Ұлы Отан соғысы жылдарындағы көркемөнер

Жоспар

I.Кіріспе.

II.Негізгі бөлім.
1.Ұлы Отан соғысы жылдарындағы көркемөнер.
2.Қазақстан жағдайында көркемөнер шығармашылығының жұмыс жүргізу ерекшеліктері.
3.Ұлы Отан соғысы кезіндегі қазақ театры.

III.Қорытынды.
Кіріспе.
Ұлы Отан соғысның алғашқы айларынан бастап Ресейдің, Украинаның, Белоруссияның шығармашылық топтары Қазақстанға келе бастады. 1943 жылдың басында республикаға көшіп келіп орналасқан театрлардың саны жиырмаға жетті. Алғашында Шымкентке қоныс ау дарған Моссовет атындағы театр кейін Алматыға келіп орналасты. Украинаның И.Франко атындағы театры Г.Юраның басшылығымен Семейде жүмыс істеп жатты. Киевтің Леся Украинка атындағы театрының актерлері Республикалық орыс театрының құрамына келіп косылды. Мемлекеттік Беларусь театры Орал кдласында өнер көрсетіп жатты. Бұлардан басқа Қазақстанға Днепропетровскінің Луганскінің, Днепродзержинскінің, Полтаваның, Артемовскінің жөне басқа қалалардың театрлары көшіп келді.
Алматыға Мәскеу мен Санкт-Петербург киностудиялары да қоныс аударды. Қазақстанда Г.Уланова, С.Прокофьев, С.Эйзенштейн, Д.Михайлов, Ю.Завадский, В.Морецкая сияқты көптеген орыс мәде-ниетінің ірі кайраткерлері қызмет істеді.
Ұлы Отан соғыс жылдары театрлар репертуарынан бұрыннан қойылып келе жаткдн пьесалармен қатар әскери тақырыпқа арналған М.Әуезовтің "Сын сағатта" (1941), М.Әуезов пен Ә.Әбшевтің (Намыс гвардиясы) (1943), С.Мұкановтың (Жеңіс жыры) (1942), Ф.Вольфтің "Профессор Мамлок" және Ө.Әбішевтің "Қырағылық" (1941) атты драмалық шығармалары орын алды. Бұл уақытта Қазақ драма театрының актерлік өнермен катар режиссура саласында біршама тәжірибе жинақтағаны байқалды. Оған дәлел — осы театрда қойылған "Профессор Мамлок" спектаклі. Бұл кездері театрда көбіне актерлердің рөл үстінде жұмыс істеуіне, сахна сырын меңгеруіне, орындаушылық шеберлігінің жетілуіне баса назар аударылды. Осы жылдары қойылған спектаклъдер қызғылықты режиссерлік шешімімен, сахналық жинақтылығымен ерекшеленді.
Тікелей әскери тақырыпты қозғайтын М.Өуезовтің (Сын сағаттар) спектаклін режиссер А.Тоқданов сахнаға шығарды. Бұл — қазақ драматургиясындағы отты жылдар кезеңіне байланысты үгіт көтерген алғашқы пьеса. Жазушы ауыр күндердегі адам жанының ішкі дүниесіне барлау жасады. Кеңес өкіметі адамдарының достық, туыстық, саналы бірлігін өз шығармасына негізгі өзек етіп алды. Ұлы шайқас кезінде кеңес адамдарының патриоттык. сезімінің артуы, Отан алдындағы азаматтық борышъш терең сезінуі спектакль режиссурасының негізгі ой-түжырымына айналды. Спектакльде еңбек пен соғыс майданындағы адамдардың үлы ерлігі өзіндік әсерлі шешімін тапты.
Әдебиеттер.


1.Қазақстан Ұлы Отан соғыс жылдарынд.-Алмата,1964.
2.Халық әндері мен халық композитоларының әндері.-Алматы,1990.
3.Қазақ әдебиетінің тарихы.-Алматы,1998.
4.Жұбанов.А. Әнкүй сапары.-Алматы,1992.
5.Қазақтың Ұлтық энциклопедиясы.Т.7-Алматы,2003.
        
        Жоспар
I.Кіріспе.
II.Негізгі бөлім.
1.Ұлы Отан соғысы жылдарындағы көркемөнер.
2.Қазақстан жағдайында ... ... ... ... Отан соғысы кезіндегі қазақ театры.
III.Қорытынды.
Кіріспе.
Ұлы Отан соғысның алғашқы айларынан бастап Ресейдің, Украинаның,
Белоруссияның шығармашылық топтары ... келе ... 1943 ... ... ... ... орналасқан театрлардың саны жиырмаға
жетті. Алғашында Шымкентке ... ау ... ... ... ... ... келіп орналасты. Украинаның И.Франко атындағы театры Г.Юраның
басшылығымен Семейде жүмыс ... ... ... Леся ... атындағы
театрының актерлері Республикалық орыс театрының құрамына келіп косылды.
Мемлекеттік Беларусь театры Орал кдласында өнер ... ... ... ... ... Луганскінің, Днепродзержинскінің,
Полтаваның, Артемовскінің жөне басқа қалалардың театрлары ... ... ... мен ... ... да ... ... Г.Уланова, С.Прокофьев, С.Эйзенштейн, Д.Михайлов, Ю.Завадский,
В.Морецкая сияқты көптеген орыс мәде-ниетінің ірі кайраткерлері ... Отан ... ... ... ... ... қойылып келе
жаткдн пьесалармен ... ... ... ... ... "Сын
сағатта" (1941), М.Әуезов пен Ә.Әбшевтің ... ... ... ... жыры) (1942), Ф.Вольфтің "Профессор Мамлок" және
Ө.Әбішевтің "Қырағылық" (1941) атты драмалық ... орын ... ... Қазақ драма театрының актерлік өнермен катар режиссура саласында
біршама тәжірибе жинақтағаны байқалды. Оған ... — осы ... ... ... ... Бұл кездері театрда көбіне актерлердің рөл
үстінде жұмыс істеуіне, сахна сырын меңгеруіне, ... ... баса ... ... Осы ... ... спектаклъдер
қызғылықты режиссерлік шешімімен, сахналық жинақтылығымен ерекшеленді.
Тікелей әскери тақырыпты қозғайтын М.Өуезовтің (Сын сағаттар) спектаклін
режиссер А.Тоқданов сахнаға шығарды. Бұл — ... ... ... ... байланысты үгіт көтерген ... ... ... ... адам ... ішкі дүниесіне барлау жасады. Кеңес өкіметі
адамдарының ... ... ... бірлігін өз шығармасына негізгі өзек
етіп алды. Ұлы шайқас кезінде кеңес ... ... ... Отан ... ... борышъш терең ... ... ... ... ... ... ... пен соғыс
майданындағы адамдардың үлы ерлігі өзіндік әсерлі шешімін тапты.
1.Ұлы Отан соғысы жылдарындағы көркемөнер.
Ұлы Отан соғысның ... ... ... ... "Намыс гвардиясы"
спектаклі де Қазақ драма театрының елеулі табысы болды. ... ... ... ... көрсеткен генерал И.В.Панфилов бастаған 28
гвардияшылардың жойқын ерлігі сахнада жан-жақты көрініс тапты. ... ... ... ... жер жок. Артымызда — Мәскеу!" деген панфиловшылардың
қанатты I сөзі спектакльдің желісі ... ... ... ... Қ.Бадыров (Намысұлы), Ж.Өгізбаев (Жанбозов), К.Қармысов
(Тоқтаров) ... ... ... кейіпкерлер өскери адамдардың
бейнелерін жасаудағы, жанқиярлық ерлікті пащ етудегі спектакльдің көркемдік
табысы іспетті. "Намыс ... ... ... ... ойындары,
сахналың көркемделуі жағынан қаһармандық үнге толы спектакль болды.
Қазақ театрларының сахнасында кеңес адамдарының ... ... ... ... ... қажырлы еңбектерін
көрсететін спектакльдермен қатар халқымыздың асыл ойы мен арман-
тілегін бейнелейтін ... ... ... ... ... отырды. Театырлар сахналарында "Еңлік—Кебектің" өңдел-
ген жаңа нұсқасы мен Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш — Баян сұлу",
"Ақан сері —Ақтоқты" трагедиялары, Ш.Құсайыновтың "Алдар көсе"
комедиясы ... Бұл ... ... ... ... азаттық, адамгершілік, асыл махаббат жолындағы күресін
бейнеленді.
Театрлар репертуарынан берік орын алып, ұзақ жылдар сахнадагы түспей келе
жатқан Ғ.Мүсіреповтің ... сері — ... ...... ... биік туындысы. Трагедияға өзек болған негізгі
окиға халкымыздьщ асыл азаматы, серілігімен есімі елге мәшбүр ... ... ... тығыз байланысты. Ақан бастаған топтың ... туы — ... ... ... таза махаббат пен биік өнер. Бұл жағынан "
Ақан сері — Ақтоқты", "Еңлік—Кебек" және "Қарагөз" ... ... ... ... бас бостандығы жолындағы күрес — бұл шығармалардың
да ән бойынан өтетін ортақ әуен. Қазақ ... ... ... сері ... спектаклін койған режиссер шығарманьщ идеясын ашуға көп ... ... ... ... кең ... үн беруге ұмтылған
режиссер өсем сахналық көркемдеулер мен көпшілік ... ... ... ойын ... ... толықтыра түсуге күш салды. Ш.Айманов
Ақанның сахналық тұлғасын санкырлы мінез-кейпімен, ... ... өтіп ... Оның ... Ақан — өз ... ... жан
дүниесімен түсініп, сезінген әрі сол меңіреу караңғылыққа қаны қас, бар
қайрат-жігерімен қарсы тұрған жая. ... ... ... ... азамат әрі
ойшыл-философ ретінде бейнеледі. Ақтоқты рөлін сахнада тұңғыш ойнаған
актриса Шолпан
Жандарбекова ... ... ... ... қасиетін, мөлдір
махаббатын, арманға толы жас ... ... ... ... ... аса
бір ілтипатты нөзіктілікпен жеткізе білді. Ш.Жандарбекова ... ... мен ... ... ... ... сүйкімді де сезімтал жан
болып ... ... өмір бойы ... ... мүсәпір жан —
Қоңқайы, Қ.Бадыровтың сырттай сыпайы, іштей ... да ... ... ... ... ... ... түрлау, ісінде пәтуа жоқ, төреден
шыққан — Жалмұқаны, Қ.Қуанышбаевтың жарымжан болса да ... ...... (балуаны) спектакльде сан шұғылалы бояу өрнегімен, қимыл-
әрекетімен жарқырай ашылған сәтті тұлғалар болды.
Осы жылдары ... ... ... орай ... ... тарихи өмір-
тұрмысы мен еңбекке толы күрес жолдарын бейнелейтін "Қара қыпшақ Қобыланды"
атты каһармандық драма-дастанын жазды. Бұл ... ... ... ... рет ... драма театрынан бастады (1944). Бұдан кейін ... ... (1945, ... ... Қазақ драма театрында (1946,
режиссерлері Я.С. Штейн мен Қ.Бадыров) және ... орыс ... да ... пен ... ... ... 1947, ... Я.С.
Штейн) Қойылды. Спектакльді қоюшылар мен суретшілер өздерінің режиссерлік
шешімдерімен жөне сахналық көркемдеулерімен шығарманың ... ... ... ... мен көркемдік табиғатын дүрыс
түсінді. Олар қыпшақтардың әділдікті, бостандықты ... ізгі ... ... ... ... ... ... жарқын бояуды, ... ел ... ... зүлымдығын, қанкүмар қылықтарын баса
көрсету керек тұстарда сахналық әсірелеу тәсілін мол ... ... ... ... ... пайдалана отырып, соғыс
жылдарындағы әскери ... ... ... мәні ... ... Отан соғысы кеңес халқының, оның қарулы күшінің самасын ғана емес,
моралдық қайрат-жігерін де сынға салған ... да ... ... ... моральдық қайрат-жігерін катайтып, рухын асқақтатуда көркемөнер
ерекше орын ... ... ... күнінен бастап мәденкет пен ... ... ... мен ... Отан қорғау ісіне жұмылдыру
міндеті тұрда. Өнер, әсіресе әуесқой көркемөнер өте ауыр соғыс жылдарында
өзінің өміршеңдігімен» ... ... ... ... шыга ... ... көркемөнердің түрлері мен репертуарына, құрамына елеулі
өэгерістер әкеледі, Қалыптасқан жағдайға орай көркемөнердің ... ғана ... ... мәдени қызмет көрсетудің түрі мен әдістері
де өзгереді. Соғыс талабына сай көркемдік қызметтің аса ... ... ... алғашқы күндерінен-ақ жүзеге асырылады. ... ар ... ... ықшам топ қалаған уақытта, қалыптасқан жағдайға сай
көз келген жерде /госпитальда, соғыс ... дала ... ... ... ... т.б./ өнер көрсетуге бейім болатын.
Қазақстанның бүкіл Одақ ... ... ... және ... ... ... ... тікелей жұмыс нысандары басына ... ... ... ... көркемөнердің кейбір жанрларының қарқын алуына
қараушлық жасайды. Айталык, ---өткір ... ... ... ... ... ... ... мен көркемдік-үгіт бригадаларының
кызыметі кең еріс алады. ... үгіт ... ... ... ... тың еңбеккерлері алданда "Майданнан ... хат" ... ... ... хаттарды" ерекше халықтық әуен
ырғақтарымен, жан дүңиені ... ... ... ... ... ... өзгөрістөр мен серпілістер
әкелетін болган. Мұндай көркемдік жанрға жаңа ... үлгі , ... ... ... ... ... соғыс жағдайындағы пәрменді құралымың
біріне ... ... ... ... ... соң ... басқыншыларға дөген өшпенділік сезі өрши түседі, «жеңіс үшін ... үшін ... ... ... ... ... бастаыалар
ұйтқысы болу сияқты қозғалыстар қатары көбейе түседі.
Қазақстан ... ... ... ... ... жаралы жауынгөрлер үшін ... ... косу ... ... үшін ... әсіресе ән
айту түрі ерекше маңызды орын ... ... оның және ... ... ... өмірге өршелендіретін, тебірентіп
толгандаратын сықырында. Сондықтан да әсем ән ... ... ... ... ... пөн сезімдерге толы жан сүйсіндірер халык
әндөрі мен ... ... ... жаралыларға шуақ әкеліп, қуанышты
сәттер құшағына бөлеп, тән жарадарыкың ... ... ... ... ... ... Сайрам ауданындагы ,,Жұлдаз,, елді ... ... ... ... демалыс үйіне уақытша орналасқан госпитальдағы
жаралылар атынан өнерпаздарға айтылған ризашлық ... ... ... ... - әннің орны ерекше аталада.
Соғыс жылдарында ерлік пен қайсарлық махаббат пен үміт, бейбіт еңбек пен
тұрмыс ... ... ... те ... ... өлендерге жазылған кең
дүниені төрбететін де, төбірентетін де, бүкілхалықтық ... ... ... ... ... ... ... идеялық ұстанымын бекіте түседі, оның ... ... ... ... демалысын ұйыңдастыруда көркемеңердің
атқарған ролі ... ... ... ауыр ... ... ет-бауыр жақыдарының тағдырларына алаң, тұрмыс тауқыметінен
еңсесі түскен тыл еңбеккерлеріне әсем ... мен ... ... ғана серпін
әкеліп бой жаз-дыған. Осындай ... өзі ... ... өнер ... ... ... үгіттік көркемдік
бригадарар мен жылжымалы театрлар қойылымдарының сан жағынан өсуіне, ... өзі ... ... ... жағдай туғызды. Екікші жағынан
көркемөнердің жұшсына Қазақстан жеріне эвакуацияланған жиырма үш театр мен
өнер мекемелері ... ... ... де ... зор ... 1942 ... ... айында республика бойынша екі мың көркөмөнер
үйірмесі болған болса, 1943 жылы төрт мың, 1945 жылы ... ... ... екі жарым жылында госпиталь, шакыру тіректері, тыл әскерлері
алдында ... ... ... ... ... ... ... керсетілді. Концерттік көрілімдер мен театр
қойылшдарының ... ... да ... өз ... ... Олар ... ... саяси-үгіттік, насихаттық, мадақтау-марапаттау іс-
шараларымен қоса кайырымдылық іс-шараларына да ... ... ... жүзеге асырудаң саяси мәні өте көп болатын.
Көркөмөнерпаздар әр түрлі ақылы ... ... ... ... ... ... жауынгерлердің ауыр жағдайда қалған
отбасыларына, балаларына көмек корына .аударада. Мысалы, мҚараганды көмір
тресінің өнерпаздары согыстың ... ... ... концерт ұйымдастырып,
одан түскен он үш мың бес жүз сом ... ... ... аударада. Жолымбет
кенішінің көркемдік-үгіт бригдалары екі күндік жал-ақыларын корғаныс
корына ... ... бір жүз ... ... ... екі мың екі ... бес дана жылы киім-кешек жинастырып салып жіберді.
Патриоттық козғалыстарға бұқаралык мәдени үгіт бригадаларының ... ... ... ақын ... ... кызмет етеді. Әйгілі күш
атасы Кажымұқан Мұңайтпасов жасының егде ... ... ... ... жетекшісі ретінде ел аралап өнер көрсетеді. Содан түскен
бір жүз мың сом каржыны ұшақ құрастырылып, майданга ... ... ... ұшақпен қазақ ұшкышы Қожай Шалабай бір жүз жиырма рет ... ... ... ... ... елге ... оралада. Халық ақыны
Нұрпейіс Байганин өз енері мен бір айда елу бас ірі мал, он өкі мың ... бір мың пұт ... бір жүз елу жылы киім ... ... ... Отан ... ауыр жылдарында да Қазақстанның музыка өнерінің
дамуында толас болған жоң. Соғыс ... ... ... ... келген
Москва және Ленинградтың көркем фильм ... ... ... ... де келді. Олар республикамыздағы музыка мен ... ... үлес ... ... Ю. ... ... ... өнер
қайраткерлері басқаратын Моссовет театрының Алматыға келуі астаналық театр
өнерінің дамуына үлкен ықпал жасады. Қазақтың академиялың ... ... ... ... ... ... қойылуы (қоюшылар О. Пыжова мен
Б. ... ... ... ... үлкен бір құбылыс болды. Одақтағы
аты әлемге әйгілі екі киностудияның ... ... С. ... Г. ... ... осы ... артистерімен қоян-қолтық
араласып, ақыл-кеңестер алып отыру. Қазақстанның жас ... ... ... ... ... Қазақтың Абай атындағы мемлекеттік опера
және балет театрының балет ... ... ... ... бишісі
Галина Ула-новамен байланыс жасап тұрды.
Алматыға атақты композитор С. Прокофьевтің келуі — республиканың музыка
өміріндегі елеулі оқиға болды. Ол ... ... ... ... ... жас ұлт ... ... айтып отырды. Қазаңтың
халыңтық музыкасын негізге ала отырып «Хан Бузай» атты ... ... ... ... ... бүл ... аяқталмай қалды. Соғыс жылдары ... ... ... ... да көшіп келген еді. Ол ... ... ... ... ... шет елдік
авторлардың да шығармалары болатын. Бұл театрмен бірге атақты ... ... Р. ... Г. ... мен ... әнші ... ... кездегі дирижерлер В. Пирадов пен Л. Шаргородскийдің
басқаруындағы опера театрының ... ... ... ... өте көп ... еді. Ол концерттерде орыстың және Батыстың
классикалың му-зыкаларымен қатар советтік композиторлар мен ... да төл ... ... ... жылы Л. ... ... И. ... ішекті аспаптар квартетін
ұйымдастырып, Алматының концерт ... мен ... ... ... ... өз ... ... бастады. Сөйтіп бұл квартеттің
ұйымдас-тырылуы ... ... ... ... ... Бұл жылдардағы музыкалық өмірімізде болған үлкен оқиғалардың бірі —
Фрунзе (1942) мен ... (1944) ... ... Орта Азия мен ... ... ... болды. Бұл онкүндіктер-де А. ... ... ... ... ұлт ... ... мен ... артисі К.Байсейітова және Р. Абдуллин мен Ә. ... ... ... ... ... өте жоғары бағаланды. Дирижер В.
Пирадов ... ... ... ... өз ... ... «Сарыарқа» атты симфониялық сюитасы мен М. ... атты ... ... ... ... ... скрипкаға арнап жазылған поэмасы да В. Пикайзеннің орындауында
ойналды. Бұл сапарда атақты домбырашы Дина Нүрпейісова да ... ... ... Ол ... ... ... ... А. Островский: «Онкүндік кезінде
көрсетілгендердің ішінде құйрықты жұлдыздай жарқ ... ... ... ... 80 ... Қазақстанның атақты домбырашысы Дина
Нүрпейісоваға ешкім тең келе алған жоң. Оның аяқ ... ... ... ... күйлері тыңдаушыларды тәнті етті»1,— деп жазды.
Ташкентте болған онкүндік Қазақстан композиторлары мен ... өсіп ... ... ... ... ... ... оркестрі мен республиканың халың артистері Шара мен Жамал ... СССР ... ... мен ... ... ... етті. Бұл коллектив пен опера театрының артистері майданға барып та
өнер көрсетіп қайтты.
1939 жылы ... ... ... ... ... оқып ... бірнеше жас музыканттарды 1941 ... ... Отан ... ... ... ... ... Мәлік Жаппасбаев, Смағұл
Көшекбаев, Әли Базанов, Д. Мацуцин, Владимир Поливанов, Ғабдұлман Матов
сияқты композиторларымыз қаламдарын қаруға ... ... ... Отан ... ... музыкатану ғылымы да өз жұмысын тоқтатқан жоқ.
«Қазақстанның музыка өнері» атты мақалалар жинағы мен 1942 ... ... Ң. ... «XIX ғасыр мен XX ғасырдың ... ... ... атты ... ... Бұл кітап қазаң ... ... ... мен творчествосы туралы тұңғыш жүйелі мәлімет берген
өте құнды еңбек ... ... да бұл ... әлі ... ... өз ... жоқ.
Бұл жылдары музыка маманы А. О. Алексеевтің Алматыға келуінің қазақтың
музыкатану ғылымын дамытуға көп пайдасы тиді. Ол ... ... ... ... ... ... ... жарияланды) жөнінде жазған
мақаласында қазақ аспаптарының әлі күнге дейін белгісіз ... келе ... ... ... ... Белгілі музыка маманы, профессор В.
М. Беляев А. Ң. Жұбановтың кітабын шығаруға көмектессе, музыка ... ... пен Н. ... ... ... мен ... музыкалың өмірі
туралы республикалық баспасөзде маңалалар жазып, халык арасында лекция-лар
оқып тұрды. Бұл ... ... СССР ... академиясының Қазақстандағы
филиалының Президиумы жанынан өнертану секторы ашылды. Ол секторда музыка,
театр және ... ... ... олар ... өнерінің дамуы
жөнінде ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізетін маман ... ... ... ауыр ... ... қарамастан республиканың
өзінде жоғары білімді маман кадрлар дайындау маңсатында 1944 жылы Қазаңстан
орталығы Алматы ... ... ... ... оқу орны ... Алғашңы кезде консерваториядағы педагогтік жұмысты Алматыға арнайы
шақырылып алынған, тәжірибелі мамандар жүргіз-ді. ... өзі ... ... ... өзара достың көмегінің айқын айғағы сияқты болды.
Кейіннен сол консерваторияның өзін бітірген ... ұлт ... ... Олардың бірқатары таза творчестволық жұмыспен айналысса, бірқатары
педагогтік жұмысқа пайдаланылды.
Соғыс жылдары совет халықтарының майдандағы ... мен ... ... жыр ... ... аз ... жоқ. Сондай әндердің бірі композитор ... «Жас ... әні. Ол — 1941 жылы ... ... ... ... ... Одағының Батыры Төлеген Тоқтаровқа арналған реквием.
«Жас қазақ»— қайғылылығы халыңтың эпикалық ... ... ... ... ән. Әннің сөзсіз айтылатын қайырмасы да ән кеудесінде ... ойды ... ән ... үн: ... Әнде ... ... ... көрінген. Сондықтан да болар ¥лы Отан соғысы туралы жазылған
Қазаңстан композиторларының шығармаларында бұл ән мелодиясы цитата есебінде
жиі ... ... ... ... ... Ғ. ... ... кең дала қанға бөгіп,
Күрілдейді сұр аспан өлім төгіп,
Жас қазақ мұрттай ұшты уралап,
Жанын қиып кете ... жас ... ... ... ... жатты көзі от жайнап,
Сол бетінде жан берді, ол тұрмайды,
Ары үшін ... боп ... ... ... ... көре ... қорғаған майданда жас арыстан,
Төлегендей артыңа қалдыр дастан,
Жас қазақ, жатты жауын жаныштап.
¥лы Отан соғысы таңырыбы Р. Елебаевтан ... да ... ... ... ... ... Композитор М. Төлебаевтың марш
тектес «Соң, барабан» әні мен лирикалың «Тос мені, тос», «Кестелі орамалы»,
А. ... ... және ... хат» әндері, Б. Г. Ерзаковичтің
«Майдан жыры» мен Л. Хамидидің Совет Одағының ... М. ... ... А. ... В. ... сөзіне жазған «Партизан әндері»
осының кепілі.
2.Қазақстан жағдайында көркемөнер ... ... ... ... профессионал композиторлардан халың композиторлары ... жоқ. ... ... ... «Біздің Отан жеңеді» әні, сондай-
ақ халық композиторы Ң. Бабановтың «Отан үшін» әні де осы жылдардың ... ... Ң. ... бұл әнінің сыртңы формасы қызыл-ақ. Ән ері
мен әйелінің диалогы түрінде жазылған.
Отан үшін
Ері:
Сүйген жар, жан жолдасым, қош ... ... ... ... ... ... ... үшін, Отан үшін аттанған жол.
Жары:
Жан жарым, жан жолдасым сен де аман
бол,
Белгісі берген серттің алысқан қол.
Батыр бол, қайтпас қайсар, ... ... ... ... ... ... ... қарт домбырашы Д. Нұрпейісованың «Ана бұйрығы» атты ... ... ... ... ... сүйіп тыңдайтын шығармасына
айналды.
Соғыс жылдары жарық көрген симфониялың ... бірі Е. ... ... (1943) ... ... сюитаның бірінші
бөлімінде қазақ халқының Ұлы Октябрьге дейінгі ауыр ... ... ... бірінші бөлімінің өзегі етіп халық күйі «Ақсақ құланды» алады. ... ... ... ... ... Жошы ... ұлын естіртуге арналған
қайғылы күй ¥лы Октябрьге дейінгі қазақ ... ауыр ... ... ... бейнелейді. Симфонияның екінші бөлімінің өзегі етіліп ... ... ... күйі ... ... ... ... бөлімі мұңды «Ақтолғай» әнінің сазына ... ... ... халықтарының неміс-фашист басқыншыларын
сөзсіз жеңетіндігіне ... ... ... ... ... ойналады.
Композитор осылайша симфонияның әр бөлімінде әртүрлі характердегі халыңтық-
аспаптың туындыларды шеберлікпен пайдалана отырып, дәуір тынысын ... ... ... ... ... ... осы жылдары шыққан Е. Г.
Брусиловскийдің «Жалғыз қайың» (1942), А. Ң. Жұбановтың ... ... ... ... ... алысқан» ардагер ақын Абай образы
мен оның ішкі жан ... ... ... ... бастап өз творчествосында Қазақстан өмірін
молынан қамтып келе жатқан композиторлардың бірі — В. ... Ол ... жыр ... Жамбыл поэзиясы негізінде «Ленинградтық өрендерім» атты
вокальдық-симфониялың шығарма жазып бітірді. Онда композитор екі ... ... ... қарт ... Жамбыл Жабаевтың толғау образын жасады.
Осы жылдары ... ... М. ... оркестрдің қостауымен
скрипкада ойнауға арнап жазған лирикалың поэмасы да (1942) көлемі жағынан
шағын болғанымен өзінің ырғақты ... саз ... мен ... ... ... ... ... соғыс жылдары сәтті жазылған алдыңғы
шығармалардың бірі болды.
Қазақстанның қарт композиторы С. Шабельскийдің фортепьяноға жазған екі
триосы (1944 және 1945 ... ... мен Е. ... ішекті
аспаптар квартетіне арнап қазақ тақырыбына жазған сюитасы да, А. Ң. Жұба-
новтың фортепьяноға ... ... және ... ... де осы ... туған
еді.
Осы жылдары Алматыға эвакуациямен келген композиторлардың ... де ... ... ... ... Композитор Ю. Бирюков фортепьяноға
арнап қазақ тақырыбында рапсодия жазса, С. Туликов «Ңыз ... ... ... ... қазақ күйлерін фортепьяноға лайықтап, өңдеп берді. Әрине,
бұл күйлердің өңделуінде кемшіліктер де ... ... көп ... ... материалын терең білмегендіктен де кейбір мелодияларды
профессионалдың тұрғыда әрі қарай дамытып, өрбітіп алып кете ... ... ... С. Туликовтың бұл бастамасы оның келесі
шығармасының сәтті шығуына жағдай жасады. Композитордың ондай шығармасы ... ... ... ... ... Имановқа арнап жазған «Атты
әскер маршын» атауға болар еді.
Онда композитор халық ... ... ... ... ... ... бере білген.
Қазақстан таңырыбына жазылғаң осындай ... ... ... Абай ... ... бір ... ... қазақ
мелодиясының өлшемдері мен ырғақтылығын дамытуы аса ойдағыдай болмаса ... ... ... ... репертуарынан түспей келе жатқан
3. Компанеецтің қазақ таңырыбындағы рапсодиясын атауға ... ... ... ... ... ... да тың туындылар келіп қосылды.
1942 жылдың 7 ноябрінде ¥лы Октябрьдің 25 жылдың мерекесіне ... ... ... ... ... Е. Г. Брусиловскийдің «Гвардия алға»
операсы қойылды. Операда композитордың халықтық ... ... ... үшін ... ... ... Операның бас кейіпкері
Қайраттың 2 бірін-ші ... тост ... ... ... ариясы бүкіл
операның өзегі. Операның музыкалың тілінде алақұлалық та жоқ емес» Сонысына
қарамастан Е. Г. ... ... ... ... ... шақыруы мен майдан өмірін көрсетуі жағынан үлгі болар жақтары
мол опера болып табылады.
1945 жылы Е. ... мен М. ... ... ... ... ... ... арналған «Аманкелді» операсы қойылды.
Бұл операны да көрермендер қауымы жылы ... ... ... ... ... ... ... шиеленістің аздығы, оркестрге
түсіру ... ... пен құла ... ... ... Сол ... ... да көп түраңтай алмай, репертуардан шығып қалды.
Соғыс жылдары жазылған ... ... ... ... ... ... пен Л. А. Хамидидің ... (1944) ... Бұл ... ... шыққан тұңғыш қазақ операсы болатын. Операның
либреттосын заманымыздың ұлы жазушысы М. О. ... ... . ... ... ... «Ер ... сияңты алғашқы операларының бәрі де халық
әндері мен ... ... ... ... мен ... ... болатын. Ал, «Абай» операсында халың музыкалық материалы
мүлдем басқаша пайдаланылған. Мұнда бұрынғы операдағылардай «Әннен ... ... ... ... ... ... ... ансамбль мен хорлар — әрқайсысы өз орнында, қаз қалпында
сақталып отырған. ... ... ... ... ... ... да ... тілі көпшілік үшін түсінікті ұлттық интонацияға толы болып шыққан.
Сөйтіп композиторлар «Абай» операсында халықтық ... ... ... ... ... ... жетістіктерін пайдалана
отырып, операдағы ұлттық стиль проблемасын шешумен қатар ... ... ... қарай дамытты
Ежелден еркіндік көксеу мен жақсылықты алдынан іздеген қазақ елі, бұдан
отыз тоғыз жыл бұрын Россия ... ... ұлы ... ... ... ие ... Он ... жылдың октябрі қазақ аулына күздің
желді, жауынды айы болып емес, көктемдей ... ... ... ... ... ... шаруашылың жақтарын қолға алумен қатар, қазақ сияқты
артта қалып қойған халықтардың мәдениетін көтеру ... да ... ... ... алай-дүлей кезінің өзінде-ақ қазақ
ауылдарында мектеп аша бастады. Екі ... ... ... салған киіз
боқшасын арналап, оқуға барған қазақ ... жаңа ... ... ... ... Мектептерде оңу жұмысымен қатар біріндеп болса
да музыка, драма үйірмелері құрылды. ... ... ... ... ... осы бір ... ... шырмауынан қапелімде шыға алмаған кейбіреулерге, әсіресе дін
иелері — молдаларға жексұрын ... ... Олар ... ... ... ... құпия түрде білдіріп жүрді. Ондайды сезе қойған үйірме
мүшелері өздерінің сауық-кештерінің программаларына сықақ өлеңдер ... ... ... ... ... қу ... тақпақтар айтып жүрді.
«Бұзылып кетеді» деп қыздарын оқуға бермейтіндерге қарсы да ... ... «Қыз емес ... аты ... ... деп ... ... өзгертіп:
Қыз емес қыздың аты қызыл алма,
Жаманға тең болмайтын көзің салма.
Түйеше бойға сеніп босқа қалған,
Үйренбей ғылым-өнер кейін қалма,—
деп қыз балалардың қатардан ... өлең ... ... оқу жұмысына үлкен
зер салынды. Бірнеше жыл өткеннен кейін ауыл жастарынан орта мектепке,
жұмысшы ... ... ... қала аралап кетті. Мәдениет
аттанысы қызды...
Бүгін жастарды оқуға үгіттеудің керегінің жоқтығы ... ... ... ... ... ... білім алу үшін ұмтылған
қазақ жастары ... бір ... жай ... ... ... музыка сауатын ашатын
жиырмадан аса ... ... ... ... музыка орны бар. Бұл —
Октябрьдің жемісі. Ерінбей еңбек етіп, сабақты жақсы оқу арқылы ... туын ... ... ... ... бойы музыка тілімен баяндаған қазақ халқы Совет
үкіметінің бірінші ... Май ... адам ... ... ... ерекше мәнін ескеріп, мейрам үніне ән ... ... ... деп шырқады. Бұл ән енді жаратылыстың жай ғана жыл мезгілін
көрсетуші емес, шын ... ... ... өмір жазын суреттеді, бұл
әннен жаңа бір көктем желінің хош иісі келді. Бұл ән жаңа өмір жырының ... ... өз ... ... халық, профессионал композитордың дүниеге
келіп, жаңа ән шығаруын «күтпей», өмірімен бірге әнін де ... ... ... ... деген өзінің шексіз ризалығын, алғысын,
ықыласын ежелгі ата дәстүрі бойынша ән ... ... ... бұрынғы ән қорында «Жаз болса...» деген сөздермен басталатын
көңілді бір ән болатын. Халық оның бұрынғы сөзін де, ... да ... Осы ... ... ... ... жылдардың басында қазақ
ауылдарына неше түрлі жаңа мазмұнды, жаңа үнді ... келе ... ... қанат бары рас қой деймін! «Ленин жолы ... ... жан! ... сені алам!», «Гүлдер-ай», «Кел, кел-ай, кел-ай, дәурен-ай» тағы-
тағы ... ... ... киіз боқшасын сүйреткен ауылдағы оқушы ... бір ... ... бір жерін бұрыс айтып бара жататын. Бұл әндерден
кесемнің образын, еңбек-ші елдің ескі ... ... ... ... ... ұранды, халықтың жаңа қызғылық дәуренді
көріп тасу ... ... ... ... ... дәрежесінде
болғанымен, осы әндер қазақ халқына келген жаңа өмір ... ... ... ... заманның заңдарымен айқас-күресінің тарихи айғағы еді.
Міне, осы айтып отырған кезеңнен бері қырыққа жақын жыл өтті. ... ... ... ... ... республикасы болды. Ауыл шаруашылығы,
өндірісі, мәдениеті адам айтқысыз ... ... ... ... кезеңінде біріндеп үшқан жаңа ән ңарлығашта-ры енді көбейді. Енді
ән де әр жерде бытырамай, ауылдан ауылға өз бетімен ұшып ... ... да ... ... ... «ән үйінде» бас қосып жиналатын
болды. Абай ... ... ... және ... ... ... ... филармония, Алматының мемлекеттік консерваториясы,
радиокомитет, ондаған ... ... орта және ... ... мыңдаған өнерпаздар үйірмелері искусствоның музыка сияқты ірі
тарауын биік шыңға ... ¥лы ... ... жолбасшылығы, орыс
халқының ағалық жәрдемі арқасында қазақ халқы осы бір тарихи аз жылдардың
ішінде ... ... ... ... ... Орыстың музыка
зерттеушісі Н. ... ... ... ... ... әндері біздің
операмыз арқылы енді белгілі кейіпкер суретінде «сахна киімін киіп, қайта
халық алдына ... ... ... ... ... көп ... ... ыңғайланып орындалды, киіз үй көлемінен даусы әрі ұзамайтын домбыра
мен қобыз Құр-манғазы атындағы оркестр арңылы айдай ... әсем ... ... оқу ... ... музыка курсы болып енді,
планды ... ... бойы ауыз ... ... ... ... де ... бірқатары жарық дүниеге шықты. Аты әйгілі музыка этнографы
Александр Затаевич ... ... ... ... қазақтың жүздеген
ән-күйін нотаға түсіріп, елдің ен рухани байлығын сақтап ... Ол ... ... екі жинағы арқылы қазақ халқының музыка ... ... ... А. ... еңбегі советтік ... ... ... салып берді, совет композиторларының назарын ңазаң
музыкасына аударуға басты ... ... ... ... ... қазақ
музыкасының тақырыбына көптеген шығармалар жазылды.
Санай берсе ... ... ... ... көп. ... ... игі ... бірі — табысты айтумен қатар алда тұрған
мақсат-мұратты да мезгей ... ¥лы ... май ... ... ... тек өткенді айтып мақтануға емес, алдағы міндеттерге
меңзейді. Сондықтан жоғарыда ... шын ... ... ... ... тұрған кейбір міндеттерге тоқтамақпыз.
Жаңында болып өткен ... ... ... ... біздің
алдымызға күрделі мәселелер қойды. Искусствоның табысымен қатар олқылың
жерлерін және оның ... ... ашып ... Әсіресе көркем творчество
қайраткерлерінің өмірден алыс кету сияқты ... ... ... Міне осы ... жағдайлар біздің Қазаңстан ... бар. Осы ... ... партиямыз, халқымыз үлкен мән беріп отырған
тың және тыңайған жерлерді игеру жөнінде бірде-бір ірі шығарманың болмауы ... өмір ... ... ... туып ... ... ... үлкен
арқаулы шығармаларды былай қойғанда тың туралы жақсы-жақсы әндер де жоқ. ... сол ... ... ... ... де өскелең тілекті
қанағаттандыра алмайды. Қоғам қарызы ... ... ... ... ... ... ... өмір шындығына сүйеніп отырып жазған
шығарма әр кезде де құнды ... ... ... ... ... ¥лы ... майданында ерлікпен қаза тапқан жауынгер композитор Рамазан
Елебаевтың отызыншы жылдарда ... ... ... ... кезінде,
соған араласа отырып шығарған «Жолдастар» әні әлі ... ... ... жоқ. ... ... ... Одағының Батыры Төлеген Тоқтаровқа
арнап шығарған «Жас қазаң» әніндей ... ... ән бар ма ... ... ...... ... Рамазан майдан шындығын жақсы білді, өзі
соның қызу ортасында ... ... өзі өлсе де ... ... ... ән
қалдырып кетті. Композиторлар жұртшылығы да қазіргі жазушылар көтеріп
жатқан мәселе — халың ... ... ... ... бере ... ... дер едік.
Қазақстанның музыка майданы қызметкерлерінің алдарында тағы бір ерекше
міндет түр. Ол — ... 1958 ... ... болатын қазақ өнері мен
әдөбиетінің декадасына дайындық жұмысы. Бұл ... ... бұл ... ... мен ... ғана ... ... отыр. Тиянақты түрде әлі де
дайындың жұмысы басталған жоқ. Декадаға ... ... ... және
«Біржан — Сара» операларының өзі әлі ... ... ... ... ... болса, біздіңше, оның либреттосында да, музыкасында да біраз
істелмекші көлемді жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... «Аң Айша», Төлебаев жазатын «Қозы Көрпеш — Баян сұлу»
операларының барысы да ... емес ... ... жазу жөнінде
өткізіліп жүрген мәжілістерде жоғарыдағы аяқталмаған ... ... ... ... ... «мұздай қара көк» болып шығумен
келеді. Бұл мәселені ... ... тез ... ... алып, жедел
шаралар қолданбаса опералық ре-пертуар айналасындағы олқылықтан тез арада
театрымыз шыға алар ма ... ... ... ... ... шабыттарына қарап отыра бермей, белгілі бір ұйымдастыру,
творчестволық уақыттарын қалыптастыру жұмыстарын жүргізу ... ... ... ... ... болғанда Қазақстандағы орталың концерт
мекемесі — филармонияның ролі де декадада үлкен болмаң. ... ... ... ... бірі Құрманғазы атындағы оркестр өзінің
репертуарына, аспап сапаларына, ... ... ... аса көңіл
бөле қараулары керек. Жаңа ... ... ... ... бірі ... шын ... капеллалың өзекті шығармалар жазып беруде
Композиторлар одағы көмектесуі қажет. Сол ... ... ... Бағланова, Омарова, Елебеков, Шара тағы басқаларының репертуар
паспорттарын жаңалай түсу ... ... ... ... ... ... бишілер тобын қайта құрастырулары ... ... ... ... жеке ... ... ... үлкен
міндеттер тұр.
Май мерекесіне арналған ¥рандарда искусство қызметкерлеріне шеберлік
көтеру ... ... Міне осы ... ... алдағы декадамен
байланысты біздің өнер ... ... ... тағы бір
творчестволың емтихан тұр. Театр, концерт орындарындағы, ... ... ... ... ... кездерге шейін шеберлігін арттыру
жолында жұмыс істемей, баяғы калпында қалып қойғандар да жоң ... ... ... ... оны халыққа жеткізуші — орындаушылар. Сондықтан
композиторлармен бірге орындаушылардың алдарына да ... ... қоя ... ... да ... қатаң талап қойып, назар аудару
бірден-бір қажетті іс.
Қазақстанда музыка зерттеу саласында да соңғы жылдарда ... ... ... жылы «Қазаңстанның музыка мәдениеті» атты мақалалар жинағы
жарияланды. Қазақстан композиторларының ... ... ... әндер,
аспаптың музыканың жинағы шықты. Газет, журнал беттерінде қазақ ... ... жиі ... ... ... ... тарихы тақырыбында
кандидаттың диссертациялар дайындалып жатыр. Қазақ ССР Ғылым академиясының
искусство зерттеу секторы, ... ... ... ... ... ... музыкасының алуан салаларында зерттеу жұмыстарын
жүргізуде. Бірақ осы еңбектердің көпшілігі дерлік қолжазба ... ... ... ... Халық пікірінен өтпей ... Оның ... ... ... ... тар. ... адамның не бір-екі мәселенің
айналасынан алыстап кетпейді. ... ... бұл ... ... ... ... ... шешілген жоң. Консерваторияда оңылатын
қазаң музыка мәдениеті тарихының курсы әлі ... ... ... ... ... жоқ. ... қырыққа жақын жылда дамыған советтік музыка
мәдениеті ... ... ... алынған жоқ. Тіпті жеке өнер
қайраткерлерінің ... мен ... ... ... ... жоқ. Қазақстанның әр аймағынан жиналып, жарыңңа шығарылған қазақ ән-
күйлерінің өзіне де тиісті ғылымдың баға ... жоқ. ... ... концерт, радио орындарында халық әндерінің бірқатарын репертуардан
алып тастау, немесе ән-күйдің атын ... ... ... ... ... ... ... сөйлегендер және съездің қаулысында ғылым
жұмысы ... ... игі ... ... Ол ... біз орындауымыз
керек. Қысқасы, Қазақстанда өнер зерттеу саласы әлі күнге тәжірйбелік ... ... ... ... ... жылдарда істелген ұлы істердің
теориялық негізі әлі салынған жоқ. Ол — музыка өнері ... ... ұлы ... Отан ... ... ... театры.
Соңғы жылдарда Қазақстанның Композиторлар одағы біздің ірі ... ауыл ... ... ... республиканың музыка
саласындағы жетістіктерін көрсетуде біраз іс атңарды. Бұдан екі жыл ... ... ... ... ... оқу орындарында және
облыстың алыс жердегі мал фермаларында өтті. Халық асқан ... ... ... ... құралған концерттер
облыс еңбекшілерінен үлкен баға алды. Оның үстіне сол концерттерде музыка
авторларының өздерінің болуы, ... ... ... ... отырды.
Биылғы жылдың май айының ортасында Композиторлар одағы екінші фестивальді
Қарағанды облысында өткізді. Бұл үлкен, қоғамдық мәні бар ... ... ... ... ... сарайында 11 май күні басталған
фестиваль бірінші кештен бастап үлкен, халыңтың салтанатқа ... ... ... ... ... ... ... орындаушылар үш
топқа бөлініп, айналасы бір жетіге жетпейтін күндер ішінде отызға ... ... ... ... партия, совет орындары,
Қарағандының филармониясы біздің ісіміздің жемісті ... ... ... Алдын ала құрылған жоспар негізінде кездесу толық орындалды.
Қарағандының педагогикалық институты, политехникалық ... ... ... бұл ... ... ... ... тұруының үлкен мәні бар екендігін атап көрсетті.
Олар әр кезде де ... ... ... ... ... ... ... берсе, шығармаларының
таңырыптық, мазмұндық жақтарының жан-жақтыланып, ... ... ... ... ... ... ... өздерінің
тікелей мамандықтарымен қатар әр уақытта да ... ... ... ... ... өздерінің үйірмелерінде, кештерінде ... ... ... орындайтындыңтарын айтты.
Қарағандының музыкалың мектебі және Абай атындағы педагогикалың
училищелерде де ... аса ... ... Білім тасын кеміріп жатқан жастар
музыка шығарушылармен, қадірлі орындаушылармен ... ... ... Ал ... ... мен оқытушылары біздің
шығармаларымыздан өздері кішкене ... ... ... ... ... ... ... композиторлар бар. Оның бірінші үшқыны сол кездесуде
көрініп те қалды. Интернат оқытушылары мен ... тек ... ... қазақ музыкасының көптеген салаларынан хабарлары бар екендігін, қазақ
халқының бай ... ... ... ... ... ... әйгі етті.
Композиторлар үшін де, орындаушылар үшін де ... ... ... ... ... кездесу болды. Аты бүкіл әлемге
тараған, проходкадан жержүзілік ... ... 122-і ... ... ... ... ... шахтерлермен, олардың ... ... ... ... ... біз үшін аса бір ... күн ... бір ... ... жер ... ... алдындағы демалысңа
арналған сағаттарын бізбен кездесуге бөлуі ... ... ... ... Сондай-ақ даңқы ерте шыңқан 35-і шахтаның коллективі де
бізді жылы ңарсы ... ... ... совет музыкасы туралы айтқан
әңгімелеріміз, біздің ... ... ... ... ... тыңдалды. Шахтерлер өздерінің ауыр да, ардақты еңбектерінің
музыка үнінде әлі де ... ... таба ... ... айтып,
композиторларға үлкен творчестволық жүк артты. Олар өздерінің әдебиеттен,
өнерден тек хабардар ғана емес, қызметтен бос ... сол ... ... ... ... көрсетіп, қазіргі заманның шын мәніндегі
мәдениетті, жан-жақты адам екендігін танытты.
Композиторларға үлкен әсер ... ... ...... Теміртау социалистік қаланың шын бейнесі. Ол бұрын картада ... Көп ... ... ... ... ... көл. ... көңліңді
шаттықңа толтыратын мәдениет сарайы, бірнеше жүз градус ... ... ... ... ... жол бойы да, ... бойы да ... — осының бәрі қалаға жақындай бергенде-ақ жалынды ... ... ... ... сол ... ... ен ... енгізген совет адамдарының ... ... ... Ол ... ... тасбақаның екпі-ніндей адымдайтын адам болмауы
керек сияқты. Тіпті екі бөлімнен құралған, ... олар ... ... ... ... құлақ болса да түсіне ... ... ... ... ... ... Қандай өсу дәрежесіне
жеткен! Я, олар да тілек ... ән ... ... Ғазизаның «Теміртау» атты
симфониялық суреттерін орындағанда, олар үлкен алғыспен ... ... ... ... бұл тек ... ңана, әлі де Теміртау
тақырыбына ораламыз,— деген уәде берді.
Майдың 14 күні біздің группа ... жол ... ... де ... ... күні еді. ... АН-2 ойлы-қырлы, шоқалаңты жолмен
жүрген арбадай жоғары-төменді қозғай, бізді әрең ... ... ... жаңа ... ... ... ... көретіндер де бар екен. Олар
кішкене машинаның олай-бұлай тайқақтағанына қабақтарын шытып, сыр ... сана ... ... ... ... жәйларға да кездесті.
Бірақ мына бір жақсы сапар, игі қадам, жан ... ... ... ... ... ... мас, іші бос үрген қарындардың ... Ен ... ... ... ... ... жерге
тигенде, жол бойындағы кейбір жәйдің бәрі ұмыт болып, көкорайға бауыр төсеп
бірнеше минут ... ... ... ... ... көп дүниені көзге
елестетті.
Қарқаралы кішкене ғана қала. ... айта ... ... ... ... жағының екпіні онша емес. Бірақ қаланың тарихи мәні
үлкен. Оның ортасындағы ... ... ... бауырластардың бейітінің өзі
қаланың революциялық дәстүрін көрсетіп тұр. Бұрынғы үйлермен қатар жаңа
стильде салынып ... ... де жоқ ... ... ... үйі ... аса
сәнді болмағанымен, оның ішіңде үлкен-үлкен мәдени шаралар қолданылуда.
Қарқаралы өзінің өнер сүйгіш ... ... Оның ... ... ... әнші қарт бізге сол өренің көптеген халың композиторларының
шығармаларын орындап берді. Егде тартса да дауысы ... ... ... ... Қуан ... қайтыс болғалы біз ... ... ...... әсер ... ... айналасы қарағайлы-
қайыңды қойнаулар. Оларда қазір Қарағандының кәсіпшілер одақтары демалыс
үйлерін салуда. ... ... ... және басқа ауруларды емдейтін сулар
шығып жатқан көрінеді. Қаладағы кездесу аса бір қызу ... ... әнді ... ... сол өреде болған әнші-
күйшілерді қатты мадаңтайды. Қарқаралы контраст ... Бір ... ... зорлық-зомбылықтың айғағы болып, бұл кезде өмірлік мәні басқаға
ауса да, ... ... тұр. ... ... ... ... ірге тасын
қолынан қаласқан, біздің өркендеген өнеріміздің ... ... ... Біз ... болып Кәлләкиге кіріп сәлем беріп шықтық. Енді жыл
белдері асқанда ол үйдің, ол ... ... бұл ... көрі де ... Бір ... қой ... ... тап жауларының Мәдиді жазықсыздан
жазықсыз атқан көшесі түр да, ... ... ... ... ... ... ... тұрған көше көз тартады. Ал анау тау басындағы,
біздің әдебиетіміздің мақтанышы Сәбиттің ... ... көл» ше! ... бардық. Бірқатар аудан активімен кездесу сол тау көлінің, тарихи
көлдің басында ... ... ... ... де, ... ... ... қалың ағашты жаңғырыңтырып айтқан Мұрат Мүсабаевтың ... ... ... ... үні болып, жұпыны жатқан әнші ... ... ... ... әдеттегі «әуейілігіне»басып бізді ... де, ... ... ... тура келді. Уақыттың тығыздығынан
біз көрөміз деген көп жерлерімізді көре алмадық. ... 15 күні ... ... кеші ... ... ... облыстық
совнархоз бен кәсіпшілер одағы комитеті ... ... ... ... ... үлкен рахметтерін айтты. Бастығы
Қазақстан композиторлар одағының председателі Ғазиза Жүбанова мен ССР халық
артисткасы Роза Жамановамен бір топ: ... ... ... ... ... ... ... Совет грамотасымен наградтады. Кеш соңында
Ғазиза шығып облыстық партия, совет орындарының, үлкен ... ... ... қызметіміздің жемісті болуына жағдай туғызғанын айтып,
оларға композиторлар, ... ... ... ... ... Кеш екі
бөлімді үлкен концертпен жабылды.
Фестивальға қатысңан аға буын ...... ... Василий
Великанов, Михаил Иванов-Сокольскийден басқа екінші буын ... ... ... ... ... ... Меңдіғалиев,
музыка зерттеушілер Хабидолла Тастанов, Анатолий Кельберг, Анатолий Бычков,
Г. Гризбил және басқалардың ... ... ... ... баға ... үлкен алғыс айта отыра, атап ... ... ... ... ... өз ерекшелігі бар. Ақынның, жазушының кітабын әркім
де сауатты болса оқи алады. Ал композиторлардың ... ... ... Сондықтан орындаушылар арқылы ғана композитор тыңдаушыларымен
байланысады. Бұл ... СССР ... ... Роза ... және
республиканың халық артисі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты ... ... бір топ ... ... Өсіп келе ... осы
кезде-ақ көзге түсе бастаған жас әнші Мұрат Мүсабаев, республиканың еңбегі
сіңген ... Суат ... Абай ... ... және ... ... Клавдия Бобошко, Құрманғазы атындағы өнер институтының доцент
міндетін ... ... ... ... Ольга Крыловецкая, Марина Вартанян
тағы басқалар фестивальдің көркемдік жағынан жаңсы өтуіне үлкен ... ... Олар ... ...... ... ... «Айсұлу» операларынан
ариялармен қатар көптеген қазақтың.
Нартай Бекежанов бастаған көркемөнерпаздар бригадасының аты тек ... ғана ... ... ... ... Ән, терме, толғау, ... ... ... ... Нартай Бекежанов әншілік, сазгер-лік өнерге
мүлдем ұксамайтын ән, терме, жыр ... жаңа бір ... дара ... ... ... мен оның шәкірттері - ... ... ... әндері ішкі иірім-кайырымы, оралу-таралуы да,
ырғағы мен екпіні, бет алысы, шарықтауы, ... да ... ... ... ... ... ... бөлейтін болған.
Тұмыс-салт әндерінен бастап, махаббат* жастық табиғат» туған жер, ... ... ... ... ... тыл ... ... майдангерлөрге назыз рухани азық болды. Тыл
еңбеккерлеріне ... ... ... ... ... ... ... Қошкар- / Сонымен, Ұлы Отан соғысы жылдары керкемөнер
жеңіс жолындағы каһармандық, ерліктерге ... ... да ... дертке-куат,көңілге рухани қуатты күшке айналады.
Қорытынды.
Қазақтың Р.Бағланова, К.Байсейітова, Х.Бөкеева, Ш.Жиенкүлова, ... ... т.б. өнер ... ... ... ... шептерінде болып, түрлі концерттерге қатысты. ... ... ... ... ... ... сахнасына аттанып, Отан-Ананы
жаудан азат ету жолында ерлікпен ... ... ... ... ... ісіне оралмады. Дегенмен қазақ театрлары Екінші дүниежүзілік соғыс
жылдарының қиындықтарына ... ... ... ... каһармандық
тақырыпта бірнеше спектакльдер койды.
Сондай-ақ осы жылдары қоныс аударған театрлар койған спектакльдерге де
қазақ актерлері ... ... ... ... Осы ... шығармашылық пікір
алмасулар мен достық байланыстар қазақ театрларының, сондай-ақ режиссерлік
өнерінің одан әрі дамуына, актерлер шеберлігінің кемелденуіне, жалпы ... ... игі ... тигізді.
Әдебиеттер.
1.Қазақстан Ұлы Отан соғыс жылдарынд.-Алмата,1964.
2.Халық әндері мен халық композитоларының әндері.-Алматы,1990.
3.Қазақ әдебиетінің тарихы.-Алматы,1998.
4.Жұбанов.А. Әнкүй сапары.-Алматы,1992.
5.Қазақтың ... ...

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Төлен Әбдікұлы шығармаларының көркемдік ерекшелігі, ұлттық құндылықтары60 бет
Қазақ фольклористикасы21 бет
Ұлы отан соғысын қайта қарастыру-кейінгі ұрпақтың борышы5 бет
1917 жылғы ресейдегі ақпан – қазан ревалюциясы. Азамат соғысы9 бет
1918-1920 жылдардағы азамат соғысы10 бет
1920-30 жылдарындағы Қазақстан әдебиеті мен өнері19 бет
1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы5 бет
1941-1945 жылдардағы ұлы отан соғысы жайлы15 бет
1950-1960 жылдарындағы қазақстанның қоғамдық - саяси өмірі7 бет
XIX ғасырдың 60-жылдарындағы қоғамдық педагогикалық қозғалыс49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь