1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір


Жоспар
Кіріспе
Сталиндік казармалық социализм.
Қазақ АКСР.інің одақтас республика болып құрылуы.
ҚОРЫТЫНДЫ

Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Социализмнің тоталитарлық казармалық сипат алуы. Ұлт зиялыларының саяси қудалануы. Сталиндік лагерьлер. ҚазАКСР-інің Қазақ Кеңес Социалистік Республикасы болып қайта құрылуы. Қазақ КСР-і құрылуының тарихи маңызы.
Соғысқа дейінгі бесжылдықтар кезінде Қазақстаңца Тұрксіб теміржолы, Қарағанды шахталары, Ембінің мунай кәсіпшіліктері, Шымкент қорғасын зауыты, Бапқаш және Жезқазган кен-металлургия комбинаттары, Кенді Алтай мен Ащысайдағы полиметалл кәсіпорындары, Ақтөбе комбинаты, жылу және су электр станциялары, құрылыс материалдары өнеркесібі кәсіпорындары салынды.
Егер 1928 жылы Қазақстанда барлық шаруашылықтардың 2%-ы ұжымдастырылған болса, ал 1931 жыпдың қазан айына қарай 65%-дайы ұжымдастырылды. Бір млн-нан астам қазақ респубпикадан тыс жерге көшіп кетті, оның 616 мыңы қайтып оралған жоқ. 1931—1933-жылдары республиканың 6,2 млн тұрғынының 2,1 млн-ы аштықтан қырылды.
1930—1932 жылдардағы аштық тарихқа "ұлы жұт", қазақ халқының аса зор қасіретті жылдары ретінде енді.
Бұл жылдары республика аумағында 372 жаппай толқулар меи көтерілістер болып өтті.
Бұған дейін Ресей Федерациясының құрамында автономия болып келген Қазақстан 1936 жылы одақдас республика болып қайта құрылып, бұдан былай Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы (ҚазКСР-і) деп аталатын болды.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Қазақ Энциклопедиясы, 8-том
2. Қаржы-экономика сөздігі. - Алматы: ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты, "Зияткер" ЖШС, 2007.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




1930 ЖЫЛДАРДАҒЫ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ ӨМІР
Жоспар
Кіріспе
Сталиндік казармалық социализм.
Қазақ АКСР-інің одақтас республика болып құрылуы.

ҚОРЫТЫНДЫ

Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе

Социализмнің тоталитарлық казармалық сипат алуы. Ұлт зиялыларының саяси
қудалануы. Сталиндік лагерьлер. ҚазАКСР-інің Қазақ Кеңес Социалистік
Республикасы болып қайта құрылуы. Қазақ КСР-і құрылуының тарихи
маңызы.
Соғысқа дейінгі бесжылдықтар кезінде Қазақстаңца Тұрксіб теміржолы,
Қарағанды шахталары, Ембінің мунай кәсіпшіліктері, Шымкент қорғасын зауыты,
Бапқаш және Жезқазган кен-металлургия комбинаттары, Кенді
Алтай мен Ащысайдағы полиметалл кәсіпорындары, Ақтөбе комбинаты, жылу және
су электр станциялары, құрылыс материалдары өнеркесібі кәсіпорындары
салынды.
Егер 1928 жылы Қазақстанда барлық шаруашылықтардың 2%-ы ұжымдастырылған
болса, ал 1931 жыпдың қазан айына қарай 65%-дайы ұжымдастырылды. Бір млн-
нан астам қазақ респубпикадан тыс жерге көшіп кетті, оның 616 мыңы қайтып
оралған жоқ. 1931—1933-жылдары республиканың 6,2 млн тұрғынының 2,1
млн-ы аштықтан қырылды.
1930—1932 жылдардағы аштық тарихқа "ұлы жұт", қазақ халқының аса зор
қасіретті жылдары ретінде енді.
Бұл жылдары республика аумағында 372 жаппай толқулар меи көтерілістер
болып өтті.
Бұған дейін Ресей Федерациясының құрамында автономия болып келген
Қазақстан 1936 жылы одақдас республика болып қайта құрылып, бұдан былай
Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы (ҚазКСР-і) деп аталатын болды.

Сталиндік казармалық социализм.
1930 жылдарда елдің барлық жерінде социалистік қатынастар орнады. Жер,
фабрикалар мен зауыттар, ұжымшарлар мен кеңшарлар мемлекет меншігіне өтті.
Өндіріс кұрал-жабдықтарына коғамдық меншіктің орнығуы, бір жағынан,
шаруалардың жерден шеттетілуіне әкеліп соқтырды. Жұмысшылар
орталықтандырылған мемлекеттік меншікке қатысы жоқ, еңбегін сатып күн
көретін пролетариат қалпында қалды. Елде 1936 жылы сталиндік КСРО
Конституциясы жариялаган бюрократиялық орталықтандыру орнықты.
Республикалар іс жүзінде толық егемендік алған жоқ. Оларға заң шығару
құқығы берілмеді, одақтың өктемдігі астында өмір сүретін болды. Социализм
тоталитарлық казармалық сипат алды.
Сталиннің "социализм жолымен ілгерілеген сайын тап күресі шиеленісе
түседі" деген "теориясы" жазалау органдары қызметінің кеңейіп, мемлекеттік
билік органы ретіндегі Кеңестер қызметінің шектелуіне әкеліп соқтырды.
Балама пікір кабылданбады. Жеке адам құқығы барған сайын тарыла
берді. Одақтық ішкі істер халық комиссариаты құрамында жазалау
шараларын (жер аудару, еңбекпен түзеу лагерьлеріне қамау, жеке адамдарды,
халықтарды жер аудару) қолданатын ерекше кеңес құрылды.
Зиялы қауымды жаппай қудалау. Жазалау толқыны Қазақстанды да жайпал
өтті. Алдымен Азамат соғысының аяғына қарай кеңес өкіметі жағына көшіп,
кейінгі жылдарда оған шамасы келгенше қызмет ете бастаған қазақ зиялылары
зардап шекті.
Ә. Ермеков, Х.Досмұхамедов, Ә.Бөкейханов және "Алаш" партиясының басқа
да көрнекті қайраткерлері мен мүшелері жазаға ұшырады. 1930 жылғы сөуірде
Қазақ АКСР БМСБ алқасы қазақ-кеңес әдебиетінің негізін салушылардың бірі
Жусіпбек Аймзуытовты атуға үкім шығарды.
Мәскеудегі "өнеркәсіп партиясына" жүргізілген үрдіс сияқты, Қазақстанда
"қызыл астананы" салушылардың "қаскүнемдігі" "ашылды" (Қызыпорда, 1928).
РКФСР Жоғарғы сотының көшпелі сессиясы дарынды сәулетшілер, инженерлер мен
ғалымдар тобын (П.Т.Будасси, С.Б.Голдгор, С.А.Багрзков, М.Тынышбаев және
басқаларды) сотқа тартып, тергеу жұмыстарын жүргізді.
1937—1938 жылдары лаңкестік жаппай сипат алды. Оның басты кереғарлығы —
Кеңес үкіметінің өз қарсыластарын ғана емес, коммунистік идея үшін
күрескендерді де жазалауында еді. Бұл жылдарда кеңес өкіметін орнату мен
нығайтуға қатысқан көрнекті қайраткерлер жаза тартты. БК(б)П Орталық
Комитетінің Қазакстанға жіберген көптеген өкілдері, партияның тәжірибелі,
адал кайраткерлері де бұл алапаттан құтыла алмады.
Олардың арасында 1905 жылдан партия мүшесі, кәсіпқой революционер
В.Н.Андронников, 1917 жылдан партия мүшесі Л.И.Мирзоян, 1919 жылдан партия
мүшесі, азамат соғысына қатысушы К.Я.Рафальский, 1917 жылдан партия мүшесі
В.Н.Манерсен және басқа көптеген адамдар болды.
Қазақ-кеңес әдебиетінің көрнекті тұлғалары — С.Сейфулпин, Б.Майлин,
І.Жәнсүгіров,
М.Жұмабаев, М.Дулатұлы жазаға ұшырады. Қазақстан ғылымының көрнекті
өкілдері, қазақ тілі білімінің ғылыми-маркстік негізін салушы
А.Байтұрсынұлы, көрнекті тілтанушы ғалым, профессор Қ.Жұбанов, қазақтың
тарихи білімінің негізін салушы С.Асфендияров, КСРО Ғылым академиясы Қазақ
филиалы басшыларының бірі М.Төлепов және басқалар жазалау шараларының
құрбаны болды.

Қазақстан картасында ерекше режімді Қарағанды еңбекпен түзеу лагері
(Қарлаг) пайда болды.

Э.Циолковскийдің серігі әрі досы, салмақсыздық жағдайындағы қан
айналымы теориясы жөніндегі бірегей еңбектің авторы, ғалым А.Л.Чижевский;
кейін атақты селекционер, академик болған, екі мәрте Социалистік Еңбек Ері
атағын алған В.С.Пустовойт; кейін радиацияпық генетиканың негізін салған
Н.В.Тимофеев-Ресовский; академик С.П.Королевтің серігі, жылу техникасы
жөніндегі ірі маман, профессор В.Л.Пржецлавский; Сәулет академиясының
корреспондент-мүшесі Т.М.Людвиг және басқа көптеген ғалымдар Қарлагта ұзақ
жылдар бойы қамауда болып, азап шекті.
Қарағанды облысынын аумағында, негізінен алғанда Осакаров ауданында,
1931 жылы, шамамен 25 қоныс-обсервация пайда болды. 1932 жылдың күзінде
жазалауға ұшыраған кубаньдықтардың бірнеше эшелоны әкелінді. Көшіріп
әкелінгендердің еңбек және тұрмыс жағдайлары өте нашар болды.
101 мың қазақстандықтар "ГУЛАГ" (Лагерлер Бас Басқармасы) азабынан
өтті, 27 мыңнан астамы атылды. Социалистік құрылысты бұрмалаған жеке адамға
табыну идеологиясы елді осындай қасіретке ұшыратты. "Тарих қоғамның
шынайы имандылық келбеті, ал жалпы азаматтық құндылықтардың басымдығы
ғана адамзатты мұндай қылмыстардың қайталануынан құтқара алады" деп
үйретеді. Кейін республикада 40 мындай адам ақталды. 1930—1940 жылдары және
1950 жылдарда контрреволюциялық қылмыстар туралы істердің жартысынан
астамын сот органдары емес, БМСБ (Біріккен Мемлекеттік саяси басқарма)
алқасы, "үштіктер" (үш адамнан құралған комиссия), ерекше кеңестер қарағаны
анықталды.
Далалықц лагеръде, Ақмоладағы Отанына опасыздық жасағандар әйелдеріне
арналған лагеръде ұзақ мерзімге ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция
Қазақстандағы қоғамдық-саяси өмір (1925-1940)
1930 – 1932 жылдардағы несие реформасы
Қазақстандағы 1930-жылдардағы демографиялқ апат
Ежелгі Грециядағы қоғамдық-саяси өмір және Аристотель
1930 жылдардағы Қазақстанда күштеп ұжымдастырудың зардаптары
ХХ ғ. 20-30 жылдардағы ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҚОҒАМДЫҚ – САЯСИ ӨМІРІНДЕГІ ӨЗГЕРІСТЕР
1946-1970 жылдардағы Қазақстанның қоғамдық-саяси және экономикалық жағдайы
Әлихан Бөкейхановтың қоғамдық-саяси қызметі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь