Конституциялық құқықтар мен бостандықтар ұғымы

Жоспар

1. Қазақстан Республикасындағы адам және азаматтың құқықтық мәртебесі ұғымы және принциптері
2. Конституциялық құқықтар мен бостандықтар ұғымы
3. Жеке құқықтар мен бостандықтар
4. Әлеуметтік.экономикалық құқықтар мен бостандықтар
5. Саяси құқықтар мен бостандықтар
6. Қазақстан Республикасындағы адам және азаматтың конституциялық міндеттері
7. Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтардың және азаматтығы жоқ тұлғалардың құқықтық мәртебесі
Қорытынды
Пайлаланған әдебиеттер
Қазақстан Республикасында адам және азаматтың конституциялық мәртебесі 1995 жылғы Конституцияның II «Адам және азамат» бөлімінде белгіленген. Адам және азаматтың конституциялық-құқықтық мәртебесі институты төмендегідей элементтерді қамтиды:
а) адам және азаматтың құқықтық мәртебесінің мән-маңызын құрайтын конституциялық құқықтар, бостандықтар және міндеттер;
ә) адам және мемлекет арасындағы қарым-қатынастарды, сондай-ақ адамның қоғамдағы және конституциялық құқықтың басқа субъектілері арасындағы жағдайларды сипаттайтын адам және азаматтың мәртебесінің конституциялық принциптері.
Жаңа конституциялық заңдылықтардағы негізгі басты жаңалық адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары ең қымбат қазына деп танылуы болып табылады (Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабы). Бұл жағдайда адам және мемлекет арасындағы қарымқатынастарда өзара жауапкершілікке басым бағыт беріледі.
Қоғам мен мемлекетттегі адам және азаматтың жағдайын белгілеуші негізгі принциптер Конституцияның тікелей өзінен де, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдылықтарынан да келіп шығады.
Қазақстан Республикасындағы адам және азаматтың құқықтық мәртебесінің конституциялық принциптеріне мыналарды жатқызуға болады:
- құқықтар мен бостандықтардың әркімге тумысынан жазылғандығы принципі;
- құқықтар мен бостандықтардың абсолюттілігі және олардан ешкім айыра алмайтындығы принципі;
- құқықтар мен бостандықтарды жүзеге асырған кездегі құқық теңдігі принципі;
- заң мен сот алдындағы теңдік принципі;
- адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмаушылық принципі;
- адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының сот төрелігімен қамтамасыз етілу принципі;
- адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының бірлігі принципі;
- адам және азаматтың құқықтар мен бостандықтарын жүзеге асыру кезінде басқа тұлғалардың құқықтары мен бостандықтарын бұзуға жол берілмейтіндігі принципі;
- адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыру кезінде конституциялық құрылыс пен қоғамдық имандылыққа нұқсан келтіруге жол берілмейтіндігі принципі;
- адам және азаматтық құқықтары мен бостандықтарына кепілдік берілу принципі;
- саяси себептер бойынша азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қандай да бір түрде шектеуге жол берілмейтіндігі принципі;
- заңдардың және басқа да нормативтік актілердің мазмұны мен қолданылу өрісін анықтаған кездегі адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының басымдығы принципі.
Пайдаланған әдебиет:
Нормативтік құқықтық акт:
1. ҚР Конституциясы. 30.09.1995. өзгертулер мен толықтырулар 21.05.2007ж. енгізілді.
2. «Сайлау туралы» ҚР Конституциялық заңы, 28 қыркүйек 1995ж.
Негізгі әдебиеттер:
1. Ғ.Сапарғалиев «Қазақстан Республикасының құқығы», Алматы, 2004ж «Жеті Жарғы»
2. С.Қ.Амандықова Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы Астана 2001 ж.
        
        Жоспар
1. Қазақстан Республикасындағы адам және азаматтың құқықтық мәртебесі ұғымы және принциптері
2. Конституциялық құқықтар мен ... ... Жеке ... мен бостандықтар
4. Әлеуметтік-экономикалық құқықтар мен бостандықтар
5. Саяси құқықтар мен бостандықтар
6. ... ... адам және ... конституциялық міндеттері
7. Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтардың және ... жоқ ... ... мәртебесі
Қорытынды
Пайлаланған әдебиеттер
Қазақстан Республикасындағы адам және азаматтың конституциялық-құқықтық мәртебесінің негіздері
1. Қазақстан Республикасындағы адам және ... ... ... ... және принциптері
Қазақстан Республикасында адам және азаматтың конституциялық мәртебесі 1995 жылғы Конституцияның II бөлімінде белгіленген. Адам және азаматтың ... ... ... ... ... ... адам және ... құқықтық мәртебесінің мән-маңызын құрайтын конституциялық құқықтар, бостандықтар және міндеттер;
ә) адам және мемлекет арасындағы қарым-қатынастарды, сондай-ақ адамның қоғамдағы және ... ... ... ... ... ... сипаттайтын адам және азаматтың мәртебесінің конституциялық принциптері.
Жаңа конституциялық заңдылықтардағы негізгі басты жаңалық адам және ... ... ... мен ... ең ... ... деп ... болып табылады (Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабы). Бұл жағдайда адам және мемлекет арасындағы қарымқатынастарда өзара жауапкершілікке ... ... ... мен ... адам және ... ... белгілеуші негізгі принциптер Конституцияның тікелей өзінен де, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдылықтарынан да келіп ... ... адам және ... ... мәртебесінің конституциялық принциптеріне мыналарды жатқызуға болады:
* құқықтар мен бостандықтардың әркімге тумысынан жазылғандығы принципі;
* құқықтар мен ... ... және ... ... ... ... ... құқықтар мен бостандықтарды жүзеге асырған кездегі құқық теңдігі принципі;
* заң мен сот алдындағы теңдік принципі;
* адамның қадір-қасиетіне қол ... ... адам және ... ... мен ... сот төрелігімен қамтамасыз етілу принципі;
* адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының бірлігі принципі;
* адам және ... ... мен ... ... ... ... басқа тұлғалардың құқықтары мен бостандықтарын бұзуға жол берілмейтіндігі принципі;
* адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асыру кезінде конституциялық құрылыс пен ... ... ... ... жол берілмейтіндігі принципі;
* адам және азаматтық құқықтары мен бостандықтарына кепілдік берілу принципі;
* ... ... ... ... ... мен ... ... да бір түрде шектеуге жол берілмейтіндігі принципі;
* заңдардың және басқа да ... ... ... мен ... ... анықтаған кездегі адам және азаматтың құқықтары мен ... ... ... рет ... Республикасының Конституциясы жеке тұлғаның табиғи шығу төркінін бекітті, сөйтіп 12-баптың 2-тармағында адам құқықтары мен бостандықтары әркімге тумысынан жазылған, олар абсолютті деп ... ... ... ... ... деп ... жаңалықтардың бірі адамның құқықтары мен бостандықтары заңдар мен басқа да ... ... ... мен қолданылуын анықтайды деп белгіленуі болып табылады. Бұл тұжырым Қазақстан Республикасының заңдарын шығарған кезде мемлекет жеке тұлғаның конституциялық құқықтары мен ... адам және ... ... мен ... ... ... тиіс дегенді білдіреді. Конституцияның аталған бабы бірінші рет қазақстан қоғамдастығы өміріне құқықтық мемлекет ... ... ... мемлекет алдындағы басымдылығын нақтылы енгізеді.
Бұл жерде Конституция адам және ... ... ... ... сөз ете ... белгілі бір шектеу жүргізетінін айта кету қажет. Адам және ... ... мен ... жүзеге асыру шектеу шеңберлеріне ие, олар төмендегідей болып келеді:
1)ол басқа тұлғалардың ... мен ... ... ол ... ... ... келтірмеуге тиіс;
* ол қоғамдық имандылыққа нуқсан келтірмеуге тиіс.
2. Конституциялық құқықтар мен бостандықтар ұғымы
Конституция жеке тұлғаның аса ... ... ... мен ... бекітеді. Олар оның ерікті адами тұлғаға тән ар-ожданы мен қадір-қасиетін қамтамасыз етеді. Конституциялық құқықтар мен бостандықтар қоғамды қуру және ... ісі ... ... ... ... ... бекітеді. Сонымен қоса конституциялық құқықтар мен бостандықтарды жүзеге асыру мемлекеттің конституциялық екендігін дәлелдейтін демократиялық бастауларды іске ... ... ... құқықтар мен бостандықтар бастапқы сипатқа ие, олар аласталмайды және әркімге тумысынан тиесілі. ... ... мен ... ... адам мен ... бекітіледі және тұлғаның құқықтық мәртебесінің өзегін құрайды.
Құқық ұғымы оны іске асыру үшін мемлекет тарапынан ықпалды ... ... ... жеке ... қоғамдық, саяси не шаруашылық құрылымдары қызметіне қатысу өкілдігі болуына жағдай жасайды. Бостандық ... ... ... ішкі ... ... ... қорғануға және белгілі бір белсенділік танытуға мүмкіндік беретін өзіндік мінез-құлықты таңдау мүмкіндігін білдіреді.
Жеке тұлға мен мемлекеттің, ... ... ... арасында пайда болатын қарым-қатынастардың сипатына орай конституциялық құқықтар мен ... ... ... ... адам ... бір ... ... тиесілі болады, содан келіп оған әлеуметтік-экономикалық құқықтар жүктеледі. Келесі кезекте саяси қоғамдастықтың мүшесі ретінде тұлға саяси ... мен ... ие ... мойындау керек, құқықтар мен бостандықтардың басым бөлігі табиғи құқықтардан келіп шығады, басқаша айтқанда оған тумысынан тиесілі болады. ... жеке ... деп ... ... құқықтар мен бостандықтар былайша бөлінеді:
* жеке;
* әлеуметтік-экономикалық;
* саяси.
3. Жеке құқықтар мен ... ... мен ... адам ... ... ие болады. Бұл тумысынан тиесілі құқықтар, олар мемлекеттің не басқа тұлғалардың еркі ... ... ... ... ... ... өмірімен, бостандықтарымен, ар-ожданымен және басқа табиғи құқықтарымен байланысты құқықтар.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 15-бабына сәйкес әркімнің өмір сүруге құқығы бар. ... өз ... адам ... ... ... жоқ.
Өмір сүру құқығы әркімнің құқық субъектісі ретінде танылуына құқығы бар және өзінің құқықтары мен ... ... ... келмейтін барлық тәсілдермен қорғауға хақылы деген конституциялық нормалармен бекітіле түскен (13-6.).
Салауатты өмір сүру ... ... өз ... мен ... сот ... ... ... заң көмегін алуға құқығы бар деген сияқты конституциялық нормалармен кепілдік беріледі (13-6. 2,3-тт.).
Адамның жеке ... ... (16-6.) және ... ... ... (21-6.) ... ... бекітілген. Кез келген конституциялық мемлекеттердегі сияқты Қазақстан ... ... ... ... ғана және тек ... ... ... санкциясымен тұтқындауға немесе қамауға және қамауға алуға жол беріледі. Бұл жағдайда тұтқындалған адамның сотқа шағымдануға, тұтқындалған ... ... ... көмегін пайдалануға құқығы бар.
Конституциялық құқықтарға бекітілген және бір жаңалыққа Қазақстан Республикасы аумағында заңды ... ... ... ... оның ... ... ... және тұрғылықты мекенді өз қалауынша таңдап алуға құқығы барлығын жатқызуға болады. Әрбір адамның Республикадан тыс ... ... және ... ... ... ... қайтып оралуына құқығы бар.
Адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмайтындығы ... ... ... ... (17-6.). ... қадір-қасиеттерге құрметпен қарау азаматтық қоғамның басты белгілерінің бірі.
Құқықтық, мемлекетте ештеңе де адамның қадір-қасиетін түсіру үшін ... бола ... ... ... азаптауға, оған зорлық-зомбылық жасауға, басқадай қатыгездік немесе адамдық қадір-қасиетті қорлайтындай жәбір керсетуге не жазалауға болмайды деп атап ... ... ... ... қарау әрбір лауазымды тұлға мен мемлекеттік қызметшінің құқықтық міндеті болып табылатындығын әркез есте ... ... ... мен ... ... адамның жеке өміріне, өзінің және отбасының құпиясына қол сұғылмауына, абыройы мен ар-намысының қорғалуына конституциялық құқығы барлығын жатқызуға болады (18-6.1-т.). Осы ... ... ... тұлғаның келісімінсіз оның жеке еміріне қатысты ақпараттар жинауға, сақтауға, пайдалануға және таратуға тыйым салынады. Ар-ожданды, қадір-қасиетті және жақсы атты ... ... ... ... ... қоса ... соттық тәртібі заңдылықты бекітілген.
Жеке құқықтар санатына сондай-ақ әркімнің өзінің жеке салымдары мен ... ... ... хаттарының, телефон арқылы сөйлескен сөздерінің, почта, телеграф арқылы және басқа ... ... ... қупиялылығы сақталуына құқығы барлығы жатады.
Бұл құқықтарды сақтаудың кепілдіктері адам және ... жеке ... ... қол ... ... ... қарастырылған жауапкершіліктің түрлі формалары болып табылады. Жазысқан хаттардың, телефон арқылы сөйлескен сөздерінің және ... ... ... жария ету Қазақстан Ресупбликасының заңымен қудаланады. Бұл ... ... ... ... ... ... мен тәртіп бойынша ғана жол беріледі. Бұл ретте мемлекеттік органдар, ... ... ... ... және ... ақпарат құралдары әрбір азаматқа оның құқықтары мен мүдделерін қорғаушы құжаттармен, ... және ... ... ... ... қамтамасыз етуге міндетті.
Адам және азаматтың құқықтық мәртебесінің маңызды конституциялық принциптерінің бірі заң мен сот ... ... бәрі ... ... таңлады. Ол тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге, көз-қарасына, нанымына, ... ... ... ... кез ... басқа жағдайлар бойынша ешкімді ешқандай кемсітуге болмайтындығы жайындағы конституциялық құқықтан айқын көрінеді (14-6.).
Қазақстан Республикасында ар-ождан бостандығына конституциялық түрде ... ... (22-6.). Бұл ... ... діни немесе басқа нанымдарын еркін таңдауға және қабылдауға, ... ... діни ... ... ... ... ... қамтиды. Дегенмен ар-ождан бостандығы құқығын жүзеге асыру жалпы адамзаттық және азамттық ... мен ... ... ... байланысты болмауға немесе оларды шектемеуге тиіс.
Жеке құқықтарға әркімнің өзінің қай ... қай ... және қай ... ... өзі анықтауға және оны көрсету-көрсетпеуге хақылылығы (19-6.) да жатады.
4. Әлеуметтік-экономикалық құқықтар мен бостандықтар
Конституциялық құқықтардың бұл тобы жеке ... ... ... ... ... ... ... анықтайды. Әлеуметтік-экономикалық құқықтардың маңызды бір санаты жеке меншікті иемдену және ... ... ... табылады. Конститу - цияның 26-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының азаматтары заңды түрде алған қандай да болсын ... жеке ... ... ... ... рет 1995 ... Қазақстан Республикасының Конституциясы жерге жеке меншік құқығын бекітті (6-6. 3-т.). Конституцияда меншікке, оның ішінде мұрагерлік ... ... ... ... ... түрде меншікке қол сұғылмаушылық бекітілген: соттың шешімінсіз ешкімді де өз мүлкінен ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда мемлекет мұқтажы үшін мүліктен айыру мүмкіндігін қарастырады. Мұндай айыру тек мүліктің құны тең ... ... ... жүргізілуі мүмкін.
Нарықтық экономикаға көшу кәсіпкерлік қызметке кеңінен жол ашты. Нарықтық экономика жағдайында жеке тұлғаларды ынталандыру ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне, сондай-ақ өз мүлкін кез келген заңды кәсіпкерлік қызмет үшін ... ... ... ... Бұл жағдайда Конституцияға сәйкес монополистік қызмет заңмен реттеледі және шектеледі. Жосықсыз бәсекеге тыйым салынады.
Еңбек саласындағы адамның конституциялық құқығының мазмұны ... ... ... Егер бұрынғы конституцияларда еңбек ету құқығы Конституциялық түрде бекітілсе, қазіргі конституцияда тек ... ... ету ... ... пен ... түрін еркін таңдауға құқығы барлығы ғана бекітілген (24-6.). Бұл ең алдымен мемлекеттің барлық азаматтарды еңбекке орналастыруға жағдайы жоқтығын білдіреді. Ол ... ... ... мемлекет қазірде өндірістің барлық құралдарының бірден-бір иесі емес, ... сай ... ... ... ... ... ... бірден-бір жұмыс беруші де емес.
Соған қарамастан әркімнің қауіпсіздік пен тазалық талаптарына жауап беретін еңбек жағдайына құқығы конституциялық ... ... ... ... ... үшін ... бір ... сыйақы алуына, сондай-ақ жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғалуға құқығы барлығына ... ... ... ... құқығын қоса алғанда, заңмен белгіленген тәсілдерді қолдана отырып, жеке және ұжымдық еңбек дауларын шешу ... ... ... ... тынығуға деген конституциялық құқық тығыз байланысты (24-6. 4-т.). Ең алдымен еңбек шарты бойынша істейтіндерге заңмен белгіленген жұмыс уақытының ... ... және ... ... жыл сайынғы ақылы демалысқа кепілдік беріледі.
Кез келген қоғамның түпкі негізінде отбасы жатады. Сондықтан да қашанда конституциялық ... неке мен ... ана мен әке және бала ... ... ... ... ба - лаларға қамқорлық жасау және оларды тәрбиелеу жөніндегі табиғи құқықты паш ... (27-6). ... ... ... ... және ... ... кепілдіктері қарастырылған.
Қазақстан Республикасының азаматтарына әлеуметтік қамсыздандырылуға конституциялық құқық беріледі. Қазақстан Республикасының азаматы жасына келген, науқастанған, мүгедек болған, ... ... ... және өзге де ... ... оған ең ... жалақы мен зейнетақының мөлшерінде әлеуметтік қамсыздандырылуына кепілдік ... ... бұл ... жүзеге асыруды әлеуметтік сақтандыру және басқа әлеуметтік шаралар жолымен қамтамасыз етеді. Мемлекет мемлекетік зейнетақы және әлеуметтік жәрдемақы алуға кепілдік ... ... қоса ... ... ... ... ... қосымша нысандарын жасау және қайырымдылық көтермеленіп отырады.
Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын сақтауға құқығы бар (29-6.). Оның ... ... ... ... белгіленген кепілді медициналық көмек көлемін тегін алуға ... ... бір ... ... ... және жеке ... емдеу мекемелерінде, сондай-ақ жеке медициналық практикамен айналысушы адамдардан заңда ... ... мен ... бойынша ақылы медициналық жәрдем алуға құқылы. Жеке ... ... ... мен жеке ... практикамен айналысушы адамдардың қызметі заңмен реттеліп отырады.
Денсаулықты сақтау құқығымен адамның өмір сүруі мен ... үшін ... ... ... ... құқығы тығыз байланысты. Адамдардың табиғатқа орынсыз араласып, негізсіз балта шабуының кесірінен бүгінде табиғатты қорғау заңдылықтарын жетілдіру ... ... ... шығыр отыр. Конституция сондай-ақ, адамдардың өмірі мен денсаулығына қатер ... ... мен ... ... ... жасыруы заңға сәйкес жауапкершілікке әкеп соғатыны жөнінде де баса айтады.
Әлеуметтік-экономикалық құқықтарға ... ... оқу ... ... орта ... алуларына кепілдік берілу құқығы жатады (30-6.). Бұл ретте орта білім алу міндетті. Ата-аналар орта білім алуды қамтамасыз етуге ... ... ... ... оқу ... ... ... тегін жоғары білім алуға құқығы бар.
Конституция жеке меншік оқу орындарына және ақылы білім алуға қолдау білдіреді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... қалыптарын белгілейді. Кез келген оқу орнының қызметі сол қалыптарға сай ... ... ... ... мен ... ... мен бостандықтар мемлекеттік билікті жүзеге асыру процесінде ... ... ... ... ... ... ... Бұл ретте саяси құқықтар мен бостандықтардың табиғи сипаты ... ... ... ... ... ... халқы болып табылады деген қағидадан келіп шығады. Азаматтарға кең ауқымды саяси құқықтар мен бостандықтар берілген.
Саяси ... ең ... ... ... және ... ... ... тұратын сайлаушылық құқық субъектісі болып табылады.
Белсенді сайлау құқығы ... ... ... ... ... органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарын сайлауға және республикалық референдумға қатысу жолымен сайлауға құқығы бар (ЗЗ-б. 2-т.).
Бәсең ... ... ... ... мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарына сайлануға құқығы барлығынан көрінеді. Сайлау құқығына тек сот ... ... деп ... сондай-ақ сот үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтар ие емес.
Саяси құқықтар қатарына ... ... ісін ... ... ... ... ... 1-т.). Азаматтар бұл құқықты әрқилы жүзеге асырады. Ең алдымен олар оны тікелей, басқаша айтқанда республикалық референдумға, мемлекеттік маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... қатысу жолымен жүзеге асырады. Сонымен бірге мемлекет ісін басқаруға қатысу құқығы өкілді органдардың қызметінен де өз орнын табады: азаматтар ... ... өз ... ... ете ... белсенділігін танытудың, қоғам мүдделеріне ынтасын арттырудың бір құралы ... ... ... мен ... ... ... ... тікелей өзі жүгінуге, сондай-ақ жеке және ұжымдық өтініштер жолдауға құқығы барлығы болып ... ... ... ... ... тең ... бар (33-б. 4-т.). ... мемлекеттік қызметші лауазымына кандидатқа қойылатын талаптар лауазымдық міндеттердің ... ғана ... ... және заңмен белгіленеді деп атап көрсетілген. Мемлекеттік қызметтен өту Республика заңдылықтарымен реттеліп отырады. Мемлекеттік қызметшінің жасы ... ... ... ... ал ... ... алпыс бес жастан аспауы керек.
Қазақстан Республмкасының Конституциясына сәйкес сөз бен шығармашылық еркіндігіне ... ... ... ... салынады. Әркімнің заңмен тыйым салынбаған кез келген тәсілмен еркін ақпарат алуға және таратуға құқығы бар. Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпиясы болып ... ... ... ... ... ... ... конституциялық құрылысын күштеп өзгертуді, оның тұтастығын бұзуды, мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтіруді, соғысты, әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, діни, тектік-топтық және ... ... ... ... пен ... бас ұруды насихаттауға немесе үгіттеуге жол бермейді (20-6. 3-т.).
Саяси құқықтар қатарына жатқызылатын Қазақстан Республикасы ... ... ... ... бірі ... бостандығы құқығы болып табылады (23-6.).
Қоғамдық бірлестіктерді азаматтар белгілі бір міндеттерді жүзеге асыру үшін өз ... ... ... ... Дегенмен әскери қызметшілер, ұлттық қауіпсіздік органдарының, құқық қорғау органдарының қызметкерлері мен судьялар үшін шектеулер бар, олар партияларда, кәсіптік одақтарда ... ... да бір ... ... қолдап сөйлемеуге тиіс (23-6. 2-т.).
Республика конституциясы азаматтардың ... ... ... ... мен ... ... ... таниды (32-6.) және оларды еркін еткізуді қамтамасыз етеді. Дегенмен бұл құқықты пайдалану мемлекеттік қауіпсіздік, ... ... ... ... басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау мүдделері үшін заңмен шектелуі мүмкін екендігі ескертіледі.
6. Қазақстан Республикасындағы адам және ... ... ... және ... ... конституциялық-құқықтық институты тұлғаның конституциялық-құқықтық қатынастардың субъектісі ретіндегі міндеттер көлемін бекітеді.
Адам және азаматтың негізгі міндеттері ... ... ... ие, ... ... ... ... емес және жоғары, конституциялық деңгейде бекітіледі. Конституциялық міндеттер ... ... ... ... ... орындаудан тұлғаның қоғам алдындағы, азаматтың мемлекет алдындағы ... ... ... ... ... ... болып табылады:
* Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын сақтау;
* басқа тұлғалардың құқықтары, бостандықтары, ар-ожданы мен ... ... ... ... ... құрметтеу;
* заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу.
Азаматтардың конституциялық міндеттеріне мыналар енгізіледі:
* Қазақстан Республикасын ... және ... ... ... тарихи және мәдени мұралардың сақталуына қамқорлық жасау;
* тарих пен мәдениет ескерткіштерін қорғау және оларға ... ... ... және ... ... ... қарау. Конституцияда адамның және азаматтың құқықтары мен ... ... ... ... қоғамдық тәртіпті, адамның құқықтары мен бастандықтарын, халықтың ... мен ... ... ... ... шамада ғана және тек заңмен шектелуі мүмкін деп белгіленген. Ұлтаралық татулықты бұзатын кез келген ... ... емес деп ... ... конституциялық міндеттер соншалықты көп емес сияқты көрінуі мүмкін, дегенмен олар қоғам мен мемлекеттің қапыпты дамуы үшін қажетті ... ... ... ... ... құқықтық деп танылған мемлекеттің тұрақтылығы, тәртібінің бұлжымайтын негізі болып табылады. Осыған байланысты әркімнің Қазақстан Республикасы ... мен ... ... конституциялық түрде бектітілген (34-6.).
Кез келген қоғамдағы құқық тәртібінің негізі ... ... ... ... ... және басқа кез келген адамдардың құқыққа сай мінез-құлық әрекеті; екендігі даусыз. Құқық мәдениетіне тәрбиелеуге басқа ... ... ... ... мен ... ... ... конституциялық талап ықпал етеді.
Өркениетті қоғамның өзіндік бір ерекшелігі баршаның ... ... ... ... түрде орындауы болып табылады. Нарықтық қатынастарға көшу, ... және ... да ... ... ... кең жол ашу ... есебінде болмайтын көптеген кіріс көздерінің пайда болуына әкеп соғады. Аталған себептерге орай ... ... ... ... ... және ... да міндетті төлемдерді төлеу міндетіне конституциялық мәртебе берілген (35-6.).
Әркімнің ... ... ... ... мемлекеттік рәміздерін құрметтеу міндеті жатады (34-6. 2-т.).
Қазақстан Республикасы азаматтарының конституциялық міндеттері ... ... ... ... ол оның ... азаматының қасиетті борышы және парызы болып табылады. Республика ... ... ... ... ... ... пен түрлер бойынша атқарады.
Республикада азаматтардың міндеттеріне табиғатты сақтау және табиғат байлықтарына ұқыпты қарау міндеті де ... (38-6.). ... ... ... азаматтардың табиғат байлықтарын пайдалану кезіндегі мінез-құлықтарын белгілейді.
Аталған конституциялық-құқықтық норманың мазмұнына зарарлы және есепсіз пайдалану салдарынан апатты жағдайға жеткен қоршаған ортаны ... ... ... мемлекеттің міндеттері де кіреді. Бұған мысал ретінде мақта атыраптарын суару үшін Амудария мен Сырдария өзендерін жосықсыз пайдалану ... ... ... Арал ... ... ... ... сорабында мыңдаған гектар жерді жарамсыз еткен, Сарыарқаның қақ ортасына орнаған ядролық полигонды ... ... ... қалпына келтіру қомақты материалдық шығындарды қажет етеді, дегенмен әрбір азаматтың табиғатты сақтау процесіне қатысуы Республика табиғат байлықтарының сақталуына ... ... ... ... ... ... ... принциперінің бірі қазақстандық патриотизм болып табылады, ол Қазақстан тарихын білу, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандық патриотизммен тарихи және мәдени мұралардың сақталуына қамқорлық ... ... және ... ... ... жөніндегі азаматтардың конституциялық міндеттері тығыз байланысты (37-6.).
7. Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтардың және азаматтығы жоқ тұлғалардың құқықтық мәртебесі
Қазақстан Республикасының аумағында республиканың ... ... ... және ... жоқ ... ... және ... жоқ тұлғалардың құқықтық жағдайы Қазақстан Республикасының Конституциясымен, Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 19 ... заң күші бар ... ... ... ... шетелдік азаматтар деп Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын және басқа мемлекеттің ... ... ... дәлелдемесі бар тұлғалар танылады (Жарлықтың 2-бабы).
Шетелдіктердің мәртебесі белгілі дәрежеде әрқилы болып келеді. ... ... ... ... мен ... ... ... уақытша тұрақтаған шетелдіктердің құқықтық режимдері ерекшеленеді.
Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтардың құқықтық жағдайы принциптері демократиялылығымен сипатталады. Негізгі принциптер теңдік және ... ... ... ... ... шетелдік азаматтар, Конституцияда және Республика заңдылықтарында кезделгендерден басқа реттерде, Конституцияда белгіленген құқықтар мен бостандықтарға ие болып, міндеттер атқарады.Сонымен ... ... ... ... ... мен бостандықтарын пайдалануы Қазақстан Республикасының мүдделеріне, оның азаматтарының құқықтары мен заңды мүдделеріне нұқсан келтірмеуге тиіс.
Қорытынды
Қазақстан ... ... ... тұратын шетелдік азаматтар еңбек қызметін заңдылықтарға сәйкес жүзеге асыра алады. Олар Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең дәрежеде денсаулығын сақтауға, әлеуметтік қамсыздандыруға, ... ... ... ... ... ... ... қатысуға, ар-ождан бостандығына хақылы. Қазақстан Республикасы аумағында тұрақты тұратын ... ... ... үйді меншікке алуға құқылы.
Шетелдік азаматтар Қазақстан Республикасы азаматтарымен және басқа тұлғалармен некеге ... және оны бұза ... Олар ... Республикасының азаматтарымен қатар некелік және отбасылық қатынастарда құқықтарды пайдаланып, міндеттерді ... ... ... ... ... ... абыройы мен қадір-қасиетіне қол сұғылмайтындығына кепілдік беріледі.
Шетелдік азаматтар Республика аумағында еркін жүріп ... және ... ... ... ... ... ... өз қалауынша таңдап ала алады. Мемлекеттік қауіпсіздікті және қоғамдық тәртіпті ... ... ету ... ... ... мен тұрғылықты жерді таңдап алуына шектеулер белгіленуі мүмкін.
Шетелдік азаматтар әскери қызметті атқаруға міндетті емес. Олар сайлау құқығына ие емес және егер бұл ... ... ... және ... ... келісілмесе, мемлекеттік қызметке қабылданбайды.
Белгіленген ережелерді сақтай отырып, шетелдік азаматтар ... тыс ... ... және қайта орала алады.
Қазақстан Республикасы аумағында шетелдік азаматтар қылмыс жасаған, әкімшілік және басқа құқық ... ... ... олар, халықаралық шарттармен белгіленгеннен басқа реттерде, Қазақстан Республикасы азаматтарымен ... ... ... жауапты болады.
Қазақстан Республикасындағы азаматтығы жоқ тұлғаларға, егер заңдылықтарда басқаша белгіленбесе, жоғарыда келтірілген барлық ережелер жатады. Азаматтығы жоқ тұлғалар деп ... ... ... ... ... және ... ... азаматтығына тиесілілігіне дәлелдемесі жоқ адамдар танылады.
Қазақстан Республикасының адам құқықтарын бұзудың құрбаны болған шетелдік азаматтар мен ... жоқ ... ... беру ... бар. ... ... беру ... мәселені Қазақстан Республикасының Президенті шешеді.
Пайдаланған әдебиет:
Нормативтік құқықтық ... ҚР ... ... өзгертулер мен толықтырулар 21.05.2007ж. енгізілді.
* ҚР Конституциялық заңы, 28 қыркүйек 1995ж.
Негізгі әдебиеттер:
* ... , ... 2004ж
* ... ... ... Конституциялық құқығы Астана 2001 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының ұғымы39 бет
Мемлекетаралық қатынас - дипломатия10 бет
"Адам" ұғымы, адам мәселесі9 бет
Адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау28 бет
Конституциялық құқықтар мен бостандық17 бет
Қазақстан Республикасында тұлғаның құқық мәртебесінің негіздері4 бет
Құқықтар мен бостандықтарды қорғау механизмдері9 бет
VIII Тақырып. Үкіметтің ұйымдастырылуы мен қызметінің конституциялық негіздері22 бет
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Адам және азаматтардың конституциялық міндеттері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь