Ұлттық құқықтық мәдениеттің қалыптасуы

Жоспар

Кіріспе

II Негізгі бөлім

1. Ұлттық құқықтық мәдениеттің қалыптасуы

2. Құқықтық сана.құқықтық мәдениеттің негізгі элементі

3. Құқықтық сауаттылық және оның құқыққа қатысы

4. Заң шығарушының құқықтық мәдениеті

5. Қазақстан Республикасындағы құқықтық тәрбие тәжірбиесі

Қорытынды
Мәдениет-адамзат жасайтын және адамдардың рухани қажеттіктері мен
мүдделерін қанағаттандыруға бағытталған материалдық және рухани құнды-
лықтардың жиынтығы . Қоғамның мәдениеті бірнеше түрге бөлінеді: саяси ,
экономикалық, әлеуметтік,парасаттылық, инабаттылық, экологиялық құқық-
тық т.б. мәдениет жүйе салалары. Олар бір-бірімен тығыз байланыста қоғам-
ның экономикалық саяси,әлеуметтік дамуына сәйкес дамиды. Сонымен қатар олар қоғамның әр саласындағы қарым-қатынастарды реттеп,басқарып отыра-
ды.Мәдениет салаларының арақатынасы бірлестікте және дербестікте дамып, қоғамның экономикасын,әлеуметтік жағдайын жақсартып,нығайтып отырады
Жақсы дамыған экономика мәдениеттің жан-жақты нығаюына мүмкіншілік жасайды. Мәдениеттің жақсы дамуына мемлекеттпен бірге бірлестіктер,одақ-
тар, ұжымдар зор үлес қосады. Жоғары деңгейі мәдениетке жол ашады.
Сонымен, қоғамның парасаттылық, инабаттылық,тәрбиелік т.б. деңгейі
мәдениеттің деңгейімен айқындалады.Ал мәдениеттің деңгейі қоғамның эко-
номикасының, саяси-әлеуметтік деңгейіне байланысты.
Қоғамда бұл екі жақтық байланыс бір елдің, бір мемлекеттің шеңберін-
де ғана болады. Мәдениеттің дамуына сыртқы қолайлы жағдай зор әсер етеді.
Мысалы,дамыған елдердің мәдениеті артта қалған елдерге үлгі болып,оладың рухани байлығын, сана-сезімін көтеріп,мәдениетін дамытады.
Мәдениеттің мазмұны туралы ғылымда бірнеше пікірлер бар,оларды үш топқа бөлуге болады: антропологиялық, социологиялық, философиялық көзқарастар-жіктеулер :
- антропологиялық жіктеу адамдардың іс әрекеті мен қоғамның тарихи даму процесінде қалыптасқан материалдық және рухани жетістіктер. Бұл концепцияның өкілдері мәдениеттің мазмұнын жақсы түсіну үшін қоғамның барлық саласының жетістіктерін біріктіріп зерттеуді жақтайды ;
- социологиялық жіктеу – қоғамның даму процесінде қалыптасқан рухани жетістіктер.Бұл концепцияның өкілдері мәдениеттің мазмұнын түсіну
үшін қоғамның әлеуметтік және идеологиялық жетістіктерін біріктіріп зерттеуді қостайды ;
- философиялық жіктеу – қоғамның барлық материалдық және рухани құбылыстардың жиынтығы – деп түсіндіреді. Бұл концепцияның өкілдері мәдениеттің мазмұнын түсіну үшін қоғамдағы барлық құбылыстардың объективтік және субъективтік заңдылықтарын зерттеп, ғылыми тұрғыдан қорытынды тұжырымдар жасауды дұрыс дейді.
Қоғам мәдениетінің ең негізгі салаларының бірі құқықтық мәдениет.
Бұл қоғамдағы мәдени құндылықтарды сақтау, жаңғырту, дамыту, оларға азаматтарды баурау жөніндегі қатынастарды құқықтық нормалар арқылы реттеп, басқару. Құқықтық мәдениет қоғамдағы мәдениеттің деңгейінен жоғары бола алмайды. Бұл объективтік процесс.
Құқықтық мәдениет қоғамның құқықтық санасының айнасы деуге болады. Өйткені бұл мәдениет адам қоғамының өткен формацияларының құқықтық мәдениетінің жетістіктерін жинақтап,біріктіріп отырады.Құқықтық мәдениет екі бөлімнен тұрады: жеке тұлғалардың мәдениеті және қоғамдық мәдениет. Жеке тұлғалардың мәдениеті қоғамдық мәдениетті дамытуға шешуші үлес қосады. Құқықтық мәдениет жалпы-халықтық байлық,ол адам қоғамының тарихи цивилизациялық жетістігі.
Құқықтық мәдениет жеке тұлғалардың білімінің деңгейіне қарай үшке бөлінеді: күнделікті, профессионалдық, теоретикалық . Күнделікті мәдениет жалпы қоғамдық мәдениеттің көлеміндегі дәреже . Бұл дәреже еңбектенсе өсуі мүмкін. Профессионалдық мәдениеттің бір немесе бірнеше саласын игеру. Теоретикалық мәдениеттің теориясын жақсы білу .
Қоғамдық жүйедегі нормативтік актілер барлық халықты қамтып, қоғамдық көлемде мәдениетті дамыту; топтық жүйе – бірлестіктер,одақтар, ұжымдар көлемінде мәдениет мәселесімен шұғылдану; жеке тұлға жүйесі – жеке адамдардың рухани сана-сезімін, білімін, мәдени тәжірбиесін дамыту.
        
        Жоспар
Кіріспе
II Негізгі бөлім
1. Ұлттық құқықтық мәдениеттің қалыптасуы
2. Құқықтық сана-құқықтық мәдениеттің негізгі элементі
3. Құқықтық сауаттылық және оның ... ... Заң ... ... мәдениеті
5. Қазақстан Республикасындағы құқықтық тәрбие тәжірбиесі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Мәдениет-адамзат жасайтын және адамдардың рухани қажеттіктері мен
мүдделерін қанағаттандыруға ... ... және ... ... ... . ... ... бірнеше түрге бөлінеді: саяси ,
экономикалық, әлеуметтік,парасаттылық, инабаттылық, экологиялық құқық-
тық т.б. мәдениет жүйе ... Олар ... ... ... ... ... саяси,әлеуметтік дамуына сәйкес дамиды. Сонымен қатар олар
қоғамның әр саласындағы қарым-қатынастарды реттеп,басқарып отыра-
ды.Мәдениет салаларының арақатынасы бірлестікте және ... ... ... ... жақсартып,нығайтып отырады
Жақсы дамыған экономика ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттпен бірге бірлестіктер,одақ-
тар, ұжымдар зор үлес қосады. Жоғары деңгейі мәдениетке жол ашады.
Сонымен, қоғамның парасаттылық, инабаттылық,тәрбиелік ... ... ... ... ... ... ... саяси-әлеуметтік деңгейіне байланысты.
Қоғамда бұл екі жақтық байланыс бір елдің, бір ... ғана ... ... ... ... ... ... зор әсер етеді.
Мысалы,дамыған елдердің мәдениеті артта қалған елдерге үлгі ... ... ... ... ... ... ... ғылымда бірнеше пікірлер
бар,оларды үш топқа ... ... ... социологиялық,
философиялық көзқарастар-жіктеулер :
- антропологиялық жіктеу адамдардың іс әрекеті мен ... даму ... ... ... және ... Бұл ... ... мәдениеттің мазмұнын жақсы түсіну
үшін қоғамның барлық саласының жетістіктерін ... ... ... ... ... – қоғамның даму процесінде
қалыптасқан рухани жетістіктер.Бұл ... ... ... түсіну
үшін қоғамның әлеуметтік және ... ... ... ... ;
- ... жіктеу – қоғамның барлық материалдық және
рухани құбылыстардың жиынтығы – деп ... Бұл ... ... ... түсіну үшін қоғамдағы ... ... және ... ... ... тұрғыдан қорытынды тұжырымдар жасауды дұрыс дейді.
Қоғам мәдениетінің ең негізгі салаларының бірі ... ... ... ... ... жаңғырту, дамыту, оларға
азаматтарды баурау жөніндегі қатынастарды құқықтық ... ... ... ... ... ... мәдениеттің
деңгейінен жоғары бола алмайды. Бұл объективтік процесс.
Құқықтық ... ... ... ... айнасы деуге
болады. Өйткені бұл ... адам ... ... формацияларының
құқықтық мәдениетінің жетістіктерін жинақтап,біріктіріп отырады.Құқықтық
мәдениет екі бөлімнен тұрады: жеке ... ... және ... Жеке тұлғалардың мәдениеті қоғамдық ... ... үлес ... Құқықтық мәдениет жалпы-халықтық байлық,ол адам
қоғамының тарихи цивилизациялық жетістігі.
Құқықтық ... жеке ... ... деңгейіне
қарай үшке бөлінеді: күнделікті, ... ... ... ... жалпы қоғамдық мәдениеттің көлеміндегі ... ... ... ... өсуі ... Профессионалдық мәдениеттің бір
немесе ... ... ... ... ... ... ... .
Қоғамдық жүйедегі нормативтік актілер барлық ... ... ... ... ... топтық жүйе –
бірлестіктер,одақтар, ұжымдар көлемінде мәдениет ... ... ... жүйесі – жеке адамдардың рухани сана-сезімін, білімін, мәдени
тәжірбиесін ... ... ... ... ... ... күнде ұлт тағдыры барша халықты ойланта бастаған секілді. ... саны аз ... өз ... ... ... ... ... бізді не күтіп тұр,деген ойлардың құшағына берілуі әбден заңды
да. Ерте өмір сүрген талай халықтардың бұл ... ... ... ... ... хабардар . Сондықтан да қазіргі кезде ... ... ... ... ... , оның ... , болашағы қазақ
ұлтының өркениетті әлемде тұрақты өз орнын иемденуге деген ынтасы жылдан-
жылға ... ... ... жақсы көрініс тапты.
Көп ұлтты тәуелсіз мемлекетті нығайту – бүгінгі сара ... та ... ... ... өзі ұлтымыздың мүддесін ... ... сөз ... Көп ... ... қазақтың тарихи, ежелгі
топырағында шаңырақ көтеріп отырған бірден-бір мемлекет ... ... , ... ... ... , ... . Осы ... өзі оны XX ғасырдың соңында дүниеге қайта
оралтып,өмірге әкеліп ... ... ... болсақ біз қазақ хандығының алғаш құрылған
кезеңінде де одан ... ... да ... ... ... ... орын алатын , құқықтық қатынастарды ... заң ... ... , ... ... әдет-ғұрып ережелерін
қалыптастырып,соларға сүйене отырып билік , саясат ... ... . ... ... ... ... ... ханның ескі жолы» ,
«Қасым ханның қасқа жолы» , ... ... ... «Жеті жарғысы»,Абылай
ханның заңдары қазақ ... ... ... ... пайда болуының бастамасы болды. Қазақ ... ... ... ... зор ... ... ... заманғы мәдениеттің бастауы ретінде қалыптасып,бізге
біртұтас , құрылымды құқықты ... ... ... ... да ... өзге ұлт өкілдері ... ... ... өмір сүре ... ... өсіп-өнуіне
жағдай жасайтын тек Қазақстан екенін, оның ... ... елі ... ... ... , оған ... ... – бірлесіп
ынтымақтасып өмір сүрудің нақты кепілі.
Қазақстан ... ... ... азаматтардың,
ұлттардың, халықтардың бостандығын,құқықтарын,мәдениетін,тілін қорғауға
мемлекет кепілдік береді – деген. Осы ... іске ... ... ... құрылды , оның жұмысын ... ... ... ... өкілдері бар.
Мемлекеттің өкілетті органдарында,құқықтық нормаларда мәдени ағарту
мекемелерінің,көркемөнерпаздар ... ... мен ... , ... ... жұмысы , тілек-талаптары
жиі ... ... ... ... ... ... ... нормалар қабылдануда . Еліміздің
экономикалық ... ... ... ... ... толық
қалыптастыру процесі аяқталса,мәдениет мәселесі мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... дәрежедегі
елдер өркениетті елдер дәрежесіне кіре ... . Бұл ... ... ... ашық айтылған.
Қазіргі жағдайда қоғамымыздың ... ... ... емес десе болады . ... ... ... ... ... ... ... озбырлық және
заңдық мәдениетсіздік тақырыбын көтермейтін күн жоқ . ... етек жаю ... ... барады. Көп жағдайда құқықтық
нигилизм ... ... ... жолы ... туындысы ... . Көп ... ... ... озбырлық қоғамдық санада
тұлғаға қол сұқпаушылық , ... ... заң ... ... іс қараудың әділ болуы сияқты
басты демократиялық принциптердің ... ... ... алып ... . Ал қазіргі өтпелі кезеңде ... ... ... ... болмай отыр , бұл ... ... ... , ... қоғам өмірінің өзге ... ... ... ... алып келді.Бүгін құқықтық
мемлекет қалыптастыру жолында құқықтың қоғамдық ... ... ... ... ... ... керек сияқты.Мемлекетпен
құқықтың өзара қатынасында ... рөлі ... ... ... , ал ... органдар Заңға, қолданыстағы заң нормаларына сөзсіз бағынуы
тиіс.
Қазіргі қоғамдық қатынастарды заманға ... ... ... бағытында таңдау жасалған кезде құқықтық мәдениет , ... ... ... ... ... ... отыр ... табысты ... ... ... ... көп ... ... . ... құқықтық ақпарат
пен насихаттың бірегей жүйесі жоқ , құқықтық ... ... ... ... және заң ... көпшіліктің қолы
жетерліктей жариялау ... ... ... ...... өмір ... ... жағдайларының
өзгеруіне,мақсатқа бағындырыл-
ған идеологиялық, ұйымдық жұмысқа ,әлеуметтік-заңдық шараларды жүзеге
асыруға ... ұзақ ... ... ... ... ... болмас.
Осындай жағдайда құқықтық сананы қалыптастыру мемлекеттік ... ... ... аса ... ... ... отыр . Осы ... орындалмай азаматтық қоғам құру,өмірдің көптеген
сала-
сын реформалау, әлеуметтік жағымсыз мінез-құлыққа қарсы ... ... ... емес . ... ... ... білу іс ... мүмкін
емес, әсіресе заң мәселелерімен ... ... ... үшін ... ... ... азаматтардың білуі үшін неғұрлым қажетті ... ... ... ... мүмкіндік беретін заңнама салалары
мен ережелерін айқындап алу міндеті тұр.
Құқықтық ... ... ...... қоғамда қабылданған,бүкіл адамға пайдалы,жағымды мұраларды, ғылым
заңдарын,мәдени және моральдық қағидалар мен нормаларын,қоғам-
дық өмір нысандарын т.б. ... ... т.б. ... ... ... XIX ғасырда қалыптасқан саяси
реакцияшыл ағым. Марксизм болашақта – комунизмде – ... пен ... деп ... ... ... саясатшылар,заңгерлер,ғалымдар
құқық пен мемлекет адам қоғамымен бірге өмір ... ... ... ... оның аз да болса дұрыс бағыты
болады. Мысалы ... ... ... ... ... күресі ( XIX ғ.).Кеңестік дәуірде тоталитарлық саяси
басқару жүйесіне еліміздегі қарсы күрес. Бұл ... ... ...... жүргізу нысаны реакцияшыл бағытта болды ... ... т.б. ... бұл ... ... ... ... болмайды.
Нигилизмнің өзіне тән белгі-нышандары: субъективизм, волюнтаризм
, ... ... ... ... саяси бағыттағы қозғалыстар әр елдерде әр ... ... ... жатты. Постсоветтік республикаларда ... , ... ... Олар әр ... ... ... большевиктер, т.б.
Бұл қозғалыстар ... , ... ... көп ... ... моральдық, инабаттылық, адамгершілік ... баю ... ... , ... ... асты ... топтың біразы ... ең ... ... орналасып алған. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... органдарының
іс-әрекетінен байқала бастады. Социалистік жүйеден ... ... ... деп ... ... ... ... салып, өздері байып, жұртты қу-тақырға отырғызды.
Нигиллизм сан ... өте ... ... ... Ол ... тактикасын неше түрлі шым-шырақай өзгерістерге айналдырып
,халықты алдауға өте ... . Осы ... ... ... :
1) ... құқықтық нормалардың талаптарын қасақана орындамау іс-
әрекеті ... ... ... ... ... ... теріс
қылық,қоғамға,ұйымдарға,адамдарғаморальдық,материалдық зиян келтіре-
тін, адамдардың өміріне қауіп төндіретін қоғамға жат қылықтар.
2) ... ... ... нұсқауларды орындамай, өздерінің ойдан
шығарған нормасымен жүріп,қоғамдағы азаматтық,әкімшілік тәртіпті бұзуы. Бұл
мемлекеттің ... ... ... ...... , нормативтік
актілердің арасындағы қайшылықтар. Кейде заңға ... ... ... ... ... де кездесіп жатады. Бұл нигилистік асыра
сілтеу...Заңдардың, ... ...... ... өте ... іс-әрекет.
4) Заңдылықты субъективтік , прагматикалық ... ... ... да ... ... ... ... дамуына көп зиян келтіреді.
5) Мемлекеттік ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі
мен Президентінің ... ... ... ... ... ... ... толық қамтамасыз
етілмесе саяси ... ... ... көп зиян ... Мысалы, Ресейдегі чечен халқына ... ... Әр ... ... ... ... ... Мысалы
марксистік және буржуазиялық идеологияның ... 50 жыл атом ... ... ... ... ... қауіп төндірді.
2. Құқықтық сана – құқықтық мәдениеттің негізгі элементі
Құқықтық сана – қоғамдық және жеке сана ... ... ... ... . Ол жеке тұлғаның құқыққа деген ... ... ... , қатынастары мен бағасының ... сана ... ... ... ... жобаларын қолдауы немесе ... ... ... сана – ... ... мыналар :
- құқықтық қажеттілікті ұғынуы және сезінуі ;
- ... ... ... жете ... заң ... ... ... қажеттілігі;
- қимылдағы нормативтік актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізудің
мұқтаждығы.
Сана ... ... ... ... болады.Құқықтық
сананың қызметі оның субъектісінің қызметінің ... ... ... ... ... жатады :
1) танымдық қызметі,жеке ... ... ... ... ... ... ... анықтау;
2) бағалаушылық қызметі , жеке ... ... ... ... өмірдегі құбылыстарға қатынасын
анықтау ... ... ... екі ... элементтен тұрады: құқықтық
психология және құқықтық идеология.
Құқықтық ... ... ... болмыстың
әсерінен қалыптасып, ... ... ... ... ... Ол қоғамның құқықтық сезімін, ақыл-ойын,әдет-ғұрып,дәстүрін
біріктіреді және ... ... ... әр түрлі
топтарының санасында – ... ... ... ... ... күйі және ... жатады.
Құқықтық психология арқылы мыналар іске асырылады :
а) құқықтық мәдениетке тән әдет-ғұрып және салт-дәстүр,жеке адамға тән
әдетке ... ... ... бәрі;
б) өзін-өзі бағалауы, өзінің іс-әрекетін құқықтық нормаларға сай бағалауы
арқылы т.б.
Құқықтық идеология дегеніміз – ... ... ... ғылыми жүйеге келтіру.
Құқық жөніндегі ... мен ... ... бір ... ... негізде дәлелденген күйде болады. ... ... ... ... , әр ... ... біріктіріп
дамытады.
Құқықтық идеология – құқықтық сана ... ... ... ... ... ... байланысты, бірақ
ол құқықтық санадан әлде қайда ... ... , ... ол ... және ... ... ... мінез- құлықты да қамтиды.
Құқықтық мәдениет мыналардан көрінеді :
1) құқықтық шындықты сезіммен ... және ... ... дәрежесінен ;
2) тұрғындардың заңдарды ... ... ... ;
3) ... ... құқық нормаларын сыйлауы,оның беделдігін арттырудан;
4) құқықтық шығармашылық және құқықты іске ... ... ... ;
5) ... қызметтің арнайы тәсілдерінен ( құқық қорғау ... , ... ... т.б.) ;
6) адамдар қалыптастырған рухани және материалдық айлық ... ... ... ( ... ... шығарушылық
жүйесі және т.б.) көрінеді.
Бұлардың әрқайсысын жеке тұрғыдан және қоғамдық ... да ... ... ... мәдениеті дегеніміз – бұл құқықты білу және
түсіну, сонымен бірге, соған сәйкес әрекет ету Жеке ... ... ... ... ... білдіреді,оған құқықтың саналығы,
құқықты пайдалануы, заң нормаларына, ... ... ... ... ... ... ... мына элементтерден
тұрады :
1) психологиялық элементі – ... ... ;
2) ... ...... ... ;
3) ... элементі – тұлғаның іс-әрекетінің заңды маңызы .
Қоғамның құқықтық ... ... – бұл ... ... және ... санасының дәрежесі,заң нормаларының
және заң қызметінің белсенділігі.
Қоғамның құқықтық мәдениеті жалпы мәдениеттің ... ... Бұл ... ... ... ... баурау жөніндегі қатынастарды құқықтық нормалар арқылы
реттеп, басқару.
Қоғамның құқықтық ... ... ... ... ... ... қажеттіліктің шынайылығы ;
б) мемлекеттегі заңдылықтың және құқықтық тәртіптің жағдайы ;
в) қоғамда заң ... және заң ... даму ... ... ... жақсы дамуыны ... ... ... сана-сезімін дамыту; мемлекеттік биліктің үш ... ... ... ... ... ... мәдениеттің
жетістіктерін қоғау; құқықтық мемлекетті қалыптастыру.
Қоғамның құқықтық ... ... ... ... ... ... және құқықтық белсенділігінің дәрежесі ;
2)Заң нормаларының прогрессивті сатысы
3)Заң қызметінің прогессивті дәрежесі (құқықтық ... ... ... ... ... ... және оның ... қатысы
Құқықты түсіндіру жұмысы және құқықтық сауат мәселелері ... әрі ... ... ... түсініктер болып табылады.
Қазақстан Республикасының президентінің 1995 жылғы 21 ... ... ... ... ... ... ... туралы» № 2347 қаулысы, Қазақстан Республикасы ... ... 13 ... ... ... жалпыға бірдей
құқықтық оқуды ұйымдастыру шаралары туралы» № 591 ... ... 2004 ... 24 ... ... ... жұмысы,
құқықтық мәдениетті ... ... ... ... ... жөніндегі 2005-2007 жылдарға арналған бағдарлама туралы» № 13 ... және ... ... ... ... ... нұсқау хаттары мен тапсырмалары осы мәселені шешу
мақсатында ... ... ... ... сауаттылық дегеніміз – ... заң ... ... жете ... ... және ... мақсаттарға
сай әрекет етуі. Құқықты сауаттылықтың арқасында ... ... тек ... пен ... нормаларын, құқық мәдениетін түсіндіру жолы
арқылы ғана болады.
Құқық ... ... ... әдістері :
антропологиялық, әлеуметтік, философиялық.
Құқық нормаларын түсіндіру – бұл мемлекеттің,лауазымды ... ... ... ... ... ... ... көрініс тапқан билік басында тұрған ... ... ... ... ... ... нормативтік ереженің мәні, оның ... ... ... ... ... ... ... мүмкін
салдары,оның құқықтық реттеу жүйесіндегі орны және т.б. ... ...... не ... келгенін емес,
оның қалыптастырған ережесінің мәнін анықтау.Түсіндіру ... ... мен ... ... және ... алмайды
да, ол заңдағы ережелерді түсіндіруге және нақтылауға бағытталған.
Түсіндіру екі ... ... ... мәні мен оны ... ... (өзі үшін) ;
- норманың мазмұнын түсіндіру (өзгелер ... ... ... – бұл ... нормалардың мазмұнын
анықтауға бағытталған ... мен ... ... ... түрлері бар :
1) грамматикалық – тіл ... ... ... және ... түсіндіру ;
2) логикалық – логика заңдарының және ережелерінің көмегімен түсіндіру;
3) ... – заң ... ... нормалармен жүйелік байланысын,нақты
жүріс-тұрыстың құқық жүйесіндегі ролі мен орнын талдау арқылы түсіндіру;
4) ...... ... ... нақты тарихи және саяси
жағдайларының көмегімен түсіндіру ;
5) ... ...... актіні қабылдау
мақсаттарын ... ... ... ;
6) арнайы-заңды – заңнамада қолданылатын заң терминдерінің мазмұнын
ашу ... ... ... ... ... ... маңызды ... ... ... қол ... ... ету , кодекстерді ,
анықтамалық сипаттағы және ... ... заң ... таралыммен басып шығару. Халық ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдары негізгі рөл ... ... ... ... заң ... ... ... білуі мемлекеттік органдарды, барлық лауазымды тұлғаларды өздерінің
қызмет ... ... ... ... ... ... дұрыс қарап, шешуге итермелейді.
Субъектілеріне байланысты ... ... ... :
- ... ; ... ... ... субъетілер ғана береді, олар
арнайы ... ... ... және ... ... ... Бейресми ; мұндай түсіндірудің заңды міндеті болмайды және биліктік күші
жоқ .
Ресми түсіндіру нормативтік (тұлғалар мен жағдайлардың кең ... және ... ( тек ... бір ... үшін мішдетті
болып табылады ) ... ... ... . ... ... ... ... аутентикалық (нормативтік актіні қабылдайын органмен
беріледі ) және ... ... ... ... ) болып екіге
бөлінеді.
Түсіндірудің нәтижелері заң ... шын ... ... ... қатынасына қарай әр түрлі болуы мүмкін.Осындай арақатынас-
тықтың негізінде ... үш ... ... ... ... бойынша
түсіндіру ) :
1) дәлме-дәл түсіндіру – ... ... шын ... мағынасы мен
оның мәтінді көрінісі сәйкес ... ... ... ;
2) шектелген түсіндіру – құқық нормасының шын ... ... ... ... тар ... ... қолданылады ;
3) кеңейтілген түсіндіру – құқық нормасының шын мәніндегі мағынасы оның
мәтіндік көрінісінен кең ... ... ... ... ... ... – бұл заң ... мағынасын түсіндіруге
бағытталған құқықтық акт. ... ... ... ... заң ... мағынасын түсіндіруге бағыттаған ;
- нормативтік емес нақтылаушы ережелерден құралған ;
- ... ... ие емес және өзі ... ... ... әрекет етеді ;
- құқықтың қайнар көзі болып табылмайды .
Құқықты түсіндіру актілерінің төмендегідей түрлері ... :
1) ... ... ... ... олар ... (ауреникалдық және
легалды ) казуалды түсіндіру ... ... ... ... жүзеге асырып отырған органдарына қарай – мемлекеттік
биліктік ... ... ... сот, ... ... түсіндіру актілері ;
3) құқықтық реттеу пәніне қарай – қылмыстық, азаматтық,әкімшілік және ... ... ... ;
4) ... ... – материалдық іс жүргізушілік түсіндіру актілері ;
5) нысанына қарай – жарлықтар, ... ... ... және т.б.
4. Заң шығарушының құқықтық мәдениеті
Қазіргі қоғам азаматтарының мәдени құқығын ... ... ... ... ... мен заң ... ... рөлі айрықша
болып табылады.Әрине ол үшін сол органдардың қызметкерлерінің өздерінің
құқықтық мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... депутаттарының құқықтық жағдайына
тоқталсақ.Қ.Р Парламентінің депутаты:
1. ... ... ... болсын аманатпн немесе тапсырмамен
байланысты емес және ... өз ... ... ... ... ... ... оны Республиканың Орталық сайлау комиссиясы
Парламент депутаты ретінде тіркеген сәттен басталады.Парламенттің ... оның ... ... ... ... Қазақстан
халқына мынадай ант береді: ... ... адал ... ... ... ... мен тәуелсіздігін нығайтуға, оның
Конституциясы мен заңдарына қатаң бағынуға,өзіме ... ... ... абыроймен атқаруға ант етемін ».Антты президент
қабылдайды және ант беру ... ... ... ... Соты ... ... қатысуымен
салтанатты жағдайда өткізіледі.
3. Парламент депутатының басқа өкілді ... ... ... ... ... қызметтен басқа, ақы төленетін өзге
де жұмыстарды атқаруға,кәсіпкерлікпен ... ... ... ... ... ... ... кіруге құқығы жоқ.Осы
ереженің бұзылуы Республика Орталық сайлау ... ... ... тоқтатуға әкеліп соғады.
4. Парламент депутатының өкілеттігі ол орнынан ... ... ... деп танылған,Парламент таратылған жағдайларда және
Конституциямен көзделген өзге де реттерде тоқтатылады.Парламент ... ... ... ... ... ... ... тысқары жерлерге тұрақты қоныс аударған кезде өз мандатынан
айырылады.Депутаттық өкілеттікті тоқтату немесе одан ... ... ... ... ... комиссиясының ұсынуымен Парламенттің тиісті
Палатасы өз депутаттары жалпы ... ... ... ... депутатының өкілеттігін қолдану ауқымына қарай екі ... ... 1) ... ... ... қатысты өкілеттік ; 2) ... ... ... мен ... ... ... ... атынан
берілетін арнайы өкілеттік.
Депутат Парламент сессияларында және ол оның ... ... ... ... барлық мәселелер бойынша шешуші дауыс
құқығын пайдаланады.Депутат ... және оның ... және ... ... ... ... құқылы; сессияның
күн тәртібі бойынша ұсыныстар мен ... ... ... есеп беретін лауазымды адамдардың есебін ... ... ... ... ... ... ... қабылдайтын
заңдар, қаулылар,басқа да актілердің ... ... ... қоғамдық маңызы бар өтініштерімен депутаттарды таныстыруға,
басқа да ... ... ... ... ... ... ретінде депутат өз тәртібі мен қыметін
қоғамдық әдептілік талабына негізделуі ... ... ... депутаттың әдеп ережесін белгіледі.Ол ... ... ... ... де ... тыс ... да
басшылыққа алынуы тиіс тәртіп нормаларын анықтайды.Депутаттық ... ... ... ... бір-біріне және Парламент Палаталарының, комитеттерінің ,
комиссияларының және басқа депутаттық ұйымдардың ... ... ... ... ... өз сөздерінде депутаттардың және ... ... ... ... нұқсан келтіретін ... кінә ... сз ... керек;
депутаттар заңсыз және күштеп әрекет етуге шақырмауы тиіс ;
депутаттар Парламент ... ... және ... ... жұмысына кедергі келтірмеуі қажет ;
депутат шешеннің сөзін бөлмеуі қажет ;
депутаттың басқа депутаттың ... алып ... ... ... ... зорлық-зомбылық,көз алартушылыққа,қорқыту мен азаптауға жол
бермеуі тиіс.
Өзінің депутаттық қызметін жүзеге асыру барысында және ... ... ... бір ... ... ... ... қорғалатын
мемлекеттік және өзге де құпияны құрайтын ақпараттарды пайдалануға,ол
құпияларды ... ... ... ... ... міндетті.депутаттың өз
қызметін бабына орай мемлекеттік және өзге де ... ... ... ... сирек кездеспейді.Осындай сипаттағы құжаттарға ұқыпсыз
қарау мемлекет, қоғам мүддесіне ... ... ... ... әңгіме тек мемлекет нормасына ғана емес, заңды жауапкерщілікке де
келіп ... және ... ... ... бар ... ... ... жөніндегі жауапкершілік туралы айтылған.
Палаталардың, олардың органдарының ... ... ... ... ... ... етпеу де әдеп ережесіне жатады.
Егер депутаттың Парламент атынан берілген арнайы өкілеттігі болмаса,
ол шет елдердің лауазымды адамдарына және ... ... ... тек ... ғана ... алады.Оны былай түсінген жөн, ол депутат ретінде емес,
қатардағы азамат, жеке азамат ретінде сөйлейді.Шет елдердің ... ... ел ... ... ... емес сөздерінде депутат,сөз жоқ, Қазақстан
Республикасының мүддесін, оның азаматтарының құқықтары мен бостандықтарын
қорғауға, өз ... ... ... ... ... бірге депутат басқа мемлекеттердің заңдарын бұзбауы, онда
тұратын халықтардың ұлттық дәстүрін және ... ... ... әдет ережесі оның жүріс-тұрысы болып табылады.
Депутаттық әдеп ережесі депутаттың ... ... ... ... ... және ... ... сөздерін,
мәлімдемелерін қамтиды.Депутат өз сөздерінде тек анық және ... ғана ... өз ... қоғамдық пікірде теріс
ақпарат тудырмауы тиіс.Өйткені Парламенттен тыс жерлерде де ... заң ... ... ... ... ... және ... ерекше сезіммен қарайды.Сондықтан депутаттың ойланбай
сөйлеген сөздерінің саяси ... ... ... ... әдеп ... бойынша дәлелсіз немесе тексерілмеген
фактілерді әдейі немесе байқамай ... ... ... ... ... және жеке адамдардан депутат кешірім сұрауы
тиіс.Егер ... ... мен ... ... түрде зардап
шексе,жәбірленуші өзін қорғау үшін сотқа жүгінуі құқылы.
Депутаттың әдеп ... ... үшін ... мынадай жазалау
шаралары қолданылуы мүмкін : 1) парламенттік мінеу ; 2) көпшілік алдында
кешірім сұрауға ... ету ; 3) ... ... ... ... ... ... сөз бермеу ; 5) Палаталардың үш бірлескен немесе бір
бөлек отырысының уақытына ... ... ... ... ; 6) Палаталардың
бірлескен немесе бөлек үш отырысы уақытына отырыс залынан шығарып жіберу ;
7) бір ... ... ... ... ... ... ... Палата
Төрағаларының шешімімен қолданылады.
Құқықтық жауапкершілік . ... ... ... ... : 1) ... ; 2) ... төрағаларының ; 3) жалпы
Парламенттің құқықтық жауапкершілігі .
Қазақстан ... ... ... ... ... аса маңызды элементтері сөз және дауыс беру бостандығы,сондай-
ақ депутаттық қол ... ... ... заңнамасы
Парламент депутатын қол сұғылмаушылықтан айыру рәсімін регламанттейді. Бұл
мәселеге тоқталып жату қажет емес.Тек Парламент ... ... ... қол ... айыру туралы мәселені қарастырған
кезде депутаттың саяси акцияларын ... ... ... ... тиіс ... атап ... ... тиісті құқық
қорғау органдар берген материалдар төмендегідей ... ... ... және ... тиіс : 1) депутат қылмыс жасаған ... ; 2) ... ауыр ... ... Палатасының депутаты
депутаттық қол сұғылмаушылықтан ... ... ... саяси шара емес,
конституциялық құқықтық жауапкершілікті іске ... ... ... ... емес құықтық артықшылығынан ... бір ... ... ... ... қажет.Қазақстан
Республикасның Конституциясының 52-бабының 4-тармағына сәйкес парламент
депутаты қылмыс ... ... ... ... ауыр ... ... тиісті Палатаның келісімінсіз қылмыстық жауапкершілікке тартыла
алатыны ... ... ... ... түсіндіретін
болсақ,онда депутат ауыр қылмыс жасаған жағдайда, қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... шығару қызметінің құқықтық мәдениетін көтеру үшін бұл аса жауапты
үрдіске ғалымдарды,тәжірбиесі мол мамандарды,қоғам өкілдерін көптеп ... ... ... ... ... көп ... ... біліктілік деңгейіне,олардың шешетін мәселесі теориялық
және тәжірбиелік ойлау қабілетіне, заңи рәсімдеу шеберлігіне ... ... – оның ... ... ... ... ... тәуелді.Заң заң шығару техникасының қажетті деңгейіне сәйкес келуі
мүмкін, бірақ оның ақыры ... ... ... ... ... ... істеуін қамтамасыз ете алмай кері әсерін
тигізетінін де естен ... ... ... ... ... бұқаралық және қоғамдық құқықтық сананың құықтық ... ... ... ... түсінуі қажет.Бұл
құбылыс заң түзуші үшін аса маңызды .
5. ... ... ... ... ... ... беру және қоғамды жетілдіру мәселелері өзара байланысты.
Заманның осы ... ... ... ... өйткені
мемлекетіміздің дамуының түбегейлі жаңа сатысы оның зияткерлік,мәдени және
ізгілік әлеуметіне ... ... бәрі ... ... сай ... ... берудің ерекше маңызын айқындап отыр.
Құқықтық білім беру міндетін орындауды мектептен ... ... ... ... ... ... құқықтық сауат пен ізгілікті тәрбие беру
үйлесім табу керек. Құқықтық білім беру жүйелі,мақсатты,құндылықты ... ... ... ... ... бағытталады. Ал
құқықтық мәдениеттің өзі заңды мінез-құлық ретінде көрініс табатын тұлғаның
құқықтық дамуының ... ... ... ... ... оқушылары
құқықтық мәдениетті жақсы меңгеріп,огы құндылық ретінде ... ... ... мінез-құлыққа бағытталған әлеуметтік-құқықтық ұстаным болуына
ұмтылуымыз керек.Бұған мектептер, жоғарғы оқу ... ... ... ... жүргізген жағдайда ғана қол
жеткізуге болады.Орта ... ... ... беруді енгізу туралы шешім
қабылдауды кейінге қалдыру құқық білмеушілік, өз мүддесін заңды ... ... ... ... ... ... үшін қауіпті
қайтымсыз процесстерге әкелуі ... ... ... ... беру ... ... жасаудың бірден-бір жолы екендігін
ұғынуға көмектеседі.Құқық ... ... ... ... ... ... азаматы болу үшін құқықтық нормаларды
білду шарт.
Заңгер ғалымдардың,педагогтардың құқықтық білім барлық жастағы мектеп
оқушыларын түгел қамту керек ... ... ... ... ... сыныптарда ол факультатив ... ... ... ... ... ... міндетті пән ретінде енгізілуі керек.Оқу
құралдары ... және ... ... ... арналып жазылуға
тиіс.
Елімізде құқықтық білм беру тұжырымдамасын негіздеу үшін теория мен
тәжірбие ... өз ... ... өмір шындығын,
сондай-ақ шетелдік ... ... ... ... ... жолда тұжырымдаманы,яғни адам құқықтарын оқытудың мақсаттары мен
міндеттерін, мазмұнын ... ... беру ... ... ескере отырып,осы мазмұнды жүзеге асыру әдістерін, нысандары
мен ... ... ... ... ... ... шығармашылықпен пайдалануға болады.
Бұл жағынан Әділет министрлігі білім беру жүйесіне айтарлықтай жәрдем
бере алар ... ... ... жоқ ... «Жеті жарғы» баспасына
материалдық-техникалық қолдау көрсету мәселесі әлі ... ... ... ... жалпы теориясы бойынша,жастарға құқықтық білім
берудің түпкі мақсаты – заңды сапалы түрде сыилауды және өмірде ... ... ... ... іс ... ... басқаша.
Елімізде құқықтық білім беруге жеткілікті ... ... ... және ... атты ... орай ... аз
орын бөлінген.Оқу орындарында әліге дейін сапалы оқу ... ... ... ... ... ... жоқ,ал қолда бар құралдардың ... ... ... ... ... ... орай оқу ... білім беру қазірдің өзінде факультативтік сабақ деңгейінде қалып
отыр, құқық бойынша бағдарламалар мен оқу ... ... ... ... және сын ... құқық негіздерін берудің сынақтан
өткен жалпы ... ... жоқ, осы ... балалар мен
жасөспірімдердерге оқытудың тиімділігі жағынан мектеп циклындағы дәстүрлі
пәндерді ... ... ... ... ... ауылдық жерлерде құқықтық білім ... ... ... алу ... ... ... ... органдардың қолдауымен осы
күрделі мәселені шешудің теориялық ... ... етуі ... беру ... ... бар ... ... жүргізіп жатқан жас
ғалымдарды ынталандыру мақсатында грант беру ... ... ... ... үшін ... ... жасау керек.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 21 маусымдағы
«Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... органдардың алдына нақты бағдарлама мен оның
мақсаттары қойылған болатын, олар:
- адамның жағарғы азаматтық қасиеттерін, оның жалпы құқықтық мәдениетін
және әдеуметтік ... ... ;
- ... ... ... ... қызметіне дайындалу барысында арнайы
құқықтық білім беру ... ... ерте ... алу ... ... бұл ... әлі ... орындалған жоқ.Жоғарыда аталған
Құқық түсіндіру жұмысы, құқықтық мәдениетті қалыптастыру,құқықтық сауат
және құқықтық ... ... ... ... ... бағдарлама
жобасында қағидатты жаңа міндеттер қойылып ... ... ... ... көрсетілген .
Сонымен, құқық түсіндіру жұмысын тиімді жүргізуде жаңа көзқарас
қалыптастырылып, ... ... ...... жаңа ... ...... талабы.Сол себепті заман ағымынан қалмай, сандық
көрсеткіштерден сапаға ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының ұлттық банкіндегі ақша-несие саясатының даму жолдары84 бет
200 орынға арналған залы бар және 100 оқушыға арналған музыкалық мектебі бар словяндық ұлттық мәдени орталығы41 бет
Жастар мәдениетінің ұлттық құндылықтары және оны дамыту бағыттары103 бет
Мәдени мұра бағдарламасы арқылы ұлттық-мәдени құндылықтарды білім мазмұнында дамыту5 бет
Тарихи-мәдени ескерткіштерді сыныптан тыс тәрбие жұмыстарында пайдалану арқылы оқушыларға ұлттық тәрбие беру жолдары5 бет
Халық ауыз әдебиеті үлгілері арқылы ұлттық мәдени дәстүрге тәрбиелеу19 бет
Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері. Қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер. Фразеологизмдердің көркем әдебиетте қолданылуы11 бет
Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері.қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер.фразеологизмдердің көркем әдебиетте қолданылуы11 бет
Қазақ фразеологиясының стильдік ерекшеліктері;.Қазақ фразеологизмдерінің қалыптасуындағы ұлттық мәдени маңызы бар түпдеректер;.Фразеологизмдердің көркем әдебиетте қолданылуы12 бет
Қазақ халқының ұлттық рухани мәдениетінде мәселелілері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь