Оқушылардың жеке басын қалыптастырудағы ұжымның рөлі..

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І бөлім. Оқушылардың жеке басын қалыптастырудағы ұжымның рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1.1 Ұжым. тәрбие құралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1.2. Оқушылар ұжымының даму кезеңдері мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... 9
1.3. Оқушылардың жеке басын қалыптастырудағы ұжымдық қатынас процесінің маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
ІІ бөлім. Оқушылар ұжымын қалыптастырудың жолдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.1 Ұжымның даму кезеңдері мен олардың сабақтастығы ... ... ... ... ... ... .. 19
2.2. Ұжымға педагогикалық тұрғыдан жетекшілк етудегі мұғалімнің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 23
2.3. Ұжымды қалыптастыруға қажетті мұғалімнің кәсіби сапалары 30
ІІІ.бөлім. Практикалық бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 37
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 43
Пайдаланылғанәдебиеттертізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45
Кіріспе

Елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің Қазақстан халқынаЖолдауында болашақ, келесі ғасырға, жаңа мыңжылдыққа, қашық болашаққа өтетін құндылықтар туралы айтты: «Біз өзіміздің болашағымызды және оқушыларымыздың болашағын қандай күйде көргіміз келеді, осыны айқындап алатын уақыт жетті. Біз ненің іргесін тұрғызғымыз келетінін, таңдап алған мақсатымызға алып келетін өз дамуымыздың траекториясы, даңғылы қандай болуға тиіс екенін анық білуге және ұғынуға тиіспіз».
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Оқушылар ұжымын қалыптастырудың ғылыми-теориялық, педагогикалық негіздерін оқып-үйрену.Оқушылар ұжымын қалыптастыруға қажетті мұғалімнің кәсіби сапаларын анықтау.Оқушылар ұжымын қалыптастырудың кейбір әдіс-тәсілдерін анықтау.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Оқушыларжеке басын қалыптастырудағы ұжымның рөлі. Үйелмен қалыптасып келе жатқан жеке адмның үйлесімді дамуы, оның қоғамға сай болуы, ұлттық және жалпы адамзаттық қазыналардан нәр алу үшін жауапты болады. Оқушылардың үйелменді тәрбиеленуі олардың білім беру мекемелерінде тәрбиеленуімен етене ұштасып жатады. Үйелменде тәрбие мен білім беруге Республика заңдарына сәйкес ата-аналар жауапты болады. Білім беру органдары мен мекемелері бұхаралық хабарлама құралдарының көмегімен дербес, сондай-ақ ғылым және мәдениет мекемелерімен, қоғамдық бірлестіктерімен біріге отырып оқушыларды тәрбиелеу мен оқыту ісінде үйелменге көмек көрсетеді. Еңбек ұжымдары үйелменді нығайтуға, оқушылар тәрбиесін жақсартуға көмектесетін жағдайлар жасауға қатысады, ата-аналар мен оларды алмастыратын адамдарға көмектеседі.
Зерттеу жұмысының обьектісі - мектепоқушыларының ұжымын қалыптастыруға қажетті мұғалімдердің кәсіби сапаларының жүйесі.Білім беру – бұлқоғам мүшелерінің адамгершілік, интелектуальдық, мәдени дамуыныі жоғары деңгейін және кәсіби біліктігін қамтамасыз етуге бағытталған тәрбие беру мен оқытудың үздіксіз процесі. Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттықжәне жалпы адамзаттық қазыналар, ғылым мен практиканың жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыру және дамыту үшін қажетті жағдайлар жасау. Мемлекет білім беру жүйесін басым дамытуға, білім беру мекемелерін дүниежүзілік деңгейге бағдарланған нормативтер бойынша қаржыландыру және материалдық-техникалық жағынан жабдықтау жолымен білімділік мәртебесін арттыруға кепілдік береді.
Зерттеу жұмысының практикалық маңыздылығы - зерттеу барысында жасалған теориялық талдаулар мен эксперимент жүзінде анықталған жұмыс нәтижелерін нақты педагогикалық іс-тәжірибеде қолдануға болады.
Зерттеу жұмысының құрылымы - кіріспеден, екібөлімнен, қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Пайдаланылған әдебиеттертізімі:

1. Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. -А., 1999.
2. Бержанов Қ., Мусин С. Педагогика тарихы. -А., Мектеп,1984.
3. Болдырев Н.И. Сынып жетекшісі . -Алматы: Мектеп, 1980.
4. Қазақстан Республикасының "Білім беру туралы заңы" 1999ж
5. Қожахметова К.Ж. Мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі
орынбасары. Алматы, Әлем, 2000.
6. Қоянбаев Ж., Қоянбаев Р. Педагогика. -Астана,1998.
7. Макаренко А.С. Ұстаздық дастан .- А., 1985.
8. Макаренко А.С. Ата-аналар кітабы. -А., 1985.
9. «Мектеп» ғылыми-әдістемелік, педагогикалық журнал, Шымкент, 2004 ж.
10. Н.Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы заңы», 1999 ж.
11. Сейталиев К. Тәрбие теориясы. - Алматы., Мектеп,1973.
12. Синица И.Е. Педагогтық әдеп және ұстаздық шеберлік. А. 1987ж.
13. Сманов I,. Оңғарбаев Ә. «Педагогика», Шымкент, 2005 ж.
14. Сухомлинский В. «Ұжымның кұдіретті күші» Алматы, 1979 ж.
15. Тілеуова С. С, Әліпбек А. 3. «Педагогика», Шымкент, 2006 ж.
16. Ю.Әбиев Ж., Бабаев С, Құдиярова А.Педагогика. - Алматы: Дарын. 2004.
        
        Жоспар 
Кіріспе................................................................................................................
3
І бөлім. Оқушылардың жеке басын қалыптастырудағы ұжымның рөлі.....................................................................................................................
5
1.1 Ұжым- тәрбие құралы.................................................................................
5
1.2. Оқушылар ұжымының даму ... мен ... ... жеке басын қалыптастырудағы ұжымдық қатынас процесінің маңызы............................................................................................
13
ІІ бөлім. Оқушылар ұжымын қалыптастырудың ... мен ... ... даму ... мен ... ... ... педагогикалық тұрғыдан жетекшілк етудегі мұғалімнің рөлі......................................................................................................................
23
2.3. Ұжымды қалыптастыруға қажетті мұғалімнің кәсіби сапалары
30
ІІІ-бөлім. Практикалық бөлім......................................................................
37
Қорытынды......................................................................................................
43
Пайдаланылғанәдебиеттертізімі...............................................................
45
Кіріспе
Елбасы Н.Ә.Назарбаев өзінің Қазақстан халқынаЖолдауында болашақ, ... ... жаңа ... ... ... ... ... туралы айтты: .
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Оқушылар ұжымын қалыптастырудың ғылыми-теориялық, педагогикалық негіздерін оқып-үйрену.Оқушылар ұжымын қалыптастыруға қажетті мұғалімнің кәсіби сапаларын ... ... ... ... ... анықтау.
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Оқушыларжеке басын қалыптастырудағы ұжымның рөлі. ... ... келе ... жеке ... ... дамуы, оның қоғамға сай болуы, ұлттық және жалпы адамзаттық қазыналардан нәр алу үшін ... ... ... ... тәрбиеленуі олардың білім беру мекемелерінде тәрбиеленуімен етене ұштасып жатады. Үйелменде тәрбие мен білім беруге Республика заңдарына сәйкес ... ... ... ... беру органдары мен мекемелері бұхаралық хабарлама құралдарының көмегімен дербес, сондай-ақ ... және ... ... ... ... ... ... оқушыларды тәрбиелеу мен оқыту ісінде үйелменге көмек көрсетеді. ... ... ... нығайтуға, оқушылар тәрбиесін жақсартуға көмектесетін жағдайлар жасауға қатысады, ата-аналар мен ... ... ... көмектеседі.
Зерттеу жұмысының обьектісі - мектепоқушыларының ұжымын қалыптастыруға қажетті мұғалімдердің кәсіби сапаларының жүйесі.Білім беру - ... ... ... ... ... ... ... деңгейін және кәсіби біліктігін қамтамасыз етуге бағытталған тәрбие беру мен ... ... ... Білім беру жүйесінің басты міндеті - ұлттықжәне жалпы адамзаттық ... ... мен ... жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыру және дамыту үшін қажетті жағдайлар жасау. Мемлекет білім беру жүйесін басым дамытуға, ... беру ... ... ... ... нормативтер бойынша қаржыландыру және материалдық-техникалық жағынан жабдықтау жолымен білімділік мәртебесін арттыруға кепілдік береді.
Зерттеу жұмысының ... ... - ... ... ... теориялық талдаулар мен эксперимент жүзінде анықталған жұмыс нәтижелерін нақты педагогикалық іс-тәжірибеде қолдануға болады.
Зерттеу жұмысының құрылымы - кіріспеден, ... ... және ... ... ... тұрады.
І бөлім.Оқушылардың жеке басын қалыптастырудағы ұжымның рөлі
1.1 Ұжым- тәрбие құралы
Сынып ұжымы - бастауыш ұжымның бір түрі. Мектептегі ... ... ... түрі - ... ... ... ... өндірістік бригадалары, әртүрлі спорт және көркемөнерпаздар ұйымы.
Бастауыш ұжымның ерекшелігі - ондағы барлық мүшелердің жеке байланысы, олардың арасындағы күнделікті істер және ... ... ... педагогикалық тұрғыда ойластырылып шешілген оқу-тәрбие процесін шебер жүзеге асыру үшін әрбір ... ... ... ... тыс және ... тыс ... ... мектеп ұжымының тәрбиесі жөніндегі негізгі принциптердіпрактикалық қызметте басшылыққа алатын ғылыми ... ... ... ... ... мектеп ұжымының тәрбиесі негізіне мыналар жататындығына көз жеткізеді:
Коммунистік идеялық. Сан қырлы ... ... ... ... ... ... ... бейнелеуге, совет халқымен бірге тыныстауға тиіс. Коммунистік идеялық бірлік ... ... ... ... ... орынды үйлескенде ғана ұжымның қозғаушы күшіне айналады. Осы бірлік - ұжымныңжәне әрбір адамның табанды идеялық ... ... түп ... және ең ... ... ... ... және ұйымдық негіздерінің бірлігі. Бұл мектеп ұжымы жұмысының мазмұны мен формаларын ... ... және ... ... ... қызметі, партия ұйымының, коммунистердің басшылықрөлі. Мектеп ұжымын тәрбиелеу, шын мәнінде, мынадан тұрады: мектепте идеялық жағынан табанды, рухани бай, өмір ... ... ... ... адамдар - ағаұрпақтың өкілдері, сенімі жағынан коммунистер - ... өмір ... ... Өмір ... үйрету - бұлөте күрделі және өте нәзік ғылым. Оның әліппелік ақиқаты: әрбір ... күні ... ғана ... ... ... бір жылдан кейін, бес жылдан кейін не істейтін болады; адам мен адамның ... ... не ... ... ұжымда қандай рухани байлық алатынын және ұжымға қандай рухани байлың әкелетінін білу.
Коммунист - ... ... өз ... аға ... ... басшылық етуші - коммунистікізгі мұраттармен рухтанған көрегендігі ... ғана ... күш ... өмір ... Егер ұжым ... ... - директордыңморальдық байлығымен, интеллектуалдық көп ... ... ... көрегендігімен, коммунистік сеніммен рухтанған жағдайда ғана, міне осындай жағдайда ғана ол тәрбиелеуші күшке ... ... ... ... жыл істеген жерде ұжымды тәрбиелеуші күш ретінде әңгіме етуге де болмайды. Педагогика мәдениетінің, бүкіл оқу және тәрбие жұмысының дәрежесі төмен ... ... де ... ... ... емес. Ұжымға басшылық ету үшін және оның жұмысына дұрыс бағыт беру үшін ... ... және ... мұғалімдер әрбір оқушының психикалық, рухани, интеллектуалдық, ерекшеліктерін жақсы білуге міндетті.
Оқушылар мен педагогтардың арасындағы, оқушылардың өз ... ... өз ... ... ... ... мен ... араласып жатқан мүдделерінің сан алуандығы, бірлігі, рухани ... ... ... ... ... өзара байыту және үнемі алмасу - мектепұжымының міндетті белгілері міне осылар. Мектепте оқушының тек оқып қана қоймайтынын ұмытпау ... ... ол ... Егер ... осы ... ... ... үшіноқу ауыр азапқа айналады. Оқу - сан қырлы рухани өмірдің тек бір ғана ... ... ... ... - оқу ... үшін жақсы да тартымды болады. Ұжым ішінде идеялық, азаматтық, интеллектуалдық, еңбектік, ... ... ... ... ұжым бай, ... ... ... өмір сүреді.
Оқушылар мен мұғалімдер рухани өмірінің айқын білінген азаматтың ... ... мен ... тек ... ғана ... қоймауы тиіс: оқушы - партада(ол білім алады, ... ... ... ... баға ... ... - ... стол басында (ол білім береді, оқушыға сұрақ қояды, баға қояды). Егер қарым-қатынастардың өрісі осы ғана ... ... онда ... ... ... күш бола алмайды. Мұғалім мен оқушы екі азамат ретінде де бір-біріне әсер етуі тиіс, міне ... ғана олар ... және ... бола ... Мектеп өмірі мынадай болуға тиіс, онда адам үшін адамның жауапкершілік, адамның қоғам алдындағы жауапкершілік ... ... ... ... Адам ... - өзара қарым-қатынастардың жүйесі міне осы, осының арқасында ұжымқоғамның белсенді қайраткерін, азаматтың, қоғамдық проблемаларға өте сергек қарайтын, ел ... ел ... өмір ... ... ... ... ... Дұрыс ұйымдастырылған азаматтық қарым-қатынастар жақсы ұжымға тән белгі, бұл бар ... жеке ... өзін ... ... тұрғандай сөзінеді, қоғамдық мүдделердің, проблемалардың нақты, айқын көрінісін көреді, сөйтіп сол мүдделерді жүзеге асыру үшін күрес жолын саналы түрде ... ... Нақ ... ... ... қызметтің өзі болып табылады, бұл қызмет мұғалім мен оқушының арасындағы жоғарғы, ... ... ... - ... ... ... ... одақтастар мен туысқандардың ортақкүрестегі қатынасын тудырады.
Мектеп тәрбиесін ұйымдастырудың топтық формасы ұжымдық деп аталады. Тек ұжымда ғана тұлға өзінің жан-жақты даму ... ие, ... ... тек ... ғана жекелей еркіндік болуы мүмкін. Мектеп тәрбиесі жүйесінің өзгешілігі - тұлға ... ... ... ... жетекші болып саналуында. Ұжым тәрбиелік талпыныстар орталығына айналады, оны қалыптастыру - мектептің негізгі міндеті ретінде қабылданады. Мектеп тәрбиесіндегі жетекші ... ... ... ... ... А.С. Макаренко, В.А Сухомлинский және т.б
Латынның "ұжымус" деген сөзі "жиын", "ұжым" "топ" дегенді білдіреді. ... ... екі мәні ...
* Ұжым - ... ... ... Ұжым - жоғары ұйымдасқан топ.
Мектеп ұжымы негізгі ... орта ... ... осы ортада адамның тұтыну қажеттілігі тәрбиеленіп, талап тілегі ашылып, жеке ... ... ... ... ... оның сан ... қарым-қатынастары мен бірге ұжым мүшелерінің жалпы қызметі арқасында жеке ... ... ... ... мен жастардың өндірістік еңбекке қоғам өміріне Отан қоғауға белсенді қатысуының тиісті әзірлігі қамтамасыз етіледі.
А.С. Макаренко ұжымға былай деп сипаттама ... ... ... ұжым бірігудің социалистік принципіне негізделген контактылы жиынтық.
Оқушылар ұжымы туралы айта ... ... ... жүйесі жүйе болғандықтан бздің тәрбиелеуші ұйымымызда ұжым түрінде ... деп ... "Біз ... ... ... - ... көрсетті Антон Семенович,- тек жастардың ғана жиналысы емес, бұл ең алдымен Кеңес Үкіметіндегі басқа да ... ... ... ... ... мен міндеттеріне ие болатын қоғамның ұясы болып табылады".
Мектеп ұжымы - ... ... ... ғана ... Ол ... ... сондай-ақ педагогикалық персоналды да қамтиды. Оқушы және ... ... - ... өмірсүретін жеке бірлестіктер, олардың әрқайсысының қалыптасуы мен дамуының өз заңдылықтары бар. ... ... ... да бір ... шек ... болмайды, олар бір-бірінен белгілі бір дуалмен бөлінбеген, олар өзінің бірегейлігімен мектеп ұжымы ... ... ... ... ... өзара қатынастардың жоғарғы, неғұрлым күрделі формасы ретінде қараймыз. Мектеп ұжымы - бұлазаматтық мектеп, белсенді қатысушының сапа ... ... ... ... айтқанда, бұл балапанның қанаттанып, өздігінен ұшуға аттанатын ұясы.
1.2. Оқушылар ұжымының даму кезеңдері мен ерекшеліктері
Оқушылар ұжымы немесе ... ... мен ... өз ... және алдында белгілі мақсат қойып, білім дағдыларын игеруге ұжымды түрде арнайы топқа біріккен жасөспірімдердің ... ... ... ... ... ... ұжымы деген атау - ұжым, оқушы, оқушылар ұйымы, мектеп, тәрбие атауларымен тығыз байланыса отырып, педагогикалық зерттеулерде жиі қолданылады.
Бірінші ... ... ... ... ... үшін жұмысты талап қоюдан бастайды. Талап қою арқылы оқушыларды мінез-құлық нормасына үйретіп әлеуметтік тәжірибеге тартады.
Екінші ... ұжым ... ... ... Бұл ... ... ... қою ұжым арқылы жүзеге асырылады.
Үшінші кезең- бұдан былай ... ... және ұжым ... ... сипатталады. Онда қоғамдық өмірдегі деректерді құбылыстарды бағалауда қоғамдық, ұжымдық пікір пайдаланылады- атты тұжырымдар арқылы ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық мәселелер жөніндегі құнды идеяларын байқаймыз.
Оның тиімділігінің тағы бір ерекшелігі - ұжым мен ұйымның педагогикалдық тұтастығында олардың тұтастығы ... ... ... ... ... пен ... ... тиетін ауқымды тәлім-тәрбиелік іс-шараларды өзара ынтымақтаса отырып жүргізуге оқушылар ... ... ... жұмыстарын оңтайлы үйлестіруде және мектептегі педагогикалық қауымдастық пен бірлесе отырып мазмұнды, мақсатты жұмыстар ... зор ... ... сөзсіз. Әр ұжымда қалыптасқан дәстүрлердің уақыт өткен сайын солайып, кейін ол дәстүрлердің бірнеше ұжым топтарының қажеттілігіне ... мен ой ... бір ... бір ... ... ... ... Демек, ұжым әрекеттерінің айрықша белсенділік танытуы-олардыңұйымдық құрылымының қалыптасуына негіз болмақ. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... өз беттерімен стихиялы түрде әрекет етуде. Ол ұйымдарға "Атамкен", "Жұлдыз", "Болашақ" және ... ... ... ... ... ... атқаратын тәрбие жұмысының негізгі формасы - сынып жиналысы. Онда оқушылар демократия, ашық қарым қатынас, ынтымақтастық, дербестік және ... ... ... ... жиналысы - ол оқушылар ұжымында өзін-өзі басқарудың жоғары органы болып есептеледі. Оның негізгі міндеті-ұым өмірін ұйымдастыру барысындаоған қатысты ... ... ... ... ... оның негізгі қызметі ұйымдастырушылық және ынталандырушылық. Оның жұмысының нәтижелі болуы- ұжымды оң өзгерістерге бағыттайтын нақтылы шешім қабылдау. Сынып ... ұжым ... ... ... ... ... мектеп оқушылар ұжымының өзін-өзі басқару ұйымына өкілдік сайлайды, сыныптағы оқу, мәдени, спорт, тазалық т.б секторларының жұмыс жоспарын талқылап, оның барысы ... ... ... ... ... сынып өміріне қатысты ұйымдық шараларды белгілеп және оның орындалу нәтижесін талқылап отырады (сынып немесе мектеп көлемінде кезекшілікті атқару, сынып ... ... ... ... ... т.б) ... ... - бір мәселе жөнінде (тақырыптық) болмаса бірнеше мәселені талқылау жайында (сыныптың оқу-тәрбие ... ... ... ... есеп беру ... ... жаңа мағлұматтарды талқылау, атқарылған жұмыстардың нәтижесін талқылау т.с.с) өткізуі мүмкін.
Ұжым - ... ... үшін ... ... ... ... ... айналуы тиіс. Ең алдымен тәрбие күшіне терең сенім қажет. Сенім әрбір мұғалімнің ұжданынына айналуы ... ... ... сену дегеніміз - өз жұмысына сену өз шәкіртінің ой мен сөзімнің әміршісіне айнала аламын, ең ... да адам ете ... - ... ... ... ... сенім бар жерде ғана, нағыз талапшылдық еңбек тәртібі бар. Әрбір педагог мұғалім болумен қатар өз пәнінің жақсы маманы ... ... ... идеалы бола білген ұстаз ғана өз еңбегінің нәтижесін ... Адам - ... ... ... қарым-қатынас жүйесі, міне, осы осының арқасындаұжым қоғамының белсенді қайраткерін, азаматтық, қоғамдық проблемаларға өте сергек қарайтын, ел мүддесімен, ел тілегімен өмір ... ... мол, ... ... ... ... саналады.
Ұжымдық өмірдің эмоциялық байлығы дегенде жеке адамның еңбек жетістігін тек өзі ған емес, өзгелерде сөзінетінін, адамдардың бірін-бірі ... ... ... ... жан ... сөзінуін түсінуге болады. Ұжымдық өз мүшесін толықтай бағалай білуі, тұлғалық қасиеттерін саралап, көрсете білетін орта білуі тиіс. Педагогикалық ... ... бірі ұжым ... адам өзіне-өзі талап қоя біліп, қоғам алдындағы жауапкершілігін жете түсінуі керек, ұжымның абройын ардақтай білуі керек. Тәрбиеге нағыз сенім бар ... ... ... ... ... ... бар. ... педагог мұғалім болумен қатар өз пәнінің жақсы маманы болуы тиіс, шәкіртінің идеалы бола білген ұстаз ған өз ... ... ... ... тәжірибе көрсеткендей педагогикалық ұжымның оқу-тәжірибе үрдісіндегі нәтижелі еңбегінің көрінуі, оны ұстаздардың сөзінуі де ұжым жетекшісіне, басшысына, ұйытқысына байланысты. Әрбір ұстаз ... ... және ... ... ұйымдастыра білсе, ұстаздар бірлігі мен ұйымшылдығын қамтамасыз ете алса, тәртіп пен биік талап межесін қоюды заңдылықтар негізінде жүргізсе басшы ... ... ... нәтижелі болуын қамтамасыз ете алады. Мектеп тәжірибе мен білім ошағына ... ... оның ... ... ... тиіс ең ... ... ұжымындағы ой өмірін, ұдайы интелектік байлық алмасу ісін тек білімге құштарлық билеген педагогикалық ұжым ғана ... ете ... ... ... ... тек мына ... ғана ... өз өмірінде тұңғыш рет тыныс алған кезден бастап ол - қоғамдық зат. Адамның қоғамдың мәні оның ... ... ... ... ... ... көрінеді. Дүниені және өзін әлемнің шағын бір бөлігі ретінде тани келе, адамдармен әр түрлі қатынастарда, оның материалдық және рухани ... ... ... қатынастарда бола келе, оқушы қоғамға кіреді, оның мүшесі болады. Жеке адамның қоғамға осылайша араласу ... ... жеке ... ... ... ... ... деп атайды. Өкінішке қарай, социализацияның педагогикалық аспектісі тиісінше жете егжей-тегжейлі зерттелмей келуі былай ... ... ... да ... ... ... нақ ... процесі ұжымның тәрбиелеуші күшін қалыптастыруда аса маңызды алғышарттардың бірі болып табылады, ұжымныңосынау тәрбие күші туралы педагогикалық әдебиетте ... ол ... бір ... ... ... ... оқуға тура келеді. Ұжымның әлдеқандай фантастикалық күшіне осылай аңғалдықпен сенушілік мұғалімдерді көбінесе торығуға әкеліп ... Бір ... ... жеке ... ... ету ... қалыптасуы, өкінші жағынан, жеке адамның басқа адамдардың ықпалына берілу қабілетінің қалыптасуы әрбір индивидуумның, кейін ұжым мүшесі болған ... ... ... ... ... ... ... адамның қоғамға теріс, жарымжан кейіпте (өкінішке қарай, кейде осылай да болады) кіруі мынаған әкеліп соқтыратынын дәлелдейді: ол ... ... ... ... оңай ... қоймайтын болады, ал кейде басқа оқушылар үшін қалыпты, тиімді ықпал ету тәсілдеріне бейімделу ... ... ... ... жеке басын қалыптастырудағы ұжымдық қатынас процесінің маңызы
Ұжым мен тұлға арасындағы байланыс - тәрбиені демократияландыру жағдайындағы, адам құқығы мен ... ... ... ... ... Көптеген онжылдықтар бойы ұжымға әсер ету арқылы оқушы тұлғасын ... ... ... ... ... ... ... түрде ұжымға бағыну керек деп есептелінді. Қазіргі кезде адам жөніндегі философиялық концепцияларға және ... ... ой ... сүйене отырып заманға сай, жаңа шешімдер іздестіруге тура келді.
Оқушыны ... ... ... ... қиын әрі ... ... алдымен оқушының жекелей мәнді екенін ескеру керек. Оқушыларды - болашақ ұжым ... ... ... ... ... ... ... қатысу деңгейіне, біліміне, біліктілігіне т.б. қасиеттеріне қарап ... ... олар ... ... ... ... ... енеді, жас жағынан әртүрлі болып енеді, жас жағынан ... ... ... ... ұжымға кері әсерін тигізуі де мүмкін. Ұжымдық қатынас жүйесіндегі тұлғаның жеке ... ... ... ... Ол ... оқушының сана-сөзім ерекшеліктері, құнды бағдарлау жүйесі, жүріс-тұрысы белгіленеді. Ал бұлар осы ... ... ... сай ... не сай ... де ... ... тәжірибиесі басқадай болған жағдайда тәжірибе ауқымы мен сапасына сәйкес өз құрдастарымен қарым - ... ... ... түседі. Әсіресе, жеке әлеуметтік тәжірибе сол ұжымның құнды тәжірибесіне қарама - ... ... онда ... қиындыққа соқтырады.
Тұлға мен ұжым арасындағы қатынас тек тұлға сапасына ғана емес, ұжымға да ... Өз ... ... ... ... белсенділері бар, дамудың жоғары деңгейіне қол жеткізген ұжыммен қатынас жақсы орнығады. Бұндай ұжым басқаларына қарағанда өзіне жаңадан ... ... ... оңай түседі.
Әрбір адам аз немесе көп күш жұмсау арқылы ұжымдағы өз орнын табуға талпынады. ... ... ... ... ... ... әсерінен тұлғаның барлығы бірдей табысқа қол жеткізе бермейді. Табиғи мүмкіндіктері бойынша жеке адам ұжымдағы кейбір құндылықтардың өзіне сәйкес келмеуінен өз ... жеңе ... ... қолын жеткізе бермейді. Әсіресе, ұжымның, достарының өзіне деген қатынасын бағалай алмайтын, өзін-өзі тануы мен бағалауы сияқты қасиеттері ... ... ... ... оқушыларына мұның қиын соғуы мүмкін. Бұл педагогикалық жағдайдың объективті себептері бар: іс-әрекеттердің бірсарындылығы, ұжымдағы оқушының атқаратын рөлінің тарлығы, ұжым ... ... ... ... ... біртараптылығы мен мазмұнының жұтаңдығы, бірін-біріқабылдау мәдениетінің кемшілігі, жолдасының ескеруге тұрарлық бағалы да қызықты қасиеттерін елей ... және ... ... нәтижесінде тұлға мен ұжым арасындағы қатынас дамуының кең тараған үш түрі анықталған:
1) ... ... ... ...
2) ... мен ұжым ... ... қатынаста (гармония) болады;
3) тұлға ұжымды өзіне бағындырады (лидерлік).
Бірінші түрі бойынша тұлға ұжым талаптарына өз еркімен ... ал ... ... ... ... әрі ... өзінің жекелігін және тәуелсіздігін сақтауы мүмкін. Егер тұлға ұжымға кіргісі келсе, онда ұжымның құндылықтарын, ... және ... ... түрі бойынша жағдай әртүрлі жолмен дамуы мүмкін:
1) тұлға өз тәуелсіздігін барынша сақтап ұжым талаптарына сырттай бағынады;
2) ... ... ... ... ұжым ... сай ... ... ұжымдарында көп кездесетін мотив немесе себеп-салдарынан тұлға кейбір қиын іс-қимылдарға бойұрады. Мұндай жағдайда оқушы ұжым нормалары мен ... ... ... ... ... ... одан ... айтады, әртүрлі жағдайларда ұжымдағы қалыптасқан қасиеттерді ұстанады, ... ... ... тыс ... бұрыңғы қалыптасқан қасиеттерді ұстанады, өзгеше ойлайды, басқаша бағалайды. Бұл жағдай кейде уақытша болса, кейде ... ... ... Соңғысы тұлғаның бұрыңғы әлеуметтік тәжірибесі ұжым тарапынан қолдау ... өз ... ... ... ... жиі ... ... мектептерімізде ұжымға ашық түрде қарсы шығу көп кездеспейді. Алайда, оқушылар кейде қарсылық білдіреді, оның өзі де ... ... ... ... өзін -өзі ... қалу ... үстемдігінен болады.
Тұлға мен ұжым арасындағы қатынастың қазіргі мектепке сай типі - бұлбірлікті өмір сүру талпынысы. ... мен ұжым ... ... - ... ... ... ... тұлға ұжымды бағындырады, бірақ бұл сирек кездесетін құбылыс. Нағыз лидер еңбектері, іс - әрекеттері ... бұл ... ... бағасын алады. Жарқын тұлға, оның өзіндік жеке тәжірибесі ұжым мүшелеріне тартымды ... ... мен ... ... ... ... ... дамитын мектеп ұжымы мүшелерінің арасында кең тараған бағыт - ... ... ... ... ... ... жауапты тапсырмаларды бар ынтасымен орындайтын оқушылар аз емес. Баршаның көзіне түсу, басқаның үстінен өз билігін жүргізу - ... күш - ... Олар ... қиын ... ... ... көп мән ... басты мақсаты - өз беделін ғана таныту.
Ұжымның идеялық-азаматкерлік негізі оның әрбір мүшесінің ... ... ... қарауға тырысуынан көрінеді, азаматтың дүние түйсіну бала жастан бастап-ақ адамның өзін-өзі көретін, өзінің ... ... ... ... өзін-өзі орнықтыруға бағытталған ақыл-ойында, күйініш-сүйінішінде, іс-қылығында өз-өзіне деген ... ... ... ... ... ... жеке адамның өзіне деген белсенді көзқарасы, өзінің азаматтық мәнін дұрыс көрсетіп, бағалай білуін біз ұжымның тәрбиелеуші күшінің ең басты ... деп ... Бұл ... жету - ... ... ... куәсі.
Ұжымдық және жеке рухани өмірде идеялық-азаматкерлік негіз оқу сияқты істе маңызды роль ... оқу ... жас ... және ... үшін ... ... қиыншылықтары бар ең басты еңбек болып табылады.Қазір, біздің қоғамымыз жалпыға бірдей орта ... ... ... ... тұрған кезде, жұртшылық шұғыл, көкейтесті мәселелерге мейлінше қам жасауда: адамның белсенді, қажырлы, он ... ой ... ... ... ... ... ... оқып, тек бүгін ғана емес, өзінің бүкіл өмірі бойында өзінің білімін көтеруге талмай ұмтылу қасиетін жетілдіріп, ... ... жету ... ... ... ... ... қалай алдын алу керек? Егер іске нағыз басты стимул - азаматтық борыш ... ... ... ... ... ... ... жүйенің ешқайсысы да тиісті нәтиже бермейді.
Жеке адамның тілек-талап дәрежесін басқара білу, оның өсуін ынталандыру - педагогикалықшеберлік салаларының бірі, ... оқу ісі ұжым ... ... ... ... ұжымның интеллектуалдық өмірі - үлкен күш, бұл күш ... ... ... ... ... және сайып келгенде оны өзін тәрбиелеуге жетелейді.
Біріншіден, ұжым ... ... ... барлық жағынан мықты, ал анау оқушы барлық жағынан осалдеген көзқарастың үстемдік алуына жол беруге ... Ұжым ... ... деген жағдайына төзетін адамдардың болуынан оттан бетер қорқыңыздар. Әркім, ұжымның әрбір мүшесі ... ... бір ... әуестенуі, нендей де бір істе қабілеттерін көрсетуі, оны үнемі жетілдіре түсуі тиіс, бірінші болу үшін ... ... ... ... үлгі ... ... Менің ештеңеге де қабілетім жоқ деген психологиялық шешімде болу ... ... ... ... ... қарауын тудырады, ал мұның өзі тілек-талаптың ең төменгі дәрежесіне әкеліп тірейді. Нағыз мұғалім өз түлегінің қандай да бір пәннен беске ... ... өзін ... ... ... жүрмін деп есептемейді. Ал пән оқытушысы егер ол ... ... ... ... бір ... ... баға ... өз оқушысының білімді игеруге қабілеті бар екендігін сөзінуіне күш салуға тиіс. ... бұл ... ... ... бағасын ғана емес, керісінше, оның ... ... ол өзін ... тұлға ретінде сезінсін. Сондай-ақ оқуға тікелей қатысы жоқ еңбек қызметінің қандай да бір саласында оқушының нағыз шебер болуы (әрине, оқушылардың ... ... ... ... өте ... ... Тілек-талап дәрежесін арттыру тұрғысында бұл адамның өзінің күш-жігерін баға алуға бола жұмсамауы үшін қажет: оқушыға немесе жас өспірімге ... ... ... ... ... ... бағаны неғұрлым үлкен қиындықпен алса, олардың рухани ... ... ... ... маңыздыраң болады, рухани жетістіктерге ол баға алу үшін ие болған жоқ, ... ... ... ... ... ұжымда тұлға болу үшін ие болды.
Екіншіден, әрбір оқушының оқыған жылдары ішінде оның қабілеті өспей, белгілі бір дәрежеде қалып ... ... онда ... дұрыс тәрбие болды деу қиын. Іске сергек көзқараспен қарап, шындықпен пайымдайық:
-ұжымда қабілеті ... ... ... тым ... ... оқуы үшін мұғалім көп күш жұмсайды.
Бірақ осы шектеулі қабілеттің өзін жетілдіру керек, жетілдіргенде, адам - бұл ... біз тәні сау, жаны сау ... ... отырмыз - өзінің өскенін сезінуі үшін, табыс мерейін сезінуі үшін жетілдіру керек. Бұл өте ... ... ал ... ... бұл ... ... ең ... сергек,сезімтал, ілтипатты адам болуы керек. Мектепке дейінгі жастағы қара дүрсін тәрбиенің салдарынан ... ... тән ... ... тар өрістілігіне -оқушы қайғысы ретінде қарау керек. Тек осындай жағдайда ғана оқушы жанын түсінуге болады. Қабілетті жетілдіру үшін ең ... ... өте ... ... қажет: білімді творчестволықпен қолдану - ... жаңа ... ... ... ... отырған кезде ғана емес, сонымен бірге жаңа ... пен ... ... ... ал ... өзі ... есте ... білуге, жасампаз болуға қабілетті екендігіне көзін жеткізеді. Адамның мектепке дейінгі жастық, шағында оған ақыл-ой ... ... қара ... ... ... жол берілсе, соғұрлым мектепте оқыған жылдарында білімді игеруде еске сақтау ісіне көңіл бөлгеннен гөрі, колективтегі творчестволық жұмысқа, ... ... ... ... ... ... көңіл бөлу керек.
Үшіншіден, елеулі күш-жігер жұмсамай-ақ, қол жеткен табыстарды ұжым ішінде мақтауға жол ... ... ... ... ... - адал ... ... екендігін мұғалім есте ұстауы керек. Асылы, тәрбиеленушілер ұжымынде, әсіресе табиғи зор талабы бар адамдар арасында қол жеткен табысты ... ... ... деп ... ... ... болмауы өте маңызды нәрсе. Ұжымда кездейсоқ, кей ретте орынсыз бағалаушылық неғұрлым көп болса, соғұрлым тәрбиеленушілердің өз өзіне деген талап дәрежесі ... ... ... ... ... ... ... мен әдістері
2.1 Ұжымның даму кезеңдері мен олардың сабақтастығы
Оқушылар ұжымы үш ... ... ... даму ... ... ... Ол ... ұжымы дамуының мақсатына, іс-әрекеттің мазмұнына, тәртібіне, оқушылардың ара-қатынасы тәуелдігіне байланысты ажыратты.
Бірінші кезеңде оқушылар ұжымы жеткіліксіз ұйымдастырылған топ. ... ... ... ... ұйымдастыру үшін жұмысты талап қоюдан бастайды. Талап іс-әрекетінің қою барысында барысында орындалуға тиісті нақты міндеттер. Талап қою ... ... ... ... ... ... ... Бұл кезеңде оқушылар ұжымы сирек кездесетін құбылыс. Мұндай жағдай бастауыш сыныптарда және әр мектептен ... ... ... ... болуы мүмкін.
Бұл кезеңде ұжым іс - әрекетінде белсенді, ... ... ... ... Ұжым өміріне мұндай тәсіл сынып белсенді жұмыс істейтін оқушылар тобын көбейтуге және оқушылар мен мұғалімдердің жұмысты бірлесіп ... әсер ету ... ... аяқталу үшін мына мәселелерді еске алған жөн:
- ұжымды нығайтуға бағытталған мақсаттарды анықтау;
- ұжым іс -әрекетінің ... жеке адам ... ... ... және ... ... пайда болуы;
- барлық ұжым мүшелері қолдайтын белсенділер тобының бөлінуі.
Бұл кезеңде мұғалімнің негізгі қызметі - оқушылардың ... іс ... ... ... әр түрлі іс-әрекеттеріне қатыстыру, ұжымды оқушыға педагогикалық ықпал жасайтын құралға айналдыру.
А.С.Макаренко ұжымды нығайту үшін ... ... ... ... ... ... ... дейді.
Екінші кезеңде ұжым өзін-өзі басқаруға, яғни сынып жетекшісінің ұйымдастырушылық қызметінен тұрақты ұжым органдарына көшеді. ... бұл ... ... ... ... ... ... зор. Мысалы, жұмысты бірігіп жоспарлау, әр түрлі оқу, қоғамдық еңбек тапсырмаларын орындау, ... ұжым ... ... іс ... ... т.б.
Мұғалімнің қызметі - коммуникативті, яғни оқушылармен байланыс жасау, ұжымның өмірі үшін оқушылардың ынтасын қуаттау, жалпы міндеттерді орындауда барлық ... күш - ... ... бұл даму кезеңінде параллельді ықпал жасау принципті қолданылады, яғни тұлғаға талап қою ұжым арқылы жүзеге ... ... - ... ... ... топтың және ұжым (сынып) іс-әрекетінің дамуымен сипатталады, онда қоғамдық өмірдегі деректерді, құбылыстарды бағалауда қоғамдық (ұжымдық) пікір ... Бұл саты ... ... ... Ұжым ... оқушылар арасында жалпы істі бірлесіп орындаудың арқасында ұжымдық, гуманистік қатынастар дамиды, ... ... ... бір - ... ... ... жолдастарының қуанышына, мұқтаждығына үн қатуға дайын тұру, мінез-құлық нормасын сақтау, нормаға ... ... ... ... ... ... қоғамдық пікірмен сипатталады. Қоғамдық пікір - бұл ұжым мүшелерінің талаптары, пікірлерді бағалаудағы бірлігі. Бұл бірлікті ұжым кейбір ... және ... ... ... ... ... кінәлайды. Демек, ұжымдық талқылау, бағалау, жариялылық, әрекеттілік -қоғамдық пікірдің негізгі ерекшелігі.
Оқушылар ұжымын нығайту мен қалыптастыруда аса ... ... бірі - ұжым ... ... - ... ... Осыған орай, А.С.Макаренконың теориялық мұрасына сүйеніп, оның жақын, орта және қашық атты перспективаларын еске ... ... ... - бұл ... өмірде пайда болып жеке адамды әр түрлі іс - әрекетіне ынталандыру, қызықтыру.
- ... ... ... саяхат жексенбілік серуен, цирк, музей және көрмеге беру, үйірмелердегі қызықты жұмыстар т.б. жатады.
Орта перспектива - бұл перспективаға оқушылар лагеріне ... жыл ... ... ән, ... ... қатысу, әдебиет, эстетикалық және этикалық тақырыптарға пікірталас өткізу т.б. жатады. Мұндай алда тұрған оқиға ... үшін өте ... ... ... тақырыптарға пікірталас өткізу т.б. жатады. Мұндай алда тұрған оқиға оқушылар үшін өте қуанышты болады.
Қашық перспектива - бұл ... ... жеке ... бір істі ұзақ мерзімде орындауға талаптану мақсаты. Қашық перспективаға келешек мамандықты таңдау, білім алу, мектеп бітіргеннен кейін халық ... ... ... ... білдіру немесе орта және жоғары арнайы оқу орындарына түсу ... ... ... ... ... ... ұжымға, Отанға пайда келтіруі тиіс. Бұл перпектива жақын және орта перспективалармен мызғымас ... іске ... ... оқу және ... барысында тиімді пайдалануда әрбір мұғалімнің міндеттері: біріншіден, перспективаны оқушының, сыныптың, мектептің пайдасы үшін таңдап ала білу; екіншіден, оқушылардың жас ерекшеліктерін және ... ... ... еске ... ... ... үлкен тәрбиелік маңызы зор. А.С.Макаренконың сөзімен айтқанда, ... ... ... ... ... оның ... ... тұрақты,ықпалды және тартымды етеді.
Ұжымның жалпы өмірінде дәстүрдің көптеген түрлерін байқауға болады, мысалы, мектеп мерекесі, сайыстар, ... ... ... ... ... оқушыларға көмектесу, дәлдік дәстүрлері т.б.Барлық дәстүрлер үшін жалпы мәселе ұжым ... ... аға ... ... ... ... ... ұжым абыройы үшін күресу.
Дәстүр - бұл тарихи қалыптасқан, бір буыннан екінші буынға беріліп отыратын ... ... ... ... ... ... ... мен принциптер.
Еңбек біздің заманымызда мектепке енді, бірақ оқушының, жас өспірімнің, жас жігіт пен қыздың жан дүниесіне әлі де біржола енген жоқ. Өте ... ... ... ол ... ... -- ұжым пен жеке адамның өмірінің мәні, шабыты мен ... ... көзі ... ... ... ... жоқ.
Еңбек шабыты, еңбек қуанышы, еңбек творчествосымен рух-тану -- бұл ... ... күш, ол ... ... ... ... ... оятады, сол сезімнің негізінде бірте-бірте азаматтық ар, басқа адаммен жақындасуды керексіну сөзімі, оған ... ... ... беру ... ... адам үшін жауапкершілікті сезіну сезімі орнығады.
Ұжымдық ... ... ... ... ... керексіну сөзімі -- ұжымның бүкіл еңбек ... ең ... ... рухы ... ... ... ... өмір сүреді. Бүкіл мектеп еңбек ұжымы болуға тиіс, адамға, қоғамға, халыққа арналған еңбек идеясы ... ... ... ... ... ... ... ұжымы болмаса -- оқушылар өз тәжірибесі арқылы тәртіптің қажеттігін, басшылыққа сайланған немесе өкілдік ... жасы ... ... ... жолдастарының да талаптарына бағыну қажеттігін түсінбейді.
Жеке адамның нағыз социализациясы мынадан: адам өзінің ең-бектегі міндетіне тек ... ... ғана ... ... ... бірге өзінің қажетін басқа адам арқылы өтеу жөніндегі нақты әдіс ... ... ... ... ... ... етудегі мұғалімнің рөлі
Ұжымға педагогиалық басшылық бірыңғай талаптар қою, ұжым жұмысының басты ... ... ... істі тәртіпке келтіруге, қоғамдық дұрыс пікір туғызуға көмек көрсету жолымен жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ... пайдалы бастамаларын, әрекеттерін мадақтаумен ұштастырып отыру керек.
Мектеп директоры мұғалімдердің күш жігерін ұжымдық ой үшін ... ... ... ... оны ... ... дамытудың жолын тауып көрсете білгенде ғана, ең бастысы мұғалімдермен бірлесе отырып оқу тәрбие процесінің байлықтарын ... ... ғана ... ... ... ... , жетекшісіне айналады. Тәуелсіз ел тірегі - ... ... ... жаңа ... күн ... ... келесі мәселе сапалы білім беріп, ғылымды дамыту. Осы орайдағы білім ордасы-мектеп, ал ... жаны - ... ... ... мәлім. Ахмет Байтұрсынұлының "Мектеп керектері" еңбегінде былай делінген: ... ... ... ... те дәл сондай болмақшы. Яғни мұғалім білімді болса, ол мектептен оқушылар көбірек білім алып шықпақшы. ... ... ... хабардар, жақсы оқыта білетін - мұғалім"
Ұстаз киелі мамандық. Адам тәрбиелеу, оған ғылым негіздерінен мәлімет ... ... өмір ... ... - өте қиын ... ... Елбасының білім және ғылым қызметкерлерінің екінші съезінде "Болашақты еңбек етіп сүретіндер- бүгінгі мектеп оқушылары, мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол ... ... ... да , ұстазға жүктелетін міндет өте ауыр" деген сөзі ... ... Отан ... ... ... ... ізгілікке баулу - ұстаздың басты парызы. Ол үшін мұғалім қазіргі заманға лайық өзінің білім беру ... ... ... ... ... істеп, өмірге еніп жатқан жаңа технологиянымеңгерген, білігі мен білімі ... ... ... ... ... те, мұғалім де - оқушы үшін" қызмет етпек.
Н.Ә Назарбаев: "Мұғалімдік мамандық бұл адамтану, адамның күрделі және қызықты, ... мол ... жан ... ... ... Педагогикалық шеберлік пен педагогикалық өнер- ол даналықты жүрекпен ұға білу болып табылады",- деп ұстаздық өнерге ерекше баға ... ... ... ... ісі ... тәрбиелік қызметі арқылы іске асады. Педагог ғалымдардың еңбектеріне сүйене отырып, мұғалім мәдениеті мен шеберлігін, ... ... ... ... болады:
* Мұғалімнің сыртқы келбет мәдениеті.
* Мұғалімнің өзін-өзі басқару шеберлігі.
* Мұғалімнің мимика мен пантомима ... ... ... Мұғалімнің мәдениеті, әдебі,ғ сөйлеу шеберлігі, шешендік қасиеті, демалу, дауыс дикциясы, интонациясы.
Оқушыларды оқыту мен тәрбиелеу жалпы әдеп атаулыны ... ... ... өзі ... әдеп болып табылады. Әдепті мұғалім ересектерден гөрі сақ және ... ... ... ... ... ... төзім мен сабыр сақтау. т.б қасиеттерімен өлшенеді. Сондықтан да ұстаз ұрпақ тәрбиелеудегі қоғам сенген адам. Ұлы ... ... ... ... жақсы мұғалім бәрінен де қымбат, өйткені жақсы мұғалім-мектепің жүрегі",- деген. ХХІ ... ... ... ... ... ... жеке көзқарасы бар және соны қорғай білетін жігерлі тұлға және маман мұғалім болуы қажет;
* екіншіден, ... ... ... ... ... түрде қалыптасуы тиіс;
* үшіншіден, мұғалім білім негіздерін өз бетінше оқып үйренуге, ... ... ... ... мұғалім-педагогикалық үрдісте оқушымен ынтымақтаса қызмет ету керек;
* бесіншіден, педагог әр уақытта өз білімін толықтырып, шығармашылығын арттырып ... ... ... ... педагогі Жубер айтқандай "оқыту деген сөз екі есе оқу"
Ұстаздың кәсіби шеберлігін шыңдауға педоқулар, ғылыми-әдістемелік семинарлар, байқаулар, олимпиадалар, шығармашылық ... ... ... іскерлік ойындардың беретіні көп, бұл ұшқыр ойлы, жаны таза, қисынды ойлай білетін дара ... ... ... тигізу еді. Жас оқушының мінез-құлқының дұрыс қалыптасып, таным түсінігінің кеңеюі осы алғашқы сынып ... ... ... Жас шыбықты қисық отырғызсаң- қисық, түзу отырғызсаң - түзу ... ... ... ... де ... де бау ... ... еңбегімен пара-пар. "Ұстазы жақсының ұстамы жақсы", "Шәкіртіне қарап-ұстазын таны" деген асыл сөздер тап осы ... ... ... ... десек қателеспейміз. Яғни, оқушы тәрбиесіндегі, әсіресе әрбір сынып оқушысын жан-жақты білімділікке дағдыландырудағы басты тұлға- сынып жетекшісі. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... ретінде бағаласақ, оны отбасы, ошақ қасынан кейінгі ата-ана деуге ... ... ... ... әр ... сынып жетекшісі үшін өзінше бір ашылмаған құпия. Өз сыныбындағы әр оқушының мінез-құлқындағы ерекшелікті, жан-дүниесін, жанұядағы тәрбиені зерттей білмейтін ... ... ... ... таба ... Әр шәкірттің тілін тауып, оның ішкі оқушылық жан-дүниесін ұғынбаған ... ... ... тез ... ... ... ... қыр-сырын нақ осы кезеңде жетік білу керек. Өкінішке орай, кейбір сынып жетекшілерінің немқұрайдылығынан, яғни өз шәкіртінің мінез-құлқындағы ерекшеліктер мен оның ... ... мән ... ... ... ... олқылықтар орын алады. Әрбір пән мұғалімдерінің салғырттығы қосылып, ... ... ... мен ... ... да, ... қиын ... қатары көбейеді. Ал "қиын " оқушының тәрбиесіне ең алдымен "сынып ... ... ... ... ... ... ... жұмысын жүргізетін тек сынып жетекшісі. Сынып жетекшісі , пән мұғалімдері және ата-аналарымен, ... ... ... ... ... байланысты жұмыс істейді. Оқушылардың сабақ үлгерімін, тәртібін, мінез-құлқындағы өзгерістерді үнемі зерттеп, біліп, шәкірті қиналып жүрген сәтте оның ... ... ... ... ақыл-кеңес беріп, оған ізгіліктіқасиеттерді үйретуден жалықпаған сынып жетекшісін ғана нағыз оқушы жанының бағбаны ... ... ... ... ... оның ... орын ... сынып жетекшісін оқушы есейіп, азамат болған шағында да ұмытпай ... ... ... " деп ... ... ... ... баулып, адамгершілік ізгі қасиеттерді сіңіре білген сынып жетекшісі оның өмір бойғы ақылшы досына, сенімді сырласына айналды. Есейіп кетсе де, ... ... ... асарда сынып жетекшісіне келіп, ақыл кеңес алады, ұмытпайды. Ұстаз еңбегінің ұлылығы да осында жатса керек. ... ... жас ... ... ... қана ... ... бірге оларды тәрбиелейді. Әр оқушының ғылыми-материалистік дүниетанымын және моральдық бейнесін қалыптастырады. Тәрбие жұмысын бір ... ... ... қойылатын талаптардың бірлігін қамтамасыз ету сынып жетекшісінің негізгі міндеті болып табылады. Сынып жетекшісінің негізгі міндеттері мыналар:
* Өз сыныбындағы оқушылардың ... ... және ... жеке ... ерекшеліктерін жан-жақты зерттеу;
* Сыныптағы оқушылардың не нәрсеге бейімділігін анықтап, оларды ынтымағы жарасқан, жұмысқа икемді ұжым ... ... ... ... ... ... ... арқылы жауапкершілікке тәрбиелеу;
* Оқушылардың ата-аналарымен үнемі байланыс жасау;
* Оқушылардың оқуын тастап кетпеуі үшін ... ... ... қолдану.
Мұғалім мен оқушылардың өзара қарым-қатынастары - ересекадамдардың тәрбие ықпалының маңызды жолдарының ... ... ... ... ... ұйымдастыру және қолдануға біршама даяр, ол оқушының істің негізгі өрісінде мектеп көреді, оның ... мен ... ... Бұл бір жағынан, араласу үшін көп материал береді, екіншіден педагогтың тәрбиелік мақсатына жетуіне әсер ... ... ... ... ... ... ... тигізеді, олай болуы бұл проблемалардың көпшілігі оқудан, жолдастары мен араласудан, қоғам жұмысынан туындайды.
Басқарудың ... ... ... ұжымға сүйенеді, оқушыларды дербестікке ынталандырады. Оқушылар ұжымдық өмір проблемалары талқылайды да нәтижесінде белгілі бір ... ие ... ... ... сын ... ... шыдамдылық көрсетіп, оларды түсінуге, олардың жеке істері мен проблемаларын жете ... ... ... ... ... ... мен ... жүйесінің барлығына: мұғалімнің өз оқушыларын қалай қабылдатуына , шәкірттерінің келіспеушілігінің жиілігіне, оқушылар ұжымындағы психологиялық жағдайға әсерін көп тигізеді.
Зерттеу, оқушылар мен ... ... ... қарай мұғалімдердішартты түрде 4 топқа бөлуге мүмкіндік береді:
Бірінші топқа- оқушылар мен тұрақты араласатын мұғалімдерді ... ... және бұл ... ... ... ... міндеттерінің шеңберінен анағұрлым кеңейіп, қарқындылық пен сенімділіктің үлкен дәрежесімен ерекшеленеді.
Екінші ... ... ... қарайтын, олардың сенімі мен сүйіспеншілігіне ие болған мұғалімдер құрайды. ... ... ... ажырата алмайтын қиындықтар туған жағдайда, шәкірт осы ... ... ... ... шын көңілдік пен сенімділік ең жоғары деңгейінде әдеттегідей өтеді.
Үшінші топқа- мектеп оқушылары мен жақын ... жоқ ... ... ... Бұл ... ... өтеді. Біреуінің уақыты жетпегендіктен, екіншісінің оқушылар олармен сенімді араласа алмайтындығынан, себебі бұл мұғалімдер мұғалімлік кейіп қана білдіреді: не ... ... ... сырларды білмейді, не оқушылар оны жақсы көрмейді. Мұндай мұғалімдердің арасында айнымалы және демократиялық ... ... ... ... ... бар ... ... ұшасады.
Төртінші топқа- оқушылармен араласатын іс мәселелерінің тар шеңберімен шектелетін педагогтар жатады. Оқушы жеке басын зерттеп оған бірыңғай ықпал жасау ... ... ... біз ... ... ... ... сынып жетекшілері мен мұғалімдерді іс-әрекеттер бағдарламасымен қаруландырып, сынып ұжымын зерттеудің нақты мақсаттары мен міндеттері белгіленеді.
Оқушының ... ... ... зерттеу дегеніміз - оның оқу үрдісіндегі қол жетер оңтайлы, тиімді нәтижелерін анықтау, оның ... оқуы үшін не ... ... ... жеке барысын зерттеу барысында мына мәселелерді анықтау шарт:
* Қоғамдық жұмыс пен еңбектегі белсенділігі;
* Адамгершілік тәрбиелілігі;
* ... ... ... өресі;
* Қызығатыны(бейімділігі, оқу пәні, сыныптан тыс сабақтар, спорт секциялары, үйірмелер т.б)
* оқу - таным әрекетіндегі ...
* оқу ... ең ... ... ... оқу ... жоспарлауы;
* сынып қарқынында оқи, жаза білуі;
* өз оқуын өзі бақылауы;
* Оқудағы еркі , табандылығы;
* Денсаулығы, жұмыс қабілеті;
* Отбасының ... ... ... ... ... ықпалы;
* Қандай пәндерден үлгермейтіні;
Сынып ұжымын зерттеудің ... ... ... ... ... ... белсенділігі;
* Қоғамдық пайдалы еңбекке көзқарасы;
* Ой-пікірінің қалыптасуы;
* Оқуға ынтасы;
* Сынып ... ... ... ... адамды әр қырынан қарағанда былайша түсінуге болады:
* жеке ... ... оның ... ... ... мен ... ... биологиялық ерекшеліктерінің шартты жағдайлары-жігері, талабы; қабілеті;
* кейбір ... ... дара ... ... ес;
* адамның әлеуметтік шартты жағдайларға байланысты ерекшеліктері, яғни дүниетаным, талғамы, идеялары.
Сынып жетекшісінің жұмыс жоспарында мыналар нақты көрсетілуі тиіс:
* Оқушыларға ... ... ... ... және жеке бас үшін ... ... ... өткізу, қоғамдық пайдалы еңбекке белсене қатысу шараларын, жүргізу.
* Пән ... мен ... ... ... ... ... мүмкіншіліктеріне ерекше көңіл аудару, оқушыларда саналы тәртіп орнықтыруға күш салу;
* Ата-аналар мен мазмұнды жұмыс жүргізу;
* ... ... ... ... қоғамдық пікір қалыптастыруға бағытталған жалпы сыныптың арнаулы шаралар жүргізуді тәжірибеге енгізу;
* Жеке ... ... ... төмен оқушылармен саралай жұмыс жоспарын жасау-пән мұғалімдерінің міндеті;
2.3. Ұжымды қалыптастыруға қажетті мұғалімнің кәсіби сапалары
Елбасы Н.Назарбаев Білім және ғылым қызметкерлерінің 2 ... ... ... ... өмір сүретіндер - бүгінгі мектеп оқушылары, мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол деңгейде болады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... Мұғалім -жалпы білім беретін оқу орындарында оқушыларды оқытып, тәрбиелеу ... ... ... ... процесін ұйымдастырып, жүзеге асырушы тұлға - мұғалім.
Мұғалім - жалпы білім беретін оқу ... ... ... тәрбиелеу қызметін атқаратын адам.
Мұғалім-педагогикалық қызметпен кәсіби тұрғыда шұғылданушы, арнаулы ... бар ... ... ... ... жоқ ... ... да педагогикалық іс-әрекетпен айналысады, бірақ тек мұғалім ғана педагогикалық заңдар негізінде жұмыс істей алады.
Мұғалімдік ... өсіп келе ... ... тағдырына жауапты.
Мұғалім-бұл байырғы мамандықтардың бірі. Қоғамдық тәжірибені жас ұрпаққа беру және оларды өмірге, еңбек етуге даярлау қажеттілігі, оқу мен ... өз ... ... ... ... ... ... ісінің дамуына байланысты мұғалімдік кәсіптік кең тарап, түрлі типті училищелер мен мектептерді ... ... ... Осылайша мұғалімдік өз алдына мамандық болып танылды. ... ... мен ... оның қоғамдық өмірдегі рөлі мен орны қоғамның әрбір даму кезеңінде өзгеріп отырады.
Тәрбие- обьективті , ... ... ... ал, ... ... соның субьективтік бейнесі, тәрбиені іске асыратын адамның еңбегі. Алайда; ұстаз қызметі ұрпақ тәрбиесіне сәйкес келе бермейді. Яғни, ол күрес қарама-қайшылықтан ... ... ... пен ... тәрбиесі қарама-қайшылықтарды шешуден тұрады. Ұстаздық қызмет пен ұрпақ тәрбиесінің бірлігі мен ерекшілігі мына төмендегі құбылыстардан тұрады:
* ... ... ... айтқандай, алғашқы қауымдастықта пайда болса ұстаздық қызмет құл иеленуші дәуірде өмірге келді. Қоғам мүшелерін оқытып, үйретіп тәрбиелейтін қызмет керек ... ... ... ... қызметке қарағанда, ауқымды ұғым. Сондықтан ұрпақ тәрбиесі ұстаздық ... ... бола ... осы ... қарама-қарсылық пайда болады.
* Ұстаз қызметінің негізі жас ұрпақты толық қамтып тәрбиелеп, қоғамның ... ... етіп ... Бұл ... ... адамгершілігін, тәрбиесін, тәртібін т.б қалыптастыру;
* Тәрбиенің негізгі мақсаты-қоғамның өндіргіш күшін дайындау. Ұстаз қызметінің негізгі мақсаты- сол өндіргіш ... ... ... әсер ету, ... ... дайындау.
* Ұрпақ тәрбиесінің құралы-жалпы қоғамдық қарым-қатынаста, қоршаған ортадан ұрпақтың өзінің іс-әрекет қимылынан т.б туындайды. Ал ұстаздық қызмет- кездейсоқ ... ... ... сауатты, саналы педагогикалық жолға салу;
* Ұрпақ тәрбиесінде бәрі ат салысады. Ал ұстаздық қызметке арнайы ... ... бар ... ...
* ... ... ... тәрбиесінде ұстаз қызметінің алатын орны ерекше.
Ұрпақ тәрбиесіндегі ... ... ... құрамдас бөліктері болады:
* ұстаздық қызметтің тұлғаны қалыптастыру жолындағы іытің мазмұнын, мақсаты мен ... ... ... айқындау.
* Ұстаз ұрпаққа түрлі ғылыми білім салаларынан мағлұмат ... ... ... ... ... ... қоғамдық қарым-қатынасқа үйрету және қоғамның жақсы азаматы етіп ... ... ... ... ... ретінде өмірден алған, тәжірибесі, шеберлігі іштей сөзінуі;
* Ұстаздың қасиеттері: саяси сауаттылығы, жұғымдылығы, көре білу, қызметті ұйымдастыра білуі, байқағыштығы, ... ... ... және эстетикалық, этикалық мәдениеті т.б ұстаздарға тән ерекшеліктері.
Ұстаздың негізгі мақсаты-жас ұрпақты ... ... ... ... Бұл ... ... ... Педагогикалық мақсат дегеніміз-жас ұрпақты философиялық, экономикалық, саяси, ... ... ... ... тұрғыдан қарап, жан-жақты білім тәрбие беріп, қоғамға қажетті, азамат етіп шығару.
Ұстазға тән кәсіби сапалар:
Педагогтың идеологиялық ... оның ... ... ... ... болып келуі де жатады. Егер мұғалімнің дүниеге материалистік тұрғыдан қарап түсіндіре алатын болса, өз ... ... ... алады.
Педагогтың қабілеті деп-педагог өз жұмысына икемді келіп, шебер болуын білдіреді.Педагогтың жұмысқа қабілеттілігі білім мен ған бағаланбай, оқу-тәрбие ... ... ... ... ... бағаланады.
Педагогтың ұстамдылығы. Ұстамдылық дегеніміз- ашуланбай тек сабырлық білдіру емес. Бұл қасиет негізінде педагогтық өзін-өзі меңгеріп, ептілікпен, тәртіп бұзғандарды ... ... ... ... өз ... өңдеп айтып , өзін-өзі бақылай алуы жатады. Педагогикалық әділеттілік пен абырой. Әділетті мұғалім оқушылар арасында абыройлы келеді. Бірақ абырой тек ... ... қана ... ... өз ... ... келіп, көп еңбек сіңіруге де байланысты келеді.
Мұғалімге қойылатын талаптар бірін-бірі толықтырылатын бірнеше іскерлікке , қабілетке байланысты.
Ұстаздық қабілеттің ... ... ... - ... өз ... ... ... жоқ түрлі спорт, шахмат ойындарымен, көркемөнер, бейнелеу өнері және өнер туындыларымен айналысмып, оқушыларды қызықтыра білуі тиіс.
Сөйлеу ... жеке ... ... ... бөлінеді. Көбінесе қатынас құралы ретінде қарастырылады. Себебі педагогикалық қатынас хабарлама ... ... ... емес . ... ... оқу ... процесінің тиімділігін арттыруда шешуші орын алады.
Конструктивтік қабілет- оқу тәрбие міндеттерін шешудің ең үйлесімді жолдарын іздестіру, оқу мен ... ... ... мен ... ... ... ... ойлап , педагогтық тапқырлықты дамыту.
Психотерапевтік және перцевтивті қабілет- оқушының ішкі жан-дүниесін тани білу.
Дидактикалық ... ... оқу ... ... етіп ... ... білім дәрежесін , іскерлігі мен дағдасын дұрыс анықтай білу ... ... ... , таным белсенділігін және ойын дамыту, ұстаз өз ... өте ... ... қабілет- бұл мұғалімнің педагогикалық процесстің барысында адамдар мен қарым-қатынас жасауға үйренуі. Қарым - қатынас тәсілдері ол алдымен, сөз сөйлеу ... ... бет ... ... ... ... ... оқушылар ұжымына дұрыс басшылық жасап, оны ұйымдастыра білу, оқу мен ... ... ... ... ... ... ... рухтандыру, белсенділермен жұмыс істей білу, оқушылардың өзін-өзі басқару ісіне басшылық жасау, ата-аналармен және ... ... ... ... ... ... ... ықпал жасайтын құралға айналдыру, ұстаз өз жұмысын ұйымдастыра білу.
Гедоникалық қабілет- (жоғары дәрежедегі қанағат қабілет) бұл-ұстаздың шәкірт пен қатынасы ... ... де ... ... алуы, рухани сөзімге баюы.
Рухани эстетикалық қабілет- мұның мәні адамның толқу сөзімін әсіресе , қорқыныштан пайда болған ... басу ... ... ... ... бен ... діни ... өсиеттерге сүйенге отырып, қатынас жасау жолы.
Мұғалімдік шеберлік- өз пәнін жетік меңгерген істің мәнін біліп, оқушылармен тіл табысып, оқу тәрбие ... ... ... ... ... 3 ... ... Ұйымдастыра білу шеберлігі;
* Қарым-қатынас жасай білу шеберлігі;
* Ықпал ету, оқушының іс-әрекетіне керегінше қуат беру ... ... білу ... әр ... өзінің атқаратын іс-шарасының мақсаты болады. Сол мақсатты орындау үшін ұстаз іс-шараның сценарийін жасап, әр қатысушыға ролдерін бөліп, ойнап шығу ... Ол үшін әр ... ... ... ... екенін үйретіп, ақыл кеңес беріп, тапсырманы орындауына қатыстыруы ... ... ... әр ... ... ... роль ... өзі де солардың ортасынан орын алып, қызмет ету. Мысалы, сенбілікте ... ... т.б ... ... бос ... ... керек. Ұстаз ең соңында істелінген іс-шараларға талдау жасап, жетістіктер мен кемшіліктерін сараптайды, болашақ іс-шараны қалай жасау керек екенініне болжам ... ... ... Қарым-қатынас жасай білу шеберлігі оқушылардың іс-әрекеті, қатынасы- ... ... ... ... өзара немесе ересектермен қатынас арқылы білім , тәрбие, үлгі-өнеге алады. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... болғаны оған қарым-қатынастағы ең бастысы- оның мазмұндылығында.
Ұстаздық қарым-қатынастың элементтері:
* қатынастың мақсаты мен ... ... ... ... олардың сеніміне кіру;
* ақжарқын ашық мінез танытып, ыстық-суығына күйіну;
* шәкірттердің рухани байлығына ат ... ... ... білу, керек жерінде әдетті сақтай отырып оқушыны дұрыс жолға бағыттау;
* ұстазда тіл ... болу ... ... ... ... ... дәлелді сөйлеу;
* пікірсайыс көзінде әдетті сақтай отырып, шындықтың бетін ашып әділ баға беру, бұрмаламау;
* мәдениетті мінез ... соны ... ... сіңіру т.б
Қарым - қатынас жасай отырып ықпал ету шеберлігі. Ұстаз өмір бойы оқушы тәрбиесіне ықпал етумен ... ... ... іс-әрекетіне саналы түрде ұстаздық әдіс-тәсілдердің , тәрбиенің түрлерін қолдана отырып, бағытты ... ... ... ісін ... көңілден шықпайтын әрекеттерін тежейтін кезеңдер болады. Ұстаздың шәкіртке ықпал етуінің 3 жолы ... ... ... ;
- ... ... дамыту;
- талап ете білу;
Шебер ұстаз- әдіс-тәсілдерінің көптеген түрін пайдалана отырып, оқушыға ықпа жасауға тырысу керек.
Ұстаздық ... ... ...
* Ұстаздық өсиет;
* Ұстаздық ақыл кеңес беру;
* Ұстаздық үйрету;
* Ұстаздық өзіне-тарту;
Елбасы ... ... және ... қызметкерлерінің 2 съезінде "Болашақта еңбек етіп, өмір сүретіндер- бүгінгі мектеп оқушылары, мұғалім оларды қалай ... ... сол ... ... ... ұстазға жүктелетін міндет ауыр"- деген болатын. Белгілі педагог К.Ушинский "Мұғалім өзінің білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім. Оқуды, ізденісті тоқтатысымен оның ... де ... ... ... мен білім берудің ұлттық моделіне көшкен қазіргі мектеп ойшыл, зерттеуші, педагогикалық үйлестіруді жоғары ... ... ... ... ... қоя алатын іскер де жаңашыл мұғалімді талап етеді. Жаңа мазмұнға сәйкес білім беруде жаңа әдістер жүйесі керек, бұл мақсатта әр ... ... ... ... ... ... ... стандарты, оның құндылықтарын меңгеру.
* қазіргі талапқа сай оқыту құрылымының моделін, оның ... ... ... және ... ... ... сана мен ... құндылықтарды игерту үшін ұлт зиялыларының (Абай, Ыбырай; Шоқан; Міржақып; Мағжан; Жүсіпбек, Ахмет; Шәкәрім т.б) ... ... ... ... ... ... ... білім мен қызметтің ауадай қажеттілігі негізінде ғылыми орталық пен ... ... ... ... тәрбиелеп дамытуға қабілетті, өз бетімен білім алуға бейімделген тұлға қалыптастыруға машықтану.
ІІІ-бөлім. Практикалық бөлім
Оқушылардың ұжымдық жұмысы ... - ... ... ... ... ... бұл ортақ мақсатқа жету жолында оқу әрекетінде белгілі бір өте ... ... ... жол ... Оған ... ... ... және топтық жұмыстарының элементтері кіреді. Сондықтан ұжымдық жұмыстың ерекшелігі, өз бетімен істейтін дара жұмысқа бөгет болмайды, керісінше ... ... ... ... ... ... ... ұғынуға көмектеседі. Фронталдық жұмыс ерекшелігі - бір сыныптағы барлық оқушылардың бір бағытта бәріне ортақ бірыңғай тапсырманы мұғалім ... ... ... ... Мектептің аса жауапты міндеті - оқушыларды ғылым негіздерімен терең және берік қаруландыру, табанды және жемісті білім алуға ... ... ... ... өздерінің алған білімдерін практикада қолдана білуге үйрету және дағдыландыру болса, осы орайда мұғалімнің жауапкершілігі, оның сабақтар жүйесіне даярлануы оқу ... ... үшін аса зор мәні бар. ... ... ... ... қалыптасқан мұғалімнің жеке жоспарының үлгісі төмендегідей: Оқу ... ... ... бойынша сабақтың күні мен реттік саны анықталады. Сабақтың тақырыбы. Сабақтың мақсаты. Сабақтың құрылымы ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері. Сабақ құралдары. Үй тапсырмасы. Қорытынды, сабақтың аяқталуы.
Сабақтың анағұрлым негізгі бөлігі - оның төртінші және бесінші кезеңі болып ... ... ... ... буынына немесе дидактика-лық элементтеріне мұғалімнің жұмсайтын уақытын көрсетудің мәні зор. Содан кейін барып оның қалған ... мен ... ашып ... ... ... ... ... сабақ барысын нәтижелі ұйымдас-тыруға қолайлы жағдай туғызады. Одан әрі қарай оқушылардың тәжірибелік жұмыстарын ұйымдастыру тәсілдері қарастырылады.
Оқыту әдістерін қолдану ... атап ... ... ... сабақта қолданылатын әр түрлі оқу құралдары (карта, глобус, ... ... ... ... оқу ... т.б.) және оны ... ... көрсетіледі.
Тақырыбы: Құрама есептердің түрлері,шығару әдістемесі
Мақсаты: Құрама есептердің түрлерімен таныстыру , шығару әдістемесін анықтау.
Міндеттері: 1 ... ... ... кезеңдерін анықтау, компьютердің
көмегімен есепті талдауға үйрету.Есептердің қысқаша жазу түрлерін ...
2. ... ... ... ... қолдану дағдыларын
қалыптастыру, өздігімен есепті талдау түрін ажыратуға дағдыландыру.
3. Ұжымдық жұмыс істеуге тәрбиелеу.
Сабақтың типі: Жаңа ... ... ... ... кысқаша жазу схемалары, түсіндіру схемалар, бағалау парағы, жұмыс алгоритмі, теориялық ... ... ... ... ... ... жұмыс, ,ақпарат алмасу, сын
тұрғысынан ойлау
Сабақтың жоспары:
І. Бағыттау мотивациялау блогі
1. Ү/тексеру
2. тақырыпты анықтау
3. кесте ...
4. ... айту ... ... ... ...
1. Жаңа сабақты түсіндіру
А) мұғалімнің көмегімен
В) тексеру
Г) өздігімен (алгоритм бойынша)
2. Бекіту
А) Дайындық жұмысты құру
В) ... ... құру
Г) ... ...
3. Өз тақырыптарын қорғау
ІІІ Рефлексивті бағалау блогі
1. Кестені толтыру
2. Ү/ж беру
3. ... ... ... ... тақырыбы: Қайталау - білім анасы
Сабақтың мақсаты:
1. Білімділік: Оқушылардың жыл бойына алған ... ... ... ... есептерін шығару, жүйелеу, бекіту.
2. Дамытушылық: Оқушылардың ойлау, есте сақтау қабілеттерін дамыту үшін ауызша, жазбаша есептеу дағдыларын қалыптастыру, логикалық ойлау ... ... ... ... Оқушыларды алға ойған мақсаттарына жетуге, тиянақтылыққа, шапшаңдыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі: қайталау сабақ
Сабақтың әдістері: талдау, тестік жұмыс, деңгейлік тапсырмаларСабақтың ... ... ... интерактивті тақта, сөзжұмбақ, сөздер.
Сабақтың жоспары: I. Ұйымдастыру
II. Үй тапсырмасын пысықтау /тест/
III. Жаңа сабақ
1. Ұжымдық жұмыс
2.
3.
4.
5. Сөзжұмбақ шешу
IV. ... ... ... I. ... 1. ... ... ... аудару.
2. Психологиялық дайындық. Оқушыларға бір - бірінің қолдарынан ұстатып, сабаққа сәттілік тілеу.
II. Үй тапсырмасын қайталау мақсатында тестік жұмыс.
Тест1. ... ... ... ... 14 пен 5 - тің ... бөл.а/ 30ә/ 40б/ 502. Теңдеуді шеш.1600: (х+ 100) = 4а/ 400ә/ 200б/ 3003. 2 ... =... ... 22 ... / 48 ... 24 ... ... ұзындығы 10 см, ені 8 см. Тіктөртбұрыштың ауданын тап.а/ 80 смә/ 70 смб / 60 ... ... ... бағалайды/III. Жаңа сабақ. 1 - тапсырма: Ұжымдық жұмыс а/ Бір ... ... жүк ... 60 ... ... ... Ал одан 3 сағат кейін оған қарама - қарсы басқа ... ... ... машина 90 км/сағат жылдамдықпен жүрді. Егер екі қаланың арасы 780 км болса, ... ... ... дейін жолда неше сағат болды?Шарты: Жүк маш. жылд. - 60 ... маш. ... - 90 ... ... - 780 км1 маш. уақыты -?\2 маш. уақыты -? 3 сағ. ... 60х3= 180 км780 - 180= 600 ... = 150 км600: 150= 4 ... Жеңіл машина кездескенге дейін 4 сағат жолда болды.ә/ 30 метр арқанның бестен бір бөлігін кесіп алды. Арқаннан неше метр ... ... ... ұз. - 30 ... -? ... 30: 5 = 6мЖауабы: Кесілгені 6 метр.IV. Сергіту сәті 2 - ... ... ... ... Бес ... ... ... бес алмаБіреуін бер ОмашқаҚалды сонда неше алма? / 24 алма /ә/. ... бес ... үш ... ... ... үйрек жығылдыҚалғаны неше үйрек? / 6 үйрек /б/. Көлден ұшты 40 қазҚайтып қонды 15 ... оның ... кім тез ... / 25 қаз /3 - ... ... ... Амалдарды орындау.1 - деңгей: ( 225+30) х4 - 21002 - деңгей: 2592: 72 + 12007 = 120433 - ... ... - ... - ... Теңдеулерді шешу1 - деңгей: 63 - х=100: 563 - х =20Х= 63 - 20Х= 432 - ... 875: ... - 20а=153 - ... 67343 - х=701х =67343 - ... ... ... ... білім шыңынаҰқыптылық пен зеректікЖеткізсін сендей өрендіМатематика сырына - деп сабағымызды қорытындылаймыз.VI. Бағалау /Әркім өзінің қолындағы ... ... ... ... мәні мен ... және ... өмір ... отырған қоғам саясатымен, экономикалық жүйесіне байланысты туындайды. Әрбір қоғамдық формацияларда адамдардың материалдық және ... ... ... ... ... сай, қарым-қатынастардың жаңа формалары туып, тәрбиенің мазмүнына жаңа идеалар ... ... ... ... жаңа формацияның алмасуымен, әлеуметтік, философиялық және діни ой-пікірлер де өзгерісте болды, тәрбиенің мақсаты мен міндеттеріне ықпал ... ... ... ... ... қоғамның алға дамуы болмайды.
Тәрбие процесі дегеніміз - жеке адам мен оқушыларұжымын әлеуметтік түрғыдан қалыптастыруда, ... ... ... ... өз ... таба ... ... әрбір әрекетімен, қызметімен қоғамға пайда келтіруден, өз басына крнағаттанған сөзіммен қарауға тәрбиелеу.
Адам жеке адам болып туылмайды, ол даму ... ... ... ... ер жету кезеңіне дейін негізінен тәрбиеарқылы өзгерістерге ұшырайды. Дамудың қозғаушы күші - ... ... ... ... ... сыртқы және жалпы болып бөлінеді.
Оқушының жеке тұлғасының қалыптасуын әсер ететін бірдін-бір маңызды фактор - сынып оқушылары, яғни ортасы. Осыған ... ... ... ... ... өте ... әрі ... міндеттерді орындайды.
Ол сыныптағы тәрбие жұмыстарының ұйымдастырушысы және оқушылардың ұстазы ... ... ... ... ... ... жұртшылықтың тәрбиелік күш-жігерін біріктіреді.
Оқушылар ұжымына педагогикалық тұрғыдан басшылық жасау - маңызды іс. Мектеп ... өз ... ... болмайды, олардың жеке өмірлік тәжірибелері шектеулі. Сондықтан ұжым ... ... оған жеке ... ... ... жасайтын керекті және пайдалы істермен айналасуға көмектесу және оқушылардың дербестігі мен бастамаларын басып тастамай, олардың ісін шеберлікпе бағыттап отыру, ... ... мен ... ... ... көмектесу қажет.
Мұғалімнің негізгі міндеті - оқушыларды тәрбиелеу және ... тату ... ... Оның ... оқу ... ... ... арттыруға аударады. Бірақ ол бұлардың шешімін табуға ең алдымен мұғалім ретінде қарайды.Ол ... ... ... ... ... ... көмектеседі.
Мұғалімнің қызметі тұтас оқушылар ұжымы мен жеке оқушыларға ықпалының бүкіл жиынтығын қамтиды.
Пайдаланылған әдебиеттертізімі:
* Әбенбаев С. ... ... ... әдістемесі. -А., 1999.
* Бержанов Қ., Мусин С. Педагогика ... -А., ... ... Н.И. ... ... . ... ... 1980.
* Қазақстан Республикасының "Білім беру туралы заңы" 1999ж
* ... К.Ж. ... ... ... ісі ... Алматы, Әлем, 2000.
* Қоянбаев Ж., Қоянбаев Р. Педагогика. -Астана,1998.
* Макаренко А.С. Ұстаздық дастан .- А., 1985.
* Макаренко А.С. Ата-аналар ... -А., ... ... ... ... ... 2004 ... Н.Қазақстан Республикасының , 1999 ж.
* Сейталиев К. Тәрбие теориясы. - Алматы., Мектеп,1973.
* ... И.Е. ... әдеп және ... ... А. ... ... I,. ... Ә. , Шымкент, 2005 ж.
* Сухомлинский В. Алматы, 1979 ... ... С. С, ... А. 3. , ... 2006 ж.
* Ю.Әбиев Ж., Бабаев С, Құдиярова А.Педагогика. - Алматы: Дарын. 2004.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қиын оқушыға психологиялық мінездеме6 бет
Өндірістік оқыту шеберінің оқушылар ұжымындағы рөлі24 бет
А С. Макаренко шығармалары негізінде оқушыларды тәрбиелеудің теориялық негіздері41 бет
А. С. Макаренконың өмірі мен педагогикалық қызметі14 бет
Білім беру үрдісіндегі әлеуметтік институттардың өзара әрекеттестігі Педагогикалық процесті басқарудағы әлеуметтік институттардың өзара әрекеттестігі21 бет
Білім берудегі тәрбиенің мазмұны16 бет
Бастауыш мектепте тәрбие жұмысын ұйымдастыру жайлы37 бет
Бастауыш сынып оқушыларына бiлiм беруде ұжымдық iс-әрекетке тәрбиелеу57 бет
Басқару ғылымының мазмұны мен әдістері12 бет
Жаңа технологияны қолдануда ақпараттық жүйенің әсері19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь