Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы мен сайлау жүйесінің түсінігі


Жоспар
1. Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы мен сайлау жүйесінің түсінігі
2. Сайлау процесі түсінігі мен негізі, сатылары
3. Сайлау алдындағы үгіт жүргізу тәртібі
Дүние жүзі мемлекеттерінде сайлау жүйесінің тепе-тең және мажорлық екі жүйесі бар.Тепе-тең сайлау жүйесі алған дауыстар мен жеңіп алынған мандаттар арасындағы тепе-теңдік принципіне құрылады. Тепе-тең жүйенің жұмыс істеуі үшін бірқатар ерекше шарттардың болуы қажет.Бірінші- үлкен аумақтық сайлау округтерін құру қажет. Әлбетте, аумақтық сайлау округтерін тепе-тең жүйенің ерекшеліктеріне лайық өзгертуге болады. Екінші- тепе-тең жүйенің тиімді жұмыс істеуі үшін кемінде қалыптасқан екі партияның болуы қажет.Осыған орай Қазақстанда әлі де саяси партиялар әлсіз және азаматтардың елеулі бөлігі саяси партиялардан тыс тұруына байланысты, тепе-тең сайлау жүйесі қабылданған жоқ.Мажорлық сайлау жүесінің: абсолюттің көпшілік және біршама көпшілік деген екі жүйесі бар.Бұл орайда мажорлық жүйеде 1) егер оларға сайлаушылар тізіміне енгізілген бірінші тур сияқты екінші турда да азаматтардың елу пайызынан астамы қатысса, сайлау өткен болып есептеледі; 2) егер кандидатқа берілген дауыстар саны дауыс беруге қатысқан сайлаушылар санының елу пайызынан асса ол сайланған болып есептеледі. Мажорлық жүйе кезінде біршама көпшілік сайлау дауыс беруге қатысқан сайлаушылар санына қарамастан өткен болып есептеледі, ал егер оған сайлаушылар тізіміне енгізілген азаматтар санының 25 пройенттен астамы дауыс берген жағдайда басқа кандидаттарға қарағанда көп дауыс жинаған кандидат сайланған болып есептеледі. Қазақстан Республикасында абсолюттік көпшіліктің мажорлық сайлау жүйесі қабылданған. Қазақстан Республикасының сайлау жүйесі мен сайлау құқығы халықтық егемендіктің бір көрінісі болып табылады, өйткені оларды пайдалана отырып, азаматтар мемлекеттің жоғары өкілді органдарын қалыптастырады.Президент пен Парламент депутаттарын сайлау кезінде дауыс беруді есептеудің мынадай жүйесі қолданылады: 1) егер дауыс беруге сайлаушылардың не Парламент Сенатының депутаттарын сайлаған кезде таңдаушылардың елу пайызынан астамы қатысса, сайлау өткен болып есептеледі; 2) дауыс берудің бірінші турында дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың елу пайызынан астам дауысын жинаған; Мәслихат депутаттарын сайлаған кезде дауыстарды есептеудің мынадай жүйесі қолданылады: 1) егер дауыс беруге сайлаушылардың мелу проценттен астамы қатысса сайлау өткен болып есептеледі. 2) егер оның кандидатурасына дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың елу проценттен астамы, ал қайтадан дауыс берген кезде – басқа кандидат пен салыстырғанда сайлаушылардың елу проценттен астамы болуға тиісті сайлаушылардың көп санын жинаған кандидат сайланған болып есептеледі.
Пайдаланған әдебиет:
Нормативтік құқықтық акт:
1. ҚР Конституциясы. 30.09.1995. өзгертулер мен толықтырулар 21.05.2007ж. енгізілді.
2. «Сайлау туралы» ҚР Конституциялық заңы, 28 қыркүйек 1995ж.
Негізгі әдебиеттер:
1. Ғ.Сапарғалиев «Қазақстан Республикасының құқығы», Алматы, 2004ж «Жеті Жарғы»
2. С.Қ.Амандықова Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы Астана 2001 ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге




Жоспар
1. Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы мен сайлау жүйесінің түсінігі
2. Сайлау процесі түсінігі мен негізі, сатылары
3. Сайлау алдындағы үгіт жүргізу тәртібі

I. Дүние жүзі мемлекеттерінде сайлау жүйесінің тепе-тең және мажорлық екі жүйесі бар.Тепе-тең сайлау жүйесі алған дауыстар мен жеңіп алынған мандаттар арасындағы тепе-теңдік принципіне құрылады. Тепе-тең жүйенің жұмыс істеуі үшін бірқатар ерекше шарттардың болуы қажет.Бірінші- үлкен аумақтық сайлау округтерін құру қажет. Әлбетте, аумақтық сайлау округтерін тепе-тең жүйенің ерекшеліктеріне лайық өзгертуге болады. Екінші- тепе-тең жүйенің тиімді жұмыс істеуі үшін кемінде қалыптасқан екі партияның болуы қажет.Осыған орай Қазақстанда әлі де саяси партиялар әлсіз және азаматтардың елеулі бөлігі саяси партиялардан тыс тұруына байланысты, тепе-тең сайлау жүйесі қабылданған жоқ.Мажорлық сайлау жүесінің: абсолюттің көпшілік және біршама көпшілік деген екі жүйесі бар.Бұл орайда мажорлық жүйеде 1) егер оларға сайлаушылар тізіміне енгізілген бірінші тур сияқты екінші турда да азаматтардың елу пайызынан астамы қатысса, сайлау өткен болып есептеледі; 2) егер кандидатқа берілген дауыстар саны дауыс беруге қатысқан сайлаушылар санының елу пайызынан асса ол сайланған болып есептеледі. Мажорлық жүйе кезінде біршама көпшілік сайлау дауыс беруге қатысқан сайлаушылар санына қарамастан өткен болып есептеледі, ал егер оған сайлаушылар тізіміне енгізілген азаматтар санының 25 пройенттен астамы дауыс берген жағдайда басқа кандидаттарға қарағанда көп дауыс жинаған кандидат сайланған болып есептеледі. Қазақстан Республикасында абсолюттік көпшіліктің мажорлық сайлау жүйесі қабылданған. Қазақстан Республикасының сайлау жүйесі мен сайлау құқығы халықтық егемендіктің бір көрінісі болып табылады, өйткені оларды пайдалана отырып, азаматтар мемлекеттің жоғары өкілді органдарын қалыптастырады.Президент пен Парламент депутаттарын сайлау кезінде дауыс беруді есептеудің мынадай жүйесі қолданылады: 1) егер дауыс беруге сайлаушылардың не Парламент Сенатының депутаттарын сайлаған кезде таңдаушылардың елу пайызынан астамы қатысса, сайлау өткен болып есептеледі; 2) дауыс берудің бірінші турында дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың елу пайызынан астам дауысын жинаған; Мәслихат депутаттарын сайлаған кезде дауыстарды есептеудің мынадай жүйесі қолданылады: 1) егер дауыс беруге сайлаушылардың мелу проценттен астамы қатысса сайлау өткен болып есептеледі. 2) егер оның кандидатурасына дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың елу проценттен астамы, ал қайтадан дауыс берген кезде - басқа кандидат пен салыстырғанда сайлаушылардың елу проценттен астамы болуға тиісті сайлаушылардың көп санын жинаған кандидат сайланған болып есептеледі. Қазақстан Республикасының сайлау құқығының бастауы болып табылатын нормативтік құқықтық актілер Президент, Парламенттің Мәжіліс пен Сенатының, мәслихаттардың депутаттарын және жергілікті сайлау органдары мүшелерін сайлауға әзірлік және сайлау өткізу кезінде туындайтын қатынастарды реттей отырып, азаматтардың еркін ерікті түрде білдіруін қамтамасыз ететін кепілдіктерді белгілейді.

II. Қазақстан Республикасындағы сайлау Республика азаматтарының сайлау және сайлау құқығының еркін жүзеге асыруына негізделеді.Сайлау құқығы принциптері Қазақстан Республикасының Қонституциясы мен, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы Конституциялық заң күші бар жарлығы мен бекітілген.Ол мынадай принциптер. Жалпыға бірдей сайлау құқығы принциптері жынысына, ұлтына, нәсіліне, дінге көзқарасына, әлеуметтік шығу тегіне және тағы басқаларына қарамастан ҚР-ның белгілі бір жасқа толған барлық азаматы мемлекеттік биліктің сайлау торгандарына сайлауға және сайлануға құқығын білдіреді.Жалпыға бірдей сайлау құқығы белсенді сайлау құқығына және бәсең сайлау құқығына бөлінеді. Белсегді сайлау құқығы- ол Республиканың 18 жасқа толмаған азаматтың сайлауда дауыс беруге қатсу құқығы. Бәсең сайлау құқығы- ол ҚР азаматтарының ҚР Президенті, ҚР Парламентінің, Мәслихатының депутаты немесе жергілікті өзін өзі басқару органына мүше болып сайлану құқығы.Әлбетте, бәсең сайлау қүқығы белсенді сайлау құқығынан ерекшеленеді.Бәсең сайлау құқығы кезінде азамат сайлануға жататын субъекті болып табылады.Бәсеңдіктің мәні мынада, ол сайламайды , оны сайлайды. Мемлекет мемлекеттік органдарға сайланатын азаматтарға бірқатар талаптар қояды.Бұл талап сайлау органдарының мемлекеттік механизмдегі сипатына ерекшеліктеріне, айрықша жағдайына қарай қойылады.Мысалы, Президент орнына сайлану үшін жасына,біліміне, мемлекетке қатысына дәне басқаларына байланысты талаптар қойылады.Осы ерекше талаптар Президент орнының халық пен мемлекет алдындағы айрықша зор жауапкершілігіне орай қойылады. Парламенттің, Мәслихаттардың депутаттығына ұсынылған кандидатураларға да бірқатар талаптар қойылады.Аталған Конституциялық талаптар сайлаушылардың сайлау құқығын шектеушілік болып табылмайды. Жалпыға бірдей сайлау құқығы сайлау құқығының шектелуін белгілеу мүмкіндігін теріске ығармайды.ҚР-ның Конституциясы сотпен қабілетсіз деп танылған азаматтардың сайлауға және сайлануға, Республикалық референдумға қатысуға құқығы болмайтынын белгілеген. Бұл жүйкесі кемістігіне байланысты өзінің азаматтық құқығын толық пайдалануға және азаматтық міндеттерін орындауға қабілетсіз азаматтардың сайлау құқығының шектелетіндігін білдіреді. Бірақ мұндай шектеу тек сот тәртібі мен белгіленеді.Егер сот азаматты қабілетсіз деп таныса, тек сонда ғана азаматтың сайлау құқығы шектеледі. Басқа ешбір мемлекеттік органның қандай себептер мен болсын азаматтың сайлау ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы
Қазақстан Республикасының сайлау құқығы мен сайлау жүйесі
Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығы принциптері
ҚР сайлау жүйесінің түсінігі
Сайлау жүйесінің түсінігі
Қазақстан Республикасы сайлау құқығы және сайлау жүйесі
Сайлау жүйесінің түсінігі және түрлері
Сайлау құқығы
Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі
Сайлау құқығы жайлы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь