ... ... пайдалану;
8. денсаулық сақтау, табиғатты ... бiлiм ... ... ... ... және спорт салаларында өндiрiстiк-шаруашылық қызметтi
жүзеге асыру;
9. бұқаралық ақпарат құралдары, баспа және полиграфия ... ... ... ... ... ... атқару жүйесi саласында өндiретiн қызметтi жүзеге асыру;
11. мемлекеттiк құқықтық тiзiлiм жүргiзудi ... ... ... ... ... құқығындағы мемлекеттiк кәсiпорындар
қызметiнiң ауқымын шектей ... ... ... ... қызметтiк
ғимараттардыпайдалану және мемлекеттiк органдардың жабдықтау қызметiн
орындау мақсатында шаруашылық жүргiзу құқығындағы ... ... ... салынады деп үзiлдi-кесiлдi атп көрсеттi. Бұл ереже
“Мемлекеттiк кәсiпорындар ... 2001 ... 4 ... ... ... заң күшi бар жарлығына өзгерiстер ... ... ... ... ... Заңының негiзiнде
Мемлекеттiк кәсiпорындар туралы жарлығының 18 бабында енгiзiлген. ... ... ... ... ... сол үшiн ... халық шаруашылық мiндеттердi орындаудың орнына өздерiне тән ... ... ... ... туындаған едi.
Шаруашылық жүргiзу құқығы институтының мазмұны туралы толық
деректердi “Мемлекеттiк ... ... ... ... заң күшi бар ... ... Осы жарлыққа сәйкес
мемлекеттiк әсiпорынның қарауында оның жарғысында ... ... ... ... ету үшiн ... болатын немесе осындай
қызметтiң нәтижесiнде шығрылған өнiм ғана болуы ... ... ... ... ... ... ... сипатын тағы да
байқатады[6].
Мемлекеттiк кәсiпорын үшiн жарғылық және резервтiк капиталдарды
құру көзделген. ... ... ... ... ... белгiлейдi, бiрақ оның мөлшерi кәсiпорынғаберiлген ... ... ... ... және ... ... тiркеуден өткiзген
күннен бастап белгiленген айлық есептiк көрсеткiштiң 10 000 ... ... ... ... ... кәсiпорынның жарғысында көрсетiледi.
Мемлекеттiк иесi ... ... ... ... ... өту қарсаңында толығымен құруға тиiс.
Жарғыда көрсетiлгендей, кәсiпорын резервтiк ... ... және ол ... қордың 10 пайызынан кем болмауы керек, резервтiк
капитал белгiленген шамаға жетпегенге дейiн ... ... ... ... 5 ... осы ... ... тиiс.
Резервтiк капиталдың қаражаты тек шығындарды жабу, бюджет
алдындағы ... ... ... ... өтеу ... ... ... жеткiлiксiз болатын жағдайда сыйақы төлеу
үшiн пайдалануға тиiс.
Егер ... ... ... ... туралы заң
актiлерiнде жарғылық және ... ... ... өзге
тәртiбi мен мөлшерi белгiленген болса, онда кәсiпорындар ... ... ... ... ... ... ол Мемлекеттiк кәсiпорындар
туралы жарлықта көрсетiлген шамадан, яғни айлық есептiк көрсеткiштiң 10 ... кем ... ... және резервтiк капитал кәсiпорынның орнықты қызмет
iстеуiн ... ... және оның ... ... ... орындауына арналған.
Кез-келген коммерциялық ұйым секiлдi, мемлекеттiк кәсiпорын өзiне
пайда ... тиiс, олай ... өз ... өзiн ... ... тиiс. ... ... бататын жағдайда да естен шығармау ... өз ... ... ... болғанымен (мысалы, зейнеткерлер
мен жұмыссыздарға арналған асхана ашу), ... ... ... ... ... ... жағдайда бұл айқын көрiнедi.
Мұндай жағдайларда кәсiпорынның сөз жоқ, бюджеттен дотация алу ... ... ... ... түсiм (жалпы табыс) мен жұмсалған ... ... ... ... ... ... ету үшiн ... зор маңызы бар, өйткенi ол өз ... ... ... ...... ... түсiмi нақ осы бағаға
тәуелдi ... ... ... ... мемлекет белгiлейтiн, нарықтық
экономика жағдайларында ол тараптардың келiсуiмен ... ... ... мемлекеттiк кәсiпорындар өндiретiн және өткiзетiн тауарларға
баға белгiлеудiң ... ... ... ... ... (атқарған жұмыстардың, көрсететiн
қызметтердiң) бағасын мемлекеттiк басқару органының ... ... ... ... ... ... ... ескере
отырып, кәсiпорын өзi белгiлейдi.
3.2 Оралымды басқару құқығына негiзделген кәсiпорны немесе қазыналық
кәсiпорын.
Оралымды басқару құқығымен мемлекет ... ие ... ... ... ... екiншi түрi болып табылады.
Қазыналық кәсiпорындардың мақсаты құқық қабiлеттiлiгi ... ... ... ... ... ... ... қызмет түрлерiн
жүзеге асыру үшiн құрылуы ... атап ... ... және ... ... ... және өзге де арнаулы
жұмыстарды орындау, өрттен, су тасқынынан және басқа табиғи зiлзалалардан
қорғау;
2. қылмыстық-атқару жүйесi ... ... ... ... асыру;
3. топографиялық-геодезиялық және картографиялық жұмыстар жүргiзу;
4. денсаулық ... ... ... бiлiм ... ... ... ... және спорт салаларында өндiрiстiк-шаруашылық қызметтi жүзеге
асыру;
5. қызметтiк үй-жайларды пайдалануды және мемлекеттiк органдардың ... ... ... кеме ... ... және гидротехникалық құрылыстарды (шлюздердi)
күтiп ұстау және ... ... ... ... салаларда қызметтi жүзеге асыру.
Бұл тiзбе жабық болатын және оның ... ...... саны ... ... алу.
Қазыналық кәсiпорынның шаруашылық қызметi оның ... ... ... уәкiлеттi орган арқылы кәсiпорынға дейiн
жеткiзiлетiн мемлекеттiң ... ... Өзге ... ... жол берiлмейдi деп көрсете отырып, қолданыстағы заңдар
қазыналық кәсiпорынның шаруашылық қызметiн жарғының және ... ... ... шектеп отырады, ... ... ... ... ... ... бередi (Мемлекеттiк
кәсiпорындар туралы жарлықтың бабын қараңыз).
Коммерциялық ұйымдар болып табылатын мемлекеттiк кәсiпорындарға
ғана ... ... ... құқығынан өзгеше, оралымды басқару
құқығында коммерциялық және ... емес ... ... ... және мемлекеттiк емес заңды тұлғалар болуы мүмкiн. Қазыналық
кәсiпорынның өзiне келетiн болсақ, онда ол, ... ... ... ... ... және, екiншiден, коммерциялық ұйымдардың қатарына
жатады[7].
Шаруашылық ... ... ... басқару құқығынан негiзгi
айырмашылығы белгiлi бiр ... ... ... ... тұлға
өкiлеттiгiнiң көлемiнде (және тиiсiнше – дербестiлiк жәнежауаптылық
деңгейiнде) ... ... ... ... жарғылық қызметiн қамтамасыз етуге
қажеттi ... ғана ... ... ... негiзiнде иемдене алады. Оның
уәкiлеттi органның келiсуiнсiз негiзгi қорға жататын ... ... ... ... сыйға тарту немесе өзге де мәмiлелер негiзiнде алуға
құқығы жоқ. Осы арқылы қазыналық ... ақша ... ... ... ... және ұтымсыз пайдаланудан қорғалады.
Шаруашылық жүргiзу құқығындағы кәсiпорыннан өзгеше, заң қазыналық
кәсiпорынды құру және қызметiн ұйымдастыру жағдайлары ретiнде онда ... ... ... ... ... Мұны ... ... қазыналық кәсiпорындар шаруашылық қызметiн ... ... ... салыстырғанда едәуiр шағын және қатаң шектелген
көлемде жүзеге асырады, сондай-ақ мемлекет қазыналық кәсiпорынның борыштары
бойынша ортақ жауап бередi. Бұл ... ... ... ... осы ... ... ... қанағаттандырудың қосымша
кепiлдiктерiн туғызады.
Қазыналық кәсiпорын өндiретiн және өткiзетiн тауарлардың ... ... ... ... ... ... белгiлейдi.
Қазыналық кәсiпорындардың ... ... ... ... көрсететiн қызметтiң) бағасын
өсiрiп жiберуiне жол бермеу мақсатында оларды мемлекеттiк реттеудi ... ... ... жөнiндегi орталық атқарушы органмен келiсе отырып,
уәкiлеттi орган жүзеге асырады.
Қазыналық кәсiпорынның қызметi уәкiлеттi ... ... ... ... ... ... бойынша өз табысы есебiнен
қаржыландырылады.
Қазыналық кәсiпорынның сметасы – бұл оның ... ... ... ... және тоқсандық бөлiнуiн айқындайтын тiзiмi.
Қазыналық кәсiпорынның сметадан тыс ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеу қорын мемлекеттiк
басқару органы белгiлейдi.
Қазыналық кәсiпорын қызметкерлерiнiң ... ақы ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық қызметтi, егер бұл оның
жарғысында көзделген немесе ... ... ... жағдайда
ғана жүзеге асырады. Өзге жағдайларда қазыналық кәсiпорын жекелеген экспорт-
импорт операцияларын уәкiлеттi органның рұқсатымен ғана жасауға құқылы.
Өз мiндеттемелерi бойынша ... ... ... ... ... ... жүргiзу құқығындағы кәсiпорыннан және жалпы ереже
бойынша осындай кәсiпорынның ... ... ... меншiк иесi –
мемлекеттен өзгеше, қазыналық кәсiпорын - өз мiндеттемелерi бойынша ... ... ғана ... ... ... ... ... ақы өндiрiп алуға осы кәсiпорын таратылатыннан ... ... ... ... өз ... меншiк иесiнiң мiндеттемлерi
бойынша жауап ... ... ... ... жеткiлiксiз болса, оның ... ... ... ... ... ... ... бөлiнiс
көтередi.
Қазақстан Республикасы немесе ... ... ... ... ... ... ... жауапкершiлiктi
мемлекеттiк тапсырысты орындау көлемiнде ғана ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруға
жеткiлiксiз болатын жағдайларда мұның ... осы ... ... иесi ... ... ... бөлiгiн қанағаттандыру туралы сотқа
талап қоюға құқылы. Мынаған назар аудару керек: әдетте ... ... ... ... ... бюджет қаражатымен
шектелместен, оның көзi ... ... ... ... ... кең ... болады.
Шаруашылық жүргiзу құқығында да, қазыналық кәсiпорын да ... ... ... кәсiпорынның бiр түрiн оның екiншi түрi
етiп, қайта құру туралы мәселе туу ... Бұл, ... ... ... ... ... кәсiпорын етiп қайта құру ... ... ... туралы жарлық кәсiпорында қайта құру туралы
шешiм мынадай ... ... ... ... деп ... ... құқығындағы республикалық кәсiпорынды қазыналық кәсiпорын етiп
қайта құру ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Үкiметiнiң шешiмiмен, ал коммуналдық кәсiпорынды қайта құру - жергiлiктi
атқарушы ... ... ... мемлекеттiк кәсiпорын.
Өз мүлкiнiң есебiнен басқа мемлекеттiк кәсiпорын құрған заңды тұлға
– еншiлес мемлекеттiк кәсiпорын мемлекеттік ... тағы бiр ... ... ... ... ... ... кәсiпорын
негiзгi кәсiпорынды мемлекеттiк басқарудың жоғары тұрған органының ұсынуы
бойынша, уәкiлеттi орган мен баға және ... ... ... ... атқарушы органның келiсуiмен Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң
рұқсаты бойынша құрылады.
Негiзгi кәсiпорын – ... ... ... мемлекеттiк
кәсiпорын еншiлес кәсiпорынның ... ... ... (Мемлекеттiк
кәсiпорындар туралы жарлықтың 46-бабы). Сонымен, шаруашылық ... ... ғана ... ... кәсiпорындар құру құқығын
пайдаланады (яғни қазыналық кәсiпорын ... ... ... құра
алмайды).
Еншiлес кәсiпорынның жарғысын өзiнен жоғары тұрған мемлекеттiк
басқару ... ... оның ... ... ... ... басқа еншiлес кәсiпорын құруға құқығы жоқ.
Еншiлес кәсiпорынды мемлекеттiк басқару органы, сондай-ақ оған
қатысты мемлекеттiк меншiн құқығы ... ... ... ... ... негiзгi кәсiпорын атқарады, ол Мемлекеттiк кәсiпорындар туралы
жарлықтың ... ... 1,2– ... ... ... реттерде мемлекеттiң уәкiлеттi органының құқықтарын
пайдаланады.
Республикалық мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргiзу құқығындағы
әдеттегi кәсiпорын болып қайта құрылуы ... ... ... ... ... ... ... органның шешiмiмен шаруашылық жүргiзу құқығындағы
әдеттегi кәсiпорын болып қайта құрылуы мүмкiн.
Еншiлес мемлекеттiк кәсiпорын ... ... ... ... құрылады және осы секiлдi заңды тұлғаларға берiлген
өкiлеттiктердi пайдаланады. Еншiлес кәсiпорын өзiнiң мiндеттемелерi ... ... ... ... ... бередi және өзiн құрған негiзгi
кәсiпорынның мiндеттемелерi бойынша жауап ... ... ... ... ... ... ... жауап бермейдi[8].
Еншiлес кәсiпорындар құру мемлекеттiк ... ... ... ... ал бұл оның ... жеке ... ... табылатын
нарықтық эономика жағдайларына сай келмейдi. Сондықтан ... ... ... ... арқылы еншiлес кәсiпорындар құру мүмкiндiгiн
туғызады. Мұның ең алдымен, еншiлес кәсiпорындар құру мақсаттарына ... ... ... ... ... ... негiзгi кәсiпорынды, оның iшiнде монополияға қарсы заң талабы күшiндегi
кәсiпорынды ықшамдау;
2) негiзгi кәсiпорынның филиалдарын дербес заңды тұлға етiп қайта ... ... ... ... ... үшiн қосымша ... ... ... ... ... оған тән емес ... пен функция түрлерiнен босату
мақсатында құрылады деп көрсетедi.
Сонымен қатар, еншiлес ... ... ... және ... ... ... шаруашылық жүргiзу құқығындағы мемлекеттiк кәсiпорындарға
қойылатын талаптарға сай ... тиiс. ... ... ... ... және заң ... негiздi болуы керек.
Еншiлес мемлекеттiк кәсiпорындардың құқықтық мәртебесiнде (ал
олардың өмiр сүруi, дәлiрек айтқанда, бiр кездегi кең ... ... ... ... табылады) кейбiр экономикалық және заңдық
күмәндылық бар )ең алдымен, меншiк құқығы тұрғысында – меншiк иесi емес ... нақ ... тағы бiр ... ... да, ... ... ... функциясын атқарады). Сөйтiп, ... ... ... ... ... еншiлес кәсiпорынның мүлкi осымен бiр
мезгiлде әр түрлi екi субъектiге – ... ... ... ... – мекемеге тиесiлi шаруашылық жүргiзу құқығын иелене отырып,
бұған қоса, ... ... ... ... ... ... жүйесiн
ұйымдастыруда да айқындық бұзылады: бiр (негiзгi) кәсiпорын ... ... ... ... ... ... ... яғни әртектi (шаруашылық және билiкшi-өкiмшi) функциялар ... ... ... Сондықтан еншiлес кәсiпорын мәртебесiнiң уақытша
қолданылуы және ... ... ... ... ... атқаруы
орынды болып көрiнедi (Кәсiпорын туралы жарлық мұндай өзгеру мүмкiндiгiн
көздейдi). Мәселен, республикалық ... ... ... ... ... ... шешiмiмен шаруашылық құқығындағы әдеттегi
кәсiпорын болып қайта құрылуы мүмкiн.
Еншiлес кәсiпорынды еншiлес ... ... ...... ... ... да жеке ... негiзделген, ал еншiлес
кәсiпорын – қашан да мемлекеттiк кәсiпорын болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, мемлекеттiк ... ... ... ... нысандарынан көп айырмашылықтары бар екендiгiн көрiп
отырмыз. Соның iшiнде мемлекеттiк кәсiпорындардың мүлiктерiнiң
бөлiнбейтiндiгi, яғни бiртұтастығын айтуымызға болады.
Мемлекеттiк меншiк ... өз ... ... ... ол, экономиканың жеке секторлы рынокты қандай да бiр
тауарлармен (қызмет көрсетумен) толтыра алмаса ... ... ... ... – оның таптық, әлеуметтiк мәнiмен және ... де ... ... мақсатқа жету үшiн өз алдына қойған
мiндеттердi iске ... ... ... ... ... бағыты. Оларға
құқықтық тәртiптi орнатуды және қорғауды; азаматтардың меншiк құқығын, ... ... мен ... ... ... мәдени-әлеуметтiк;
экологиялық функцияларды жүзеге асыруды, бейбiтшiлiктi және бейбiт өмiр
сүрудi ... ... ... ... пен ... мемлекеттiк егемендiктi сыртқы озбырлықтан қорғауды ... ... ... ... ... өзiндiк салмағы
әрқашан қомақты болған, әсiрiсе ол энергетик, көлiк, ... сала және ... ... ... ... және с.с. қаржыны
көп керек ететiн салаларда кез келген мемлекеттiк қалыпты өмiр сүруi үшiн
қандай да бiр, ... ... ... әрекеттерге, табиғи апаттарға,
техногендiк сипаттағы апаттарға, эпидемиялогияға және т.б.) ... ... ... отын және т.б.) ... ... Сондықтан
материалдық ресурстардың мемлекеттiң қолына шоғырлануы және ... ... ... ... ... ... өз ... қалай атқаратындығында, ол қоғамның экономикалық дамуының әмбебап
реттегiшi болып табылатындықтан рынокқа қатты терiс әсер етпеуi тиiс.
Меншiктiң мемлекеттiк ... ... ... ... әр
мемлекетте оның заңмен белгiленген функциялары анықтайды.
Мемлекеттiк кәсiпорын туралы ... ... ... ... қызметiнiң негiзгi мiндетi қоғам мен мелекеттiң
мұқтаждығынан туындайтын әлеуметтiк-экономикалық мәселелердi шешу.
Жеке тұлғалардың ... және ... емес ... ... ... саналатын жеке меншiкке қарағанда мемлекеттiк
меншiк түгелдей ... ... жеке ... ... мемлекеттiк меншiк
түгелдей барлық қоғамға тиесiлi және оның мүддесiне қызмет етедi. Бiрақ ол
мемлекеттiк мүлiктiң (мысалы, ақша ... ... ... ... ардагерлер және тағы басқалар) үшiн немесе белгiлi-
бiр тұлғалар үшiн мақсатты жаратуды ... ... ... ... кәсiпорынды құру, қайта құру және
қызметiн тоқтату ... ... да ... ұйымдардан мемлекеттiк
кәсiпорынның ерекшелiктерi бар.
Мемлекеттiк заңды тұлғаның қайта құрылуын ерекше атап өту ... ... ... ... құру ... ... ... бойынша, ал коммуналдық кәсiпорындарды қайта құру –
жергiлiктi әкiмшiлiк басшысының шешiмi ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Мемлекеттiк кәсiпорынға қатысты мемлекеттiк меншiк ... ... ... асыратын уәкiлеттi органдар, яғни
мемлекеттiк органдар ... ... үшiн ... ... ... және өзге де осыған Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... ... үшiн – осыған жергiлiктi әкiмшiлiк басшысы
уәкiлеттiк ... ... ... орган болып табылады.
Шаруашылық жүргiзу құқығына негiзделген ... ... және ... емес ... заң бойынша бiр-бiрiне айнала
алады.
Мемлекеттiк кәсiпорын туралы ... ... ... ... ... кәсiпорынның қазыналық кәсiпорынға ... ... ... ... жеке ... айналдыру тек
жекешелендiру процесi арқылы жүзеге асырылады. ... ... ... процессi, Жекешелендiру ... ... ... және ... ... кәсiпорын туралы Жарлыққа сәйкес шаруашылық жүргiзу
құқығындағы кәсiпорынның ... ... ... тiкелей көздейдi.
Шаруашылық жүргiзу құқығындағы республикалық кәсiпорынның қазыналық
кәсiпорынға айналуы ... ... ... ... ... шешiмi бойынша, ал коммуналдық кәсiпорынның
өзгеруi – уәкiлеттi органның ұсйнысымен, ... ... ... жергiлiктi органнының келiсiмi арқылы, жергiлiктi
әкiмшiлiк басшысының шешiмi бойынша жүргiзiледi.
Курстық ... ... ... ... кездегi қолданыстағы
заңдары мен нормативтiк актiлерiнң негiзiнде жазылған. Соңғы кездерi
елiмiздегi сан алуан өзгерiстер, соның iшiнде ... ... ... ... ... ... заң саласына да әсерлерiн тигiзуде.
Себебi елiмiздегi әлеуметтiк, саяси, экономикалық өзгерiстер жаңа заңдар
қабылдауға немесе қолданыстағы заңдар мен ... ... ... ... ... алып келедi. Ал курстық жұмыс сол өзгертулер мен
толықтыруларды ескере ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық Кодексi. Жалпы бөлiм, 27 желтоқсан
1994 жыл (өзгертулер мен толықтырулар, 16 мамыр 2013 жыл). -105-117 б.
«Мемллекеттік мүлік туралы» ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 31 наруыздағы
№446 Қаулысы
2. “Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы” Қазақстан Республикасының
заңдарына өзгертулер мен толықтырулар ... ... 2000 жыл ... ... Шаруашылық жүргiзу құқығындағы мемлекеттiк кәсiпорындардың таза
табысын бөлу нормативтерi туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қаулысы. 2002 жылғы 10 ... N ... ... ... ... Министірлігінің 2004 жылғы 1 желтоқсанында
№ 424 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік мекемелердің есептілігін ... ... ... ... туралы Ережесі. – 11б.
Арнайы әдебиеттер:
1. Азаматтық құқық. 1 том. (жауапты редактор М. К. Сүлейменов. Ю. Г.
Басин (орысшадан аударған)). Алматы,2003 жыл. – 239,243 ... ... ... ... ... (под ... М. И.
Брагинского). Москва, статут 1999 год. – 85б.
3. «Қазақстан Республикасы ... ... ... ... Жеті ... 2001 ж. 140-145 ... Пиляева В. В. “Гражданское право” (учебное пособие). Москва: ИНФРА-М,
2001 год. - 40-43 б.
5. Қазақстан ... ... ... Жалпы бөлiм, 27 желтоқсан
1994 жыл (өзгертулер мен толықтырулар, желтоқсан 2006 жыл). – 313,
317,320 б.
6. Гражданский Кодекс Республики Казахстан ... ... ... в 2-х ... ... 1. Алматы: Жетi жарғы, 2003 год. – 46-
53 б.
7. Басин Ю. Г. ... лиц по ... ... ... ... ... Алматы: ВШП “Әдiлет”, 2000
год. -25,26б.
8. “Вещные права в ... ... ... ... М. ... Алматы: Жетi Жарғы, 1999 год. -91,92б.
9. Право частной и ... ... по ... ... ... 1996 г. № 20. -8,9 ... ... право”. Том 1. Учебник. (под редакцией А. П. Сергеева.
Ю. К. Толстого). Москва: Проспект,1999 год. 130-139 стр.
-----------------------
[1] Қазақстан ... ... ... ... бөлiм, 27 желтоқсан
1994 жыл (өзгертулер мен толықтырулар, 16 мамыр 2007 жыл). -105-117 б.
[2] Азаматтық құқық. 1 том. (жауапты редактор М. К. ... Ю. ... ... ... ... жыл. – 239,243 ... ... Республикасы Азаматтық құқығы». Төлеуғалиев Ғ.
Оқулық.Алматы: Жеті ... 2001 ж. 140-145 ... ... ... Қаржы Министірлігінің 2004 жылғы 1 желтоқсанында
№ 424 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік мекемелердің есептілігін жасау мен
ұсынудың ережесін бекіту» туралы Ережесі. – ... ... ... ... ... ... ... Жеті жарғы 2001 ж. 140-145 беттер.
[6] Гражданский Кодекс Республики Казахстан (общая часть). Комментарий
постатейный в 2-х книгах. Книга 1. ... Жетi ... 2003 год. – 46-53 ... ... ... ... ... “Мемлекеттiк қазыналық
кәсiпорындардың шығындар сметасын жасау жөнiндегi Нұсқауы бекiту туралы”
2000ж. 24 ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Призидентiнiң жарлығы,
23 желтоқсан 1995 жыл МЫНА ЗАҢ ... ... ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Mіcrosoft Excel 9717 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
Turbo Pascal программасының негізгі түсініктері17 бет
WWW – айқасқан сілтемелер жүйесі22 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Азаматтық құқықтың субъектілері туралы12 бет
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру73 бет
Ауаны ластанудан қорғау28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь