Қазақ хандығының құрылуы.

Жоспары:
1. Қазақ хандығының құрылуы.
2. Қазақ хандығының XV ғасырдың екінші жартысы мен XVI ғасырдағы саяси жағдайы.
Қазақ хандығының құрылуы. Қазақстан жерінде өмір сүрген Ақ Орда, Әбілхайыр хандығы, Моғолстан және Ноғай Ордасы мемлекеттерінің әлеуметтік – экономикалық және этностық жағдайлары, олардың саяси дағдарысқа ұшырауы қазақ хандығы құрылуының тарихи алғышарттарын қалыптастырды. XV ғасырдың орта кезінде Әбіхайыр хандығы саяси дағдарысқа ұшырады. Тарихшы М. Х. Дулати өзінің «Тарих – и Рашиди» атты еңбегінде 1465 – 1466 жылдары аралығында осы хандықтан Жәнібек пен Керейдің бөлініп кеткендігін айтады. Көшудің басты себебі, Әбілхайыр хан 1457 жылы қалмақ ханы Үз – Темір тайшыдан жеңіліп қалғаннан кейін өзін қолдамаған сұлтандар өз ру – тайпаларын ертіп, Жетісуға қарай бет алды. Алайда бұл тек сылтау ғана еді. Бөлініп кетудің негізі әлдеқайда тереңде жатты. Біріншіден, ол хандықтың ішіндегі әлеуметтік – экономикалық қайшылықтың күшеюінен болған. Ортағасырлық авторлардың жазуларына қарағанда, өздерінің хандарына риза болмай, мұндай көшулер тарихта талай болған. Бірақ оның барлығында қазақ хандығындай, хандық өкімет құрылмаған. Екіншіден, бұл көштің Жетісуға қарай бағыт алуындағы түпкі мақсат, бұл аймақтағы қазақ тайпалары мен көшіп келуші қазақ тайпаларының (басым көпшілігі) арасында ерте кезден – ақ этностық байланыстың басым болуы. Сондықтан бұл қазақ тайпаларының бір аймаққа шоғырлануы олардың қазақ халқы болып қалыптасуына және жеке хандық өкімет құруына мүмкіндік берді. Көш Жетісудың батысындағы Қозыбасы мен Шу деген жерге келіп қоныстанады. Олардың саны 200 мың адамға жеткен. Қоныс аударып келгендер 1465 – 1466 жылдары жасы үлкен Керейді ақ киізге отырғызып хан сайлап, қазақ хандығын құрды.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Қазақ Энциклопедиясы, 8-том
2. Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007.
        
        Жоспары: 
* Қазақ хандығының құрылуы.
* Қазақ хандығының XV ғасырдың екінші жартысы мен XVI ... ... ...
Қазақ хандығының құрылуы.
Қазақ хандығының құрылуы. Қазақстан ... өмір ... Ақ ... ... ... Моғолстан және Ноғай Ордасы мемлекеттерінің әлеуметтік - экономикалық және этностық жағдайлары, олардың саяси дағдарысқа ұшырауы қазақ ... ... ... ... ... XV ... орта ... Әбіхайыр хандығы саяси дағдарысқа ұшырады. Тарихшы М. Х. Дулати өзінің атты еңбегінде 1465 - 1466 ... ... осы ... ... пен ... бөлініп кеткендігін айтады. Көшудің басты себебі, Әбілхайыр хан 1457 жылы қалмақ ханы Үз - ... ... ... қалғаннан кейін өзін қолдамаған сұлтандар өз ру - тайпаларын ертіп, Жетісуға қарай бет алды. Алайда бұл тек ... ғана еді. ... ... негізі әлдеқайда тереңде жатты. Біріншіден, ол хандықтың ішіндегі әлеуметтік - экономикалық қайшылықтың күшеюінен болған. Ортағасырлық авторлардың ... ... ... ... риза ... ... ... тарихта талай болған. Бірақ оның барлығында қазақ хандығындай, хандық ... ... бұл ... ... ... ... алуындағы түпкі мақсат, бұл аймақтағы қазақ тайпалары мен көшіп келуші қазақ тайпаларының ... ... ... ерте ... - ақ ... ... ... болуы. Сондықтан бұл қазақ тайпаларының бір аймаққа шоғырлануы олардың қазақ халқы болып қалыптасуына және жеке хандық өкімет құруына ... ... Көш ... ... ... мен Шу ... ... келіп қоныстанады. Олардың саны 200 мың адамға жеткен. Қоныс аударып келгендер 1465 - 1466 жылдары жасы ... ... ақ ... ... хан ... ... ... құрды. Қазақ ханығының құрылуы қазақ халқының тарихында ғана емес, бүкіл Еуразия құрлығының тарихында үлкен жаңалық болды. Қазақ хандығы өзінің ... ... ... ... ... ... ... XV ғасырдың екінші жартысы мен XVI ғасырдағы саяси жағдайы. Қазақ ... ... ... ... бастап - ақ саяси жағдайын жақсартуға әрекет жасаған. Жәнібек пен Керей 1470 жылдарға дейін ... ... ... - ... ... ... Ал 1470 ... күз айларынан бастап өздерінің ата қонысы Түркістан аймағын қол астына қаратып алуға кіріседі. Осы ... 1468 жылы ... хан қаза ... оның ... ... үшін ... талас - тартыс жалындап жатқан еді. Мұндай жағдайды пайдаланып қалғысы келген қазақ хандығы ... ... ... ... алады. Көп ұзамай Созақ, Сығанақ, Сауран, басқа да ... ... пен ... ... ... хандығының Қаратаудың солтүстігі мен оңтүстік баурайларындағы және Сырдарияның орта, төменгі ағыстарындағы қалалар мен қыстақ - ... ... ... біржола алу үшін жүргізген күрестері Бұрындық пен Қасым хан ... (XV ғ. соңы - XVI ғ. ... ... түседі. Ал бұларға қарсы күресті Әбілхайыр ханның немересі өзбек ханы Мұхаммед Шайбани және оның інілері жүргізді. Екі хандықтың арасындағы ... алма - ... ... - ... жүз жылға созылып, ақыры XVI ғасырдың соңында Қазақ хандығының жеңісімен аяқталады. Соғыстың нәтижесінде Оңтүстік Қазақстандағы атақты ... ... ... ... ... ... ... т.б. көрнекті қалалардың барлығы өздерінің аймағындағы қыстақ, кенттерімен қазақ хандығының ... ... Осы ұзақ ... ... ... ... ... - қолға өтіп, көптеген зиян тартты. Алайда Сауран, Сығанақ ... ... ... пен Қасым хандардың әскері келгенде, қала тұрғындары өзара келісіп, қаланың бұрыннан осы хандардың ... ... ... ... ... ... ашып берген. Мұның өзі Ақ Орданың кезінде қалалардың Барақ ханның қарамағында болғандығын еске түсіреді. Сондықтан көптеген қалалар ... ... ... өз ... ... ... мен ... арасындағы саяси қарым - қатынас XVI ғасырдың екінші онжылдығынан бастап Хақназар ханға дейін ... ... ... ... Қасым хан ( 1523 - 1532 жж.) кезінде алыс - беріс ... ... ... 1514 жылы моғол ханы Саид Шу бойында тұрған Қасым ханның ордасына келіп, ... ... ... ... жылы лебіздер айтылған. Алайда Таһир ханның кезінде қазақ хандығының саяси жағдайы біраз нашарлайды. Таһир хан аса ... ... ... да, әскери іскерлігі де жоқ адам болса керек. ... жаңа ... ... өзі билік үшін талас - ... ... ... енді оған ... жағдай келіп қосылды. Таһир ханның солтүстік - батыста ноғайлармен, Орталық Азияда өзбектермен саяси ... - ... ... ... ... күресте сәтсіздікке ұшырады. Сондықтан оның екінші анасы, моғол ханы Саидтың әпкесі Сұлтан Нигер ханым Таһирге: дейді. Сұлтан Нигер ханым Әдік ... ... ... ... ... ... ... Ол қаза болған соң оған Қасым хан үйленді. Сонда Таһирды бауырына басып, бала етіп алған еді. Алайда Таһир ханның ... бұл ... ... соң да ... ... ... хан Моғолстанның қол астындағы қырғыздарды өз жағына тартамын деп, араларында саяси қарама - ... ... ... ... ... ... жағдайы XVI ғасырдың 50 - ... ... ... ... ... ... Хақназар ( 1548 - 1580 жж.) кезінде біраз өрлей бастады. Мысалы, Орталық Азияда болған ... ... А. ... , - деп ... ... ... ... Өзбек хандығына қауіп төндіргенін байқауға болды. Сонымен қатар қазақ хандығына Сібір ханы Көшім де ... ... ... мен ... алым - ... төлеп отырған. Өзбек ханы II Абдолламен екі жаққа пайдалы дипломатиялық қарым - қатынас орнады. Алайда ... ... ... ... Баба ... ... екі жақты саясаты өзінің басын жоюға әкеп соқты. Дегенмен ханның батыста, солтүстік - шығыста және Орталық Азияда ... ... ... ... ... зор. Орыс ... ... алмасып, Сібір ханы Көшімге қарсы әскери одақ жасасты. Хан алғаш рет орыс елшісі Третьяк Чубуковті Түркістан қаласының ... ... ... көрші жатқан елдермен, әсіресе Орыс патшасымен жүргізген саяси қарым - ... оның ... ... ... ... ... бастағандығын көрсетеді. Қазақ хандығының күшейген кезі XVI ғасырдың соңы мен XVII ғасырдың ... ... ... ... Бұл ... ... ханның балалары Тәуекел ( 1583 - 1598жж. ) мен Есім ( 1598 - 1613 жж. ) ... ... ... Араб ... ... ... ... қарағанда, Тәуекел хан жоңғарларға шабуыл жасап, ол қақтығыстар алма - ... ... ... Алайда Тәуекел ханның 1594 жылы Мәскеуге жіберген елшілігінің ханның інісі Шах Мұхаммад қалмақтардың бір бөлігін билеп отыр ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. XVI ғасырдың соңғы жылдарында қазақ - өзбек хандықтарының арасындағы саяси жағдай өте ынтымақты болды. Оның ... ... ... өзбек ханы Абдолланы қолдап, оның бақталастарын жеңуге ... ... еді. Ол үшін ... ханы Тәуекелге Түкістан аймағынан төрт қала беруге уәде ... ... ... ... ... хан ... ... берген уәдесінен тайып, оның өз басына қауіп төндіреді. Мұны біліп қалған Тәуекел хан ... ... ... ... ... хан көп ... қаза ... оның орнына билік үшін талас - тартыс күшейеді. Осы жағдайды пайдаланып қалуға тырысқан ... хан ... Есім ... ... жүз ... жуық әскерімен 1598 - 1599 жылдары өзбек хандығының ... ... ... ... ... Бұхар түбіндегі шайқаста Тәуекел хан жаралы болып, ... ... қаза ... ... ... ... билігі түгелдей жүрмегенімен, Түркістан, Ташкент және Ферғана жерлері қазақ хандығының құрамына кірді. 1599 жылы ... ... ... ... Бақи - ... ... ... - өзбек хандықтарының арасындағы саяси жағдайға ... ... ... ... жоғарыда аталған жердің қазақ хандығының қол астында қалуы Аштрахани мемлекеті үшін өте елеулі жағдай болған еді. Сондықтан да аштраханидтер ол ... ... ... ... ... ... ... аймақтардан Ферғана ғана қайтарылады да, Ташкент, Түркістан аймағы қазақ хандығының қол астында қалады. Бұл айқтардың қосып алынуы қазақ хандығының ... - ... және ... жағдайының өсуіне зор әсер етті. Хандық шекарасының бекуіне, ... ... мен ... Азия ... ... ... қарым - қатынасының күшеюіне, Сырдария бойына қазақ ру - тайпаларының отырықшылануына зор ... ... ... Қазақ Энциклопедиясы, 8-том
* Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің ... ... ... ЖШС, 2007.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы."14 бет
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
Жоңғар хандығының құрылуы және оның басқыншылық саясаты5 бет
Қазақ халқының қалыптасуы мен Қазақ хандығының құрылуы8 бет
Қазақ хандығының құрылуы16 бет
Қазақ хандығының құрылуы жайындағы жазба деректер6 бет
Қазақ хандығының құрылуы және жыраулық поэзияның қалыптасуындағы тарихи әлеуметтік жағдай11 бет
Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы7 бет
Қазақ хандығының құрылуы және оның маңызы58 бет
Қазақ хандығының құрылуы және Қазақ халқының қалыптасуы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь