Экология туралы жалпы түсінік

1. Экология туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2. Экологияның негізгі бөлімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
а) Аутэкология ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ғ) Демэкология ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
б) Синэкология ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. Экологиялық бөлімдердің атқаратын қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Дербес ғылым ретінде экология шамамен 1900-шы жылы қалыптасты. «Экология» терминін 1869 жылы неміс биологы Эрнест Геккель ұсынған болатын. Демек, бұл біршама жас ғылым, сонымен қатар экология қазір қауырт өсу кезеңін басынан кешіріп отыр. Экология грекше oicos - мекен, үй және logos- ғылым деген ұғымды білдіреді. Экология сөзбе– сөз аударғанда – тіршілік мекені туралы ғылым. Экология ғылымына берілген анықтамалар бар. Дегенмен, осы заманғы зерттеушілердің басым көпшілігі экология – организмдердің тіршілік ету жағдайларын және организмдер мен олардың тіршілік ету ортасы арасындағы өзара байланыстарды зерттейтін ғылым деп есептейді. Экология түсінігі өте ауқымды, сондықтан қай қырына баса мғн берілуіне қарай, оның анықтамаларының тұжырымдалуы да өзгеріп отырады. Мысалы, «ұзақ мерзімдік қолданыс» үшін ең қолайлысы «Экология – қоршаған ортаның биологиясы» деген анықтама болар еді.Отандық экологтардың бірі А.С.Данилевский: «Экология- экологиялық жүйелердің құрылымы мен қызметі туралы және олардың гомеостазисін қамтамасыз етуші механизмдер туралы ғылым» деп анықтама берген.
Экология мынандай 3 бөлімнен тұрады:
1. Аутэкология
2. Демэкология
3. Синэкология
Қандай да бір түрге жататын дара организмнің немесе организмдер тобының қоршаған орта жағдайларымен қарым – қатынасын зерттеу жалпы экологияның негізгі бөлімдерінің бірі – аутэкологияның үлесіне тиеді. Ғдетте, аутэкологиялық зерттеулер осы күнгі ботаникалық, зоологиялық, салыстырмалы – физиологиялық және басқа да еңбектердің маңызды бөлігін құрайды. Биологиялық жүйе ретінде аутэкология жекеленген тірі ағзаны – жануар, өсімдік немесе микроорганизм, оның қоршаған ортамен өзара қарым – қатынасын зерттейді.
Қоршаған ортаға адамнан тәуелсіз Жерде пайда болған, яғни оған мұраға өткен табиғи орта мен адам қолымен жасалған техногенді орта кіреді.
Қоршаған ортаға бұл ағзаны қоршап жатқан, оның күйі мен тіршілік қызметіне тікелей не жанама әсер ететін нәрсенің барлығы жатады.
Тірі ағзаға әсер ететін ортаның элементтерін экологиялық факторлар деп атайды.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. «Жалпы экологияның қысқаша курсы» А.К.Бродский Алматы 1997жыл.

2. «Экология» Г.С.Оспанова, Г.Т.Бозшатаева Алматы Экология 2002 ж.

3. «Экология негіздері» З.М.Молдахметов, А.М.Ғазалиев,
С.Д. Фазылов. Алматы 2002 ж.
        
        * Экология туралы жалпы түсінік...........................................................
* Экологияның негізгі бөлімдері...............................................................
а) Аутэкология..................................................................................
ғ) ... ... ... бөлімдердің атқаратын қызметі....................................
Пайдаланылған әдебиеттер................................................................................
Экология туралы жалпы түсінік
Дербес ғылым ... ... ... ... жылы ... терминін 1869 жылы неміс биологы Эрнест ... ... ... Демек, бұл біршама жас ғылым, сонымен қатар экология қазір қауырт өсу кезеңін басынан кешіріп отыр. ... ... oicos - ... үй және logos- ... деген ұғымды білдіреді. Экология сөзбе - сөз аударғанда - ... ... ... ... Экология ғылымына берілген анықтамалар бар. Дегенмен, осы ... ... ... ... экология - организмдердің тіршілік ету жағдайларын және организмдер мен ... ... ету ... ... өзара байланыстарды зерттейтін ғылым деп есептейді. Экология түсінігі өте ауқымды, сондықтан қай қырына баса мғн берілуіне қарай, оның анықтамаларының ... да ... ... ... үшін ең қолайлысы деген анықтама болар еді.Отандық экологтардың бірі А.С.Данилевский: деп анықтама ... ... 3 ... тұрады:
* Аутэкология
* Демэкология
* Синэкология
Қандай да бір түрге жататын дара ... ... ... ... ... орта жағдайларымен қарым - қатынасын зерттеу жалпы экологияның негізгі бөлімдерінің бірі - аутэкологияның үлесіне тиеді. Ғдетте, ... ... осы ... ... ... ... - ... және басқа да еңбектердің маңызды бөлігін құрайды. Биологиялық жүйе ... ... ... тірі ... - ... өсімдік немесе микроорганизм, оның қоршаған ортамен өзара қарым - қатынасын зерттейді.
Қоршаған ортаға адамнан тәуелсіз ... ... ... яғни оған ... ... ... орта мен адам қолымен жасалған техногенді орта кіреді.
Қоршаған ортаға бұл ... ... ... оның күйі мен ... ... ... не жанама әсер ететін нәрсенің барлығы жатады.
Тірі ағзаға әсер ететін ортаның элементтерін экологиялық факторлар деп ... ... ... - ағза ... ... не ... арқылы жауап беретін қоршаған ортаның кез келген элементі немесе жағдайы.
Кез келген ... ... ... ... экологиялық факторлар әсер етеді. Дәстүрлі жіктеу бойынша оларды: абиотикалық, биотикалық және антропогендік деп ... ... - бұл тірі ... әсер ететін қоршаған орта жағдайларының комплексі. Яғни температура, ... ... фон, ... ... ... және тұщы судың, топырақтың құрамы.
Биотикалық факторлар - бұл тірі ағзалардың тіршілік әрекетінің басқаларына тигізетін әсері. Яғни қоршаған ортаның жан - ... әсер ... ... - адам ... қоршаған ортаға тигізетін әсерінің жиынтығы. Яғни зиянды заттардың атмосфераға шығарылуы, топырақ қабатының бұзылуы, табиғи ландшафттардың бұзылуы.
Осы берілген жіктелу ... ... ... Себебі, температураны абиотикалық фактор ретінде қарастырсақ, ол тірі ағзалардың әрекетіне байланысты жиі өзгеріп отырады. Мысалы, ауаның температурасы +13 ... ... ... бал ... ... ... ... ал бұл ұядағы температураны 25 - 30 С - ға ... ... ... келтірілген жіктеулерден басқа ағзалардың қоршаған орта факторларының әсеріне бейімдеушілік дәрежесін бағалауға негізделген жіктелу бар. Бұл ... ... ... ... факторлар үш топқа бөлінеді. Ең алдымен тірі ағзаларда периодты факторларға бейімделуі пайда болады. Мысалы, Жер шарының тікелей өз ... және ... ... ... Ай ... ... ... тұрақты түрде қайталану циклдері Жердегі тіршілікке дейін де болған, сондықтан да ағзалардың бұл ... ... ... факторларға бейімделуі олардың тұқым қуалау негізінде ертеден қалыптасқан.
Температура, жарық толысуы мен қайту факторлары көптеген мекен ету ... ... орын ... Тек ең ... ... ... - абиссаль зонасында бұл бірінші ретті ... ... ... ғана. Тғжірибелік зерттеулер жүргізгенде тұрақты температура немесе жарықта зертханадағы жануарлардың мінез-құлық табиғи жағдайлардан ... ... ... алу ... ретті периодтық факторлардың өзгеруі бірінші ретті факторлардың өзгеруінің нғтижесі болып табылады. ... ... ... - ... ... ... ретті фактор.
Су ортасы үшін еріген оттегінің, еріген тұздардың мөлшері, лайлану дәрежесі, ағыстың ағу жылдамдығы және т.б. ... ... ... ... болып табылғанымен, олардың бірінші ретті периодтық факторларға тәуелділігі әлсіз. ... ... ... периодтық факторларға бейімделгеніне көп уақыт болған жоқ, сондықтан олардың бейімделуі анық көрінбейді. Әдетте, ... ... ... ... ... ... бір ... ішіндегі санына әсер еткенімен, ареалдардың ауданына, шекарасына әсер етпейді.
Периодты емес факторлар ағза мекен ететін ортада ... ... ... Олар ... әсер ... ағзаларда бейімделу белгілері пайда болып үлгере алмайды. Периодты емес факторларға мысал ... ... ... - ... ... ... өрттер, сонымен қатар адамның шаруашылық қызметін айтуға ... ... ... ... ... екінші ретті периодтық факторларға жатқызу керек. Себебі, паразит мекен ететін орта ... ... ... оның ... мекен ету ортасы болып табылады. Ал иесі үшін паразиттің болуы міндетті емес, бұл ... емес ... ... ... бейімделу (адаптация) деп аталады. Бейімделуге қабілеттілік - тіршіліктің негізгі қасиеттерінің бірі болып табылады, өйткені ол оның тіршілік етуінің мүмкіндігін, ағзалардың тірі ... мен ... ... ... ... Бейімделулер түрлі деңгейлерде көрінеді: жасушалардың биохимиямы мен жеке ағзалардың іс - қылықтарынан ... мен ... ... ... ... істеуіне дейін. Бейімдеулер түрлер эволюциясының барысында пайда ... ... ... ... ... жекелеген түрлер популяцияларының құрылымы мен динамикасын зерттеумен айналысатын аутэкологияның арнайы бөлімі ретінде қарастыруға болады. Организмдер ... ... ... ... түрлер популяцияларының оптималды тығыздығы, мысалы, олар өндірістік негізде ауланатын болса, аулаудың шекті нормасы; зиянкестермен күресте олардың популяцияларын ... ... ... ... жою ... шешілуі популяциялық экология жетістіктерімен тікелей байланысты. Теориялық мғселелер ғана емес, бірқатар маңызды практикалық міндеттер де ... бұл ... ... ... ... - ... бір жерде белгілі бір уақытта мекен ететін бір түрге жататын ... ... ... ... ... зор, ... бұл ... практикалық қолданыс табуы мүмкін, мысалы, зиянкестерді зерттегенде, табиғатты қорғау мғселелерін шешкенде т.б. жағдайларда. Популяцияны зерттегенде олардың сол уақыттағы ... ғана ... ең ... ... орта факторларына байланысты өсуіне, сүйемелденуі мен кемуіне мғн беріледі. ... ... бұл ... ... ... деп ... ... жыныстық, жастық, территориялық түрлері бар. Егер популяция ішінде әр жастағы түрлердің сандары бірдей деңгейде ... онда бұл ... өмір ... ... жоғары болады. Бұндай популяцияны қалыпты популяция деп атайды. Егер популяция ішінде кәрі жастары көп болса, онда бұл ... ... ... өліп бара жатқан популяция деп атайды. Бұл жағдайдың себебін табу үшін және олардың әсерін азайту үшін шұғыл түрде шара ... ... Жас ... саны көп ... ... ... өніп ... популяция деп аталады.
Әр түрлі түрлердің саны белгілі бір уақытта қалайша ... ... ... ... мен ... ағынын зерттегенде қолданылып, экожүйелер теориясының жасалуына жәрдемдеседі. Егер ... ... ... ... ... ұзақ ... ... алмасақ, популяция динамикасы бойынша жұмыстардың басым бөлігі жануарларда және микроағзаларда жүргізілді. өсімдіктермен, әсіресе, дақылдармен жұмыс жүргізгенде дарақтардың санын ... ... ... ... ... әрі, ... оңтайлы. өсімдіктер популяциясының динамикасы жануарлар популяциясының динамикасына қатты әсер етеді. Сондықтан, ... адам ... ... ... ... негізін өсімдіктер құрайтын азық - түлік ресурстарын да санатқа алады.
Туу және өлу. Популяциялар көлемі ... ... ... ... ... ... ... есебінен өсуі мүмкін. Көбеюдің көрсеткіштерінің бірі ұрықтылық болып табылады, ол бір аналық дарақтың ұрпақтарының санымен өлшенеді. ... ... тін ... ... және ... ... ... түрлі тғсілдермен көрсетуге болады. Мысалы, оны көбеюдің бір циклінде немесе бүтін тіршілік барысында салынған ұрықтанған жұмыртқалардың ... саны ... ... ... Сүт қоректілер туралы сөз еткенде туу термині қолданылады, оны бір аналықтың жыл ... ... ... саны ... ... ... ... тууды жыл ішіндегі тууларды 1000 адамға шаққандағы санмен көрсетеді. Туу деңгейі дамушы елдерде ... ... ... ... екі есе жоғары. Әлеуметтанушылар қоғамдағы туудың жоғары сатысынан төменгісіне көшуде туындаған мғдени өзгерістерді демографиялық ... деп ... ... ... немесе өлудің нғтижесінде кемуі мүмкін. Популяциялық биологияда өлімділік өлімнің ықтималдығын білдіріп, не дарақтардың жалпы санынан пайыздармен, не жыл ішіндегі өлімдерді 1000 ... ... ... ... ... ... қалудың қисық сызығы. Популяцияның көлеміне ықпал ететін негізгі факторлардың бірі - жыныстық пісіп - ... ... ... өліп ... ... ... Берілген түр арасында бұл мөлшер ұрықтылықтан гөрі құбылмалы. Популяциялардың саны тұрақты ... ... үшін ... ... әр жұптың екі ұрпағы репродуктивті жасқа дейін жетуі ... ... ... сызығын жаңа туған дарақтардың кейбір популяцияларынан бастап, сосын тірі қалғандардың санын уақытына байланысты белгілеп қою арқылы ... ... Тік ось ... ... ... тірі ... ... абсолютті санын немесе олардың бастапқы популяциялардан пайызын бөліп қояды.
Әр түрге тірі қалудың қисық сызығы сипаты тғн, оның ... ... ... ... - ... ... ... байланысты.
Тірі қалудың қисық сызығына шамалы түр ішіндегі айырмашылықтар бар. Олар ... ... ... және ... ... ... ... мумкін. Мысалы, адамдарда әйелдер ерлерге қарағанда біршама ұзақ өмір ... ... де ... ... ... әлі белгісіз.
Популяциялар көлемінің ауытқуы таза кездейсоқ сипатта болады деп кутуге болса да, ... ... ... ... ... ... бірқатар факторлар бар. Бұлар өлім - жітімнің көбеюіне немесе ұрықтанудың кемуіне ықпал ету ... ... ... факторлар. Олар популяцияның тығыздығы артқанда аса күшті әрекет етеді, яғни бұл тығыздыққа ... ... ... ... ауытқуының негізгі 2 типі белгілі.
* Өрт, су тасқыны, дауыл, қуаңшылық, қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ... соғады. Бұл популяция санының азаюы болып табылады.
* Өсімдіктер мен жғндіктер популяцияларының саны ғдетте көктем мен жазда тез ... Ауа райы ... ... күрт ... ең маңызды қасиеті - тығыздығы. Популяция тығыздығының тғуелділігі 3 типке бөлінеді:
* ... өсу ... ... артқан сайын кемиді.
* Популяцияның өсуі, өсу көрсеткіші орташа есеппен ең жоғарғы шамасына жетеді. Осылайша ұядағы балапандар саны популяцияның ... ... ... өседі, ең биік деңгейге жеткеннен кейін қайта кеми бастайды.
* Популяциялық тығыздық ең жоғарғы дәрежеге жеткенше сақталады. Одан кейін күрт ... ... ... алып ... және ... ... бір бөлігі ретінде атқарылушы бір түрге жататын организмдер тобы ретінде анықталады.
Экологияның айрықша міндеті - тірі табиғатты экологиялық ... ... ... ... cәйкес, экологияның негізгі және басты бөлігі болып синэкология, яғни бір - ... және ... емес ... ортасымен тығыз қарым - қатынастағы өсімдіктердің, жануарлардың және ... ... ... ... ... гректің сөзінен шыққан. Яғни деген ұғымды білдіреді. Синэкология 1910 жылы ... ... ... ... ... ... ... енгізген швейцар ботанигі Шретер. Әр түрдің популяцияларының макрожүйелерге бірігуінен - ... ... ... ... ... ... ... береді. Биоценоз - қоршаған ортаның бірдей жағдайында бірге тіршілік ететін өсімдіктер, жануарлар мен микроорга-низмдер популяцияларының жиынтығы. ... 1817 жылы ... ... ... ... ... биоценоз қоршаған ортадан тғуелсіз, не одан тыс өздігінен дами алмайды. Нәтижесінде жеке бөліктерінің күрделі ... ... ... тірі және өлі ... ... ... ... бір компоненттер түзіледі. Белгілі бір дәрежеде біртекті жағдайлармен сипатталатын, ағзалардың белгілі бір ... ... ... - ... деп ... Биотоп грекше деген ұғымды білдіреді. Егер биотопты биоценоз өмір сүретін орын ретінде сипаттасақ, онда биоценозды белгілі бір нақ-ты ... тғн, ... ... ағзалар комплексі деп қарастыруға болады. Биоценоз компоненттері мен олардың абиотикалық қоршауының тығыз қауышып кеткені соншалық, олар біртұтас ... ... Бұл ... 1935ж ... терминімен белгілеуді ұсынған. Экологияның cәйкес бөлімі қазіргі кезде ... ... ілім деп ... Кез ... ... ... бірігіп одан да жоғары деңгейдегі биологиялық жүйе - ... ... ... және ... тіліндегі әдебиеттерде
В.Н.Сукачев ... ... ... ... ... ... - жер ... белгілі бір танабына қатысты қарастырылған биоценоз бен биотоптың біртұтастығы экожүйе ... одан ... ... ... ... 1940 жылы ... ұғымын енгізді. Ол биогеоценоз ұғымына мынындай анықтама берген: .
Биоценоздарды, яғни ... ... ... ... құралады:
1)Құрылымдық - түрлердің доминанттығы, түр әр
алуандылығы, түрлік қаныққандық, бейімделгіштік типтер-інің арақатынасы және басқалары.
2)Хорологиялық - ... ... ... және ... жалпы климаттық, эоналдық - белдеулік, ... және ... ... байланысты құрылымы.
3)Сукцессиялық - динамикалық - ценоздардың өз іші-ндегі қарым - ... ... ... ор-таның антропогендік қысым әсерінен өзгеруіне байланысты пайда болатын циклды және бастапқы қалпына оралмайтын ... - ... - ... ... ... ... және басқа қатынас-тар, орта қалыптастыру қызметі.
5)Энергетикалық - трофикалық деңгейлер, энергия ағыны, биологиялық өнімділікті қалыптастыру.
6)Биохимиялық - биогеоценоздағы ... ... ... ... үнемі қозғалыста, дамуда, диалектикалық бір-лестікте болатын өзіндік ерекшелігі бар жиынтық.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. ... ... ... ... ... ... Экология 2002 ж.
3. З.М.Молдахметов, ... ... ... 2002 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Организмдердің индикаторлық мәні. Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар7 бет
Экологиялық қуыстар туралы түсінік, потенциалдық және жүзеге асырылған экологиялық қуыстар жайлы13 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
Turbo Pascal программасының негізгі түсініктері17 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Агроландшафттық егіншілік жүйесі туралы жалпы түсінік8 бет
Азаматтық құқықтың субъектілері туралы12 бет
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь