Мектеп жасына дейінгі балалармен жұмыста салауатты өмір салтын ұйымдастыру

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
І БӨЛІМ. МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРМЕН ЖҰМЫСТА САЛАУАТТЫ ӨМІР САЛТЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Мектеп пен мектепке дейінгі мекеме арасындағы сабақтастық ... ... ... ... ..5
1.2. Балаларды мектепалды дайындық тобында қалыптастыру ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Мектеп жасына дейінгі баланың салауатты өмір салтын отбасында қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
ІІ БӨЛІМ. МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАР ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНІҢ НЕГІЗДЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.1. Мектепке дейінгі балалардың дене тәрбиесінің маңызы мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың жас ерекшеліктеріне байланысты дене дамуы мен дене дайындығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.3. Мектеп жасына дейінгі балалар дене тәрбиесі сабақтарының, жаттығуларының түрлерін дұрыс бағытта қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.4. Мектеп жасына дейінгі балалардың дене тәрбиесінің әдістемелік ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
КІРІСПЕ

Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Жас ұрпақ тәрбиесі – адамзаттың мәңгілік тақырыбы. Ұлттың бүгіні де, болашағы да тәрбиелі ұрпаққа байланысты. Баланың шын мәнісіндегі адам болып қалыптасуы қыруар уақыт пен тер төгетін, зор еңбекті қажет ететін, ауқымы кең, жауапкершілігі мол жұмыс. Ұлы Абай: Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе дүниедегі жақсы-жаманды танидыдағы сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады , десе, француз педагогы Жан Жак Руссо: Бала туғанда ақ қағаздай болып туады, оның үстінде шимайды қалай салсан, қағаз бетіне солай түседі, бала тәрбиесі сол сияқты, өзің қалай тәрбиелесең, ол солай тәрбиеленеді, деген екен.
Курстық жұмыстың зерттеу өзектілігі.Адамның дамуы дене, психикалық және әлеуметтік жетілу, пісу процесі болып табылады да, туа біткен және өсекеле бойға сіңген қасиеттердің, сандық және сапалық өзгерістерінің бәрін қамтиды. Дене дамуы бойдың, салмақтың өзгеруімен, бұлшықеттер күшінің артуымен, сезім мүшелерінің жетілуімен, қимылдардың үйлесімділігімен т.б. байланысты. Психикалық даму процесінде танымдық, еріктік, эмоциялық процестерде, жеке адамның психикалық сипаттары мен белгілерінің қалыптасуында елеулі өзгерістер болады. Даму барысында баланың биологиялық индивид ретінде адамға, жеке адам ретінде адамзат қоғамының мүшесіне айналуы жүзеге асады.
Адамның дамуы дегеніміз – оның тегінде бар және туа біткен белгілердің жайғана сандық көрінісі емес. Даму – бұл ең алдымен айналадағы болмыстың ықпал жасауымен ағза мен психикада болып жатқан сапалық өзгерістер. Адамның дамуы мен оның жеке басының қалыптасуы біртұтас процесс. 12 жылдық білім берудің қажеттілігі, бес жасар балаларды мектепалды даярлықтан өткізу мәселелерімен бірге, жалпы білім беретін мектептерде және балалар бақшасында білім, білімділік бағдармалардың сапасын арттырып, тәрбие жұмысын жетілдіруді көздейді. Балаларды мектепке дайындауда психологиялық өріс-еркіндік, батылдық, имандылық тәрбиелерін бала бойына сіңіріп, оларды жеке тұлға ретінде қалыптастыру шешуші роль атқарады.
Сондай-ақ, балаларды мектепалды даярлықтан өткізу барысында оқыту мен тәрбиелеудің төрт міндеті қарастырылады.
Бірінші міндет: әлеуметтік дамуда баланың үлкендермен қарым-қатынасы және өз құрбы-құрдастар мен баланың ой-өрісінің қалыптасу мүмкіндіктері көзделеді, өз отанына, отбасына халқының салт-дәстүріне көңіл бөлу жолдары қарастырылады.
Екінші міндеті: танымдық даму барысында мына міндеттер ерекшеленеді: айнала қоршаған өмір мен таныстыру мәселелерін түйіндеу, оның тәсілдері мен қасиетін сезіну.
Үшінші міндеті: әсемдік даму эстетикалық барысында өмірге деген құштарлық пен көркемдік танымды қалыптастырады.
Төртінші міндеті: дене тәрбиесі дамуында салауатты өмір салтын қалыптастыру, дене мәдениетінің жан-жақты күтімі мен дұрыс дамуы, өзін қоршаған орта мен байланысы, өз денсаулығына, ауру-сырқау т.б. қауіп қатерден сақтану қарастырылады.
Курстық жұмыстың құрылымы мен көлемі: курстық жұмыс кіріспе, екі бөлім, қорытынды, пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. «Бала тәрбиесі» журналы №12, 2009ж.
2. «Бала мен балабақша» журналы №6, 7 2012ж.
3. Ембергенова Ж. Жастарды салаутты өмір салтына халықтың педагогикалық құндылықтары негізінде ұрпақ сабақтастығымен ұштастыра тәрбиелеу.Автореферат.канд. дис.-Қарағанды -2009ж.
4. Жалпы бастауыш білім. Қазақстан Республикасы. Стандарт. -Алматы,2003 ж. -23 б.
5. З.М.Богуславская, Е.О.Смирнова Развивающие игры для детей младшего дошкольтного возраста.М.: «Просвещение»1991г.
6. «Мектепке дейінгі балалардың психологиясы» В.С.Мухина 1975
7. Назарбаев Н.Ә // Егемен Қазақстан ,2 наурыз ,2006ж
8. Қоянбаев Р.М. Педагогика. - Алматы, 2002 ж. 383 б.
9. Қозыбаев С. Педагогика.- Алматы, 1999 - 274 б.
10. Қоянбаев Ж.Б. Педагогика - Алматы, 2002 - 383 б.
11. «Отбасы және балабақша» №2,3 ,2011ж.
12. Өмірбаева К.О. Оқыту процесіндегі инновациялық ізденістер. -Ақтөбе,2003.
13. Рахметова С. Қазақ тілін оқыту методикасы. - Алматы, 1987. 392-6.
14. Рахметова С. Тестік бақылау жүйесі. Бастауыш мектеп. № 6. 2004 ж.
15. Сағындық ұлы. Педагогика. - Алматы, 1998 - 356 б.
16. Хухлева Д.В теория и методика физического воспитания детей дошкольного возраста. М.: «Просвещение»1971г.
        
        ЖОСПАР 
КІРІСПЕ..................................................................................................................3
І БӨЛІМ. МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРМЕН ЖҰМЫСТА САЛАУАТТЫ ӨМІР САЛТЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ......................................5
1.1. Мектеп пен мектепке дейінгі мекеме арасындағы сабақтастық..................5
1.2. Балаларды ... ... ... қалыптастыру.........................8
1.3. Мектеп жасына дейінгі баланың салауатты өмір салтын ... ... ... ... ... ... ... ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНІҢ НЕГІЗДЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ........................................16
2.1. Мектепке дейінгі балалардың дене тәрбиесінің маңызы мен міндеттері...............................................................................................................162.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың жас ... ... дене ... мен дене ... Мектеп жасына дейінгі балалар дене тәрбиесі сабақтарының, жаттығуларының түрлерін дұрыс ... ... ... ... ... ... дене ... әдістемелік ерекшеліктері.........................................................................................................29
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................32
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................34
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Жас ұрпақ тәрбиесі - адамзаттың мәңгілік тақырыбы. Ұлттың ... де, ... да ... ... ... ... шын ... адам болып қалыптасуы қыруар уақыт пен тер төгетін, зор ... ... ... ... кең, ... мол ... Ұлы ... Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе дүниедегі жақсы-жаманды ... ... ... ... көп болған адам білімді болады , десе, француз педагогы Жан Жак Руссо: Бала туғанда ақ қағаздай болып туады, оның үстінде ... ... ... ... ... ... түседі, бала тәрбиесі сол сияқты, өзің қалай тәрбиелесең, ол солай тәрбиеленеді, деген екен.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ... және ... ... пісу процесі болып табылады да, туа біткен және өсекеле бойға сіңген қасиеттердің, сандық және ... ... ... ... Дене ... ... ... өзгеруімен, бұлшықеттер күшінің артуымен, сезім мүшелерінің жетілуімен, қимылдардың үйлесімділігімен т.б. байланысты. Психикалық даму процесінде танымдық, еріктік, эмоциялық процестерде, жеке адамның ... ... мен ... ... ... ... ... Даму барысында баланың биологиялық индивид ретінде адамға, жеке адам ретінде адамзат қоғамының мүшесіне айналуы жүзеге асады.
Адамның ... ... - оның ... бар және туа ... белгілердің жайғана сандық көрінісі емес. Даму - бұл ең алдымен айналадағы болмыстың ықпал жасауымен ағза мен ... ... ... ... ... ... дамуы мен оның жеке басының қалыптасуы біртұтас процесс. 12 жылдық білім берудің ... бес ... ... ... даярлықтан өткізу мәселелерімен бірге, жалпы білім беретін мектептерде және балалар бақшасында білім, білімділік бағдармалардың сапасын арттырып, тәрбие жұмысын ... ... ... ... ... психологиялық өріс-еркіндік, батылдық, имандылық тәрбиелерін бала бойына сіңіріп, оларды жеке тұлға ретінде қалыптастыру шешуші роль атқарады.
Сондай-ақ, балаларды мектепалды даярлықтан ... ... ... мен тәрбиелеудің төрт міндеті қарастырылады.
Бірінші міндет: әлеуметтік дамуда баланың үлкендермен қарым-қатынасы және өз ... мен ... ... қалыптасу мүмкіндіктері көзделеді, өз отанына, отбасына халқының салт-дәстүріне көңіл бөлу ... ... ... ... даму ... мына ... ... айнала қоршаған өмір мен таныстыру мәселелерін түйіндеу, оның тәсілдері мен ... ... ... ... ... даму эстетикалық барысында өмірге деген құштарлық пен көркемдік танымды қалыптастырады.
Төртінші міндеті: дене тәрбиесі дамуында салауатты өмір ... ... дене ... ... ... мен ... дамуы, өзін қоршаған орта мен байланысы, өз денсаулығына, ауру-сырқау т.б. қауіп қатерден сақтану қарастырылады.
Курстық жұмыстың құрылымы мен көлемі: ... ... ... екі ... ... пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады.
І БӨЛІМ. МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРМЕН ЖҰМЫСТА САЛАУАТТЫ ӨМІР ... ... ... пен ... ... ... ... сабақтастық
Білім беру және ғылым саласына елеулі өзгерістер енгізіп жатқан қазіргі кезеңде мектепке дейінгі ұйымдар мен ... ... беру ісін жаңа ... ... ... ... ... күннің көкейкесті мәселесі. Осы өзгерістер білім саласының алғашқы сатысы болып саналатын мектепке ... ... ... ұрпақтың дүниетанымын дамытуға, жеке тұлға ретінде қалыптастыруға, тәрбиелеумен білім беруге аса жауапты қарауды басты міндет етіп ... ... ... міндетті шешуде кезек күттірмейтін мәселелердің бірі ретінде мектепке дейінгі тәрбие мен бастауыш ... ... ... қамтамасыз етудің жолдарын айқындаудың маңызы зор. Өйткені сабақтастық туралы мәселе өткір қойылып ... Бұл ... ... ... беру ... ... мұғалімдер, ата-аналар да көтеріп отыр. Олардың дабыл ... ... ... бар. ... ... ... неғұрлым тиімді деген әдістерді, оқыту құралдарын, балалар мен оқушылардың жетістіктеріне қорытынды жасау және ... ... ... негізделген білім берудің мектепке дейінгі, бастауыш буын сатыларындағы көп түрлі, көп нұсқалы бағдарламалардың ... осы ... ... ... ... ... Берілген бағдарламаларда білімді игеру көлемі, жеке тұлғалық, әлеуметтік даму деңгейлері ескерілмеген. Бастауыш буын мен мектепке дейінгі білім беру бір-бірінен алшақ ... ... ... балабақша мен бастауыш буын сабақтастығын айқындауда біріншіден:
- аталған сатыдағы білім ... ... ... ... ... мазмұнының бірыңғай, жүйелі құрылуы, баланың белсенді дамуы арқылы білім берудің келесі сатысына көшудің тиімділігінің қамтамасыз ...
- ... ... беру жүйесінің әрбір әдістемелік компоненттерінің байланысы мен үйлесімділігінің ... ... ... ... ... міндеттері, мазмұны, әдістемесі, ұйымдастыру түрлері).
Сонымен қатар аталған сабақтастық сақталу үшін мектепке дейінгі кезеңде -- жас ... ... ... ... ... ... ... және тұлғалық дамуы, қоршаған ортамен байланыс жасауға дайындығы қарастырылады. ... ... -- ... ... ... ... барлық деңгейіне тірек болуды, қарқынды даму жағдайында жеке жұмыстарды, мектепке дейінгі қалыптасып болмаған қасиеттерін жетілдіруге арнайы өзара ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Сабақтастық даму кезеңдері мен сатылардың арасындағы ортақ мақсат-міндеттер, ортақ мазмұнды байланыс, бұл байланыс олардың толық және жеке жақтарының ... ... ... тұтас жүйе. Жеке тұлғаның даму кезеңінің үздіксіз білім беру деңгейлері мен сатылары нақты мақсаттарды іске ... ... мен ... іске ... ... ... ... бір ғана түпкі мақсатқа -- ... ... ... ... бір буыннан екінші буынға неғұрлым сәтті өтуге бағытталуы тиіс.
Сабақтастық білім беруде:
* балалардың жеке ... ... ... ... одан арғы ... қызметтерін қамтамасыз етеді;
* білім беру кезеңдерінде үздіксіз білім беру ... ... ... оқу ...
* біртұтас білім беру жүйесінде осы кезеңдердің және оқыту ... ... ... өз ... ... ... ... мен бастауыш сынып арасындағы сабақтастықтың негіздемесі:
* балалардың білуге деген құмарлығын дамыту;
* ... ... ... ... тапсырмаларын шеше білу қабілетін дамыту;
* балалардың интеллектуалдық және тұлғалық дамуына ... ... ... ...
* тілдік қарым-қатынасын дамыту (құрбы-құрдастарымен, ересектермен тіл табысып, сөйлесе ... ... ... ... өмір сүру ... құндылығына балаларды қатыстыру;
* эмоционалдық аман-саулығын қамтамасыз ету, әр ... ... ... ... жағдай жасау;
* талабын, білуге құмарлығын, еркіндігін дамыту;
* айналадағы әлем жайында білімін қалыптастыру;
Бастауыш мектептің міндеттері:
* салауатты өмір сүру салтының ... ... және ... ... ... сай ...
* қоршаған ортамен белсенді қарым-қатынас дайындығын дамыту. (эмоционалды, интеллектуалды, коммуникативті және іскери)
* мектепте оқуға үйрену ... ... ...
* әр ... әрекетте бірлесе жұмыс істей білуі мен өздігінен жұмыс істеуін ...
* ... ... мекемедегі жетістігін жетілдіру, мектепке дейінгі мекемеде дамуында қалыптаспаған ... ... ... ... дейінгі мекеме мен бастауыш сыныптың сабақтастық бойынша жұмысын ұйымдастыру:
* ... оқып ... ... ...
* ... оқуға психологиялық дайындығын қалыптастыру;
* бала дамуының үдіксіз білім беру жүйесін ... ... ... ... ... ... ...
* психологиялық дамуына жағдай жасау (есте сақтау, ойлау, қабылдау)
* мектепте оқуға дайындау (мектеп, ... ... ... үзіліс)
Екі ұйым арасындағы әрекет: Мектепке дейінгі мекеме -- танымдық әрекет -- мағлұмат алады, талдайды, ойнайды, білім алып, тәжірибе ... ... ... -- оқу ... -- оқи ... ... ... келеді, жаңа мазмұнды меңгереді, жаңа түсініктер қалыптасады.
1.2. Балаларды мектепалды дайындық тобында қалыптастыру
Мектепке дейінгі білім беру мекемесі мен бастауыш ... ... ... ... ... ... ... мектепалды дайындық тобында берілетін тәрбиелену, білім беру және ... ... ... мектептік моделіне үздіксіз байланыста өтуін қамтамасыз ету керек. Бұл жерде білім, білік, дағдылардың сабақтастығынан да балалармен ... ... ... сабақтастығы жоғары рөл атқарады. Басты мақсат мектепалды дайындық тобынан бастауыш мектепке көшудегі ... ... ... ... ... ... ... мектепалды дайындық тобының әдіс-тәсілдерін, жұмыс түрлерін қолданғысы келмейді, ал даярлық тобы тәрбиешілері көбіне бастауыш мектеп моделін пайдалануға мәжбүр болады. ... ... ... ... ... ... ... балалардың мектеп талаптарына сай білім, білік, дағдылары қалыптасқан, ұйымдастырылған оқушыны алғысы ... ... ... ... мектепке дейінгі балалықты бағалау түсіністігі жоғалады және ... ... ... ... ... дайындық ретінде ғана қарастырылады. Мектепалды дайындық тобының мұғалімдері мен тәрбиешілері мақсатында балаларды ... ... ... ... ... ... Мұндай жерде көбіне балалардың негізгі қызметі ойын екені естен шығарылады. Тек танымдық, ... ... ... білім негізі қалыптаса бастайды. Осылайша, қазіргі заманда сабақтастықтың құрылымы табиғи жолмен емес, жасанды түрде жүзеге асады,себебі бастауыш мектептегі ... ... ... ... мектепалды дайындық топтарында кең қолданылады. Сондықтан да бұл мәселені бірден 2 жақты қарастырған жөн. Ал, ұйымдастыру жоспарында ... ... ... ... ... ... балалардың мектепалды дайындық тобында қалыптасқан білім, білік, дағдыларын бағалау ... ... ... даму ... бағалау қажет деп ойлаймын. Екіншіден, бастауыш мектеп мұғалімдері білім беру мен тәрбиелеу үрдісінде мектепалды дайындық тобына сай ойын әдістерін ... ... ... қатар бұл шақта баланың көрнекі-әрекеттік және бейнелі-ойлау түрлерін де жетілдіруді қажет етеді. ... ... ... әріптестеріміз ойлаудың бұл екі түрін көп елемей, тез арада сөздік- логикалық ойлауды дамытуға ... ... бала ... ... ... ... ... нақ осы көрнекі-әрекеттік, көрнекі бейнелілік түрлерін берік қалыптастырып, сөздік логикалық ойлау түрлерін біртіндеп дамытуға ... ... ... ... ойлау- нақты заттарды пайдаланып, белгілі мақсатты көздейді. Ойлаудың бұл түрін ... ... ... ... ... іс-әрекетін саналы басқару және бақылау, бағыттап, ойластырып ... ету ... ... ... ойлау- заттардың бейнелерімен ойда әрекет ете отырып, белгілі бір ... ... ... ... бұл ... қалыптастыру арқылы баланың бойында мақсатқа жетудің әртүрлі жолдарын, бағыттарын, әдіс-тәсілдерін табу қабілеті дамиды.
Сөздік-логикалық ... -- сөз ... ... ... бейнеленген ұғымдармен нақты ережелерге бағына әрекет ете отырып, белгілі ... ... ... ... бұл ... ... ... баланың бойында пайымдау және сол пайымдау арқылы берілген шарттан ауытқымай нақты қорытынды шығара білу қабілеті ... ... ... ... ... атқаратын істер сабақтастық мәселесін шешудің тиімді бағыты деуге болады.
Мектепке дейінгі мекеме, бастауыш буын мен ата-ана арасындағы ... ... ... мектепке жалпы, арнай және психологиялық жағынан қамтамасыз етіледі. Сондай -- ақ, ... ... ... мен ... беру ... ... қаланып, мектепке дейінгі балалық шақтан жүйелі оқытуға кедергісіз көшу үшін жағдай жасалады. Қорыта айтқанда, жоғарыда көтерілген мәселелер ... ... ... ... жүзеге асыру қолға алынуда. Тәрбие-білім беру әрбір баланың мектепке келуге және жетістіктерге қол жеткізуге ... ... ... үшін ... ... білім алуға үнемі алға басуына кепілдік беріп отыруы қажет.
Білім беру әр бала, әр оқушы үшін тұлғалық мазмұндығын қамтамасыз ... және ол үшін өз ... өз ... жеке ... ... ... ... қорғану, өзіндік тәрбиелеу механизмін қалыптастыруға және адамдардың адаммен, табиғат, өркениет, мәдениет пен қауіпсіз қарым-қатынас жасауын ... ... ... беру ... жеке ... адамдық экологияны сақтап, тәрбиелеуге, өмір маңыздылығына, жеке бас бостандықтарына адамгершілікке тәрбиелеуде адамның қалыптасу функциясын қалыптастыру керек. Жарқын ... ... ... тұғырын биік жасаймыз деген игі мақсатымыз ізгі іспен көмкеріліп, үзіліссіз жүйемен өріліп жатса, еліміздің ... ... ... ... ... деп ұғынуға болады.
Денешынықтыру балаларды үйлесімді дамытып жетілдіреді, денсаулығын сақтап нығайтады. Дене мүсінінің сұлулығын қалыптастырып, қимыл-қозғалыс қабілеттерінің негізін ... ... ... болуға, елін қорғауға дайындайды. Балалармен жүргізілетін дене тәрбиесі жұмыстарының алдына қоятын мақсаттары:
* баланың ... ... ... ... жаттығулар мен ойындар туралы жалпы түсінік алып, олармен шұғылдану үшін керекті гигиеналық ... ... ... ... ... ... ... дұрыс негізін қалап, балалардың жалпы икемділігін арттыру;
* қимыл сапаларын ... дене ... ... ... ... дұрыс ұстап, жаттығуларды тез, үйлесімді, тиімді жасауға үйрету;
* жаттығуларды ынталанып жасауға, спорт түрлеріне әуесқойлығын арттыру.
Тәрбие мен баланың алғашқы дені- ... ... ... ошағында беріледі. Бала бойындағы жаңа қасиеттер мен мүмкіндіктерді ашып, олардың ... ... ... ... ... ... зор екені белгілі. Мектепке дейінгі білім беру саласы қызметкерлерінің алдына қойған басты мақсат- баланың жас ерекшелігіне қарай балалар тарихы ... ала ... ... тәрбиені салт - дәстүрді бойына сіңіріп жеке тұлға ретінде жан-жақты қалыптасуына ықпал ету. Халқымыздың әдептілік, инабаттылық, мейірімділік, қарапайымдылық, ізеттілік, ... ... жас ... бойына сіңіру үшін әрбір тәрбиеші, ұстаз халық педагогикасын, салт дәстүрін , әдеп -ғұрыптарды жақсы меңгерген ... ... бай, жаны таза адал жан ... ... ... ... таныта алатын, білімі мен тәжірибиесін жан-жақты дамытып ... ... сәт ... ... мекеме қабырғасынан басталады. Балабақшаның тәрбие мен оқытудағы негізгі ... ... ... мен ... және ... көтеруде өз ағзаларындағы қорларын қолдану, баланың дамуында жеке үйлесімділікті қамтамасыз ету, ата- ... ... өмір ... ... ... әрбір тәрбиеші - педагог оқу-тәрбие жоспарын тиімді әрі нәтижелі етіп ұйымдастыру үшін ... ... ... ... ... ... жаңа технологиялар негіздерін жетік меңгеруі тиіс. Яғни ... ... ... міндеті әлемдік өркениеттілікке ұмтылып, әлемге танылып отырған ... ... ... ... жас бүлдіршіндерді саналы азамат етіп тәрбиелеу. Тәрбиенің негізі бірінші кезекте әрбір отбасында қаланатынын ескере отырып, ... ... ... ... қағидасын ұстанып, көптеген ұйымдастырылған іс- шаралар ата-аналардың қатысуымен өткізіледі. Өйткені, жеке тұлғаның ... ең ... ... ... мен ... ... екенінде дау жоқ. Сондықтан да балабақша ұжымы ата-аналардың балабақшада өткізілетін түрлі іс- шаралар мен ... ... ... ... мен ... сондай-ақ пікірталас сағаттарына қатысуларын қамтамасыз етіп отырады. Бұл бала ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай мүмкіндік береді.
1.3. Мектеп ... ... ... салауатты өмір салтын отбасында қалыптастыру
Ата-ана ерте жастан баланы салауатты өмір сүруге тәрбиелеу үшін мінез-құлқын тәрбиелеуі керек. Мінез-құлық ... ... ... ... балалық шақтан іздейміз. Адамның психикалық дамуы өмір бойы жүреді. Әсіресе ... үш ... ... ... Бала басқа адамдармен қарым-қатынаста бола отырып, қоғамда өмір сүре отырып қана айнала алады. Бала ... адам ... ... оған осы ... ... әсер ... Ең ... көретін, тәрбие алатын адамдары әрине анасы мен әкесі. Әсіресе дүниеге келген алғашқы айлардың ... мол. ... ... ... ... өзі ... ... бола түседі.
Тәрбиенің бірінші шарты: ата-ананың баласының мінез-құлықтарындағы ... ... ... әрі ... назар аударып отыруы: Құптау, құптамау, жұмсақ немесе ... ... өз ... ... ... Бұл ... - ... тәрбиенің негізі десек болады. Қоршаған ортаның әсері арқылы ... ... ... Құлықтық - имандылық тәрбие баланың қоршаған ортадан алатын, көретін жағымды - ... ... әр ... ... ... ... ... шарты: баланың мінез-құлқының бір жақты, бірегей бағалануы. Бала бірте-бірте болжау ... ... ... ... - ... ... ал басқаша - басқа болады. Бұл механизм өз мінез-құлқының құлықтық - имандылығын реттеуші негіз ... ... де ... да қиын ... болып есептеледі. Жылдам өсуі, соматикалық дамуы, жыныстық жетілуі және қоршаған ... ... ... ... өзге жыныс өкілімен қарым-қатынасының ерекшеленуі.
Осы кезеңде жасөспірімнің жалпы жағдайы, көңіл-күйі ... ... ... ... Ең ... психологиялық қиындық: жасөспірімнің ата-анасымен қарым-қатынасының өзгеруі. Осы кезеңде бұрын алған тәрбиесінің кемшілік - ... ... ... бастайды.Ата-аналарға бірнеше тәрбиелік қызмет жүктелген:
- қорғау және моральдық қолдау;
- ... және ... ... ... ... ... тұрақталуына жағдай жасау;
- қандай жағдайға түссе де, кіммен қарым-қатынас жасаса да туған үйі мен ата-анасы ол үшін әрдайым - ... ... ... тағы бір ... ... салуға деген дұрыс қараушылықты қалыптастыру.
Ерте жастан бала үшін барлық негізделген болуы қажет. Тыйым салуға деген ата-ана құқығы ... ... ... ... Өкінішке орай, негізделмеген тыйым салулар арқылы ата-аналар жасөспірім алдындағы өз беделінен айырылып жатады.
Өйткені тыйым салулар көп болып кетсе, әйтеуір ... ... тура ... емес пе. Ал бұл бала кезінен бастап тыйым ... ... ... ... ... ата-ана бәрін де кешіреді, кешірім сұрасаң жеткілікті деген психология қалыптаспауы керек. Ата-ана ... ... ... ... ... ... ... жағдайды түзей алмайтынын, еш нәрсені өзгерте алмай қалуы мүмкін екенін бала түсінгені дұрыс.Жасөспірім өзінің ... ... ... өзін өте қиын, келеңсіз жағдайға апаруы мүмкін екенін ата-ана да, мұғалім - тәрбиеші де әрдайым есіне салып отыруы керек. Егер ... ... ... ата-ана да өзі де шығар жол таппай қалуы мүмкін ... бала ... ... ... ... ... ата-анадан алатын өмірлік маңызды ақпараттар жетіспейді. Егер ата-ана осы ... ... ... және ... ерекшеліктерін білсе, баласын түсініп, оның бостандығын тежемей, онымен келіспеушілік тумас еді.
Ата-аналарға көмек ретінде жүйелі ақыл-кеңестер беруге болады.
Бүкіл әлемге ... ... - ... ... ... ... Колесовтың ата-аналарға ұсынған жүйелі кеңесінен: Ата-ана әрқашан жасөспірімнің өзге жерде емес, өз ... ... ... ... үнемі қадағалап отыруы, әрі солай болуын орындауы ... ... ... ... қауіпсіз сезініп, ата-анасының кез келген уақытта көмекке келетінін, қолдайтындығын біліп, сондай ... ... ... ... ... өз ата-анасының ақыл-кеңесін тыңдауға ұмтылуы өте маңызды. Басқаша айтсақ ата-ана мен баланың отбасындағы қарым-қатынасы жат ... ... ... ... ... керек !
Ата-ана өз ұлы - қызына өмірлік кеңес ... ... ... қажет. Ол үшін пайдалы кеңес-ақыл айту мен айқайлап, өз пікірін таңып қоюда ажырата білгені ... ... ... ... ... педагогикалық жағынан ақсамайтындай етіп жасауы керек.
Үй мен отбасы бала үшін толық ... ... ... бала ... қорғаны бар екендігін сезінуі керек!
Әр ата-ана баласын ерте бастан-ақ салауатты өмір салтына дайындап, қалыптастыруы керек.
Әр жасөспірімді қоршаған ортаға ғана емес өз ... да ... ... ... ... ... ... қараудың негізгі шарттары:
* денсаулығына құндылыққа қарағандай қарау;
* өзін дені сау адам ... ... ... ... ... ... өмір салтын дағдыға айналдыру.
Сонымен: отбасы - ата-ана - жасөспірім - мектеп - қоғамдық орын - жасөспірім тізбегінің ... ... ... да ... ... ... ... жағдайда ғана біз мінез-құлқы тәрбиеленген, салауатты өмір сүруге ұмтылар жасөспірімдерді - еліміздің ертеңгі болашағын ... ... ... ... ... ... ДЕНЕ ТӘРБИЕСІНІҢ НЕГІЗДЕРІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1. Мектепке дейінгі балалардың дене тәрбиесінің маңызы мен міндеттері
Адам баласының өмірге келуі мен мектепке ... ... ... алғашқы жеті жыл уақыты оның келешек өмірінде өте үлкен маңызы бар. Өйткені осы кезеңде адамның денсаулығы, әр түрлі қабілеттері, адамгершілік ... ... ... ... Баланың денесін шынықтыру, өмірге керек қозғалыс шеберлігін қалыптастыру, гигиеналық әдеттерді бойларына сіңіру үшін осы бір балалық балғын шақ өте бір ... ... ... ... ... ... ... дамуының негізі, тәрбие көзі дене тәрбиесі болып табылады. Табиғи, дұрыс өсіп келе ... бала ... ... ... ... ... Оның осы ... әрекетін жанұяда, бала бақшасында дұрыс ұйымдастыру оның жүрек-қан ... дем алу, ... ... зат ... ... ... жақсартады, қозғалыс-тірек аппараттарын нығайтады. Баланың ауруға қарсылық күшін, ағзаның қорғаныс күшін күшейтеді. Қозғалыс арқылы бала ... ... тани ... оның ... ... ... қасиеттері дамиды. Бала көбірек қозғалыстарды білген сайын оның таным, түйсік, қабылдау, сезім, қабілет және ... да әр ... ... ... кең ... ... Сондықтан да осы кезеңде дене тәрбиесі сауатты, ... ... ... ... ... қуып ... ... қателіктерді түзету қиын болады.
Мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі міндеттері үш үлкен топқа бөлінеді:
Сауықтыру міндеттері:
1. Бала ағзасын шынықтыру арқылы, ... ... ... ... ... тұра алу ... ... Табиғаттың табиғи күштерін, ауаны, суды, күн қызуын дұрыс пайдалану арқылы бала денесі шынығады. Оның әр ... суық тию ... ... тұмау, жөтелу, тамақ ауруларына қарсылық күштері көбейеді.
2. Қозғалыс тірек аппараттарын нығайту және дұрыс мүсінді қалыптастыру. Қозғалыс белсенділігі ... әсер ... ... ... ... ... табан және сирақ бұлшық еттеріне арналған жаттығуларға көңіл ... Бала ... ... ... үшін ... екі жағындағы бұлшық еттерге бірдей мөлшерде жаттығулар беру. Күнделікті өмірде аз жұмыс ... ... ... ... ... ... ... Жас кезінен балаға дұрыс мүсін туралы мағлұмат беру қажет. Еңкіштік, бір иықтың екіншісінен биіктігі, омыртқаның қисаюы және т.б. ... ... ... ең бір ... амалы дене жаттығулары екені олардың әрқашанда ойларында болу керек.
3. Вегетативтік мүшелердің қызмет мүмкіншіліктерін жоғарылату. Баланың белсенді қозғалыстары жүрек-қан тамыры және ... алу ... ... ... дене ... ... жүйелерінің, ағзадағы зат алмасу үрдістерінің қызметтерін жақсартады. Зәр шығару ... зәр ... қалу ... болдырмайды.
4. Жылдамдық, үйлесімділік, төзімділік секілді дене қуаты ... ... ... ... ... дене ... бірін ғана және дамытуға арнайы көңіл бөлуге болмайды. Қозғалыстарды әр түрлі етіп құрастыру, амалдарын ауыстыру, әр ... ... ... дене ... кешенді, үйлесімді дамытуға көп көңіл бөлген дұрыс.
Білім беру міндеттері:
1. Өмірге керек ... ... ... мен ... ... ... ... арқасында мектеп жасына дейінгі балалар жаңа қозғалыс түрлерін тез және оңай үйреніп алады. Дене өсуімен бірге ... ... ... де ... ... үш айда олар ... көтеріп, ұстап тұра алады; алты айлықтарында қолдарын қозғалтады, еңбектейді, шалқадан жатқан күйден ішіне аударыла, ішіне жатқан күйде ... ... ... көтере алады; он бір айлығында отыруды, жатуды, заттарға тіреле тұруды, жүруді үйрету, бір жылда міндетті түрде ... ... ... үш ... бала жүру, жүгіру, әр түрлі нәрселерге өрмелеу қозғалыстарын меңгеруі; төрт ... әр ... ... лақтыру, биік жерлерден секіру, заттарды қағып алу, үш дөңгелекті ... тебе алу; ... ... ... ... ... кездесетін қозғалыстардың көпшілігін: жүгіру, жүзу, шаңғы тебу, басқышпен ... ... ... асып ... және т.б. орындай алулары керек.
2. Дене тәрбиесі сабақтарына деген тұрақты қызығушылықтарын қалыптастыру.
Балалардың дене ... ... ... ... қызығушылықтарын қалыптастыруға ең қолайлы уақыт - мектепке дейінгі балалық кезең. Ол үшін балалар орындай алатын, орындаған жаттығулардан олар ... ... ары ... ... ... ... ... қажет. Орындалған тапсырмаларды бағалау, көңіл бөлу, мадақтау арқылы дене тәрбиесіне деген жақсы көзқарас қалыптастырылады, баланың дене жаттығуларымен ... ... ... ... ... ... ... көзқарастарын кең дамыту үшін, оларға жаттығулар жасау кездерінде дене тәрбиесі, спорт саласындағы қарапайым білім негіздерінен мағлұматтар ... ... ... ... ...
1. ... ... - жігерлік қасиеттерге тәрбиелеу. Ол қасиеттер: адалдық, батылдылық, тәуекелшілдік, қайсарлылық, табандылық т.с.с.
2. Дене тәрбиесі ... ... ... ... ... ... ... әсер ету, көмектесу.
Осы баяндалған сауықтыру, білім беру, тәрбиелеу міндеттері ... ... да, олар ... ... байланысты. Сондықтан балалармен жұмыс істегенде осы міндеттерді кешенді түрде орындаған дұрыс болады. Сонда ғана бала денесі дене дайындығы ... ғана ... ... ... да ... Мектеп жасына дейінгі балалардың жас ерекшеліктеріне байланысты дене дамуы мен дене дайындығы
Балалардың ағзасы осы мектепке ... ... ... ... ... болады. Ағзадағы клеткалардың саны мен салмағының ұлғаюына байланысты дене көрсеткіштерінің артуын өсу деп ... ... ... ағзадағы даму үрдісі жүріп жатады. Даму - сапалық көрсеткіш. Ағзаның ... деп сан ... ... ... ... ұлпалардың жекешеленіп белгілі бір қызмет атқаруға бейімделуін, ағза мен оның жеке мүшелерінің қызметінің артуын, баланың ақыл-ой өрістерінің ... ... ... ... екі ... ... дене дамуы және функциялық даму.
Дене дамуының көрсеткіштері: адамның бойы, салмағы, кеуде клеткасының көлемі, дене мүшелерінің ұзындығы т.с.с.
Функциялық ... ... дене ... ... ... ... әр түрлі болады. Мысалы, жүректің жұмыс жасауы дамуын анықтау үшін қан қысымын, жүрек соғу жиілігін, жүктеме бергеннен ... ... келу ... ... мен даму адам ... ... жылдамдап, бірде баяулайды. Тіпті бір жылдың ішіндегі бойдың өсуі ... ... ... бойы ... ... ... тез, ... аз, түнде көбірек өседі. Мұны өсу мен дамудың гетерохондылығы дейді (гетерос - әр ... ... - ... өсуі мен ... ... ... оның дене ... өзгеруі жатады. Дене пропорциясы деп адамның басының, тұла бойы мен аяқтарының ұзындығының, көлемінің бір-біріне арақатынасын айтады. ... ... ... ... ... ... ... аяқтары қысқа, тұла бойы мен бастары үлкен болады. ... ... 1 ... ... ... 1 жастан кейін омыртқа сүйектерінің өсу қарқыны жіліктердің өсу қарқынынан жылдамырақ болып, дене ... ... ... 2 ... әрі ... ... ... жылдамырақ өседі де, 6 жаста дене пропорциясы өзгеріп, баланың аяқтарының ұзындығы кеудесінен артық бола бастайды. 5-6 ... ... ... ... ... ... өзгереді. 6 жастан әрі қарай тағы да омыртқа сүйектерінің өсу қарқыны күшейеді, сондықтан 7 жастағы ... ... мен тұла ... ұзындығының арақатынасы теңеседі.
3-6 жас аралығында баланың бойы тез, біркелкі өседі. Жылына бойы 5-6 см, ... 2 кг ... 7 ... ... балалардың бойлары жылдам өсіп, бір жылда 8-10 см ... Осы ... өсу ... ... ... ... Екінші жылдам өсу, 13-14 жастағы, жыныстық жетілу кезеңіне сай келеді.
Баланың қозғалыс-тірек жүйесі. Кеңістікте қимылдап жүру, денені тік қалыпта ... ... ... қабілеттері адамның сүйек-ет жүйесінің қасиеттері мен қызметіне байланысты. Сүйек-ет жүйесіне, яғни қозғалыс-тірек аппаратына адамның қаңқасы мен бұлшық еттері жатады.
Қаңқа (склет) - екі ... ... ... ... ... ... қатты тұлғасы. Олардың көбі бір-бірімен буын арқылы жалғасып, қозғаламалы келеді. Қаңқаға бұлшық еттер бекітілген. Ет пен сүйек ... ... ... және оның ... еңбек етуі осы сүйек-ет жүйесінің қызметіне байланысты. Ол жұлынның, мидың және көптеген ішкі мүшелердің ... ... ... ... де атқарады, яғни жұмсақ мүшелерді (жүрек, бауыр, өкпе, ішек-қарын, бүйрек т.б.) соққыдан және басқа да түрлі жағымсыз әсерлерден ... ... ... ... ... ... көбі екі сүйекке бекігендіктен, олардың қозғалысын іске асырады. Әрбір сүйекке екі, тіпті одан да көп ... ... ... ... ... ... ... - сүйектерді қозғау, адамның еңбек етуін, күрделі жұмыстарды орындауын қамтамасыз ету.
Адамның қимыл-қозғалысына ет пен ... ... ... ... кіретін буындар, сіңірлер, тарамыстар қатысады.
Омыртқа жотасының өсуі баланың алғашқы жасында жедел жүреді. Жаңа туған нәрестелердің омыртқаларында алты сүйектену нүктелерін көруге ... Олар бір ... ... ... бастайды. Омыртқа аралығында буындардың шеміршектері қалың және серпінді келеді. ... ... ... жотасы ересектермен салыстырғанда жеңіл қимылдайды. Дегенмен бір ... ... ... жотасының иілуі нашар әрі тұрақсыздау болады. 2-3 жаста омыртқа одан әрі қарай сүйектене береді. Омыртқааралық буын ... әлі де ... ... болып, омыртқа жотасы жақсы қимылдайды. Бұл кезде сегізкөздік, құймышақ омыртқалары ... ... ... ... бітпейді. Баланың бойы таңертең өлшегенде 5-6 см ұзын (ересек адамда 2-3 см ғана), кешке өлшегенде соншалықты аласа болып тұрады. 4-5 ... ... ... тез ... иілістері толық қалыптасады.
Мектеп жасына дейінгі балалардың омыртқалары ұзарып, жуандайды. 5-6 жастағы балалардың омыртқа жотасы тез ... ... ... ... ... өте ... болады. Сондықтан түрлі жағдайлардың әсерінен омыртқаның өсуі тез бұзылып, омыртқа жотасының патологиялық сколиозы (бір жақ бүйіріне қарай қисаю), лордоз, кифоз т.б. ... ... ... ... ( лат. Лордоз - алға қисаю, ... ... (лат. ... - ... ... иілу, қисаю). Мысалы, өте жылдам 8-12 м /сек ... ... ... және ... омыртқалары зақымданады. Бала өте аз қозғалғанда да ұсақ ... ... ... ... ... кейіннен омыртқа кемшіліктері дамиды.
Табан сүйектері бір-бірімен буын арқылы күмбезденіп қосылған. Табан күмбезі баланың аяғын басу барысында толық қалыптасады. Табан ... ... ... ... тұратын тарамыстардың даму барысында пайда болып, табанға күш түскенде оның ... ... ... күмбезінің дұрыс қалыптасуына тар аяқ киім, ауыр жүк тасу, ұзақ уақыт табанға күш ... ... ... ... ... мешел ауруы кері әсер етеді. Мұндайда жалпақ табан пайда болады. Жалпақ табан жағдайында баланың сымбаты бұзылады, қан ... ... аяқ тез ... ... жүру, бұлшық еттерді күшейтетін түрлі жаттығулар, спорт ойындары, дене ... ... ... ... ... яғни оны ... табан күмбезін дұрыс қалыптастырады.
Табан күмбезі 13-17 жасқа дейін қалыптасады. Сондықтан бойжеткендерге 17-18 жасқа дейін биік ... аяқ ... ... болмайды. Себебі ондай аяқ киімдер табан күмбезінің дұрыс қалыптасуына байланысты аяқты тез ... ... мен ... аяқ ... ... 1,5-2 см ... ... күмбезі жақсы болып, табан еттері мен сіңірлері жақсы дамиды.
Бала туғаннан үш жасқа дейінгі жас кезінде баланың жүйке-бұлшық ет ... ... ... мен ... ... бұлшық еттері әлі әлсіз болады. Бұлшық еттердің қызметі, негізгі қасиеті - жиырылуға байланысты орындалады. Жиырылу арқылы бұлшық ет ... оның ... ... ... Бұлшық еттердің өсіп, жетілуі әр түрлі. Алғашқы жылы ең ... ... ... ... кейіннен шайнау еттері жетіледі. Еңбектену мен жүруге байланысты жыл аяғында аяқ-қол және арқа еттері өсіп дамиды.
Баланың қимыл, қозғалысы. Жаңа туған ... ... ... ... өте көп, ... ол ... ... еріксіз шым-шытырық қимылдар түрінде орындалады. Алғашқы дұрыс ... ... ... 2-3 ... көріне бастайды: ең алдымен жарық көзіне немесе ... ... ... ... ... 3 айда ... жатқан бала аунап түсе алады, 7 айда отырады. Кейіннен заттарды ұстап ... және ... ... қолдарының ерікті қимылдары пайда болады. Бұл қимылдар көру арқылы кеңістіктен баланың алған мәліметтеріне байланысты туындайды. Баланың көру және ... ... ... ... ... 3-6 айда ... ... көру-қозғалыс жүйесіне айналады. Алғаш кезде көру арқылы тек қана сыртқы орта туралы мәліметтер жиналады. Кейіннен қозғалыстары көру ... ... ... ... ... күрделі қимылдарға айналады. Екінші белгі жүйесінің дамуы қозғалысты реттейтін жүйенің пайда болып, дамуына ықпалын тигізеді. Нәрестеде үлкендердің айтуы бойынша ... ... ... ал ... негізінде саналы қозғалыс қимылдары жетіледі.
Қозғалыстың дамуы қозғалыс-тірек жүйесі мен жүйке жүйесінің дамып ... ... ... ... секіру, шапқылау т.б. күрделі қимылдар және оларды дұрыс ... ... 3-5 ... ... ... ... дейінгі жастағы және 1-2 сынып оқушыларының қозғалысын дұрыс үйлестіру ... ... ... ... Бірақ олар күнделікті тіршілікке қажетті қимылдарды, жазу, сызу, сурет салу т.б. қозғалыс әрекеттерін игеріп үлгереді. ... ... ... балаларда үйлесімді қозғалыс дамиды. Қозғалудың ең күшті дамуы 3-6 жаста байқалады.
Баланың ... ... ... әсер етуі. Адамның денесі мен қимылына, ойының дамуына ... ... әсер ... ... ... ... бөгет жасағанда оның жалпы дамуы нашарлайды. Күнделікті тіршілікте ... ... ... ... ... ... деп ... Қозғалыс белсенділігі ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған қимылдардан тұрады. Ұйымдастырылған қозғалыс белсенділігіне дене тәрбиесі ... ... ... ... байланысты пайда болған қозғалыстар жатады. Ал ұйымдастырылмаған қозғалысқа түрлі ойындар кезіндегі әр түрлі қозғалыстар, қыдырған кездегі қозғалыстар жатады. Адам денесі үшін ... ... ... ... ... жасына дейінгі мекемелердегі балалардың мұндай қозғалыстарын дұрыс ... іске ... ... ... ... ... ... қозғалыстарын көбейтуге болады. Ұйымдастырылған қозғалыстар аз болуына байланысты ... ... ... ... - ... ... ... бола бастады. Гиподинамия деп бұлшық еттердің қозғалыс белсенділігінің төмендеуін атайды. Бұл көбінесе бала аз ... ... ... ... ... бұлшық еттері әлсіз болғандықтан және олардың қозғалыс нейрондарының еңбек қабілеті төмен болғандықтан мектепке дейінгі ... ... ... ... немесе басқа сабақта 4-5 минөттан кейін-ақ жиырылатын бұлшық еттері босайды да, мазасыздана ... ... ... ... омыртқалары қисайып кетуі мүмкін. Әсіресе, ұзақ түрегеліп тұра алмайды. Осыған байланысты балаларды 2-3 ... ... тік ... ... жасына дейінгі балалар дене тәрбиесінің негізгі амалдары - дене тәрбиесі жаттығулары. Дене ... ... ... мен ... ... дене қасиеттерінің дамуына әсер етеді. Балалардың ағзасына дене жаттығуларының тиімді, жақсы әсер етуі үшін дене тәрбиесінің ... ... ... ... күштері мен гигиеналық факторлар қолданылады.
Дене тәрбиесі жаттығулары. Мектеп жасына дейінгі балалардың дене ... ... ... ... үшін үш ... дене ... ... қолданылады:
1) негізгі гимнастика;
2) қозғалмалы ойындар;
3) түрлі спорттық жаттығулардың қарапайым түрлері.
Негізгі гимнастика жаттығуларына жататындар:
1) балалардың әр ... ... ... ... жаттығулары, бұл жаттығулар спорт құралдарымен (доптар, кубиктер, жалаушалар, гимнастикалық таяқтар, булавалар т.с.с.) және ... ...
2) әр ... ... ... ... ... өрмелеу, еңбектеу, тепе-теңдік сақтау, асылу түрлері;
3) саптық жаттығулар (сапқа тұру және қайта тұрулар, бұрылулар, жинақталу және ...
4) би ... Би ... ... ... жүргізушінің таңдауына байланысты, оларды мүсін, сымбат түзулігіне, дене ... ... әр ... ... ет ... ... ... гимнастканың жаттығулары әр түрлі күрделі қозғалыстарды үйрету үшін, баланың кеңістікте өзінің денесін ... ... ... үшін ... ... ... ... орынды қозғалмалы ойындар алады. Ойындар кезінде дене қасиеттерін кешенді дамыту жағына көп ... ... ... болады. Бала ағзасының барлық жүйесінің қызметтік мүмкіншілігін дамытуға да көп ... бөлу ... ... ... ... дене ... спорт түрі жаттығуларының қарапайым түрлерін кіргізуге болады. Ол түрлер: шаңғы мен жүгірудің қарапайым тәсілдері, суда ... ... ... ойын ... қарапайым тәсілдері т.с.с. Спорт түрлерінің жаттығуларын орындау білім беру және денсаулықты нығайту міндеттерін орындаумен қатар, спорт ... ... ... ... бастайды.
Табиғаттың сауықтыру күштері. Бала ағзасы мүмкіншілігінше тұрақты, жүйелі күн қызуын, ауа температурасын, су ... ... ... ... дене қызуын реттеу механизмдеріне, психикалық үрдістерін қалыптастыруға, денелерін шынықтыруға көмектеседі. Баланың денсаулығын ... ... ... қабілеттілігін арттырады. Табиғаттың сауықтыру күштерімен дене тәрбиесі жаттығуларымен қатар, ұштастыра қолдану баланың дене ... ... ... ... ... арттыруға көмектеседі.
Гигиеналық факторлар. Бұл себептерге жататындар: ұйықтау және тамақтану, қозғалыс белсенділігі мен тынығу, дене ... ... ... ... факторлар дене тәрбиесі жаттығуларының бала ағзасына тиімді әсерлерін толықтырады. Дене мүмкіншіліктерін арттыруға жағдай ... ... ... ... мен ұйқы ... ... ... ғана дене тәрбиесі жаттығулары ағзаға тиімді әсер береді. Жаттығатын жердің, әр түрлі спорттық жабдықтардың тазалығы әр ... ... ... жат ... ... ... ... жасайды, бала ағзасын кездейсоқ аурулардан қорғайды.
Мектеп жасына ... ... дене ... ... ... орындау үшін дене тәрбиесі амалдары дене жаттығуларын, табиғаттың сауықтыру күшін және гигиеналық факторларды кешенді ... ... ... ... ... ... ... дейінгі балалар дене тәрбиесі сабақтарының, жаттығуларының түрлерін ... ... ... ... ... ... дене ... дұрыс бағытта қолдану, оның міндеттерін тиімді түрде орындау үшін әр түрлі қозғалыс әрекет түрлерін мақсатты ретте ұйымдастыра білу ... ... ... ... - ... ... мекемелердегі тәрбиешінің, үйдегі ата-аналардың басшылығымен орындалатын күнделікті дене тәрбиесі жаттығулары сабақтары, әр түрлі ойындар және өз бетімен орындалатын балалардың ... ... ... ... ... ... ... таңертеңгілік гимнастика, дене тәрбиесі сабақтары, қозғалмалы ойындар, сергектік сәттері, дене тәрбиесі мерекелері, өз бетімен дене жаттығуларын орындау.
Таңертеңгілік гимнастика. Таңертеңгілік гимнастика бала ... ... ... ... ... жоғарылатуға, тұлғаның дұрыс түзулігін қалыптастыруға бағытталады. Оның амалдары: қарапайым ... ... су ... ... ... Таңертеңгілік гимнастиканың ұзақтығы 2-ден 4 жасқа дейінгі ... 5 ... 4-тен 5 ... ... балаларға 6-8 минөт, 6 жастағы балаларға 8-10 минөтқа созылады. Таңертеңгілік гимнастиканың құрылымы мынандай болуы мүмкін: жүру, жүгіру жаттығулары - қол және иық ... ... ... іш ... ... ... қысқа жүгіру және ағзаны қалпына келтіретін жүру жаттығулары. Таңертеңгілік гимнастика жаттығулары балаларды жалықтырып жібермеуі үшін 7-10 күнде жаттығулар кешеніне 2-3 жаңа ... ... ... дұрыс болады.
Дене тәрбиесі сабақтары. Дене тәрбиесі сабақтары бала бақшадағы 3-6 жастағы балалармен дене тәрбиесі жұмыстарын жүргізудің негізгі түріне жатады. ... ... - жаңа ... ... ... сабақтарда меңгерген әрекеттерді жетілдіру, дене қасиеттерін тәрбиелеу. Дене тәрбиесі сабағы тәрбиешінің басшылығымен жетісіне 2-3 рет жүргізіледі.
Сабақтың ұзақтығы 3-4 жастағы ... 15-20 мин, 4-5 ... ... балаларға 20-25 мин, 5-6 жастағы балаларға 25-30 мин ... ... үш ... ... ... ... қорытынды. Кіріспе бөлімінің міндеттері - балаларды ұйымдастыру, олардың зейіндерін орындалатын жаттығуларға шоғырландыру, бала ағзасын негізгі бөлімде орындайтын ... ... ... ... ... ... ... қозғалыс түріндегі жаттығулар орындалады. Олар: жүру, аяқтың ұшымен, өкшемен жүру, жүгіру, бағытын өзгертіп ... ... ... ... заттардың арасымен жүру және т.б.
Сабақтың негізгі бөлімінде балаларға жаңа жаттығулар үйрету, қайталау, алдыңғы сабақтарда өтілген ... ... және дене ... ... ... ... Негізгі бөлімде ең алдымен жалпы дене дамыту ... ... ... ... ... қол, иық ... ... сонан соң кеуде, аяқ бұлшық ет жаттығулары орындалады. Жалпы дене дамыту жаттығуларынан кейін спорт түрлерінің негізгі қозғалыс түріндегі жаттығулары: жүру, ... ... ... ... және ... ... орындалады. Міндетті түрде негізгі бөлімге балаға физиологиялық және эмоциялық әсер беретін қозғалмалы ойын түрлері кіргізіледі.
Қорытынды бөлімде бала ... ... ... ... ... ... ... жүктемелерді төмендету үшін жүру жаттығулары, тыныс алу жаттығулары, қозғалысы аз қозғалмалы ойындар, ықылас-ынтасы бойынша жаттығулар орындалады.
Бөлімдердің уақыттары ... ... ... ... ... бөлім - 2-6 минөт, негізгі бөлім -15-25 минөт, қорытынды бөлім -2-3 ... ... ... ұзақтығын қойылған міндеттерге, жаттығушылардың жастарына, дене дайындығына байланысты ... ... ... ... кездегі балалардың жүрек соғу жиіліктері 20-25%, негізгі бөлімнен кейін 50%, ал ... ... ... 70-80% немесе 100%-дан аспауы керек. Сабақ аяқталғаннан кейін 2-3 мин кейін баланың ... соғу ... ... ... ... ... 3-4 ... балалардың жүктеме тиімділігі, жүрек соғу жиілігі 130-140 соғу/мин, 5-7 жастағы ... 140-150 ... ... ... Әр түрлі қозғалыс мазмұнындағы қозғалмалы ойындар балалар серуенге, таза ауаға шыққан ... күн ... ... Ол ойындар балалардың қозғалыс белсенділіктерін арттырады, көңіл-күйлерін жақсартады. Қозғалмалы ойындардың мазмұнына жүру, жүгіру, секіру, өрмелеу, еңбектеу және басқа ... ... ... Бұл ойындардағы қозғалыс белсенділігінің көп болуы балалардың дене қасиеттерінің ... ... ... ... алу жүйелерінің қызметтерінің жетілуіне әсер етеді.
Сергектік сәттері. Сергектік сәттері бала денесінің көп уақыт бір тыныштық (статикалық) қалыпта ... ... ... ... Ол бір ... отырып қалған бала денесінің шаршауын тоқтату, демалдыру, ағзаның қозғалыс қызметін белсенді ету, ақыл-ой жұмыс қабілеттілігін арттыру мақсатында ... ... ... есеп, сурет салу, пластилиннен әр түрлі мүсіндер жасау кездерінде 2-3 минөт 3-4 ... ... ... ... ... тәрбиесі мерекелері. Дене тәрбиесі мерекелері салтанатты түрде балалардың дене тәрбиесі және спорт түрінің жаттығуларын үйрену, ... ... ... ... ... ... қозғалмалы ойындар ойнағандағы жетістіктерін айтуға, мадақтауға, марапаттауға арналады. Дене тәрбиесі мерекелері жылына 2-3 рет өткізіледі.
Өз бетімен дене жаттығуларын ... ... өз ... өз еріктерімен, өз ұсыныстарымен дене тәрбиесі жаттығуларын таңдауы ... ... ... ... Тәрбиешіге балалардың қандай қозғалыс түрлерін, спорт түрлерінің қандай жаттығуларын ұнататынын, қандай қозғалыс түрлеріне икемдіктері, құштарлықтары бар ... ... ... Өз ... дене жаттығуларын орындау арқылы, бір-бірлеріне үйренген жаттығуларын көрсету арқылы балалардың ... ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалардыңдене тәрбиесінің әдістемелік ерекшеліктері
Мектепке дейінгі балалардың дене ... ... екі түрі бар. ... түрі - мемлекеттік, балалардың дене тәрбиесі жұмыстары бала бақшаларда ұйымдастырылады. Екінші түрі - дербес, өз беттерімен, бұл ... дене ... ... ... ... ... жұмыстарын мемлекеттік түрде ұйымдастыру мектепке дейінгі балалар мекемелерінде міндетті түрде ұйымдастырылуы керек. Кеңес үкіметі ыдырап, аумалы-төкпелі кезде ... бала ... ... кетті. Жекешелендірілген бала бақшалары өз қызметтік бағыттарымен жұмыс ... ... ... ақша табу бағыттарында жұмыс істей бастады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... адамдардың барлығы жұмыстармен қамтамасыз етілген, кәсіпорындардың бәрі ... ... ... ... ... ... көбейту, жаңа бала бақшалар салу құрылыстарын жандандыру мәселелері күн тәртібіне көшті. Қалаларда бала бақшалар салына бастады.
Қазіргі кезде ата-аналары күні бойы ... ... ... бос ... ... ... ... бір тәрбиеші, бір мамандық иесінің ғана тәрбиесінде болмай, жоғары дәрежелі мамандардың қарауында болып, жан-жақты тәрбие, білім ... ... ... ... ... ... ... ұстаздар, өз кәсіптерін, мамандықтарын өте жақсы меңгерген адамдар күні бойы жұмыста жүрген ... ... өте ... ... ... міндетті. Сол тәрбиенің бірі, маңыздысы - дене тәрбиесі. ... да біз ... дене ... мамандары мектеп жасына дейінгі балалардың дене тәрбиесі жұмыстарын сауатты, білікті, әдістемелік ... ... іске ... ...
Мектепке дейінгі мекемелердегі дене тәрбиесі сабақтары бала бақшалардағы балаларды оқыту және ... ... ... ... ... ... дене тәрбиесі жаттығуларының түрлері мен мазмұнына сай өткізіледі. Дене ... ... бала ... ... мен дене ... әдіскерлері өткізеді.
Дене тәрбиесі сабақтарының әдістемесі балалардың жастарына, қозғалыс мүмкіншілігіне және бала бақшаның базасы мен спорттық құрал-жабдықтарына байланысты жүргізіледі.
2 ... ... ... жетілдіретін негізгі жаттығулар: жүру, өрмелеу, кедергілерден өту, доптармен, ойыншықтармен, шеңберлермен, гимнастикалық таяқтармен, секіртпелермен ойнайтын әр түрлі ... Бұл ... ең ... ... түрі - ойын. Ойын арқылы балалар өздерінің қимыл ... ... ... ... Дене ... ... ... аптасына 2-3 рет өткізіледі.
2-3 жастағы балалармен сабақ жүргізу кезінде көбінесе сөз қолдану және көрнекі әсер ету әдістері қолданылады. Бұл жас ... ... ... ... шығып, сөйлескісі келіп тұрады. Балалардың белсенділігін, ықыластарын, қызығушылықтарын арттыру үшін бейнелі, жан-жануарларды бейнелеу тапсырмалары беріледі. Мысалы: тышқандар секілді ақырын-ақырын жүгіреміз, ... ... епті ... ... ... ... тарсылдатып аяқ басамыз т.с.с. бейнелеу тапсырмалары. Дене жүктемесі орташа, онша ауыр да ... ... ... де ... ... ... керек. Жүктемені қалай бергенімізді тамыр соғысы арқылы жеңіл бақылауға болады. Сабақтың басталуы мен аяқталуы кезіндегі тамыр соғысының ... 10 ... мин ... онда ... дұрыс берілген деп есептеледі. Одан көп болып кетсе жүктеме артық берілгені, аз ... ... ... ... Үш ... ... балалардың ойын әрекеттері күрделі және әр түрлі болып келеді. Көбінесе мазмұнды, сюжетті, бір адамның немесе жан-жануардың рөлдерін ойнау түріндегі ойындар ... ... ... ... ... ЖСЖ 130-140 соғу/мин, 5-7 жастағы балалармен 140-150 соғу/мин кем болмайтын қарқындылықпен жаттығуларды орындағанда ғана бала ... ... ... ... болады. Біртіндеп жүрудің, жүгірудің, секірудің, лақтырудың, өрмелеудің, тепе-теңдік ұстаудың күрделі түрлері қолданылады.
Мектепке дейінгі жастардағы балалардың дене тәрбиесі кезінде барлық дене ... ... ... ... ... ... қимыл үйлесімділігі қасиеттерін дамытуға назар аудару керек болады. Олар: тепе-теңдікті ұстай білу, дәлдік, ырғақтылық, әр түрлі қозғалыстар үйлесімділігі. Ойын ... ... ... орындау, қайталау арқылы жылдамдық қасиеттері дамиды. Күш, күш ... ... ... ... ... ... ... аяқтың, қолдың, табанның бұлшық еттеріне назар аудару керек. Күш жаттығулары аз ғана ауырлықта орындалуы қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі ... ... ... зор ... бірі - бала ... ... көлемі бойынша статистикалық мәліметтерге қарағанда мектепке жасына дейінгі жас балалардың 85%-ке дейін әр түрлі ... ... ... Яғни ... ... ... ... экологиясы жағынан күннен - күнге нашарлап бара жатқаны бәрімізге мәлім. Сондықтан соңғы жылдары мектепке ... ... мен ... ... ... ... ... мен тәрбиеленуіне, денсаулығын нығайтуға, олардың салауатты өмір салтын сақтау әдеттерін қалыптастыруға ерекше мән берілуде әр адамның өзі ... ... үшін де ... шешуші саясат және демографиялық мүдденің түйіні.
Салауаттылық өмір салтын сақтау дегеніміз не? ... ... ... ... мына ... ... ... Салауатты өмір салтын қалыптастыруда салауаттылық туралы білім, іс-әрекет және дағдыларды игеру ... ... ... бағыт болуы аса маңызды екенін айтады[1].
3-5 жас аралығындағы баланың салауатты ... ... ... ... оның ... әрекетінің қаншалқыты дұрыс жолға қойылғандығымен байланысты. Себебі қимыл қозғалыс жаттығулары бұлшық еттерге қан жүгіртіп, ағза қорегін арттырады.
Балалар үшін қозғалыс ... ... ... болып табылады. Қозғалыс бала үшін үлкен бір қуаныш көзі, сондықтанда қимыл күші оның денесін қатайтумен қатар ... ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалардың мұндай қозғалыстарын дұрыс жоспарлап оны іске асыру балалардың қимыл дағыдыларын дұрыс қалыптастыруға, саналы ... ... ... ... ... әсер ... қозғалыстар аз болса да балалдарда гиподинамия немесе бұлшық ет қозғалыс ... ... ... ... ... ... балаларға тән осы мүмкіндлікті пайдалана отырып, олардың салаутты өмір ... ... ... ұтымды құрал ретінде ұлттық ойындардан құралған қимыл-қозғалыс элементтерін оқыту процесіне енгізу қажет деп ... ... , ... , , , , ... ... ежелгі ұлттық ойындары бала денесін ширатып, ... ... ... батылдыққа, ептілікке, төзімділікке, дер кезінде тез ойланып, тиімді амал, ақылды шешім, әдіс таба ... ... келе ... ... ... ойындарының бірі- қазақша күрес. Екі топтан шыққан екі бала ... ... ... шалу, жамбасқа түсіру, көтеріп алып жауырынға жатқызу тағы сол сияқты айла-тәсілдер қолданып, бір-бірінің жауырынң жерге тигізгенге дейін ... ... ... ... ... ... ... еттерін жатықтырып қана қоймайды, сонымен бірге ойын үстінде баланың өзін-өзі жатықтыруға үйретеді.Соның нәтижесінде баланың нақтылы мақсатқа,яғни ойынға қатысқан әр ... ... ... деген ұмтылысы пайда болады.
Балардың белсенділігі артып, алдына қойған мақсатына ... ... әрік ... ... Олай болса, мектепке дейінгі оқыту процесінде барлық дене тәрбиесі жаттығуларын, соның ішіндеұллтық ойындарды тиімді ұйымдастыруды бала денсаулығын нығайтудың зор ... ... ... ... ... ТІЗІМІ:
* журналы №12, 2009ж.
* журналы №6, 7 ... ... Ж. ... салаутты өмір салтына халықтың педагогикалық құндылықтары негізінде ұрпақ сабақтастығымен ұштастыра ... ... -2009ж.
* ... ... ... ... ... Стандарт. -Алматы,2003 ж. -23 б.
* З.М.Богуславская, Е.О.Смирнова Развивающие игры для ... ... ... ... ... ... 1975
* Назарбаев Н.Ә // Егемен Қазақстан ,2 наурыз ,2006ж
* Қоянбаев Р.М. ... - ... 2002 ж. 383 ... ... С. ... ... 1999 - 274 б.
* Қоянбаев Ж.Б. Педагогика - Алматы, 2002 - 383 б.
* №2,3 ,2011ж.
* Өмірбаева К.О. ... ... ... ... ... ... С. Қазақ тілін оқыту методикасы. - Алматы, 1987. 392-6.
* ... С. ... ... жүйесі. Бастауыш мектеп. № 6. 2004 ж.
* Сағындық ұлы. Педагогика. - ... 1998 - 356 ... ... Д.В ... и ... ... воспитания детей дошкольного возраста. М.: 1971г.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биология сабағында салауаттылық өмірге тәрбиелеу38 бет
Валеологиялық білім беру25 бет
Мектеп оқушыларында салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселелері69 бет
Оқушылардың денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынасын қалыптастырудың сынып жетекшінің іс-әрекеті26 бет
Салауатты өмір салты14 бет
Салауатты өмір салты туралы29 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастыру9 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастыру негіздері8 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастырудағы дене тәрбиесінің ролі16 бет
Салауатты өмір сүру стилі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь