Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы

Жоспар
Кіріспе
Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы
Ауа компоненттері
Атмосферадағы көмірқышқыл газы
Атмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру
Атмосфералық ауаны ластаушы көздер мен ластағыштардың құрамы
Улы шығарындылардың атмосферада таралуы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер:
Кіріспе
Атмосферадағы ауа жер бетіндегі тіршілікті ашық Космос әсерінен сақтап отырады, атап айтқанда күн сәулесінің Жерге түсетін мөлшерін реттейді. Ол болмаса тәулік ішінде жербетінің температурасы шамамен 200о С құбылып тұрған болар еді: күндіз қатты ысып (100о С үстінде) ал түнде аяз (-100о С) осыдан да жоғары айырмашылық жаз бен қыс айларының арасында орын алар еді. Атап айтқанда атмосфераның арқасында жер бетіндегі орташа температура 15о С шамасында. Сонымен қатар, атмосфера болмаса Жердің әрбір км2 3-4 күнде метеорид түсіп отырған болар еді, осы жағдайдан сақталып отырғанымыз метиоридттердің көбісі ауаның тығыз қабаттарында жанып кетеді.
Атмосферадағы бөлшектер өздері таралған кеңістікте толассыз қозғалыста болғандықтан көлемі мен пішінін сақтамайды. Сондықтан ауаның белгілі бір жерде қысымы артса, қысымы аз жаққа қарай ауысып отырады. Ауаның осындай қозғалысынан жел пайда болады. жер бетінен әр шақырымға көтерілген сайын ауаның температурасы 6,5 оС төмендеп отырады да, ал 18-20 км биіктікте төмендеу тоқтатылып, температура тұрақталады. Шамамен 56оС. Атмосфераның бұл бөлігін тропопауза деп атайды.
Жер бетінде 20-50км биіктікте орналасқан келесі қабат – стратосфера. Ауаның қалған бөлігі осы қабатта болады. жел екпіні төменгі қабаттармен салыстырғанда мұнда өте баяу келеді. 25 км биіктіктен кейін бұл қабаттың жоғары бөлігінде әр шақырымға көтерілген сайын температура орта есеппен 6оС-ге жоғарылап отырады. 46-54 км биіктікке орналасқан аралық стратопауза қабаты, онда температура 0 оС шамасында.
Пайдаланған әдебиеттер:

1. Некоммерческие организации в Центральной Азии: организационно-правовые аспекты деятельности: Практическое пособие.– Алматы: «Интерлигал», 1997.
2. Экологические права общественности в Казахстане.– Алматы, 2000.
3. Сборник «Экотерра». Участие общественности в принятии экологически значимых решений. Выпуск № 1.– Москва, 1996.
4. БҰҰ Еуропалық Экономикалық Комиссиясының 1998 жылғы «О доступе к информации, участие общественности в процессе принятия решений и доступе к правосудию по вопросам, касающимся окружающей среды» атты Конвенциясы (Орхус конвенциясы).
        
        Жоспар
Кіріспе
Атмосфераның құрылысы мен газдық құрамы
Ауа компоненттері
Атмосферадағы көмірқышқыл газы
Атмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру
Атмосфералық ауаны ластаушы көздер мен ... ... ... ... ... ... ауа жер ... тіршілікті ашық Космос әсерінен сақтап
отырады, атап айтқанда күн сәулесінің Жерге ... ... ... ... ... ... жербетінің температурасы шамамен 200о С құбылып
тұрған болар еді: күндіз қатты ысып (100о С ... ал ... аяз (-100о ... да ... ... жаз бен қыс ... ... орын алар еді.
Атап айтқанда атмосфераның арқасында жер бетіндегі орташа температура 15о ... ... ... ... болмаса Жердің әрбір км2 3-4 күнде
метеорид ... ... ... еді, осы ... сақталып отырғанымыз
метиоридттердің көбісі ауаның тығыз қабаттарында жанып кетеді.
Атмосферадағы бөлшектер өздері таралған кеңістікте толассыз қозғалыста
болғандықтан көлемі мен пішінін сақтамайды. ... ... ... ... ... ... ... аз жаққа қарай ауысып отырады. Ауаның осындай
қозғалысынан жел пайда болады. жер ... әр ... ... ... ... 6,5 оС ... ... да, ал 18-20 км биіктікте
төмендеу тоқтатылып, температура ... ... 56оС. ... ... ... деп ... бетінде 20-50км биіктікте орналасқан келесі қабат – стратосфера.
Ауаның қалған бөлігі осы қабатта болады. жел ... ... ... мұнда өте баяу келеді. 25 км биіктіктен кейін бұл қабаттың
жоғары бөлігінде әр ... ... ... ... орта ... ... ... отырады. 46-54 км биіктікке орналасқан аралық стратопауза
қабаты, онда температура 0 оС шамасында.
Атмосфераның құрылысы мен ... ... ... атау гректің екі сөзінен: atmos – ауа және sphaira ... ... ... ... тіршілігімізде қолданатын ауаны ... деп атай ... ... бұл ұғым ... ... ... ... негізгі бөлігінің бірі ғана. Атмосфера әр түрлі газ, су буы
және ауа тозаңы бөлшектерінің қоспаларынан ... ... газ ... Ауа осы ... қабаттың жерге жақын орналасқан бөлігінде
шұғырланады және бұл ең тығызды ... ... ... ... ... ... ... қысым төмендеп отырады:
Биіктік (км) 0 1 2 3 4 5 20 50  ... (мм) ... 41,0 0,40 ... ... 760мм сынап бағанасына кең ауа қысым өлшем бірлігі болып
саналады. Интернационалдық жүйе ... 1 ... 101, ... –ға тең. Атмосфераның жалпы массасы 5,51 *1015 тоннаға
(500триллион т) жуық оның ... ... ... 105 ... тонна, жыл
сайын жұмсалатын оттектің мөлшері 0,01 процент ... ... ... 5200-5800 жылда толық жаңартады. Ал оның ... ... ... ... ... 2000 жылға өтеді. Атомосфералық көмір қышқылының
тірі организмдер арқылы өтуі 300-395 жыл аралығында.
Атмосфераның ... мен ... ... жер ... ... ... 3000 км-ге дейін созылады. Жоғарылаған сайын атмосфераның химиялық
құрамымен физикалық ... ... ... өзгеруіне
байланысты атмосфера бірнеше қабаттарға (сфераларға) бөлінеді.
Жер бетіне ең жақын орналасқан қабатты тропосфера деп ... ... жер ... 7-10 км ... ... 16-18 (экватор
үстінде) биіктікке дейін созылады. Осы қабатта ауаның 80%-тей мөлшері және
су буының да 80% -ке ... ... ... ауа ... бағытта
әр түрлі жылдамдықпен үнемі тәртіпсіз қозғалып, өзгеріп отырады. ... ... ауа ... ... жылы ауа ... ... ... Негізгі бұлттардың түзілетін жері де осы ... ... ... ... өшіп отырады. Осыған орай жер бетіндегі ауарайы
пропосфераға байланысты.
Атмосферадағы ауа жер бетіндегі ... ашық ... ... ... атап ... күн сәулесінің Жерге түсетін мөлшерін реттейді. Ол
болмаса тәулік ішінде жербетінің температурасы шамамен 200о С ... ... еді: ... қатты ысып (100о С үстінде) ал түнде аяз (-100о С)
осыдан да жоғары айырмашылық жаз бен қыс ... ... орын алар ... ... атмосфераның арқасында жер бетіндегі орташа температура 15о С
шамасында. Сонымен қатар, ... ... ... ... км2 3-4 ... ... отырған болар еді, осы жағдайдан сақталып отырғанымыз
метиоридттердің көбісі ауаның тығыз қабаттарында жанып ... ... ... ... ... толассыз қозғалыста
болғандықтан көлемі мен пішінін сақтамайды. ... ... ... ... қысымы артса, қысымы аз жаққа қарай ... ... ... осындай
қозғалысынан жел пайда болады. жер бетінен әр шақырымға көтерілген сайын
ауаның температурасы 6,5 оС төмендеп ... да, ал 18-20 км ... ... ... ... ... 56оС. ... бөлігін тропопауза деп атайды.
Жер бетінде 20-50км биіктікте орналасқан келесі қабат – ... ... ... осы қабатта болады. жел екпіні төменгі қабаттармен
салыстырғанда мұнда өте баяу ... 25 км ... ... бұл қабаттың
жоғары бөлігінде әр шақырымға көтерілген сайын температура орта есеппен 6оС-
ге жоғарылап отырады. 46-54 км ... ... ... ... онда температура 0 оС шамасында.
Атмосфераның 55-80 км биіктігінде ... ...... ... әр шақырымға жоғары көтерілген сайын температура 2-3 оС-ге төмендеп
отырады. Келесі мезопауза деген қабатта тұрақталған температура мөлшері 75-
90 оС ... ... ... ... ... қабатында газ
молекулаларының иондарға ыдырау ... өте ... ... ... ... атау қолданылады. Бұл қабаттың қалыңдығы бірнеше мыңдаған
километрге дейін созылады.
Атмосфера қабатының нақты шекарасы анықталмаған. Жер ... ... ... ... деректер бойынша атмосфера 10-20 мың км биіктікке
дейін ... ... ең ... ... ... деп ... ... экзосферадан әлем кеңістігіне шашырай бастауына
байланысты, осы қабатты планета ... ... деп ... ... 90км биіктікке дейін тұрақты. Күннің ультра
күлгін саулелерінің әсерінен 90км-ден жоғары жатқан атмосфера ... ... ... ... орай оның ... құрамы да
тұрақсызданады.
Жер бетіне жақын орналасқан ... ... ... ... 400-
600 км биіктікке дейінгі ... ... 6.1 ... ... ... ... (Сагдеев, Зайцев 1975ж.) жүргізген
зерттеулер нәтижелеріне сүйенсек 250-300 км ... ... ... ... оттек, 500-600 км жоғары биіктікте ... ...... мен ... ал ... ең сыртқы жоғарғы қабаты
(1600 км жоғары) құрушы компоненті – атомарлық сутек.
Ауа компоненттері
Ауаны көп компоненттен ... ... ... деп ... ... ... ... негізгі үш топқа бөлуге болады: тұрақты, өзгеріп
тұратын және қосалқы. Біріншіге оттек (21,0%), азот (78,1%) және ... ... 1 %) ... Ауа сынамасын қай жерден алсақ та ... ... ... ... ... ... Жалпы молекулалық
массасы – 28,98. Екінші топқа көмірқышқыл газы (0,02-0,04 %) мен су буы (4%-
ке дейін) жатады. Ал ... ... ... және ... ... ... ... байланысты келеді. Мысалы, оларға жер бетінен
көтерілетін космостан түсетін қатты ... ... й-ақ әр ... ... микроорганизмдер жатады. Сонымен қатар ауада
радиоактивті сәулелердің және космос ... ... ... ... ионда (теріс немесе оң зарядталған) да болады. 1см3 ауада
олардың жүзден бірнеше мыңға дейін болуы ... ... ... ... ... адам ... ... әсер тигізеді. Атмосфераның
жоғарғы сиреген кең атырабы көбінесе иондардан тұрады.
Атмосфераның озонмен ... ... ... ... және
рентген сәулелерінің әсерін төмендетеді. Ультра күлгін и, инфра қызыл
сәулелердің және т.б. ... ауа ... ... ... ... ... циклдеріне қатысатын атмосфераның ең маңызды газды
компоненттері болып үш газ – оттек, көмірқышқыл газы және азот ... ... және ... ... айтқандағ, тірішікке
қажетті заттегі. Себебі газ олардыңбәрінің дем ... ... ... адам 5 ... ... 5 күнге дейін өмір сүре алады, ал ауасыз 4-5
мин қана. Адам тәулігіне 23-24 л ... ... ... ... ... ... процестеріне ауаның
оттегі қатысады десек қателеспейміз. Біздің денеміздегі әр клеткамызда
оттек ... ... ... ... аңғармаймыз, өзімізді жеңіл
ұстаймыз, егер де организмде ол жетіспесе сонда ғана оны сезе ... ... ... н/е ... ... ... ... салмағы бар
екеніне жоғарыда тоқталғанбыз. Орта есеппен адам денесіне ... ... Н ... ... Ауаның салмағы тығыздықпен қатар температураға да
қатар байланысты келеді. Мысалы, 760 мм ... ... ... ... -25 оС 1424 ... оС 1293 ... оС 1205 ... оС 708 ... ... -192 оС ... температурасы) – 960 кг.%
Атмосфера арқылы біз әртүрлі дыбыстарды естиміз. Атмосфера болмаса біз
сөйлей де алмас едік, ... ... ... ... ести ... едік.
Атмосферадан алынып жұмсалған оттектің мөлшері фотосинтез процесінің
нәтижесінде толықтырылып ... ... ... ... ... Жылына фотосинтез арқылы 170 млрд. тонна көмірқышқыл
газы 155 ... ... ... ... ... ... ... жер
бетіндегі өсімдіктер, ал 60%-тін гидросферадағы планктондар толықтырады.
Кейінгі кезеді ормандар көлемінің күрт қысқарылуы, ... ... ... ... ... ... мен ... ластануы оттекті
түзетін өсімдіктердің кемуіне, яғни оттек қорының азаюына әкеліп соғады.
Оттек ... ... ... ластанған суларда бір клеткалық
алтын балдырлар пайда болуда, олар тіршілігіне оттекті қолданып көмірқышқыл
газын түзеді, яғни ... ... ... ... орын ... ... бойынша ауа ластана беретін болса, 150-180 жылдан ... ... ... ... мөлшерден 30%-ке төмендеуі мүмкін.
Атмосферадағы оттектің мөлшері азайған сайын ... ... ... отырады. Соңғы 100 жылда атмосферадағы бұл газдың көлемі 20-25%-ке
жоғарылады, яғни қазір атмосфераның құрамында ... ... ... газы
болса, 2030 жылы оның мөлшері 0,05-0,07%-ке дейін көтерілуі мүмкін. Көмір
қышқылының мөлшері ... ... ... адам ... дем ... күрт төмендеп, қауіпті жағдайға ұшырайды.
Атмосферадағы көмірқышқыл газы
Атмосферадағы ... ... ... ... ... өсімдіктердің
өсімдіктердің өнуіне қолайлы әсер ... ... ... ... ... сайын фотосинтез процесінің жүруі жақсарып, көкөніс
өнімділігі артады. ... ... ... ... жүргізілген
зерттеулер нәтижесін көміртек диоксидінің концентрациясы ... ... ... ... бетінің, өсімдік биомассасының, сондай-ақ
түсімділіктің артатынын көрсетті. ... ... ... ... екі есе ... мақтаға қатысты өнімділіктің арту
көрсеткіші 124%-ке дейін, ал қызанақ пен ... - 40%, ... ... ... ... 20% ... Бірақ-та, атмосферадағы көмір
қышқыл газының және басқа да ... ... ... ... ... ... құбылыстардың бірі ... орын ... әкеп ... ... ... ... ... көмір қышқыл газы шоғырланған қабат жерге бағытталған қысқа
толқынды күн радиациясын өткізгіш келеді, ал жер ... ... ... жылу ... ... қарай өткізбейді, осыған байланысты космос
кеңістігіне өтетін жер жылуының мөлшері азайып, ол ауаның төменгі қабатында
ұсталып жердің ... ... ... ... ... қазба отынды жағудан ... ... ең көп ... елдерге АҚШ (22% шамасында), ... ... ... ... ... ... ... жер бетінің
температурасы қазіргімен салыстырғанда 2030 ж. 2,5 оС ... ... ... ... ... жоғарылауы Антрактида мен
Герландия мұздықтарының еруіне, Әлемдік мұхит деңгейінің ... ... ... ... ... ... басып кетуіне, тектоникалық процестердің
күшеюіне, ауа ... ... әкеп ... Бұл ... ... жүзінің
көптеген елдерінде күрделі экологиялық проблемаларға себеп болып, бірқатар
апатты жағдайларға соқтыруы ... ... ... ФАО, ЮНЕП ... ... ... жол бермеу тұрғысында жан-жақты зерттеулер
жүргізілуде.
Атмосферадағы оттетің белгілі бір мөлшері ... ... ... ... ... айналып отыратыны белгілі. Озон стратосфераның
жоғарғы бөлігінде шоғырланып (22-24 км биіктікте), қалыңдығы 2-4 мм болатын
қабат түзіледі. Осы ... ... ... ... болып есептелінеді.
Озон қабатынан жоғары орналасқан атмосфера ... ... ... Жер ... ... организмдердің тіршілігіне қауіпті күннің
ультракүлгін сәулелерін сіңіріп отыратынына ... озон ... ... ... «озон қалқасы» деп те атайды.
1980 жылдың ... ... ... ... ... ... зерттеулерден атмосферадағы озон құрамының
төмендегені байқалған. Осы құбылыс «озон тесігі» деген ... ... ... көктемде Антрактиданың үстіндегі озон тесігі барысынша үлкейіп, оның
ауданы шамамен 7 млн.км2-ді құрады. 1992 жылы ... ... ... оған ... ... ... озон ... айтарлықтай төмендеуі
(50%-ке) тіркелді. 1995 жылдың көктемінде Арктиканың озонды қабаты шамамен
40%-ке дейін азайған. Сонымен бірге Канаданың ... ... ... ... Шотландия араларының үстінде «мини тесіктер»
қалыптасқаны тіркелген. Соңғы кездері озон қабатының ... яғни ... ... ... ... елеулі өзгерістер туғызуы мүмкін.
Сондықтан бұл жағдай күрделі экологиялық мәселенің бір бөлігі.
Озон қабатында ... ... ... ... ... отырған
шығарындыларға мұздатқыштардан бөлінетін фреондар мен космостық аппараттар
және ұшақтардың органикалық отынының толық ... ... және ... ... заттектер жатады. Осы заттектер атмосфераның жоғары
қабаттарына көтерілгенде қарқынды түрде озонды бұзатын хлор ... ... ... түзетін фотохимиялық ыдырауға ұшырайды, ал олар ... ... ... ... ... катализдейді.
Стратосферадағы фотохимиялық ыдырау радикалдық механизммен жүзеге
асады:
Фреондар атмосферада ыдырамай 70-100 жыл бола ... Озон мен ... ... ... хлор ... катализатордың ролін атқарады. Хлордың
әр атомы 100 мың озон атомын ыдыратуы мүмкін. Дүние жүзі ... ... ... озон ... заттектер алынып отырған. Оның көлемінің 35%-ін
АҚШ, 40% Еуропа елдері, 10-12% ... 7-10% ... ... озон қабатының тозуы барлық тіршілікке қауіп тудырады. ... ... ... ... (ВОЗ) ... ... озон ... 1%-ке төмендеуі ультракүлгін ... 2%-ке ... ... ... байланысты адамдардың қатерлі ісік,
көз катарактысының және т.б. ауруларының көбеюіне, ... ... ... ... ауруларға қарсы екпе тиімділігінің төмендеуіне себепші
болып отыр.
1985 жылы Вена қаласында шығарындыларынның әсерінен озон ... ... ... ... ... ... – озон қабатындағы
өзгерістерге әсер ететін зеттектер мен процестерді зерттеу саласындағы
ынтымақтастық баламалық ... мен ... ... озон қабатының
жай-күйін бақылау; озон ... ... ... ... ... шараларды белгілеу мен қолдану саласындағы ынтымақтастық;
ғылыми, техникалық, ... ... және ... ... ... мен ғылыми жетістіктерді талдап
белгілеу және беру ... ... ... ... озон ... ... түзілуіне немесе жылдамдығын
төмендетуге бағытталған бірлескен жұмыстар атқарылуда. Осының бәрі ... ... озон ... ... озондық қалқаны сақтауға үлес
қосады деп ... ... азот қоры деп ... ... азот ... ... ... себебі ол белоктар мен нуклеин қышқылдарының
құрамына кіреді. Бірақ-та тірі организмдер атмосферадағы ... ... бос ... ... тек әртүрлі қосылыс түрінде ғана пайдалана
алады. Экожүйе атмосфералық ... ... ... ... ... ... түзілетіноксид түрінде қабылдайды. Сулы ... ... ... ... ... түрі мен көкшіл-жасыл балдырлар
атмосфераның азотын өз бойына ... ... ... ... ... ... айналдырып отырады. Осымен қатар өсімдіктерге
қажетті азот қосыдыстары топырақтағы ... ... ... ... ... азот алмасу процесі көміртек алмасу процесімен
тығыз байланысты.
Адамның шаруашылық іс-әрекетінің салдарынан көшетхана эффектісі, озон
қабатының бұзылуы, ... ... ... ... ... ... метан, азот оксидтері, т.б. газдардың ... ... жер ... ... ... ылғал және химиялық элементтер
тұрақты алмасып отырады. ... ... ... ... ... іске асады. Атмосферамен жер беті ... жылу мен ... ... ... ... ... ... азоттан басқа
ластаушы компоненттердің атмосферада көп мөлшерде ... ... әкеп ... ... ластанған жағдайда жаңбыр
суына онда еріген азот және күкірт ... ... ... ... де ... жаңбыр» немесе «тұзды жаңбыр» ... ... да ... және ... отын жанған кезде түзілетін азот оксидтері
атмосфераны ластайтын қауіпті көздердің бірі. Күн ... ... ... ... ... ... нәтижесінде уытты фотооксиданттар
түзілуіне үлес қосады. Атмосферада азот ... , ... ... ... ... адам ... ... Соның салдарынан
өкпесі ісінеді, сілемейлі қабығында жара пайда болады, басы ауырады, ұйқысы
қашды. Құрамында азоты бар ... ... ... ... ... ... ... жағу үшін катализатор қолданылып, ал
өнеркәсіптік ... ... ... ... қондырғыларды орнату арқылы азайтуға болады.
Ауадағы зиянды заттектердің мөлшері ... ... ... ... ... гравитациялық күш арқылы ... ... ... ... мен ... биогенді элементтер айналымы
арасында анық байлаыс бар.
Атмосфераны ластайтын заттектерді топтастыру
Қоршаған ортаға енген немесе шектен тыс ... ... ... ... ... ... ... агенттерді, химиялық заттектерді және
биологиялық микроорганизмдерді ластағыштар деп атайды.
Ластағыш ... ... ... ... ... ... олардың ыдырауы арқылы пайда болған өнімдердің қасиеттеріне
және қоршаған ортаға тасталған әр ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын ең негізгі
параметрге олардың ... ... ... жатады. Осыған байланысты
ластаушы заттектердің өзі немесе шығарындылар үш ... ... ... ластайтындар-қай жерде шығарылса да қоршаған ортада
әлемдік аумақта ... ... ... атмосферада көп уақыт бойы
(бірнеше жыл немесе айлар) сақталатын ... ... ... ... газы, фреондар,жартылай ыдырау ... бір ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің
территориясы немесе бір елдің едәуір ... ... ... ... аймақты ластайтын, бірақ-та оның мөлшері осы жердің шекарасынан
асқасын тез ... ... ... ... ... ... шектеулі уақыт (әдетте бірнеше тәулік) бойы атмосферада сақталатын
шығарынды заттектер (күкірт пен азот ... ... ... ... ластайтындар (бір жердің ... ... аз ... қана ... шығарынды заттектер (ірі дисперсиялық
аэрозольдар, күкіртті сутек және басқа заттектер, сонымен қатар жоғарыда
келтірілген түрлердің ... ... ... көздерден шығаратын
күкірттің, азоттың, т.б.оксидтері)
Әр ... ... ... шығу ... ... олар
үздіксіз және бір дүркінді ... ... ... ... бір дүркінділер тобына жатқызылады. Атмосфераға газ тәрізді
ластағыштар мен аэрозольдар түтін моржалары, аэрациялық шаң ... ... ... ... қондырғылары арқылы тасталады. Биіктігіне қарай ластаушы
заттектер шығаратын көздер биік (Н>50м), орта ... ... ... жер ... ... ... ... үшін уақытша келісілген шығарынды (УКШ) белгіленеді. УКШ
тазартқыш ғимараттардың ... және ... да ... есебінен нақты
техникалық және экономикалық мүмкіндіктерді негізге алғанда атмосфераға
ластағыш ... ... ... ... рауалы шығарынды
деңгейіне дейін кезең кезеңмен азайтуды көздейтін уақытша норматив. Зиянды
заттектердің атмосферада ... ... ... ... ... ... ШРШ нормативтік деңгейі негіздейді. Әр ластағыш көзге ШРШ
н/е УКШ ... ... ... кейін қондырғылардың жұмыс істеу
мерзімін ескере ... ШРШ н/е УКШ ... ... ... ... ... сақтау мерзімі 5жыл, ал УКШ – 1 жыл. Сонымен
ШРШ өнеркәсіптің ... іс ... ... әдіс ... ... ... ... арқылы ластағыш көзден 100 км аспайтын алшақтыққа
дейінгі созған ... ... ... және ... ... қатар жер бетінің 2 метрлік биіктікте ауадағы зиянды заттектердің
мөлшері ШРК-дан неше есе артып отырғаны бағаланады.
Егерде шығарынды заттектер ... күн ... н/е ... ... ... ... ұшырап бір түрден екінші түрге
айналса, концентрация деңгейіне және компоненттер ... ... ... әдіс ... ... ... фентиляциялық
қондырғыларынан автокөлік көп жинақталатын ... т.б. ... ... ... шығарындылардығ шұғырланатын майданын есептеуге
мүмкіндік туғызады. ... ... ... атмосфераның жағдайына,
өнеркәсіппен шығарынды көзінің өзара орналасуына, тұрған жерінің бедері ... ... ... ... және ... ... ... көздердің параметрлеріне, т.б. жағдайларға байланысты.
Ыстық көздерден шығатын зиянды заттектердің жерге жанама атмосфера
қабатындағы ... ... (См) ... ... арқылы
есептеуге болады:
бұл жерде ∆Т=T1–Ta – шығарынды газбен сыртқы ауа ... 13-те ... ең ... ... ... орташа температурасы)
арасындағы айырмашылық град;
H мұржаның биіктігі, м;
M белгілі бір уақыт аралығында атмосфераға түсетін зиянды ... ... жер ... ой ... ... ... егерде 1км төңірегінде
оның биіктігі 50 м аспаса, оның η бірге тең болады;
V1 көзден ... ... ауа ... көлемі, м/с;
А температуралық стратификация коэффициенті, зиянды заттектердің
вертикалды және ... ... ... ... анықтайды,
шығарынды көзінің орналасқан жеріндегі ауа райына байланысты:
A=250 – Бурятия, Чита облысы;
A=200 – Қазақстан, Орта Азия, ... ... ... Алыс ... – Ресейдің солтүстігі мен солтүстік-батысы, Орал, Украина;
A=140 – Ресейдің Орталық ... ... ... ... m, n – ... ... төменде берілген.
Егерде ластағыш көздерден тасталынатын шығарындылар температурасы ауа
температурасынан айырмашылығы өте аз болса (∆T≈0), онда қолданылатын теңдеу
Сепарацияның үдемелі ... (F) ... ... ... ... ... Va турбуленттікке қатысы арқылы анықталады, ол жел
жылдамдығына V ... ... ... ... Va/ V ≤ 0,015 ... F=1; 0,015 < Va/V < 0,03 – жағдайда F=1,5; Va/ V > 0,03 және ... ... ... 90% ... ... F = 2; тазалау дәрежесі 75 ... ... ... F = 2,5; ... процестерді қолданбағанда н/е
тазалау дәрежесі 75%-тен төмен болса F = 3.
m және n ... ... ... шамалар арқылы
анықталады, ал олар келесі ... ... ... ωo – ... ауа ... көзден шығу жылдамдығы, м/с; Vo,
Vm – салқын және ыстық көздерге сәйкес қосалқы параметрлер.
m коэффициенті келесі теңдеумен ... ... f > ... = < 100 ... n ... ... ... арқылы анықталады:
Салқын шығарынды үшін
бұл жерде D – мұржа аузының диаметрі м.
Жермен жанасқан ауадағы шығарындылардың мөлшері С, мг/м ... См ... жер мен ... ... ... ... ... келтірілген формула қолданылады:
бұл жерде f < 100 болса өлшемсіз d коэффициентін есептеу келесі
жолдармен жүргізіледі
Шығарынды ... кез ... ... (Х) ... ... ... келесі формуламен анықтайды:
Жоғарыда баяндалған әдістермен ластаушы көзге қатысты сипаттамалар ... T, M ... ... ... ... ... ... Ал әр түрлі
негіздемелерді дайындауға керісінше есептеу жүргізу қажеттілігі туындайды,
яғни M, H және т.б.
Максималды концентрацияның ... ... ... ... ... көздерден шығатын жалпы шығарынды ... ... ... көз ... көз ... ≈ 0 ... Cm ... сәйкес көздің биіктігі H –ты анықтауға
пайдаланатын формула
Белгілі заттек үшін CM-ді нормативтік мағынаға айырбастасақ, ... оның ... онда C≤ ШРК ... ... қамтамасыз ететін
M-нің шектік мағынасын аламыз, яғни шекті рауалы шығарындынікін.
Олай болса
Дара көздердің ШРШ бір ... ... ... ... ШРШ ... егерде мынадай жағдайда сақталынса
бұл жерде Cmi –көзден ... ... ... ... ең жоғары концентрациясы; N – белгілі заттекті ауа бассейніне
шығарып отыратын көздердің саны.
Қорытынды
Елді орындардың ... ... ... ... ... ... ... анағұрлым жоғары болады. сондықтан, егерде Сф>ШРКб.ж. онда
ластаушы көздер үшін уақытша ... ... (УКШ) ... ... ... ... және ... да шаралар есебінен нақты
техникалық және экономикалық мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... ... шекті рауалы шығарынды
деңгейіне дейін кезең кезеңмен азайтуды көздейтін уақытша норматив. Зиянды
заттектердің атмосферада ... ... ... ... ... есеппен ШРШ нормативтік деңгейі негіздейді. Әр ластағыш ... ... УКШ ... ... ... ... ... жұмыс істеу
мерзімін ескере отырып, ШРШ н/е УКШ деңгейін ... ... ... ... ... ... 5жыл, ал УКШ – 1 жыл. ... өнеркәсіптің күнделікті іс әрекетін бақылайтын әдіс болып саналады. Бұл
нормативтік көрсеткіш арқылы ластағыш көзден 100 км ... ... ... ... ... вертикалды және горизонталды кесігіндегі,
сонымен қатар жер бетінің 2 метрлік биіктікте ... ... ... ... неше есе ... ... бағаланады.
Егерде шығарынды заттектер атмосферада күн радиациясының н/е басқа да
факторлардың ... ... ... бір ... екінші түрге
айналса, концентрация деңгейіне және компоненттер құрамына ... ... ... ... в ... ... ... аспекты деятельности: Практическое пособие.– Алматы:
«Интерлигал», 1997.
2. Экологические права общественности в ... ... ... Сборник «Экотерра». Участие общественности в принятии экологически
значимых решений. Выпуск № 1.– Москва, 1996.
4. БҰҰ Еуропалық ... ... 1998 ... «О ... ... ... общественности в процессе принятия ... ... к ... по ... ... ... ... атты
Конвенциясы (Орхус конвенциясы).

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өскемен қаласының атмосфералық ауасына автокөліктерден бөлінетін газдардың тигізетін әсеріне баға беру45 бет
"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."9 бет
"Бу қазанынын беттері"5 бет
TRACE MODE®G жаңа буындағы жобалу технологиясы9 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
Автокөліктің тартуын есептеу62 бет
Автокөліктер тобының двигателдеріне қарай бөлінуі17 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Айранкөл мұнай кен орны47 бет
Алматы қаласына физикалық-географиялық сипаттама58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь