Экожүйе және экожүйелер

Жоспар

1. Кіріспе
2. Экожүйе және экожүйелер
3. Қазақстандағы экожүйелер
4. Қорытынды
5. Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Экологияда «биогеоценоз» ұғымымен бірге «экожүйе» ұғымы қолданылады. «Экожүйе» ұғымын ағылшын ботанигі А.Д.Тенсли ұсынды. А.Д.Тенсли экожүйе құрамына организмдер де, абиотикалық орта да кіретін жер бетіндегі тірі табиғаттың негізгі функциялық бірлігі деп есептеп, оның әр бөлігінің екіншісіне әсер ететініне назар аударды. Әдетте «экожүйе» және «биогеоценоз» ұғымдарын синоним ретінде қарастырады. Алайда бұл бір-біріне дәл сәйкес келмейді. Экожүйеде әртүрлі дәрежедегі зат алмасу процесі жүретін жүйе болса, биогеоценоз - белгілі бір өсімдіктер жамылғысы (фитоценоз) алып жатқан территориялық ұғым. Экожүйе - мөлшері әртүрлі табиғи (мұхит, тундра, орман, құмырсқа илеуі және т.б.) және жасанды (аквариум, ферма территориясы, қала) кешендерге қатысты қолданылатын кең ұғым. Экожүйе, экологияның ең негізгі обьектісі - тірі организмдер жиынтығының қоректену, өсу және ұрпақ беру мақсатында белгілі бір тіршілік ету кеңістігін бірлесе пайдалануының тарихи қалыптасқан жүйесі.
Биогеоценоз шекарасы көбіне түрлік құрылысы мен құрамы біртекті өсімдіктер жамылғысы қауымдастықтарымен анықталады. Биогеоценоз экожүйенің бір варианты болып табылады. Алайда экожүйе мен биогеоценоз арасында айтарлықтай айырмашылық болмағанмен, соңғы кезде «экожүйе» ұғымы кең қолданылады. Экожүйе - зат айналымы жүре алатын организмдер мен бейорганикалық компоненттер жиынтығы.
Экожүйелер арасында биогеоценоздар арасындағы сияқты анық шекара жоқ, бір экожүйе біртіндеп екінші экожүйеге ауысады. Үлкен экожүйелер кіші экожүйелерден құралады. Мысалы, құмырсқа илеуі, томар, жануарлардың салған іні ішіндегі тіршілік ететін организмдерімен (микрожүйе) бірге орман экожүйелерінің (мезоэкожүйе) құрамына кіреді. Орман экожүйелері басқа экожүйелермен (шалғындық, су айдыны, егістік) бірге табиғи аймақ, физико-географиялық аудан сияқты (макроэкожүйе) одан да үлкен экожүйелер құрамына енеді. Жер бетіндегі барлық экожүйелер атмосфера және Әлемдік мұхит арқылы байланысып - биосфераны түзеді.
Пайдаланған әдебиеттер

1. А.К. Бродский «Жалпы экологияның қысқаша курсы», Алматы «Ғылым» 2003жылы
2. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева «Экология», Алматы, Экономика 2002жылы
        
        Жоспар
* Кіріспе
* Экожүйе және экожүйелер
* Қазақстандағы экожүйелер
* Қорытынды
* Пайдаланған ... ... ... ұғымы қолданылады. ұғымын ағылшын ботанигі А.Д.Тенсли ұсынды. А.Д.Тенсли ... ... ... де, ... орта да кіретін жер бетіндегі тірі табиғаттың негізгі функциялық бірлігі деп есептеп, оның әр ... ... әсер ... ... ... ... және ұғымдарын синоним ретінде қарастырады. Алайда бұл бір-біріне дәл ... ... ... ... ... зат ... ... жүретін жүйе болса, биогеоценоз - белгілі бір өсімдіктер жамылғысы (фитоценоз) алып жатқан территориялық ұғым. ... - ... ... ... (мұхит, тундра, орман, құмырсқа илеуі және т.б.) және жасанды (аквариум, ферма территориясы, қала) кешендерге қатысты қолданылатын кең ... ... ... ең негізгі обьектісі - тірі организмдер жиынтығының ... өсу және ... беру ... белгілі бір тіршілік ету кеңістігін бірлесе пайдалануының тарихи қалыптасқан жүйесі.
Биогеоценоз шекарасы көбіне ... ... мен ... ... ... ... қауымдастықтарымен анықталады. Биогеоценоз экожүйенің бір варианты болып табылады. Алайда ... мен ... ... ... айырмашылық болмағанмен, соңғы кезде ұғымы кең ... ... - зат ... жүре ... ... мен бейорганикалық компоненттер жиынтығы.
Экожүйелер арасында биогеоценоздар арасындағы сияқты анық шекара жоқ, бір экожүйе біртіндеп екінші ... ... ... ... кіші ... ... ... құмырсқа илеуі, томар, жануарлардың салған іні ішіндегі тіршілік ететін организмдерімен (микрожүйе) бірге орман экожүйелерінің (мезоэкожүйе) құрамына кіреді. Орман ... ... ... ... су ... егістік) бірге табиғи аймақ, физико-географиялық аудан сияқты (макроэкожүйе) одан да үлкен экожүйелер құрамына ... Жер ... ... ... ... және ... мұхит арқылы байланысып - биосфераны түзеді.
Экожүйелердің құрамы көптеген факторларға, бірінші кезекте климатқа, геологиялық жағдайларға және адам әсеріне байланысты. Егер ... ... ... ... - ... ... жүйені автотрофты деп атайды. Егер экожүйеде продуценттер болмаса немесе олардың ролі мардымсыз болса (мысалы, мұхит тереңдіктері, биік тау мұздықтары) ... ... ... деп ... ... ... ... антропогенді болуы мүмкін, мысалы, ауыл шаруашылық, қала, өнеркәсіптік экожүйелер. Жер бетіндегі маңызды экожүйелер болып: ... ... және ... ... ... ... ... мангралық тоғайлар, қоңыржай аймақтағы далалар мен ормандар, саванналар, таулар, аралдар және т.б. болып табылады.
Экожүйенің ... ... ... ... ... ... ... ағаш діңі);
- мезоэкожүйе (орман, көл, батпақ)
Экожүйе және экожүйелер
Экожүйе экожүйедегі жағдайының ішіндегі қайтымсыз құрауыштардың құрылымдық өзара үдерістерсіз ... ... ... ... ... жеке белгілері сипаттамалары қайтымсыз тар құрылымы- болуы мүмкін бұзылуы ның ... жүйе - ... ... ... ... үлес ... дың үлес үлес қулар норма өзгеруі массасының массасының шегінде) 50%-ға ар- 20%-ға артуы, туы, зоофазоофагтар мен тар мен сап- ... ... дың үлес үлес ... сының 50%-20%-ға азаюы ға азаюы 10) аумақтың экологиялық жай-күйінің индикаторы ретінде ... ... ... үшін ... ... ... экожүйенің биотикалық құрауышы ретінде өсімдіктер экожүйенің құрылымдық-функционалдық ұйымдастыруында және оның шекарасын анықтауда шешуші рөл атқарады. Өсімдіктер тек қана ... ... ... өте ... ... ... ... әсер ету нәтижесінде аумақтың экологиялық ахуалының өзгеруін неғұрлым көрнекі көрсетеді. Өсімдіктердің ... ... ... географиялық жағдайларға және экожүйелердің типтеріне байланысты айрықшаланады. Бұл ... ... ... ... да (тамырлы қауымдастықтар ауданының кемуі, ормандылықтың өзгеруі), өсімдік қоғамдастығы мен жеке түрлердің (популяциялар) деңгейіндегі де қолайсыз өзгерістер ... ... ... ... ... мен ... ... жастық спектрінің нашарлауы.
Түрлер-индикаторлар популяциясының тығыздығы - негізгі антропогендік факторларға жоғары сезімталдық білдіретін экожүйе жай-күйінің маңызды көрсеткіштерінің бірі. Антропогендік ... ... ... ... ... тығыздығы төмендейді, ал оң түрлер-индикаторларда - артады. Антропогендік жүктеменің шекті мәні түр-индикатор популяциясы тығыздығының 20%-ға, ал сыни ... - 50%-ға ... ... ... ... ... (ЦП) ... параметрлерінің бірі жастық аспекті - ЦП-ға әртүрлі жас жағдайындағы дарақтардың қатысу үлесі. Жас жағдайы морфологиялық ... ... ... не оны ... көп ... ... жағдайда абсолюттік жас негізінде белгіленеді.
Параметр антропогендік әсерлердің әртүрлі нысандарына - тура да (жаю, бұтау, ... әсер ... ... ... де - экотопты өзгерту арқылы ден ... ... ... ... ... ... жүктеме деңгейінің индикаторы ретінде қарастыруға болады (техногендік шығарындылармен ағаштардың немесе қылқан жапырақтардың зақымдануы, жайылым өсімдіктерінің жобалық ... және ... ... ... ... ... ... әсердің әртүрлі типтерінің нәтижесінде болады, олардың ең бастылары фитоценоздың механикалық бұзылуы (жаю, рекреация және т.б.) және популяция түрлерінің тіршілік ету ... ... және су ... ... өзгеруі арқылы өзгеруіне әкеліп соғатын химиялық әсер ету болып табылады.
Негізгі орман құраушы түрлер сүрегінің ағаштарының ... ... ... шаруашылығы қызметінің нәтижесінде орман экожүйелерінің тозу процесі туралы куәландырады.
Орман өрттері орман экожүйелерінің ауқымды аудандарының тозуына ... ... ... ... болып табылады. Орманның қайта қалпына келуі кемінде 10 жыл ... ... ... ... ... ... ... белгісі болып табылады. Орман дақылдарының жай-күйін бағалаған кезде аумақтың өңірлік ерекшеліктерін, ең алдымен, ... ... ... келу ... ескеру қажет.
Агроценоз жай-күйінің кейбір критерийлері аумақтың тұтастай алғанда қолайсыз экологиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... және басқалары. Бұл критерийлерді пайдаланған кезде міндетті түрде егістердің жойылу себептерін көрсету және картада қолайсыз өзгерістердің ... ... ... ... зақымдануы тіршілік ету ортасындағы қосалқы өңірлік және өңірлік сипаттамаға ие өзгерістер туралы куәландырады. Өсімдік жамылғысының ... және ... ... ... тек қана ... ... табиғи жай-күйімен салыстырғанда объективті түсіндіріле алады. Бұл ретте аялық деп ... ... ... табиғи-ландшафттық сипаттамалары бойынша ұқсас салыстырмалы бұзылмаған учаскелер ... ... ... ... ... ... жай-күйін және жануарлардың гендік қорының өзгеруін бағалау үшін көрсеткіштер
Жануарлар дүниесі жай-күйінің критерийлері және көрсеткіштері зооценоз және жануарлардың жеке ... ... ... қарастырылады.
Тұтастай алғанда зооценоздың жай-күйін бағалау критерийі ретінде, алуантүрліліктің өзгеруін осы критерий ... ... ... ал көптеген жануарлардың саны циклдық өзгерістерге ұшырайтындығын ескере отырып есептеу қажет.
Экологиялық төтенше қанағаттанарлық зілзала экологиялық жағдайы. ... ... ... ... ... астам 50 - 5 5-тен кем бастапқыдан %. Антропогендік жүктеменің түрі-индика-50-ден астам 50 - 20 ... кем торы ... ... ... ... ... бағалау үшін уақытша қадамды анықтау қажет. Әртүрлілікті бағалау мына формула бойынша есептелетін Симпсон (D) критерийі бойынша жүргізіледі: ... P1 . Pn - ... үшін ... ... ... ... түрдің үлесі. Осы бағалауды жүргізу үшін барлық фауна бойынша деректерді ... ... ... олар ... ... ... бар түрлердің өзіндік топтарын талдаумен шектелуге болады.
Жануарлар түрлерінің шаруашылық-маңызды түрлерінің өзгеруі орташа есеппен 10 ... ... үшін ... сан бойынша деректерді пайдаланып бағаланады және статистикалық өңдеуді талап етеді. Антропогендік жүктеменің түрлері-индикаторлары популяциясы тығыздығының ... ... ... олардың әсерге әртүрлі ден қоюын ескеру қажет: орнықты түрлердің популяциясы ... ... ... ал ... ... ... түрлер популяциясы оны кемітетін болады.
аумақты бағалау үшін биохимиялық көрсеткіштер
Биохимиялық тұрғыдан экологиялық қолайсыз аумақтарды қоршаған табиғи ортаның құрамдас бөлігінің ... ... ... күрт ... ... провинциялар ретінде қарастыруға болады. Бұл провинциялардың шығу тегі тек қана табиғи емес, техногендік де болуы мүмкін.
Аумақтың ... ... ... үшін ... ... ... ... C:N, Ca:P, Ca:Sr құрамы қатынасының өзгеру көрсеткіштерін, сондай-ақ ... ... ... ... және ... ... және ... белсенді микроэлементтер құрамының деңгейін пайдалану ұсынылады.
Қазақстандағыэкожүйелер
Орман дала.Қоңыржай белдеудегі ... дала ... жүйе ... ... ... ... Шығыс Еуропа жазығын, Орал, Батыс Сібір, Орта Сібір таулы үстірттерін, Қиыр ... ... алып ... ... ... дала экологиялық жүйесіне Солтүстік Қазақстан облысы, Көкшетау облыстарының Солтүстік ... ... ... ... ... сырт қыратының солтүстігі осы жүйеге жатады. Ол Республика территориясының 7 пайызын алып жатыр.
Ормандарда бұлан, елік, сусар, ақ ... ... ашық ... ... саршұнақ, сиыр, қоян ,безгілдек, түлкі, қасқыр т.б.
Орманды дала қойнауы, темір рудасына, мұнайға, фосфорға құрылыс материалдарын шығаратын шикізат ... өте ... - ... ... ... өңірі. Бұл экологиялық жүйеге Қазақстан териториясында Каспий маңы ... ... ... ... 2200 км - ге ... үлкен алқар кіреді. Республика жүйесіне 20 % далалық экологиялық ... ... ... Павлодар, Көкшетау облыстары, Ақтөбе облыстарының шығысының, Қостанай ... ... ... облысының солтүстігі рудалары осы жүйеге кіреді. Климаты қуаң және құрғақ, жауын - ... орта ... 220 - 310 мм. ... жылы ... саны 135 - 170, ... ... солтүстікте 2-3 жылда,оңтүстікте 1-2 жылда қайталанып отырады.
Топырағы солтүстіктен оңтүстікке қарай кәдімгі қаратопырақтан, қара ... ... ... ... ... түрлене ауысып отырады.
Оңтүстік бөлігінде төбешіктер, аласа таулар, кездеседі. Қазақ даласында ерекше шөп,бетеге ойпаттау келген ылғалды жерлерде жоңышқа, ... сор ... ақ ... қара ... ... шөптер өседі. Өзендер жағалауында тепек ақ қайың, тал түрлері өседі.
Қазақстан даласы - ... ... ... ... ... ... ... экологиялық жүйеге жататын алқаптар шөлейт жүйенің қоңыржай,субтропиктік және пропиктік белдеулерінде кездесе береді. ... ... 2 % ғана ... ... ... ... Республикасы территориясының 400% осы алқапқа кіреді. Солтүстік еңдіктің 48 градусынан төмен жатқан Қазақстан жерінің кең бөлігі шөлді өлке ... ... ... ... климаты тым қуаң, күні мен түнінің t айырмашылығы көп. Жылдық жауынның ... ... 200 мм. ... кей ... 75 мм ... азаяды. Жазда күннің ыстығы 40 градусқа дейін,ал құм ішінде 70 градусқа дейін көтеріледі. Климаты ... ... ... егін шаруашылығымен тек суармалы жерлерге ғана айналысады. Орта Азия мен Қазақстан жерлерін басып өтетін Сырдария, ... Іле, Шу ... ... ... ... ... үлкен роль атқарған. Ол жерлердің үсті қатты және тегіс, шөп шықпайды, жаңбыр жауса тұздар тез еріп, ... беті лай ... ... ... ... құм ... бейімделген болса, сор жерлерде тұздан қорықпайтын ащы шөптер ... ... ... ... құлан, қасқыр, түлкі, жылан, тасбақа, кесіртке т.б. кездеседі. Құстарданжек, қырғауыл, қызғышт.б. мекендейді.
Шөлалқапқазбалыкеңдерге де бай. Мұндамұнай, газ, ... ... ... мыс ... ... ... т.б. Кендердің мол қорлары бар.
Таулар.Қазақстандатаулыалқаптаржердің 10 % - тіналыпжатыр. Аласатауларқатарынамұғалжар, Ұлытау, Шыңғыстау, Тарбағатай, ... Шу, Іле, ... ... ... ... ... бетегелібоздарөседі. Тау арасындашағынкөлдер, бұлақкөздері бар. Жылбойына 560 мм шамасындажауын - ... ... ... ... ЖоңғарАлатауы, Тянь - Шяньтауларыныңқырқаларында, Алтайда 2700 - 2800 м ... ... 3300 - 3000 ... ... мен Азия ... Ол Каспий теңізініңбатысшетіненҚиыршығысқадейінгеұзындығы 10 мың км - денастам,ені 500 км - гежететіналқаптыалыпжатыр.
Қазақстандашөлейтаймақжердің 23 % ... ... Орал ... ... ... ... ... Мойынтытеміржолстанциясыарқылыөтеді. БұлжүйегеБатысҚазақстаноблысы, АтырауоблысыныңҚызылқоғаауданы, Ақтөбе, Жезқазғаноблыстарыныңсолтүстігі, Ақмола, Торғай, Қарағанды, Семей облыстарыныңоңтүстігікіреде. Өсімдіктержаппайөспейді,тақырлар мен ... ... ... ... ... бұталар (шағыл, тал, шілік), қызғалдақтаркездеседі.
Жануарларданақбөкен, қоян,түлкі, қасқыр, ... ... ... ... ... жек, ... ... мекендейді.
Шөлейтөлкедеқойшаруашылығы, әсіресежартылайбиязықойларды, еттіжәнесүттііріқарамалды, жылқы мен түйеөсіружолғақойылған. Қолданшығарылатынсуармалыжерлер бар.
Теңізсуларыэкологиялықжүйелердіңтүрі.
1. Ашықмұхиттар экология жүйесі - ... ...
3. ... ... суды желментеңіздіңортасынақарайқуып, олардыңорнынатөменгіқабаттансуларкөтеріліпжататынтабиғиқұбылыстардыайтады.
4. Лимандарэкологиялықжүйесі. Лиман деп су жайылатынойпатжерлердіайтады. Лимандартеңізжағасында не өзендердіңтеңізгеқұяржағасындаорналасады.
Қорытынды
Экологияда ұғымымен бірге ұғымы қолданылады. ... ... ... ... ұсынды. А.Д.Тенсли экожүйе құрамына организмдер де, абиотикалық орта да кіретін жер бетіндегі тірі табиғаттың негізгі функциялық ... деп ... оның әр ... ... әсер ... назар аударды. Әдетте және ұғымдарын синоним ретінде қарастырады. Алайда бұл ... дәл ... ... ... әртүрлі дәрежедегі зат алмасу процесі жүретін жүйе болса, биогеоценоз - белгілі бір өсімдіктер жамылғысы (фитоценоз) алып жатқан территориялық ұғым. ... - ... ... ... ... ... ... құмырсқа илеуі және т.б.) және жасанды (аквариум, ферма территориясы, ... ... ... ... кең ... ... ... ең негізгі обьектісі - тірі организмдер жиынтығының қоректену, өсу және ұрпақ беру мақсатында белгілі бір ... ету ... ... ... тарихи қалыптасқан жүйесі.
Пайдаланған әдебиеттер
* А.К. Бродский , ... ... Г.С. ... Г.Т. ... , ... ... 2002жылы

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бірлестіктер мен экожүйелердің экологиясы (синэкология)5 бет
Биоценоз, биогеоценоз және экожүйелер туралы түсініктер5 бет
Ластанған су экожүйелерін бақылауға арналған микробалдырлардың тест-штамдарын алу44 бет
Маңғыстау өңіріндегі экожүйелер компоненттерінің мұнай және мұнай өнімдерімен ластануын экологиялық сараптау43 бет
Мұнай өндіретін және мұнай өңдейтін өндіріс орындары-техногенді экожүйелер51 бет
Орман экожүйелеріндегі макроэлементтердің биогеохимиялық өрістеуіндегі шағынорганизмдердің рөлі5 бет
Хламидомонас маркерлі штамдарының көмегімен ауыр металдармен ластанған су экожүйелерді биологиялық бақылау31 бет
Экожүйелер экологиясы10 бет
Экожүйелер экологиясы туралы4 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь